Na uroczystości na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach obecny był Adam Komorowski, syn gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego. W wydarzeniu wzięli również udział: Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN, przedstawiciele Muzeum Powstania Warszawskiego oraz wolontariusze.
Nagrobki na mogiłach w Kwaterze Dowódców AK zostały wyremontowane staraniem Instytutu Pamięci Narodowej. Dorobiona została również inskrypcja dotycząca żony generała, Ireny Komorowskiej, żołnierza Armii Krajowej.
W Kwaterze Dowódców Armii Krajowej znajdują się mogiły dowódców Armii Krajowej: gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”, gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza oraz gen. Leopolda Okulickiego i gen. Stefana Grota-Roweckiego.
- [FOTORELACJA] fot. Katarzyna Stefanowska (Muzeum Powstania Warszawskiego), Natalia Kołomenska (IPN)
Na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie uroczystość rozpoczęła się 31 lipca 2024 r. o godz. 15.00 od mszy świętej za dusze żołnierzy Powstania Warszawskiego: Czesława Ostrowskiego i Zbigniewa Stefana Michnowicza oraz wszystkich poległych w powstańczej walce, zmarłych od ran oraz ofiar niemieckich zbrodni. Nabożeństwo odprawiono w kaplicy Zmartwychwstania Pańskiego na cmentarzu Rakowickim.
Następnie uczestnicy uroczystości przeszli do grobu plut. Czesława Ostrowskiego „Tadeusza” (kwatera X, rząd 3, miejsce 15), przy którym miała miejsce modlitwa, poświęcenie oraz złożenie kwiatów i zniczy. Kolejnym punktem uroczystości była ceremonia przy nagrobku Zbigniewa Stefana Michnowicza (kwatera LXXVIII, rząd 17, miejsce 66).
W uroczystości wżięli udział, m.in.: dyrektor Oddziału IPN w Krakowie dr hab. Filip Musiał, wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar wraz ze współpracownikami z Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, konsul generalny Węgier w Krakowie Tibor Gerencsér, insp. Robert Horosz (reprezentował komendanta głównego policji), insp. Paweł Krauz, zastępca komendanta wojewódzkiego policji w Krakowie, prof. Stanisław Sroka, dziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, delegacja Zarządu Obszaru Południowego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” w Krakowie.
Więcej: TUTAJ
***
Kwatera Dowódców AK znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, koło Pomnika „Gloria Victis” oraz kwater, w których znajdują się groby żołnierzy wszystkich oddziałów Armii Krajowej walczących w Powstaniu, których prochy były ekshumowane w latach 1945–1947 z obszaru całej Warszawy.
Pomnik – grobowiec ku czci dowódców Armii Krajowej: generałów Tadeusza Komorowskiego „Bora”, Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka”, Stefana Grota-Roweckiego oraz Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza „Torwida” został wzniesiony w 1994 roku w ramach obchodów 50. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego obok pomnika „Gloria Victis” poświęconego powstańcom warszawskim.
***
Materiały do pobrania:
► Wystawy: projekt „biografie elementarne”
- Tadeusz Bór-Komorowski – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu.
Tadeusz Komorowski (1895–1966) pochodził z rodziny ziemiańskiej, osiadłej w zaborze austriackim. Podczas I wojny światowej służył w armii Austro-Węgier, a od 1918 r., jako żołnierz WP, brał udział w wojnach polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. W dwudziestoleciu międzywojennym był wieloletnim dowódcą 9. Pułku Ułanów Małopolskich.
Komorowski walczył w kampanii polskiej 1939 r., następnie zaś przeszedł do konspiracji. W 1943 r. objął dowództwo Armii Krajowej, a w roku następnym, jako generał „Bór”, de facto podjął decyzję o rozpoczęciu powstania warszawskiego. Po wojnie przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie działał politycznie i społecznie.
Jako dowódca AK, który zadecydował o powstaniu, Bór-Komorowski należy bez wątpienia do najważniejszych postaci polskiej historii XX wieku.
Autor wystawy: dr Piotr Ruciński
- Michał Tokarzewski-Karaszewicz – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Białymstoku.
Generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz walczył o niepodległość jako oficer I Brygady, był w ścisłym kręgu wybitnych oficerów legionowych. Bezsprzecznie kojarzony jest z formowaniem jednej z pierwszych organizacji konspiracyjnych w okupowanej Polsce. To właśnie on 27 września 1939 r. stanął na czele Służby Zwycięstwu Polski, która dała początek Polskiemu Państwu Podziemnemu. Przyjął wtedy pseudonim „Torwid”.
Urodzony we Lwowie, walczył o wolną Polskę już podczas I wojny światowej. W swoim życiu nie ustawał w staraniach o najlepszą przyszłość kraju, o czym świadczyła również jego działalność po zakończeniu wojny w 1945 r., gdy pozostawał na emigracji.
Autor Wystawy: Radosław Wnorowski
- Leopold Okulicki – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Krakowie. Prezentuje postać generała Leopolda Okulickiego – ostatniego komendanta Armii Krajowej, urodzonego 13 listopada 1898 r. w Bratucicach. Był żołnierzem Legionów Polskich, kolejno oficerem Wojska Polskiego. Współtworzył struktury podziemnej armii od 1939 r. W styczniu 1941 r. został aresztowany przez NKWD i osadzony w więzieniu na Łubiance. Po uwolnieniu wskutek paktu Sikorski-Majski dołączył do armii gen. Władysława Andersa. Jako cichociemny powrócił do kraju wiosną 1944 r. Wkrótce został komendantem AK. Funkcję tę pełnił do jej rozwiązania. Pod pozorem rokowań gen. Okulicki został aresztowany przez Sowietów 27 marca 1945 r. w Pruszkowie i przetransportowany do Moskwy. W wyniku pokazowego procesu (18-21 czerwca 1945 r.) skazano go na 10 lat więzienia. Nie dożył końca kary. Zmarł prawdopodobnie 24 grudnia 1946 r. Okoliczności jego śmierci nie zostały dotąd wyjaśnione, a miejsce pochówku pozostaje nieznane.
Autorki wystawy: Katarzyna Łysak, Roksana Szczypta-Szczęch
- Stefan Rowecki „Grot” – Biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Łodzi. Prezentuje postać gen. dyw. Stefana Roweckiego.
Główny organizator i dowódca Armii Krajowej był przedstawicielem pokolenia, które dorastało wśród marzeń o niepodległej Polsce, by następnie tę wolność dla Polski wywalczyć, a po 20 latach niepodległego bytu odrodzonego państwa stać się świadkiem kataklizmu II wojny światowej i ponownej niewoli. Wybuch wojny był dla Stefana Roweckiego oczywistym momentem kontynuowania walki. Kapitulacja nie wchodziła w grę.
Kierując od 1911 r. pierwszym piotrkowskim zastępem skautowym, wstępując w 1914 r. do Legionów Polskich i przechodząc niemal cały szlak bojowy I Brygady, uczestnicząc w wojnie polsko-bolszewickiej, rozwijał swoje wojenne rzemiosło. Był zdolnym teoretykiem wojskowości, czynnym oficerem sztabowym, cenionym dowódcą. Całym życiem przygotowywał się do służby liniowej, w decydującym momencie przyszło mu jednak – z czym niełatwo się pogodził – prowadzić walkę w ukryciu, w warunkach konspiracji. Przeszedł do historii jako twórca największej armii podziemnej w okupowanej Europie. Jego aresztowanie i śmierć stanowiły jedną z najbardziej dotkliwych strat Polskiego Państwa Podziemnego.
Zachęcamy do pobrania zamieszczonego poniżej pliku z wystawą (w formacie A3 lub B1) i samodzielnego wydrukowania całości, złożonej z 18 plansz. Ekspozycja dostępna jest również do wypożyczenia w wersji analogowej (jako wystawa wewnętrzna na systemach typu rollup). Zainteresowane placówki szkolne prosimy o kontakt z sekretariatem OBEN Łódź, e-mail: oben.lodz@ipn.gov.pl
Autor wystawy: Marzena Kumosińska
- Celem projektu „elementarnych biografii” jest przygotowanie wystaw o postaciach ważnych dla polskiej historii. Wystawy w języku polskim i angielskim są gotowe do samodzielnego wydrukowania i pobrania przez instytucje, szkoły i osoby fizyczne. Uprzejmie prosimy o zwrotną informację i dokumentację zdjęciową wydarzeń i miejsc, w których zostały wykorzystane (na adres weronika.kubiak@ipn.gov.pl). Zebrane informacje umieścimy na stronie IPN.
► Biografie – monografie
- Marek Gałęzowski, Generał Stefan Rowecki „Grot” (1895–1944) [pdf]
- Jacek Pawłowicz, Generał Leopold Okulicki „Niedźwiadek” (1898–1946) [pdf]
- Marcin Przegiętka, Powstańcy warszawscy [pdf]
► 80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego – Wydarzenia z udziałem Instytutu Pamięci Narodowej
***
Kwatera Dowódców Armii Krajowej
📌 Cmentarz Wojskowy na Powązkach
Powązkowska 43/45, 01-797 Warszawa
📌 Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Rakowicka 26, 31-510 Kraków
– grób plut. Czesława Ostrowskiego „Tadeusza” (kwatera X, rząd 3, miejsce 15)
– grób Zbigniewa Stefana Michnowicza (kwatera LXXVIII, rząd 17, miejsce 66)