Instytut Pamięci Narodowej (archiwum) [TEKST + AUDIO] 80. rocznica bitwy o Monte Cassino – materiały prasowe, popularnonaukowe, wydawnictwa, dokumenty i multimedia - Materiały do pobrania

Żołnierze – za bandycką napaść Niemców na Polskę, za rozbiór Polski wraz z bolszewikami, za tysiące zrujnowanych miast i wsi, za morderstwa i katowanie setek tysięcy naszych sióstr i braci, za miliony wywiezionych Polaków jako niewolników do Niemiec, za niedolę i nieszczęście Kraju, za nasze cierpienia i tułaczkę – z wiarą w sprawiedliwość Opatrzności Boskiej idziemy naprzód ze świętym hasłem w sercach naszych Bóg, Honor i Ojczyzna.

generał dywizji Władysław Anders

18 maja 1844 r. zakończyła się jedna z heroicznych bitew II wojny światowej, o której zwycięstwie zadecydowała odwaga, bohaterstwo i poświęcenie oręża polskiego. Kilka dni po zdobyciu Monte Cassino wojska alianckie przełamały tzw. Linię Gustawa na całym pasie natarcia – kluczowy punkt na mapie niemieckich umocnień. 4 czerwca 1944 roku do Rzymu wkroczyły oddziały amerykańskie.

80. rocznica bitwy o Monte Cassino – działania Instytutu Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd bohaterom spod Monte Cassino, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wiele wydarzeń w całej Polsce.

Lista publikacji i materiałów naukowych, popularnonaukowych, multimedialnych, wystawy i in. opracowanych przez IPN

►„Biuletyn 5/2024” – Monte Cassino

► „Pamięć Monte Cassino” – dodatek IPN do „Rzeczpospolitej Plus Minus” z 18–19 maja 2024 – do pobrania [pdf]

►Karol Nawrocki, Walczyli dla innych, umierali dla Polski – artykuł prezesa IPN w jęz. polskim, angielskim, hiszpańskim, francuskim, włoskim, ukraińskim i rosyjskim ukazał się w 80. rocznicę bitwy o Monte Cassino w miesięczniku opinii „Wszystko co najważniejsze” oraz na stronie internetowej wszystkoconajwazniejsze.pl

►SPOTY EDUKACYJNE

• Monte Cassino – na polskich szlakach nadziei [SPOT EDUKACYJNY] spot edukacyjnego „Monte Cassino – na polskich szlakach nadziei” przygotowany przez Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN w 3 wersjach językowych: polskiej, angielskiej i włoskiej.

• Monte Cassino – on the Polish trails of hope [EDUCATIONAL SPOT] [ENG]
• Monte Cassino – sulle sentieri della speranza dei polacchi [spot didattico] [IT]
• Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – projekt IPN [SPOT]

• Trails of Hope. The Odyssey of Freedom – project [SPOT]
• Rutas de la Esperanza. Odisea de la Libertad – proyecto del IPN Polonia [SPOT]
• Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – wystawa plenerowa [SPOT]

► FILMY EDUKACYJNE

Cykl filmów edukacyjnych „Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino”[PREMIERA]  9 filmów edukacyjnych przygotowanych przez BEN IPN w związku z 80. rocznicą bitwy o Monte Cassino, zakończonej zwycięstwem 2. Korpusu Polskiego 18 maja 1944 r. Premiera każdego nowego odcinka od 13 do 21 maja 2024 r. o godz. 20.00 na kanale IPNtv na YouTubie.

ZWIASTUN:

Jakiej broni używali żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie? Kim był nieoczywisty bohater bitwy o Monte Cassino? Jak wyglądała medycyna pola walki? Co wspólnego z bitwą miały „Kubusie”? Tego wszystkiego dowiesz się, oglądając nasz cykl. Zobaczysz też oryginalną broń z epoki w akcji! Playlista: Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino

• Bitwa Narodów – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [1/9]
• Pistolet maszynowy Thompson (znany jako Tommy Gun) – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [2/9]
• Sztafeta ze śmiercią – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [3/9]
• Karabin Lee-Enfield – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [4/9]
• Muł: nieoczywisty bohater spod Monte Cassino – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [5/9]
• Rewolwer Webley – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [6/9]
• Skrzydlate „Kubusie” – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [7/9]
• Pistolet maszynowy Sten – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [8/9]
• Katolicy, żydzi, mahometanie – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [9/9]

►PORTALE IPN

• „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” – międzynarodowy projekt edukacyjno-memoratywny

• przystanekhistoria.pl

• Bitwa o Monte Cassino
• Władysław Anders
• Polskie siły zbrojne poza krajem

► WYBRANE TEKSTY

• Sławomir Kalbarczyk, Ramię w ramię z Andersem. Podpułkowniku Leslie Reginald Hulls
• Adam Hlebowicz, Monte Cassino krzepi
• dr hab. Filip Musiał, Monte Cassino. Tam Polak z honorem brał ślub
• Bartosz Januszewski, Pod znakiem Melpomeny i dziesiątej muzy. Artyści Andersa na „wielkiej drodze” ku niepodległości
• Teodor Gąsiorowski, Oto dziś dzień krwi i chwały
• Teodor Gąsiorowski, Władysław Anders – bojowy szlak zdobywcy Monte Cassino
• Teodor Gąsiorowski, Armia Polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie
• Małgorzata Ptasińska, 50. rocznica śmierci generała Władysława Andersa – wiernego rycerza Rzeczpospolitej Polskiej
• 2 Korpus Polski – z Bliskiego Wschodu na front włoski
• Anna Hejczyk: Przywrócone dzieciństwo. Polskie osiedle Tengeru w Tanganice
• ks. Jarosław Wąsowicz, Salezjanie w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie
• Anna Wardzińska, Józef Tadeusz Tumiel (1915–1995)
• Teodor Gąsiorowski, Armia Polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie
• Kamil Kruszewski, Zielony talizman. 1. Samodzielna Kompania Commando
• Bartosz Janczak, Oficer 2. Korpusu, zdobywca Bolonii. Generał dywizji Klemens Rudnicki (1897–1992)
• Sławomir Kalbarczyk, Armia Andersa w ZSRS 1941–1942. Niespełnione braterstwo broni z Armią Czerwoną, Warszawa 2020
• Biało-czerwona na Monte Cassino, bitwa o Polskę
• Pamiątka po żołnierzu gen. Andersa trafiła do rodziny bohatera
• Powstaje serial „Monte Cassino – Szlak Nadziei”
• Dzień Darczyńcy 2023 w Instytucie Pamięci Narodowej - Warszawa, 6 grudnia 2023 – w Dniu Darczyńcy Zofia Janus z Radomia przekazała do zasobu archiwalnego Delegatury IPN w Radomiu pamiątki należące do jej Ojca, Antoniego Siczka, żołnierza Września 1939 r., więźnia sowieckich łagrów, żołnierza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

  Wśród przekazanych materiałów znajdują się m.in. dokumenty i fotografie dokumentujące szlak bojowy, jaki Antoni Siczek przeszedł wraz z armią gen. Władysława Andersa: od Bliskiego Wschodu, po demobilizację w 1946 r. Antoni Siczek był m.in. uczestnikiem bitwy o Monte Cassino i został ranny w trakcie kampanii włoskiej. Poza tym do archiwum trafiły m.in. dwie oryginalne walizki, pas główny, scyzoryk żołnierski „Churchill” wz. 1942, a także różaniec, który Pan Antoni Siczek otrzymał od papieża Piusa XII podczas audiencji w Watykanie.

► ZDJĘCIA Z ARCHIWUM IPN

• Walki o Monte Cassino – fotografie z Archiwum IPN – fotografie z okresu walk o wzgórze pochodzące z albumu kpt. Edwarda Czwaczki, będącego w zasobie Archiwum IPN.

► WIDEO - shorty przygotowane przez Oddział IPN w Warszawie w związku z 80 rocznicą bitwy o Monte Cassino na kanale YouTube Oddziału IPN w Warszawie i mediach społecznościowych:

• Monte Cassino – bitwa dziesięciu armii
• Historia zwycięzców spod Monte Cassino
• Powojenne losy żołnierzy gen. Andersa
• Powojenne losy weteranów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
• Losy żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
• 18 maja 2024 – YouTube i media społecznościowe (X, FB, Instagram) oddziału IPN w Warszawie – emisja anglojęzycznej animacji na temat polskiego udziału w bitwie pod Monte Cassino

► Plakaty – do pobrania

Plakaty związane z 80. rocznicą bitwy o Monte Cassiono – do pobrania

► INFOGRAFIKI HISTORYCZNE

• „Wierni synowie, wiernych miast”

► WYDAWNICTWO IPN – wybrane publikacje

• Jerzy Kirszak, Bogusław Polak, Michał Polak, General Władysław Anders. Deeds and Remembrance, Warszawa 2024
• Jerzy Kirszak, Bogusław Polak, Michał Polak, Generał broni Władysław Anders 1892–1970. Czyny i pamięć, Warszawa 2022

• Krzysztof Wyrzykowski, Sławomir Zajączkowski, Monte Cassino 1944. Bitwa Dziesięciu Armii, Warszawa 2024
• Krzysztof Wyrzykowski, Sławomir Zajączkowski, Monte Cassino 1944. The Battle of 10 Armies, Warszawa 2024
• Krzysztof Wyrzykowski, Sławomir Zajączkowski, Montecassino 1944. La battaglia delle dieci armate, tłumaczenie Maria Radożycka, Warszawa 2024
• Hubert Ronek, Bitwa pod Monte Cassino 1944 r. – Łamigłówki, Warszawa 2024
• Bartłomiej Noszczak, Orient zesłańców. Bliski Wschód w oczach Polaków ewakuowanych ze Związku Sowieckiego (1942–1945), Warszawa 2022
• Maria Radożycka-Paoletti, Wciąż szukamy Ojczyzny zgubionej w wrześniowych chmurach... Wojennym szlakiem majora Władysława Drelicharza (1913–1944), Warszawa 2022
• The Battle of Monte Cassino 1944, translated by Jerzy Giebułtowski, text Tomasz Robaczewski, drawings Hubert Ronek, historical insert and consultation Tomasz Łabuszewski, Warsaw 2022
• Jerzy Kirszak, Generał Roman Szymański. Żołnierz Pierwszej Kompanii Kadrowej, zdobywca Monte Cassino, Warszawa 2019
• Dariusz Węgrzyn, Adam Dziuba, Tomasz Kurpierz, Wypatrując Andersa. Konspiracja niepodległościowa w województwie śląskim 1945–1948, Katowice – Warszawa 2019
• Zbigniew Wawer, Władysław Anders 1892–1970, Warszawa 2019
• Zbigniew Wawer, Władysław Anders 1892–1970, Warsaw 2019 ANG
• Studia z dziejów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1939–1947), red. Piotr Chmielowiec, Krzysztof A. Tochman, Rzeszów-Warszawa 2018
• Anna Hejczyk, Sybiracy pod Kilimandżaro. Tengeru. Polskie osiedle w Afryce Wschodniej we wspomnieniach jego mieszkańców, Rzeszów–Kraków 2013
• Maciej Korkuć, Walcząca Rzeczpospolita 1939–1945, Warszawa 2019
• The Fighting Republic of Poland 1939–1945 (ENG) – pdf
• Die Kämpfende Republik. Polen 1939–1945 (DE) – pdf
• La République de Pologne en lutte 1939–1945 (FR) – pdf
• Борющаяся Речь Посполитая. Польша 1939–1945 (RU) – pdf
• La Polonia in lotta 1939–1945 (IT) – pdf
• Droga na Monte Cassino 1941–1944 w fotografii Ignacego Jaworowskiego / The way to Monte Cassino 1941–1944 in photographs by Ignacy Jaworowski, opr. Mariusz Zemło, Oddział IPN w Białymstoku, Stowarzyszenie Collegium Suprasliense, Białystok 2014
• Monte Cassino, tom I, scenariusz Zbigniew Tomecki, Stowarzyszenie Pokolenie przy współpracy merytorycznej IPN
• Zbigniew Tomecki, Gabriela Becla, Monte Cassino, t. 1, Stowarzyszenie Pokolenie – Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009
• Zbigniew Tomecki; Gabriela Becla, Monte Cassino, tom II, Stowarzyszenie Pokolenie przy współpracy merytorycznej IPN, 2010

Więcej: Katalog wydawnictw IPN dotyczących II wojny światowej
 

► PUBLIKACJE WYDAWNICTWA IPN – do pobrania [pdf]

Biuletyn IPN

• „Biuletyn 5/2024” – Monte Cassino
• „Biuletyn nr 9/2022” – Szlaki Nadziei
• „Biuletyn IPN” nr 6/2022 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
• Biuletyn IPN nr 5/2018 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
• Biuletyn IPN 2007 nr 10–11/2007 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

BOHATEROWIE NIEPODLEGŁEJ – do pobrania [pdf]

• Daniel Szlachta, Ksiądz Jan Brandys

Podczas II wojny światowej był kapelanem polskich wojsk na Zachodzie oraz na Bliskim Wschodzie. Walczył w obronie Tobruku jako kapelan Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Brał udział w procesie formowania Wojska Polskiego, na którego czele stanął gen. Władysław Anders. Uczestniczył w bitwie o Monte Cassino. Cieszył się wielkim autorytetem i zaufaniem wśród żołnierzy, nazywany był przez nich ojczulkiem. Z powodu niezwykłej odwagi zyskał miano „księdza z bronią w ręku”. Po wojnie w Londynie pracował w duszpasterstwie wojskowym. Dziekan generalny Wojska Polskiego i generał WP.

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-niepodlegle

PATRONI NASZYCH ULIC

• Jerzy Kirszak, Generał Władysław Anders (1892–1970)

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-naszych-ulic

►DODATKI PRASOWE – do pobrania

• Dodatek do miesięcznika „W Sieci Historii” w 130. rocznicę urodzin gen. Władysława Andersa – 2022
• Dodatek specjalny IPN w rocznicę bitwy pod Monte Cassino – „Gazeta Polska” z 4 maja 2022

Więcej: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/dodatki-do-prasy?page=16

►IPNtv:

• Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino – to cykl 9 krótkich filmów przygotowanych przez Biuro Edukacji Narodowej IPN w związku z 80. rocznicą tej bitwy, zakończonej zwycięstwem 2. Korpusu Polskiego 18 maja 1944 r. Od 13 do 21 maja o godz. 20.00 premiery kolejnych odcinków na kanale IPNtv – link do playlisty: TUTAJ
• Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [ZWIASTUN]
• Bitwa Narodów – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [1/9]
• Pistolet maszynowy Thompson (znany jako Tommy Gun) – Czego nie wiedziałeś o Monte Cassino [2/9]

• Monte Cassino 1944
• Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – inauguracja projektu IPN
• Trails of Hope. The Odyssey of Freedom–inauguration of the IPN project in Africa [English Subtitles]
• IPNtv Białystok: Generał Władysław Anders. Bitwa o Monte Cassino

• Wolność krzyżami się mierzy – historia krzyża pamiątkowego Monte Cassino [DYSKUSJA]
• IPNtv – W poszukiwaniu pamięci... Monte Cassino – film jest relacją z wyjazdu edukacyjnego do Polskiego Cmentarza Wojennego na Monte Cassino, w którym uczestniczyli laureaci V edycji konkursu "Sprzączki i guziki z orzełkiem ze rdzy..."
• Antek Srebrny – Bitwa pod Monte Cassino 1944 r. [Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939-1946]
• IPNtv Białystok: Generał Władysław Anders. Bitwa o Monte Cassino
• Biało-czerwona nad Monte Cassino
• Gen. Władysław Anders – żołnierz i polityk [DYSKUSJA]
• Przez Orient na Monte Cassino – losy polskich uchodźców wojennych [DYSKUSJA]
• Orient zesłańców – Książki pełne historii [SPOTKANIE Z AUTOREM]
• Orient zesłańców – fragmenty książek Wydawnictwa IPN [11]
• Wojennym szlakiem majora Władysława Drelicharza (1913–1944) [DYSKUSJA o KSIĄŻCE]
• Generał Władysław Anders i Armia Polska na Wschodzie [DYSKUSJA]
• General Władysław Anders – cykl Portrety odc. 9
• IPNtv: Tatuś, a nie ojciec – wspomnienie o gen. Władysławie Andersie.
• Armia gen. Anders oraz katownia NKWD na Strzeleckiej 8 – Przystanek Historia odc. 15
• Generał Władysław Anders. Żołnierz i polityk – w 50. rocznicę śmierci – sesja I. Konferencja naukowa
• Generał Władysław Anders. Żołnierz i polityk –w 50. rocznicę śmierci – sesja II. Konferencja naukowa
• Generał Władysław Anders. Żołnierz i polityk –w 50. rocznicę śmierci –sesja III. Konferencja naukowa
• Pamiętniczek na korze brzozowej świadectwem pamięci o zesłanych. Historia rodziny Krzeczkowskich
• Miś Wojtek– cykl Co by było, gdyby zwierzęta mówiły? [film animowany]

► ŚWIADECTWA – IPNtv:

• IPNtv: Notacja z Pawłem Dąbrowskim – uczestnikiem walk o Monte Cassino
• SZLAKI NADZIEI – świadectwa Niezwyciężonych [playlista]
• W ANGIELSKIM WOJSKU – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych
• Z SYBERII DO KANADY – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych
• Zesłaniec żołnierzem gen. Maczka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [1/4]
• komendantce chorągwi afrykańskiej ZHP – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [2/4]
• Ocalenie oczami dziecka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [3/4]
• Traktorzysta pancerniakiem u gen. Andersa – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [4/4]

Więcej: IPNtv

►NOTACJE IPN

• Stosław Kowalski, major Wojska Polskiego, uczestnik bitwy o Monte Cassino
• Anton Lipka, żołnierz Wojska Polskiego, uczestnik walk pod Tobrukiem i o Monte Cassino
• Wacław Żelazek, żołnierz II Korpusu gen. Andersa, pracował w wywiadzie, po wojnie na emigracji we Włoszech i w Argentynie

Więcej: opowiedziane.ipn.gov.pl

►WYSTAWY

• Wystawa „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” – katalog wystawy do pobrania
• Z łagrów na Monte Cassino. Generał Władysław Anders i 2. Korpus Polski

►MATERIAŁY EDUKACYJNE

• W drodze na Monte Cassiono – gen. Władysław Anders - broszura edukacyjna do pobrania [pdf]

► GRY

ZnajZnak – Monte Cassino

►ARCHIWUM PEŁNE PAMIĘCI

https://archiwumpamieci.pl/

► GDZIE SZUKAĆ INFORMACJI O OFIARACH SOWIECKICH I NIEMIECKICH REPRESJI?

Bazy IPN:

• straty.pl
• Indeks represjonowanych

Więcej materiałów:

• IPN
• IPNtv
• przystanekhistoria.pl
• Zachęcamy do korzystania z Inwentarza Archiwalnego IPN: https://inwentarz.ipn.gov.pl/

Kontakt dla mediów:
Rzecznik Prasowy – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl

► Shorty przygotowane przez Oddział IPN w Warszawie w związku z 80 rocznicą bitwy o Monte Cassino na kanale YouTube Oddziału IPN w Warszawie i mediach społecznościowych:

• Monte Cassino – bitwa dziesięciu armii
• Historia zwycięzców spod Monte Cassino
• Powojenne losy żołnierzy gen. Andersa
• Powojenne losy weteranów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
• Losy żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
• 18 maja 2024 – YouTube i media społecznościowe (X, FB, Instagram) oddziału IPN w Warszawie – emisja anglojęzycznej animacji na temat polskiego udziału w bitwie pod Monte Cassino

AUDIO

• dr Maciej Korkuć , Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie: bitwa o Monte Cassino
• „Biuletyn IPN" nr 5/2024 Jan Ruman, redaktor naczelny „Biuletynu IPN": najnowszy numer „Biuletynu IPN" poświęcony bitwie o Monte Cassino
• PL Monte Cassino na polskich szlakach nadziei [SPOT EDUKACYJNY]
• ANG_Monte Cassino on the Polish trails of hope [EDUCATIONAL SPOT]