Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego jest to polskie święto państwowe, obchodzone od 2010 roku 1 sierpnia w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Święto zostało ustanowione 9 października 2009 roku z inicjatywy prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.
Z preambuły ustawy: święto ustanawia się w hołdzie bohaterom Powstania Warszawskiego – tym, którzy w obronie bytu państwowego, z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy, dążyli do odtworzenia instytucji niepodległego Państwa Polskiego, sprzeciwili się okupacji niemieckiej i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej następnym pokoleniom Polaków.
***
80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego:
► Wydarzenia z udziałem Instytutu Pamięci Narodowej
AUDIO:
- Powstanie Warszawskie - dr Tomasz Łabuszewski, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie
- Powstanie Warszawskie - Andrzej Kryński, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Anioły Powstania Warszawskiego - Marcin Łaszczyński, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Życie codzienne kobiet w czasie Powstania Warszawskiego - Magdalena Poręba, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Powstanie Warszawskie - Michał Zarychta, Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie
- AUDIO: Związek Patriotów Polskich wystosował apel do ludności Warszawy o rozpoczęcie powstania przeciwko Niemcom – dr Robert Spałek, Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie
► dr Karol Nawrocki: Stolica po przejściach
- W powstańczej Warszawie dopełnił się dramatyczny los drugowojennej Polski – osamotnionej, ale uparcie walczącej o wolność – pisze dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej w artykule opublikowanym 1 sierpnia 2024 r. w „Rzeczpospolitej”.
#2 DLACZEGO POWSTANIE WARSZAWSKIE, A NIE POWSZECHNE?
#3 DOWÓDCY POWSTANIA WARSZAWSKIEGO
#4 PORUSZAJĄ SERCA. POWSTAŃCZE ANIOŁY
#5 ODEGRAŁY WIELKĄ ROLĘ W POWSTANIU WARSZAWSKIM
#6 RUSZYLI NA POMOC WALCZĄCYM POWSTAŃCOM!
► Polecamy rozmowę z pracownikiem oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie Michałem Zarychtą. Podcast historyczny stworzony we współpracy Radia Nowy Świat, Instytutu Pamięci Narodowej i „Rzeczpospolitej”.
► „Biuletyn IPN” nr 7-8/2024 – Warszawa '44
Oddział IPN w Warszawie zaprasza na wernisaż polsko-angielskiej wystawy plenerowej pt. „Bohaterki wśród bohaterów”, który odbędzie się 26 lipca 2024 r. (piątek) o godz. 15.00 na Skwerze Hoovera (Krakowskie Przedmieście 60a). Wydarzenie uświetni koncert uliczny pieśni powstańczych w wykonaniu kapeli „Ferajna z Hoovera”, na który zapraszamy o godz. 16.00. Wystawę będzie można oglądać do 16 sierpnia 2024 r.
[PL] Bohaterki wśród bohaterów [spot]
[ENG] Heroines Among Heroes [wideo spot]
► Wystawa „Z piekła do piekła” poświęcona uczestnikom Powstania Warszawskiego, którzy po jego zakończeniu doświadczyli represji komunistycznych – Izba Pamięci na Strzeleckiej 8, Warszawa, 31 lipca 2024
31 lipca 2024 r. (środa) o godzinie 17.00 przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie odbędzie się uroczyste otwarcie wystawy pt. „Z piekła do piekła” oraz w godz. 18.00-20.00 koncert zespołu Pseudonim pt. „Warszawo ma”.
Wszystkie te osoby doświadczyły najpierw piekła powstania, a potem piekła aresztu WUBP przy ul. Strzeleckiej 8. Wiele z nich po otrzymaniu wyroku odbywało kary w Centralnym Więzieniu MBP Warszawa I przy ul. Rakowieckiej 37, w Więzieniu Karno-Śledczym MBP Warszawa III przy ul. 11 Listopada 66, zwanym „Toledo”, w Rawiczu, Strzelcach Opolskich lub we Wronkach, a także w Specjalnym Obozie NKWD nr 10 w Rembertowie.
Na 6 planszach zaprezentowano postacie powstańców, kobiet i mężczyzn, przedstawicieli różnych zawodów i różnych nurtów politycznych.
W 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na musical „Kolumbowie Wszech Czasów", który odbędzie się 1 sierpnia o godz. 20.00 w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika (parafia św. Wojciecha) na warszawskiej Woli (Wolska 76). Wstęp na wydarzenie jest wolny.
► Wystawa „Cudzoziemcy w Powstaniu Warszawskim” – 2 sierpnia 2024
W piątek, 2 sierpnia 2024 r. o godz. 13.00, Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na wernisaż wystawy pt. „Cudzoziemcy w Powstaniu Warszawskim" (Dziedziniec Wielki Zamku Królewskiego w Warszawie). Ekspozycję będzie można oglądać do końca września 2024 r. Wystawę przygotowało Biuro Edukacji Narodowej IPN.
►Obchody Powstania Warszawskiego w Strefie Nowych Technologii w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta L. Kaczyńskiego
- Zapraszamy młodzież i dorosłych na wyjątkowe wydarzenie w Strefie Nowych Technologii Centralnego Przystanku Historia IPN. W dniach 1-3 sierpnia z okazji rocznicy Powstania Warszawskiego organizujemy dni z edukacyjną grą strategiczną „Warsaw Rising”.
Dołącz do immersyjnych obchodów 80. rocznicy Powstania Warszawskiego w Centralnym Przystanku Historia. Od 1 do 3 sierpnia w Strefie Nowych Technologii zagrasz w poruszającą grę „Warsaw Rising”, w której wcielisz się w postać powstańca, poznasz rozkazy i odezwy dowódców oraz dowiesz się, jak te wpływały na przebieg walk.
Dla gości odwiedzających Strefę Nowych Technologii w Centralnym Przystanku Historia w dniach od 1 do 3 sierpnia oddajemy 3 gamingowe kapsuły Orb X oraz aż 8 skrzyń z immersyjną edukacją historyczną. Na wszystkich stanowiskach prezentowana będzie edukacyjna gra strategiczna „Warsaw Rising”. Weź udział w upamiętnianiu rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego i odwiedź Centralny Przystanek Historia przy Marszałkowskiej 107.
Nie przegap tej wyjątkowej okazji i zarezerwuj miejsce już dziś
Zobacz stronę Centralnego Przystanku Historia
► [ZAPOWIEDŹ] PREMIERA 1 sierpnia 2024 r. o godz. 15.00
▶ Instytut Pamięci Narodowej przygotował pierwszy w historii film opowiadający o znaczeniu wiary oraz roli duchownych podczas Powstania Warszawskiego. W latach międzywojennych Warszawa nie była miastem nadmiernie religijnym. Ten stan rzeczy uległ zmianie po wybuchu II wojny światowej. Podczas okupacji, pod wpływem szoku wywołanego upadkiem państwa i stałego zagrożenia życia, tysiące warszawiaków wróciło do regularnych praktyk religijnych. Z kolei trudne warunki życia podczas Powstania Warszawskiego spowodowały dalsze pogłębienie wiary w opiekę Bożą i potrzebę życia sakramentalnego.
W wyprodukowanym przez Biuro Edukacji Narodowej IPN filmie, wykorzystano materiały notacyjne z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Warszawskiego oraz archiwalne fotografie i materiały wideo. Dokument trwa 30 minut. Premiera dokumentu w języku polskim miała miejsce rok temu. 1 sierpnia 2024 r. o godz. 15.00 będzie miała miejsce premiera filmu w języku angielskim: Faith '44.
[PL] [ZWIASTUN] Wiara`44 – film dokumentalny
Opowiadają o Powstaniu Warszawskim...
„Kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie 1 sierpnia 1944 roku miałem niespełna siedem lat” – tak zaczyna swoją opowieść świadek historii – Stanisław Maciej Kicman, mieszkaniec warszawskiej Woli.
„Tego dnia mama wróciła bardzo wcześnie. Była łączniczką w Biurze Informacji w Komendzie Głównej AK. (…) Około godziny drugiej pukanie do drzwi w umówiony jakiś tam sposób. Przyszła łączniczka po ojca. Szybko się z nami żegnał. Był jak uskrzydlony. Ze skrzynki z węglem wydobył zawiniątko. Okazało się, że był tam ukryty pistolet. W kombinezonie szarym, przepasany pasem, na to założył płaszcz jasny i pożegnał się z nami. Babcia pobiegła, żeby mu jeszcze chleb kupić na drogę do sklepu. Żegnając się z nami, mama płakała. Pyta: –„Krzysiuńku, kiedy się zobaczymy?”
– „No przecież to się zaraz skończy. No myślę, że za tydzień”
Posłuchaj – IPNtv: Nie mogę tego wymazać z pamięci... – Wola Pamięci 1944
***
Straty wśród ludności cywilnej szacowane są od 150 do 200 tys. osób. Przez następne miesiące Niemcy metodycznie rabowali, palili i wysadzali w powietrze kolejne części naszej stolicy. Wycofali się z niej ostatecznie 17 stycznia 1945 roku, umożliwiając wkroczenie do Warszawy oddziałom podporządkowanego komunistom Wojska Polskiego.
►Fotografie z Powstania Warszawskiego
- Fotografie z Powstania Warszawskiego – Zdjęcia czarno-białe zostały poddane kunsztownemu procesowi koloryzacji dokonanemu przez Mikołaja Kaczmarka. Zaprezentowane fotografie pochodzą ze zbiorów m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego, Polskiej Agencji Prasowej, Ośrodka KARTA i kolekcji prywatnych i zostały pokazane na wystawie „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę” przygotowanej przez Biuro Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej.
- Zdjęcia z Powstania Warszawskiego z zasobu Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
- Kolekcja zdjęć Henryka Śmigacza - Henryk Śmigacz: Fotograf ginącej Warszawy - Henryk Śmigacz stworzył fotograficzną kronikę życia warszawiaków pod okupacją niemiecką. Jest autorem m.in. zdjęć płonącego Zamku Królewskiego oraz archikatedry św. Jana Chrzciciela tuż po bombardowaniu we wrześniu 1939 r. W czasie Powstania Warszawskiego Henryk Śmigacz był jednym z fotoreporterów Delegatury Rządu na Kraj. Zdjęcia z tego okresu przedstawiają zgliszcza gmachów i kamienic warszawskiego Śródmieścia. Fotografie powstańcze Henryka Śmigacza stanowią jedynie niewielką (82 szt.) część, która ocalała z około 2 tys. negatywów, jakie fotograf ukrył w piwnicy swojego mieszkania i fotograficznego atelier przy ul. Złotej 24 przed kapitulacją i opuszczeniem Warszawy.
► Powstanie Warszawskie (artykuły, audio/wideo w portalu przystanekhistoria.pl)
► Artykuły o Powstaniu Warszawskim, w tym n.in.:
- Włodzimierz Suleja, Godzina „W”. Walka
- Włodzimierz Suleja, Godzina „W”. Decyzja
- Ewa Wójcicka, Powstanie warszawskie zatrzymane w kadrze
- Ewelina Ślązak, Sportowcy polscy w Powstaniu Warszawskim
- Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego
- Sylwia Chomicz, Razem walczyli, razem spoczywają. Powstańcy Warszawscy
- Grzegorz Majchrzak, „Żołnierzom Polski Podziemnej kontynuatorzy idei niepodległościowych”, czyli niezależne obchody 35. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego
► Wydawnictwa IPN: Publikacje na temat Powstania Warszawskiego
- [NOWOŚĆ] „Biuletyn IPN” nr 7–8/2024 – Warszawa '44
- [ZAPOWIEDŹ] Obwód VI Praga Okręgu Warszawa AK w powstaniu warszawskim – wybór dokumentów, wstęp i oprac. Radosław Stróżyk, Warszawa 2024
- Maria Zima-Marjańska, Ekspertyza w sprawie obozu przejściowego w Pruszkowie (Durchgangslager 121 Pruszków) i jego statusu, Warszawa 2022
- Jan Madejski, Sławomir Czuba, Roman Kucharski, Maciej Czaplicki, Powstanie Warszawskie, tom I. Komiks paragrafowy, IPN, Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa 2022
- Daniel Koreś, W cieniu wyroku na miasto. Pułkownik dyplomowany Józef Szostak „Filip” (1897–1984). Biografia szefa Oddziału III i szefa operacji KG AK, IPN, Wojskowe Biuro Historyczne, Wrocław–Warszawa 2023
- Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1946. Zeszyt 10. Przemarsz przez piekło 1944 r.
- Wojciech Kujawa, A miało być tak pięknie… Historia Ewy i Jerzego Stolarskich, Warszawa 2018
- Marek Klecel, Pisarze Niepodległości. Szkice o ludziach i dziełach
- Polacy to nasi przyjaciele. Węgrzy i Powstanie Warszawskie 1944, Instytut Pamięci Narodowej, Węgierski Instytut Kultury, Warszawa 2017
- Teren wobec powstania warszawskiego, red. Kazimierz Krajewski, Warszawa 2017
- Powstanie Warszawskie 1944 w dokumentach z archiwów służb specjalnych, Warszawa 2007
- Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk, Kobiety w obronie Warszawy. Ochotnicza Legia Kobiet (1918–1922) i Wojskowa Służba Kobiet ZWZ-AK (1939–1945), Warszawa 2016
- Administracja cywilna Polskiego Państwa Podziemnego i jej funkcja w okresie powstania warszawskiego
- Janusz Kazimierz Zawodny, Uczestnicy i świadkowie Powstania Warszawskiego. Wywiady, Warszawa 2004
- Leksykon militariów Powstania Warszawskiego, red. Michał Komuda, Warszawa 2012
- Powstanie Warszawskie. Fakty i mity, red. Kazimierz Krajewski i Tomasz Łabuszewski, Warszawa, 2006
- Janusz Kazimierz Zawodny, Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji, Warszawa 2005
- Aresztowane powstanie, wybór i redakcja naukowa Jacek Sawicki, wstęp Bernadetta Gronek, Warszawa 2004. Seria „Relacje i wspomnienia”, t. 7.
- Poland in 1944. The Perspective of Allies and Enemies, edited by Martyna Grądzka-Rejak and Dawid Golik, Warsaw–Cracow 2020
- „Biuletyn IPN” 9/2021 – Pisarze polscy – w stulecie urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Różewicza ukazujemy wybranych dwudziestowiecznych pisarzy. Nie przedstawiamy ich biogramów.
►Wielkopolanie w Powstaniu Warszawskim
- Lista uczestników Powstania Warszawskiego pochodzących z Wielkopolski
► Podcasty Wydawnictwa IPN
► Powstanie Warszawskie – świadectwa uczestników i świadków
► Wywiady
- Zbrodnie nierozliczone. Heinz Reinefarth i Powstanie Warszawskie. Rozmowa z „Biuletynu IPN" z dr. Philippem Martim w : „Biuletynu IPN" 7–8/2017
- W języku niemieckim: Das unbewältigte Verbrechen. Heinz Reinefarth und der Warschauer Aufstand. Dr. Philipp Marti, Autor des Buches „Der Fall Reinefarth", im Gespräch mit Filip Gańczak und Maciej Foks
- Warszawianka, handlarka z bazaru Różyckiego, świadek represji niemieckich wobec ludności żydowskiej.
- Żołnierz września 1939 r. i ZWZ-AK, uczestnik Powstania Warszawskiego w Batalionie „Parasol”, generał dywizji rezerwy WP.
- Syn warszawskiego strażaka wspierającego Żydów w getcie, podoficer Milicji Obywatelskiej, społecznik, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.
- Dziecko warszawskiego Powiśla. Przeżył w stolicy wrzesień 1939 r., okupację i Powstanie Warszawskie. Zasłużony warszawski fotografik. Przez siedemdziesiąt lat ze swoim aparatem towarzyszył ważnym wydarzeniom miasta. Jako fotograf z polskimi wspinaczami zjechał góry świata.
- Jako dziecko przeżył okupację niemiecką w Warszawie, był świadkiem Powstania Warszawskiego. Wywieziony wraz z rodziną do obozu w Pruszkowie, po wojnie powrócił do stolicy.
- Jako cywil przetrwała Powstanie Warszawskie na Powiślu i w Śródmieściu, zasłużona nauczycielka.
- Major rezerwy Wojska Polskiego, inżynier architekt, w Powstaniu Warszawskim sanitariuszka harcerskiego batalionu „Wigry” AK, odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za bohaterskie pozostanie z rannymi na Starówce po wyjściu wojska. W kwietniu tego roku Pani Barbara ukończyła sto lat. Jej wcześniejsze relacje nagrane przez Muzeum Powstania Warszawskiego zostały wykorzystane w wyprodukowanym przez IPN filmie „Wiara’44”.
- Lekarz, warszawiak, świadek Powstania Warszawskiego, więzień obozu Dulag 121.
- Świadek okupacji niemieckiej w Warszawie, a następnie w Pruszkowie, pracownica zakładów mechanicznych „Ursus”, członek PTTK.
- Mieszkanka Famułek Królewskich, świadek okupacji i zbrodni niemieckich dokonanych na tych terenach podczas II wojny światowej.
- Harcerz Szarych Szeregów, Powstaniec Warszawski.
- W czasie okupacji należała do konspiracyjnego harcerstwa w Warszawie, w Powstaniu Warszawskim pełniła funkcję sanitariuszki, a po jego upadku była więźniem niemieckiego stalagu. Zasłużony lekarz pediatra.
- Lekarz pediatra, jako dziecko przeżyła Powstanie Warszawskie i pobyt w niemieckim obozie Dulag 121.
- Aktorka, poetka, łączniczka AK.
- Podczas okupacji niemieckiej przechowywała i żywiła żydowskiego chłopca z legionowskiego getta. Przeżyła Powstanie Warszawskie, była więźniem niemieckiego obozu przejściowego Dulag 121.
- Major rezerwy WP, harcerz „Szarych Szeregów” i żołnierz ZWZ-AK w Okręgu Warszawa, uczestnik Powstania Warszawskiego, jeniec stalagu, po ucieczce z obozu żołnierz 1. Dywizji Pancernej w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
- Organizatorka pomocy dla żydowskiego chłopca, świadek Powstania Warszawskiego, więźniarka niemieckiego obozu Dulag 121.
- świadek Rzezi Woli, więźniarka obozu koncentracyjnego Auschwitz oraz Bergen-Belsen.
- Konspiratorka Wojskowej Służby Kobiet ZWZ-AK, uczestniczka Powstania Warszawskiego, więźniarka KL Stutthof.
- Uczestnik Powstania Warszawskiego, w latach 2021–2023 prezes Zarządu Głównego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych (ZKRPiBWP).
- Działaczka konspiracji niepodległościowej w Szarych Szeregach, uczestniczka Powstania Warszawskiego, więźniarka stalinowska, nauczycielka, działaczka „Solidarności” Oświaty, major Wojska Polskiego.
- Konspirator Szarych Szeregów i żołnierz AK, Powstaniec Warszawski.
- Fizyk kwantowy, jako dziecko przeżył okupację niemiecką i Powstanie Warszawskie.
- Żołnierz 1. Armii WP, ranny podczas walk w Powstaniu Warszawskim, więzień Auschwitz, saper w 2 Korpusie Polskim gen. Andersa.
- Jako dziecko przeżył samodzielnie Powstanie Warszawskie. Absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, rehabilitant sportowy, kapitan jachtowy, bojerowiec, narciarz, kustosz pamięci o swoim wuju - rotmistrzu Witoldzie Pileckim.
- Żołnierz Szarych Szeregów, Powstaniec Warszawski, konspirator podziemia antykomunistycznego, więzień UB i NKWD.
- Generał brygady rezerwy WP, harcerz, ochotnik w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy i NSZ, powstaniec warszawski, leśnik.
- Łączniczka Komendy Głównej AK w Powstaniu Warszawskim, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego.
- Członkini Instytutu Prymasowskiego Stefana Kardynała Wyszyńskiego, przewodnicząca Krajowej Konferencji Instytutów Świeckich w Polsce, w latach 1969–1981 pracownik w Sekretariacie Prymasa Polski.
- Harcerka, ochotniczka służby sanitarnej w 1939 r., konspiratorka Szarych Szeregów, uczestniczka Powstania Warszawskiego.
- Żołnierz Armii Krajowej i WiN, powstaniec warszawski, więzień okresu stalinowskiego.
- Uczestniczka Powstania Warszawskiego, pielęgniarka.
- Powstaniec Warszawski, członek Prezydium Zarządu Związku Powstańców Warszawskich.
- Jako dziecko przeżyła Powstanie Warszawskie
- W II Rzeczpospolitej znany polski producent kawy. Po wybuchu II wojny światowej przydzielony do Wydziału Propagandy przy Naczelnym Dowództwie. Przedsiębiorąca w czasie okupacji pomagał przeżyć wielu rodakom.
- Porucznik rezerwy WP, żołnierz AK, przymusowy robotnik III Rzeszy, powstaniec warszawski, żołnierz LWP.
- Dziecko wojny, badacz i znawca Warszawy oraz Powstania Warszawskiego.
- Żołnierz Armii Krajowej, a po wojnie II Korpusu Polskiego, Powstaniec Warszawski.
- Świadek okupacji niemieckiej w Warszawie, Powstanie Warszawskie przetrwał z matką w piwnicy. Po wygnaniu z miasta jako dziecko był przymusowym robotnikiem III Rzeszy. Po wojnie oficer Milicji Obywatelskiej.
Robotnik przymusowy w III Rzeszy, urodzony w Warszawie w 1926 r.
- Wychowanka Domu Dziecka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, świadek Powstania Warszawskiego.
- Urodzona w Warszawie, przed wybuchem wojny mieszkanka Kresów Wschodnich, po wojnie szczecinianka, sanitariuszka zgrupowania AK „Róg” w Powstaniu Warszawskim, z zawodu księgowa.
- Warszawianka, harcerka, żołnierz AK, łączniczka w Powstaniu Warszawskim, inżynier budownictwa.
► Do pobrania
- [NOWOŚĆ] „Biuletyn IPN” nr 7-8/2024 – Warszawa '44
- „Biuletyn IPN” nr 7-8/2019 – Powstanie Warszawskie
- Powstanie Warszawskie 1944 w dokumentach z archiwów służb specjalnych, Warszawa 2007
- Piotr Klimczak, Krzysztof Kamil Baczyński, Warszawa 2022
- Pamiętnik z Powstania Warszawskiego w Archiwum IPN we Wrocławiu – do pobrania. Pamiętnik jest zapisem przeżyć mieszkanki Warszawy Zofii Kotlińskiej. Urodziła się w 1915 r. w Ostrzeszowie (woj. poznańskie). W dniu wybuchu Powstania Warszawskiego miała 29 lat.
Z serii „Patroni naszych ulic”
- Powstańcy warszawscy, Marcin Przegiętka
- Jacek Pawłowicz, Rotmistrz Witold Pilecki (1901–1948)
- Ewa Celińska-Spodar, Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
- Anna Mieszkowska, Irena Sendlerowa (1910–2008)
- Jacek Pawłowicz, Generał Leopold Okulicki „Niedźwiadek” (1898–1946)
- Artur Kubaj, Mecenas Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)
- Małgorzata Ptasińska, Stefan Korboński 1901–1989
- Marek Gałęzowski, Generał Stefan Rowecki „Grot” (1895–1944) – na wieść o wybuchu Powstania Warszawskiego Niemcy wydali rozkaz zgładzenia gen. Stefana Roweckiego „Grota”. Jak ustalono w toku śledztwa IPN, generał Stefan Rowecki został zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 r. na specjalny rozkaz Heinricha Himmlera Przeprowadzenie egzekucji nastąpiło bezpośrednio po wybuchu w Warszawie w dniu 1 sierpnia 1944 r. powstania. Egzekucję przeprowadzono prawdopodobnie na terenie krematorium obozu Sachsenhausen. Nie ustalono miejsca pochówku generała, ani też bezpośrednich sprawców zabójstwa. Więcej – TUTAJ
Z serii: „Bohaterowie Niepodległej”
- Szymon Nowak, Jan Żabiński „Franciszek”, Warszawa 2022
- Szymon Nowak, Jan Kajus Andrzejewski „Jan", Warszawa 2022
- Ewa Marcina Gieniusz CSIC, Ewa Matuszewska „Mewa”, Warszawa 2021
- Tomasz Panfil, Andrzej Rudolf Czaykowski „Garda”, Warszawa 2021
- Marian Miszczuk, Jan Rossman, Warszawa 2021
- Szymon Nowak, Jan Szypowski „Leśnik”, Warszawa 2020
- Justyna Błażejowska, Jan Olszewski, Warszawa 2021
- Szymon Nowak, Adolf Pilch „Góra”, „Dolina”, Warszawa 2021
pamięć.pl
- Szymon Nowak, Nie strzelali do Polaków w: „Pamięć.pl” 4–5/2012
- Przemysław Wywiał, Rzeczpospolita Kampinoska w: „Pamięć.pl” 7/2012
- Katarzyna Utracka, Likwidatorzy w Powstaniu w: „Pamięć.pl” 7–8/2013
- Maciej Żuczkowski, Najdłuższy dzień Powstania w: „Pamięć.pl” 7–8/2014
- Katarzyna Utracka, „Monter": dowódca powstania w: „Pamięć.pl” 7–8/2015
- Piotr Stanek, Przez Pruszków do Lamsdorf w: „Pamięć.pl” 10/2015
- Znak nadziei, Andrzej Gładkowski, powstaniec warszawski i autor książek o tematyce historycznej w rozmowie z Filipem Gańczakiem w: „Pamięć.pl” 7–8/2016
Maciej Korkuć, Walcząca Rzeczpospolita 1939–1945 Książka ukazała się także w językach: angielskim, niemieckim, francuskim, rosyjskim, ukraińskim i włoskim.
- The Fighting Republic of Poland 1939–1945 (ENG)
- Die Kämpfende Republik. Polen 1939–1945 (DE)
- La République de Pologne en lutte 1939–1945 (FR)
- La Polonia in lotta 1939–1945 (IT)
- Борющаяся Речь Посполитая. Польша 1939–1945 (RU)
- Польська Республіка в боротьбі 1939–1945 (UA)
Polacy to nasi przyjaciele. Węgrzy i Powstanie Warszawskie 1944
► Świadectwa
- Jak straszny sen… – świadectwo Danuty Charkiewicz z Powstania Warszawskiego i wypędzenia
- Zryw wolności. Powstanie Warszawskie w relacji Marii Staszewskiej Wieczorek.
- Zryw wolności. Powstanie Warszawskie w relacji Lecha Charewicza.
- Zryw wolności. Powstanie Warszawskie w relacji Henryka Troszczyńskiego.
- Zryw wolności. Powstanie Warszawskie w relacji Andrzeja Chylińskiego
- Zryw wolności. Powstanie Warszawskie w relacji Bogusława Kamoli.
- Niemiecka okupacja Warszawy we wspomnieniach Hanny Woźniak. Projekt IPN: Świadkowie historii, cz. 3
- IPNtv: Wideoczat z historią. Rzeź Woli – „Wideoczat z historią” to program publicystyczno-historyczny; gośćmi Piotra Dmitrowicza byli: - ks. Stanisław Kicman - świadek historii - Agnieszka Cubała - autorka książek o Powstaniu Warszawskim
- PAŁACYK MICHLA – Janusz Brochwicz-Lewiński – Armia Krajowa: świadectwa Niezwyciężonych [4/5]
- Cena naszej wolności – Wola Pamięci 1944 – 5 sierpnia 1944 r. na warszawskiej Woli Niemcy dokonali masowych eksterminacji na ludności cywilnej – bez względu na wiek, płeć. Szacuje się iż podczas powstania warszawskiego zamordowanych zostało ok. 50 000 mieszkańców dzielnicy.
- Po miejscach pamięci na Woli ekipę IPN TV oprowadza Jan Zieliński (1933-2014) – pulmonolog, autor książki pt. "Szpital Dobrej Woli: Szpital Wolski 1939–1945". W materiale występują również świadkowie historii: Wanda Karwańska oraz Stanisław Maciej Kicman. Materiał został zrealizowany w 2012 r. w ramach projektu Wola Pamięci 1944.
Projekt „Wola Pamięci 1944” – 5 sierpnia 2012
- Wywiad z dr Marią Wardzyńską - Wola Pamięci 1944 – Biuro Edukacji Publicznej IPN w ramach projektu "Wola Pamięci 1944" zbiera relacje, świadectwa, dokumenty oraz zdjęcia dotyczące dokonanej przez Niemców eksterminacji ludności cywilnej w sierpniu 1944 roku na warszawskiej Woli. W związku z siedemdziesiątą rocznicą tych tragicznych wydarzeń prezentujemy rozmowę z historykiem IPN dr Marią Wardzyńską, która w swojej pracy naukowej zajmuje się m. in. tematem tzw. Rzezi Woli.
- Niemiecka okupacja Warszawy we wspomnieniach Hanny Woźniak – Projekt „Świadkowie Historii”: posłuchaj Hanny Woźniak, która pamięta dobrze czasy okupacji, łapanek, powstania warszawskiego, piwnicę przy Świętojerskiej, gdzie razem z bliskimi ukrywała się niemal do końca powstania. I pamięta wypędzenie ostatnich cywilów ze zrujnowanej stolicy do obozu przejściowego w Pruszkowie.
- II wojna światowa we wspomnieniach Alicji Jezierskiej – Projekt „Świadkowie Historii”: posłuchaj Alicji Jezierskiej, która opowiada o masowych zbrodniach dokonywanych przez Niemców na Polakach podczas II wojny światowej na terenie Generalnego Gubernatorstwa (m.in. masakra wawerska, Powstanie Warszawskie).
► IPNtv
- Premiera nowego filmu IPN – „Wiara’44” – Warszawa, 27 lipca 2023: od 1 sierpnia 2023 r. od godz. 17.00 na kanale IPNtv
[ZWIASTUN] Wiara`44 – film dokumentalny
- Playlista Powstanie Warszawskie
- Komendanci Obwodów Okręgu Warszawskiego AK w godzinie próby – Michał Zarychta [WYKŁAD]
- „Rechts, links, geradeaus…” – Film o losie mieszkańców Warszawy wygnanych przez Niemców w trakcie Powstania Warszawskiego i po jego zakończeniu w październiku 1944 roku
- Niezwyciężeni [PL] – historia odzyskania wolności przez Polskę opowiedziana przez Mirosława Zbrojewicza.
- The Unconquered [Niezwyciężeni] [ENG] – historia odzyskania wolności przez Polskę opowiedziana przez Sean Bean'a
- „Niezwyciężeni. Czas Próby” to porywająca opowieść o walce Polaków o niepodległość w latach 1918 – 1939 i prequel filmu „Niezwyciężeni”.
- IPN o powstaniu warszawskim: w nauce, w komiksie, na wystawie, w grze miejskiej
- Jak straszny sen… – świadectwo Danuty Charkiewicz z Powstania Warszawskiego i wypędzenia
- Ekspertyza w sprawie obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121) [ROZMOWA O KSIĄŻCE] – rozmowa z Marią Zimą-Marjańską, autorką
- 75 rocznica rzezi Woli.
- Ekspertyza ws. obozu przejściowego w Pruszkowie (Durchgangslager 121 Pruszków) [DYSKUSJA o KSIĄŻCE]
Dyskusja poświęcona eksodusowi ludności cywilnej w okresie Powstania Warszawskiego. W dyskusji udział wzięli: Maria Zima-Marjańska, autorka – Instytut Pamięci Narodowej, Małgorzata Bojanowska – Muzeum Dulag 121 w Pruszkowie, dr Agnieszka Praga – Instytut Pamięci Narodowej, prof. Wiesław Jan Wysocki – Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
- VI Obwód Praga AK w Powstaniu Warszawskim – Radosław Stróżyk [WYKŁAD]
- Rachunki za Powstanie: spojrzenie prawników / Uprising from juristic point of view [Panel 3]
- Rachunki za Powstanie Warszawskie (1944–2024). Kontekst sowiecki i międzynarodowy [Panel 5]
- Nie mogę tego wymazać z pamięci... – Wola Pamięci 1944
- Powstańcy warszawscy w obozie Stutthof [DYSKUSJA ONLINE]
O trudnej historii II wojny światowej rozmawiają: dr Marcin Owsiński (kierownik Działu Naukowego Muzeum Stutthof w Sztutowie) oraz dr Daniel Czerwiński z Oddziału IPN w Gdańsku.
- Pierwszy dzień – Dziesięć kroków. Memoriał warszawski 1944 – Piosenka pt. „Pierwszy dzień” w wykonaniu Weroniki Kowalskiej jest singlem promującym płytę pt. „Dziesięć kroków – Memoriał warszawski 1944". I „Dziesięć kroków – Memoriał warszawski 1944” to projekt muzyczno-wokalny Instytutu Pamięci Narodowej i Fundacji „Sztafeta” upamiętniający losy ludności cywilnej w czasie Powstania Warszawskiego.
- Bohaterki N.N – Dziesięć kroków. Memoriał warszawski 1944
Więcej: Płyta: Dziesięć kroków. Memoriał Warszawski 1944 – do pobrania książeczka z tekstami utworów
- Wielkopolanie w Powstaniu Warszawskim [ROZMOWA ONLINE]
- Komunistyczna propaganda wobec Powstania Warszawskiego
- 78 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego [KONCERT]
- IPN TV - Konferencja "Teren Wobec Powstania Warszawskiego" - Mirosław Surdej
- IPN TV - Konferencja - Teren wobec Powstania Warszawskiego - dr Henryk Piskunowicz
- IPN TV - Konferencja - Teren wobec Powstania Warszawskiego - prof dr hab. Piotr Niwiński
- IPN TV - Konferencja - Teren wobec Powstania Warszawskiego - dr Andrzej Chmielarz
- Konferencja - Teren wobec Powstania Warszawskiego - dr Krzysztof Kacprzyk
- Konferencja - Teren wobec Powstania Warszawskiego - Piotr Łapiński
- Konferencja „Teren Wobec Powstania Warszawskiego" - dr Piotr Sadowski
- Konferencja "Teren Wobec Powstania Warszawskiego" - dr Mariusz Bechta
- Warszawskie struktury konspiracji narodowej w latach 1939-1944 – dr Wojciech Muszyński [WYKŁAD]
- Teledysk Kasia Malejonek Jedna Chwila Pannny Wyklęte (Inka)
- Ewa Matuszewska – cykl BOHATEROWIE NIEPODLEGŁEJ
- Nagroda Kustosza Pamięci Narodowej 2019 – Marek Strok – Marek Strok Wybitny znawca i badacz Powstania Warszawskiego. Jego fascynacja losami żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego zrodziła najpełniejszą kolekcję biogramów powstańców warszawskich, nieocenioną dla każdego historyka zajmującego się dziejami zbrojnego zrywu sprzed 75 lat. Od kilkudziesięciu lat, współpracując blisko ze środowiskami powstańczymi, dokumentuje dzieje konspiracji i powstańczej Warszawy. Zebrał ponad 50 tys. nazwisk, pseudonimów i innych danych osobowych uczestników Powstania. Na podstawie tej listy Muzeum Powstania Warszawskiego stworzyło dostępną online bazę powstańców. Dzięki jego badaniom możliwe było utrwalenie na Murze Pamięci w Muzeum Powstania Warszawskiego nazwisk ok. 12 tys. żołnierzy podziemia poległych w Warszawie w 1944 r. Obecnie Marek Strok tworzy bazę ofiar rzezi Woli. Mozolnie, kamienica po kamienicy, odtwarza nazwiska mieszkańców Woli zamordowanych w sierpniu 1944 r. Zaangażowanie laureata w sprawy Powstania Warszawskiego wykracza poza pracę dokumentalisty. Marek Strok jest również autorem artykułów i haseł do Wielkiej ilustrowanej encyklopedii Powstania Warszawskiego. Jest także współautorem i konsultantem wielu ważnych prac historycznych dotyczących Powstania Warszawskiego i okupacji niemieckiej. Materiał źródłowy zgromadzony przez Marka Stroka i stworzone przez niego bazy to podstawowe źródło do badań nad Powstaniem Warszawskim.
- „Marsz do Powstania!” – dwudziesty odcinek cyklu „Jak Polki zadziwiały świat” – 15 września 2024 Na temat kobiet w Powstaniu Warszawskim, a także o wystawie „Bohaterki wśród bohaterów” wypowiedzą się goście dr Karoliny Wandy Olszowskiej (Uniwersytet Jagielloński): dr Tomasz Łabuszewski – Dyrektor Oddziału IPN,, Magdalena Poręba – współautorka wystawy „Bohaterki wśród bohaterów” z IPN. Premiera 15 września (niedziela) o godz. 12.00 na kanale IPNtv.
- ► Dodatki do prasy – do pobrania
- „80. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego” – dodatek specjalny do tygodnika „Do Rzeczy” nr 31/2024
- Dodatek do „Gazety Polskiej” w 78 rocznicę Powstania Warszawskiego z 27 lipca 2022
- „Warszawa 44” – dodatek IPN do „Niezależnej Gazety Polskiej”
- Czas deportacji i przesiedleń – Dodatek historyczny IPN 5/2008 (12)VIII do „Naszego Dziennika” z 30 maja 2008
- ► Wystawy
- Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę PL/EN – wystawa elementarna została przygotowana przez Centralę Biura Edukacji Narodowej IPN w Warszawie. Przedstawia podstawowe informacje o powstańczym zrywie naszej stolicy w sierpniu i wrześniu 1944 roku.
- Jest pierwszą – w całości kolorową – wystawą o Powstaniu Warszawskim, dzięki kunsztownemu procesowi koloryzacji zdjęć czarno-białych dokonanemu przez Mikołaja Kaczmarka.
Zaprezentowane fotografie pochodzą ze zbiorów m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego, Polskiej Agencji Prasowej, Ośrodka KARTA i kolekcji prywatnych.
autor: Artur Kolęda
„Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę. Materiały edukacyjne do wystawy elementarnej"
Jest to dodatek edukacyjny do wystawy elementarnej o tym samym tytule, która w zwięzły sposób przedstawia historię zrywu Armii Krajowej i warszawiaków przeciwko okupantowi niemieckiemu.
Publikacja zawiera plansze wystawy oraz zestaw ćwiczeń wraz z komentarzem metodycznym ułatwiającym pracę z ekspozycją. Przeznaczona jest przede wszystkim dla nauczycieli i osób zajmujących się dydaktyką historii. Materiał jest rekomendowany do pracy z uczniami powyżej 14 r.ż.
- „Pokolenie Baczyńskiego” – wystawa IPN, reportaż
- Wystawa „Pokolenie Baczyńskiego” – w roku stulecia urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Biuro Edukacji Narodowej IPN przygotowało wystawę plenerową „Pokolenie Baczyńskiego”.
- Wystawa „Pokolenie Baczyńskiego” (w jęz. polskim i angielskim) została przygotowana przez pion edukacyjny Instytutu Pamięci Narodowej. Składa się z części ogólnopolskiej oraz trzynastu wersji regionalnych, przygotowanych przez oddziały i delegatury IPN z całego kraju. Inauguracyjna prezentacja wystawy miała miejsce na Dziedzińcu Wielkim Zamku Królewskiego w Warszawie – Muzeum od 27 września do 15 listopada 2021 r. Obecnie wystawa w trzynastu wersjach regionalnych jest prezentowana w kolejnych miastach w Polsce.
W regionie łódzkim prezentujemy biografie Krzysztofa K. Baczyńskiego, Karola Wojtyły, Reginy Pleśniewicz i Anieli Dziewulskiej-Łosiowej (część ogólnopolska), a także Marka Edelmana, Haliny Szwarc i Jerzego Miecznikowskiego (część regionalna).
Autorką części łódzkiej jest Marzena Kumosińska, pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Łodzi.
W celu wypożyczenia wystawy, prosimy o kontakt z Oddziałowym Biurem Edukacji Narodowej IPN w Łodzi, tel. 42/ 201-46-61; e-mail: oben.lodz@ipn.gov.pl
► GDZIE SZUKAĆ INFORMACJI O OFIARACH NIEMIECKICH REPRESJI?
straty.pl – podstawowym celem programu jest ustalenie imiennej listy obywateli II RP, którzy zostali poddani wszelkiego rodzaju represjom ze strony okupanta niemieckiego w latach 1939–1945. Program „Straty osobowe” przywraca nazwiska wszystkim możliwym dziś do zidentyfikowania ofiarom i osobom represjonowanym, które we wrześniu 1939 roku były obywatelami II RP (wszystkich narodowości).
Baza „Strat” jest indeksem ofiar i osób represjonowanych – nie gromadzi skanów dokumentów na podstawie których wprowadzane są informacje – wskazuje jednak miejsca, gdzie dokumenty takie można odnaleźć.
- Baza strat
- Wyszukiwanie osób represjonowanych
- [SPOT] Poznaj losy Swoich bliskich, ofiar niemieckich zbrodni z lat 1939-1945. Ocal pamięć rodziny
Archiwa zagraniczne:
Arolsen Archives – to Międzynarodowe Centrum Badań Prześladowań Nazistowskich i jednocześnie największe archiwum dokumentów dotyczących ofiar i Ocalonych. Zbiory zawierają informacje o 17,5 mln osób i są wpisane na listę dziedzictwa UNESCO „Pamięć Świata”. Znajdujące się w nich dokumenty dotyczą wielu różnych grup ofiar reżimu nazistowskiego i stanowią ważne źródło informacji dla dzisiejszego społeczeństwa. W Bad Arolsen w Hesji (Niemcy) mieści się największe na świecie archiwum poświęcone ofiarom reżimu nazistowskiego oraz Ocalonym.
Arolsen Archives: International Center on Nazi Persecution; Große Allee 5-9; 4454 Bad Arolsen, Deutschland [T +49 5691 629-0; F +49 5691 629-501]
Bazy IPN:
Więcej materiałów:
- IPN
- straty.pl
- Arolsen Archives
- IPNtv
- https://archiwumpamieci.pl/
- przystanekhistoria.pl
- Zachęcamy do korzystania z Inwentarza Archiwalnego IPN: https://inwentarz.ipn.gov.pl/
AUDIO:
- Powstanie Warszawskie - dr Tomasz Łabuszewski, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie
- Powstanie Warszawskie - Andrzej Kryński, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Anioły Powstania Warszawskiego - Marcin Łaszczyński, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Życie codzienne kobiet w czasie Powstania Warszawskiego - Magdalena Poręba, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Warszawie
- Powstanie Warszawskie - Michał Zarychta, Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie
Pliki do pobrania
- Powstanie Warszawskie - dr Tomasz Łabuszewski, dyrektor OIPN Warszawa (mp3, 2.25 MB) 29.07.2024 12:04
- Powstanie Warszawskie - dr Tomasz Łabuszewski, dyrektor OIPN Warszawa (wav, 16.5 MB) 29.07.2024 12:05
- Powstanie Warszawskie - Andrzej Kryński OBBH IPN w Warszawie (mp3, 3.08 MB) 29.07.2024 12:05
- Powstanie Warszawskie - Andrzej Kryński OBBH IPN w Warszawie (wav, 22.59 MB) 29.07.2024 12:05
- Życie codzienne kobiet w czasie Powstania Warszawskiego -Magdalena Poręba OIPN Warszawa (mp3, 2.51 MB) 29.07.2024 12:05
- Życie codzienne kobiet w czasie Powstania Warszawskiego -Magdalena Poręba OIPN Warszawa (wav, 18.4 MB) 29.07.2024 12:06
- Anioły Powstania Warszawskiego -Marcin Łaszczyński OIPN Warszawa (mp3, 3.68 MB) 29.07.2024 12:07
- Anioły Powstania Warszawskiego -Marcin Łaszczyński OIPN Warszawa (wav, 26.98 MB) 29.07.2024 12:07
- Powstanie Warszawskie - Michał Zarychta OIPN Warszawa (mp3, 1.55 MB) 29.07.2024 12:07
- Powstanie Warszawskie - Michał Zarychta OIPN Warszawa (wav, 11.33 MB) 29.07.2024 12:07


