Materiały do pobrania

[TEKST+AUDIO] II wojna światowa – Polacy pod okupacją niemiecką i sowiecką: 1 i 17 września 1939 - lista publikacji IPN, materiałów naukowych, popularnonaukowych, multimedialnych, infografiki historyczne, teki edukacyjne, wystawy

W 85. rocznicę wybuchu II wojny światowej (1 września 1939) oraz w 85. rocznicę agresji ZSRS na Polskę (17 września 1939). W rocznicę sowieckiej agresji na Polskę w 1939 r., która zapoczątkowała masowe wywózki obywateli polskich z Kresów do ZSRS - na mocy uchwały Sejmu z 2013 r. – obchodzimy Światowy Dzień Sybiraka. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej upamiętnia tych, którzy tam zginęli, tych, którym udało się powrócić do Ojczyzny, tych, którzy osiedli w różnych częściach świata, oraz tych, którzy pozostali w miejscu swego zesłania, gdzie kultywowali polskość – napisano w uchwale.

  • Samoloty niemieckie nad Warszawą - wrzesień 1939, fot. IPN

Atak niemieckiej III Rzeszy na Polskę zapoczątkował II wojnę światową. Z perspektywy geopolitycznej wojny nie wywołali jednak sami Niemcy, ale Berlin wraz z Moskwą. Agresja niemiecka z 1 września i następująca po niej agresja sowiecka z 17 września były konsekwencją wspólnych planów dwóch zbrodniarzy XX w. – Adolfa Hitlera i Józefa Stalina.
Wrzesień 1939 r. postrzegamy z perspektywy gry mocarstw – Niemiec i sowieckiej Rosji – realizujących swe imperialne plany, a także Polski usiłującej obronić swą niepodległość. A w cieniu tej wielkiej historii rozgrywały się indywidualne dramaty (fragment).

Więcej: dr hab. Filip Musiał, dyrektor Oddziału IPN w Krakowie, Człowiek w kleszczach geopolityki, dodatek prasowy w 85. rocznicę niemieckiego ataku na Polskę

►1 września: 85. rocznica wybuchu II wojny światowej

► 17 września: 85. rocznica agresji ZSRS na Polskę. Światowy Dzień Sybiraka

►WIDEOCAST:

►AUDIO [poniżej - do pobrania]

  • O wybuchu II wojny światowej - dr hab. Waldemar Grabowski, Biuro Badań Historycznych IPN
  • O reparacjach wojennych dla Polski - dr Konrad Graczyk, Biuro Badań Historycznych IPN
  •  O agresji ZSRS na Polskę - dr hab. Patryk Pleskot, OBBH IPN Warszawa
  • „Biuletyn IPN" nr 9/2024: zbrodnie, straty, reparacje - Jan Ruman, redaktor naczelny „Biuletynu IPN”

► Dodatek prasowy [pdf]:

► Biuletyn IPN

„Biuletyn IPN” nr 9/2024 – Zbrodnie, straty, reparacje

► Fotografie

► Infografiki historyczne. Wrzesień 1939

►1 września 1939 (POL), (ENG)

– fotografie

– dokumenty

– prasa

►portale IPN

https://przystanekhistoria.pl/dokumenty/szablonyimg/166-Logo_Przystanek-Historia_shared.png

►Wrzesień 1939 – portal przystanekhistoria.pl

► Intelligenzaktion – portal przystanekhistoria.pl

►Akcja AB – portal przystanekhistoria.pl

►Armia Krajowa – portal przystanekhistoria.pl

► Armia Czerwona – portal przystanekhistoria.pl

► Adolf Hitler – portal przystanekhistoria.pl

► Józef Stalin – portal przystanekhistoria.pl

►Gestapo – portal przystanekhistoria.pl

►Cichociemni – portal przystanekhistoria.pl

► Konspiracja – portal przystanekhistoria.pl

► Kościół – portal przystanekhistoria.pl

►Kresy – portal przystanekhistoria.pl

►Wysiedlenia – portal przystanekhistoria.pl

►Martyrologia – portal przystanekhistoria.pl

►Zbrodnia Katyńska – portal przystanekhistoria.pl

►Zbrodnia Pomorska – portal przystanekhistoria.pl

►Zbrodnia Wołyńska – portal przystanekhistoria.pl

►Zbrodnie komunistyczne – portal przystanekhistoria.pl

►Zbrodnie sowieckie – portal przystanekhistoria.pl

►Obozy koncentracyjne – portal przystanekhistoria.pl

►Niemcy – portal przystanekhistoria.pl

►Okupacja niemiecka – portal przystanekhistoria.pl

►Okupacja sowiecka – portal przystanekhistoria.pl

►Polacy ratujący Żydów – portal przystanekhistoria.pl

►Polskie Państwo Podziemne – portal przystanekhistoria.pl

►Polskie siły zbrojne poza krajem – portal przystanekhistoria.pl

►Polskie wojsko – portal przystanekhistoria.pl

►Represje – portal przystanekhistoria.pl

►Władysław Anders – portal przystanekhistoria.pl

►Stanisław Maczek – portal przystanekhistoria.pl

►Stanisław Mikołajczyk – portal przystanekhistoria.pl

►Władysław Raczkiewicz – portal przystanekhistoria.pl

►Władysław Sikorski – portal przystanekhistoria.pl

►Statki i okręty – portal przystanekhistoria.pl

►Lotnictwo – portal przystanekhistoria.pl

►Włochy – portal przystanekhistoria.pl

►Wielka Brytania – portal przystanekhistoria.pl

► II wojna światowa – materiały edukacyjne

► Wydawnictwa IPN

Katalogi publikacji:

Wydawnictwo IPN poleca we wrześniu 2024

Wydawnictwa – m.in.:

Biuletyn IPN

  • „Biuletyn IPN” nr 9/2024 – Zbrodnie, straty, reparacje
  • „Biuletyn IPN” nr 10/2022 – Oświata, kultura i nauka w okupowanym kraju
  • „Biuletyn IPN” nr 9/2022 – Szlaki nadziei. Odyseja wolności - Międzynarodowy projekt Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” ma na celu zarówno ukazanie wkładu Polskich Sił Zbrojnych w wyzwalanie państw i narodów, jak i opisanie szlaków, którymi Polacy zmierzali do wymarzonej Ojczyzny. A szlaki te wiodły polskich żołnierzy od Narwiku przez Grecję po Tobruk. Opisujemy też odyseję polskiej ludności cywilnej, zwłaszcza tej najmłodszej, której szlaki z „nieludzkiej ziemi” wiodły w jeszcze odleglejsze i często egzotyczne miejsca.
  • „Biuletyn IPN” nr 6/2022 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
  • „Biuletyn IPN” nr 5/2022 – Zbrodnie spod czerwonej gwiazdy
  • „Biuletyn IPN” nr 4/2022 – w numerze m.in. pamięć o Katyniu
  • „Biuletyn IPN” nr 3/2022 – Niemieckie obozy
  • „Biuletyn IPN” nr 1–2/2022 – Armia Krajowa i jej kontynuacja
  • Biuletyn IPN 1–2/2021 – Wygnani z Kresów Wschodnich
  • „Biuletyn IPN” 9/2021 – Pisarze polscy, m.in. poezja w czasach zagłady, Historia i pamięć o wojennym pokoleniu poetów: Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Andrzej Trzebiński, Wacław Bojarski, Zdzisław Stroiński, Onufry Kopczyński, Krystyna Krahelska, Jerzy Kamil Weintraub-Krzyżanowski… Poeci, prozaicy, publicyści, konspiratorzy walczącej Polski – wszyscy oni zginęli podczas okupacji niemieckiej, wszyscy, prócz Kopczyńskiego (ofiary Majdanka), w Warszawie w czasie akcji ulicznych, zbiorowych egzekucji, w końcu w powstaniu.
  • „Biuletyn IPN” nr 11/2021 – Bohaterowie, męczennicy, święci – ukochali Polskę nad zycie
  • Biuletyn IPN nr 4/2020 – 80. rocznica Zbrodni Katyńskiej
  • Biuletyn IPN nr 5/2020 – Niesprawiedliwy koniec wojny,  w numerze m.in.: portret niemieckich grabieżców, Warszawa w objęciach Wielkiego Brata
  • Biuletyn IPN nr 10/2020 – Ratowanie dóbr kultury, w numerze m.in.: ratowanie dóbr kultury w czasie II wojny światowej, wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach, Grabież dóbr kultury w czasie II wojny światowej jako zbrodnia wojenna. Aspekty prawne, Ratowanie zbiorów bibliotecznych w powojennej Polsce
  • Biuletyn IPN 7–8/2019 – Powstanie Warszawskie
  • Biuletyn IPN 9/2019 – Agresja sąsiadów, w numerze m.in.: Czy Polska miała plan wojny z Niemcami? Czy nasi sojusznicy rzeczywiście opuścili nas we wrześniu ’39?
  • Biuletyn IPN 10/2019 – w numerze m.in.: inwazja Wehrmachtu na Polskę i zbrodnie niemieckich grup operacyjnych jesienią 1939, Władysław Anders, Niemieckie i sowieckie obozy
  • Biuletyn IPN 11/2019 – KOP na straży polskich granic, w numerze m.in.: Korpus Ochrony Pogranicza i początki konspiracji 1939/1940.
  • Biuletyn IPN nr 1–2/2018 – Niemcy ludziom zgotowali ten los, m.in.: technologia śmierci. Niemieckie obozy zagłady, KL Gusen w pamięci historycznej Austrii, Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie, Piekło po niemiecku według Pileckiego
  • Biuletyn IPN nr 5/2018 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 
  • Biuletyn IPN 9/2018 – Pamięć i tożsamość, w numerze m.in.: straty osobowe II Rzeczypospolitej w latach II wojny światowej, ekshumacje żołnierzy i policjantów poległych w 1939 roku, polskie miejsca pamięci we Włoszech
  • Biuletyn IPN 6/2017 – Einsatz Reinhardt Zagłada Żydów
  • Biuletyn IPN 2011 nr 8–9/2011 – głównym tematem numeru jest Wojsko Polskie, m.in.: Armia Krajowa, sztafeta pokoleń, udział Polaków w bitwie o Anglię, listy z Powstania Warszawskiego
  • Biuletyn IPN 2010 nr 4/2010 – tematem numeru jest Zbrodnia Katyńska
  • Biuletyn IPN 2009 nr 8–9/2009 – poświęcony II wojnie światowej i Powstaniu Warszawskiemu, m.in.: niemiecka i sowiecka agresja na II RP, zżycie codzienne pod okupacją niemiecką, relacje uczestników wojny i Powstania Warszawskiego i sylwetki polskich bohaterów
  • Biuletyn IPN 2009 nr 12/2009 – w numerze m.in. polska polityka zagraniczna w l. 1932–1939, współpraca sowiecko-niemiecka w latach 1939–1941
  • Biuletyny IPN 2009 nr 4/2009 – niemieckie obozy i sowieckie łagry
  • Biuletyn IPN 2007 nr 10–11/2007 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
  • Biuletyn IPN 2007 nr 8–9/2007 – Ruch Narodowy, m.in. Narodowe Siły Zbrojne 1942–1946. NSZ w Powstaniu Warszawskim
  • Biuletyn 2007 nr 4/2007 – utracone dobra kultury w latach 1939–1989, m.in. straty materialne kultury polskiej na Wschodzie, zniszczenia świątyń katolickich w Polsce pod okupacją niemiecką, zagłada dworów
  • Biuletyn IPN 2005 nr 5–6/2005 – Zbrodnia Katyńska
  • Biuletyn IPN 2004 nr 12/2004 – Kresy utracone
  • Biuletyn 2004 nr 8–9/2004 – w numerze m.in.: zbrodnie Wehrmachtu w Polsce – wrzesień 1939, Powstanie Warszawskie
  • Biuletyn 2003/2004 nr 12–1/2003–2004 – w numerze m.in.: „Intelligenzaktion” na Warmii, Mazurach i Północnym Mazowszu, „Akcja AB” na Lubelszczyźnie, niemieckie zbrodnie na powstańcach śląskich w 1939 roku, represje hitlerowskie wobec wsi białostockiej
  • Biuletyn IPN 2003 nr 11/2003 – w numerze m.in.: zesłańcy
  • Biuletyn IPN 2002 nr 8–9/2002 – w numerze m.in.: wojna i polityka, Polskie Państwo Podziemne, Powstanie Warszawskie, wojenne losy polskiego złota, bagnetem i piórem – życie kulturalne 2. Korpusu
  • Biuletyn IPN 2002 nr 4/2002 – o emigracji i Polonii, o Polakach na Wschodzie
  • Biuletyn 2001 nr 7/2001 – w numerze m.in.: kaźń profesorów lwowskich w lipcu 1941, represje NKWD wobec mieszkańców strefy przygranicznej w l. 1939 – 1941

Z serii „Patroni naszych ulic”

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-naszych-ulic

Z serii: „Bohaterowie Niepodległej”

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-niepodlegle

► Dodatki historyczne do prasy – do pobrania

I wiele innych na stronie: https://archiwum.ipn.gov.pl/pl/publikacje/periodyki-ipn/dodatki-historyczne-do

► Do pobrania

I wiele innych w Bibliotece Cyfrowej – https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa
oraz na stornie https://ipn.gov.pl/

► Świadectwa – II wojna światowa: opowiedziane.ipn.gov.pl: Archiwum Historii Mówionej

  • Janusz Brochwicz-Lewiński ps. „Gryf” – żołnierz września 1939 r. i ZWZ-AK, uczestnik Powstania Warszawskiego w Batalionie „Parasol”, generał dywizji rezerwy WP.
  • Maria Teresa Jasionowicz – siostra zakonna Zgromadzenia Nazaretanek, jako dziecko przeżyła wojnę i deportację do Kazachstanu.
  • Maria Mirecka-Loryś – członkini Młodzieży Wszechpolskiej, uczestniczka konspiracji narodowej, Komendantka Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet Okręgu Rzeszowskiego oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Kobiet, zaangażowana w działalność organizacji polonijnych w USA.
  • Andrzej Pilecki – inżynier elektronik, harcerz, syn rotmistrza Witolda Pileckiego.
  • Elonora Szafran – córka Tadeusza Pietrzykowskiego „Teddy’ego” - pięściarza, trenera, żołnierza Wojska Polskiego, jednego z pierwszych więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, w którym walcząc na ringu zdobył tytuł mistrza Wszechwag.
  • Tadeusz Lutak -  żołnierz AK, uczestnik wojny obronnej w 1939 r., najstarszy żyjący czołgista Wojska Polskiego. Premiera notacji. Najstarszy Świadek Historii wspomina wrzesień 1939 r.
  • Tadeusz Kraszewski - ksiądz, jako dziecko przeżył wojnę. Syn komendanta policji państwowej Jana Kraszewskiego, który we wrześniu 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli.
  • Władysław Gawdyn – żołnierz wojny obronnej Polski 1939 r., następnie Armii Krajowej i II Armii Wojska Polskiego, podpułkownik w stanie spoczynku, więzień w czasach stalinowskich, opolanin z rodowodem kresowym.
  • Jan Podhorski – generał brygady rezerwy WP, harcerz, ochotnik w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy i NSZ, Powstaniec Warszawski, leśnik.
  • Barbara Gancarczyk – major rezerwy Wojska Polskiego, inżynier architekt, w Powstaniu Warszawskim sanitariuszka harcerskiego batalionu „Wigry” AK, odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za bohaterskie pozostanie z rannymi na Starówce po wyjściu wojska. 
  • Stanisław Maślanka – harcerz, konspirator AK i WiN, żołnierz 27. Wołyńskiej DP AK, Żołnierz Wyklęty, represjonowany w czasach stalinowskich.
  • Edward Remliger – więzień obozu niemieckiego w Forcie III Pomiechówek od marca do lipca 1941 r.
  • Władysław Fugiel – świadek mordu na rodzinie Ulmów we wsi Markowa.
  • Zbigniew Gondek – syn oficera PP Jana Gondka (1888–1940), zamordowanego przez sowietów w Miednoje. Uczestnik bitwy o Monte Cassino.
  • Jacek Popiel – kapitan rezerwy WP, kresowiak, harcerz, pilot i instruktor szybowcowy, współzałożyciel Aeroklubu Gliwickiego, w 1944 r. żołnierz w oddziale partyzanckim 16. Pułku Piechoty Armii Krajowej.
  • Marian Pawełczak – żołnierz Armii Krajowej, zastępca dowódcy plutonu w oddziale Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, uczestnik akcji zbrojnych pod jego dowództwem.
  • Maria Nykowska – doktor matematyki, starszy wykładowca akademicki, kresowianka uratowana z Wołynia.
  • Krystyna Nowicka – mieszkanka wsi Radziwłika w powiecie sochaczewskim, w gminie Młodzieszyn, świadek niemieckich zbrodni we wrześniu 1939 r.
  • Chava Nissimov – działaczka społeczna, pisarka, dziewczynka ocalona z Holocaustu.
  • Janina Moskal – córka Agaty i Stanisława Kota – Polaków, którzy w czasie II wojny światowej ukrywali w swoim domu kilkudziesięciu Żydów.
  • Franciszka Telatyńska – dziewczynka uratowana z rzezi ukraińskich pod Lwowem w 1943 r.
  • Wanda Truska – Polska emigrantka, jako dziecko zesłana z rodzicami na Syberię, skąd poprzez Indie i Wielką Brytanię po II wojnie światowej przedostała się do Kanady.
  • Henryk Troszczyński – Porucznik rezerwy WP, żołnierz AK, przymusowy robotnik III Rzeszy, powstaniec warszawski, żołnierz LWP.
  • Ewa Twarowska – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, córka Zygmunta Adama Zyblewskiego (1915–1944), nauczyciela, uczestnika wojny obronnej Polski 1939 r., oficera AK, zamordowanego w Forcie III Pomiechówek.
  • Józef Walaszczyk – przedsiębiorca, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, mistrz kaletniczy.
  • Zygmunt Walkowski – dziecko wojny, badacz i znawca Warszawy oraz Powstania Warszawskiego
  • Wacław Żelazek – żołnierz II Korpusu gen. Andersa, pracował w wywiadzie, po wojnie na emigracji we Włoszech i w Argentynie.
  • Bogusława Weychert – sanitariuszka Batalionów Chłopskich, współuczestniczka akcji ratowania rodziny żydowskiej, aktywistka społeczna.
  • Stefania Szantyr-Powolna – lekarka, doktor nauk medycznych, harcerka, żołnierz ZWZ-AK, podpułkownik Wojska Polskiego, więźniarka łagrów.
  • Jerzy Stawski – kapitan rezerwy WP, harcerz, żołnierz Armii Krajowej w oddziale Stanisława Sojczyńskiego ps. Warszyc, żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego.
  • Tadeusz Stankiewicz – Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
  • Jan Rutyna – ksiądz rzymskokatolicki, działacz kresowy.
  • Maria Danuta Skorupińska – uczestniczka Powstania Warszawskiego, pielęgniarka.
  • Dymitr Sabatowicz – Łemko, obywatel II RP, w czasie wojny przymusowy żołnierz Armii Czerwonej, deportowany w akcji „Wisła” w 1947 r.

Więcej notacji: https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/tags/706,II-wojna-swiatowa.html

► Wystawy

► II Wojna Światowa

► Teki edukacyjne – do pobrania

► Gry IPN

► IPNtv

► GDZIE SZUKAĆ INFORMACJI O OFIARACH NIEMIECKICH REPRESJI?

straty.pl – podstawowym celem programu jest ustalenie imiennej listy obywateli II RP, którzy zostali poddani wszelkiego rodzaju represjom ze strony okupanta niemieckiego w latach 1939–1945. Program „Straty osobowe” przywraca nazwiska wszystkim możliwym dziś do zidentyfikowania ofiarom i osobom represjonowanym, które we wrześniu 1939 roku były obywatelami II RP (wszystkich narodowości).

Baza „Strat” jest indeksem ofiar i osób represjonowanych – nie gromadzi skanów dokumentów na podstawie których wprowadzane są informacje – wskazuje jednak miejsca, gdzie dokumenty takie można odnaleźć.

Archiwa zagraniczne:

Arolsen Archives – to Międzynarodowe Centrum Badań Prześladowań Nazistowskich i jednocześnie największe archiwum dokumentów dotyczących ofiar i Ocalonych. Zbiory zawierają informacje o 17,5 mln osób i są wpisane na listę dziedzictwa UNESCO „Pamięć Świata”. Znajdujące się w nich dokumenty dotyczą wielu różnych grup ofiar reżimu nazistowskiego i stanowią ważne źródło informacji dla dzisiejszego społeczeństwa. W Bad Arolsen w Hesji (Niemcy) mieści się największe na świecie archiwum poświęcone ofiarom reżimu nazistowskiego oraz Ocalonym.
Arolsen Archives: International Center on Nazi Persecution; Große Allee 5-9; 4454 Bad Arolsen, Deutschland [T +49 5691 629-0; F +49 5691 629-501]

► GDZIE SZUKAĆ INFORMACJI O OFIARACH SOWIECKICH?

Bazy IPN:

Indeks represjonowanych – w indeksie znajduje się baza ofiar represji sowieckich. W założeniu „Indeks Represjonowanych” miał służyć głównie poszukiwaniu zaginionych. Ostatecznie jednak został zaprojektowany w taki sposób, aby mogły z niego korzystać także osoby prowadzące badania naukowe związane z tematyką wschodnią.

Dane z ankiet, a następnie również z materiałów źródłowych pochodzących z archiwów posowieckich, pozyskiwanych od lat 90. XX w. za pośrednictwem Stowarzyszenia „Memoriał” w Moskwie (rosyjskiej organizacji pozarządowej, której celem jest dokumentowanie i propagowanie wiedzy o ofiarach komunistycznych represji politycznych), pozwoliły na stworzenie komputerowej bazy danych „Indeksu Represjonowanych”, liczącej ok. 1 200 000 rekordów. Jest to tzw. baza wewnętrzna „Indeksu”, którą obecnie wykorzystują pracownicy IPN podczas prowadzenia kwerend.

Po usystematyzowaniu kategorii sowieckich represji celem programu stało się nie tylko gromadzenie danych, ale także sporządzanie w ramach wybranych kategorii możliwie kompletnych, zweryfikowanych zestawień biogramów osób poddanych różnego rodzaju represjom.

Bazy IPN:

Więcej materiałów:

Więcej: IPNtv – II wojna światowa

***

Więcej informacji na stronach:

ipn.gov.pl
https://przystanekhistoria.pl

►WIDEOCAST:

►AUDIO

  • O wybuchu II wojny światowej (1 września 1939) - dr hab. Waldemar Grabowski Biuro Badań Historycznych IPN
  • O reparacjach wojennych dla Polski - dr Konrad Graczyk Biuro Badań Historycznych IPN
  • O agresji ZSRS na Polskę (17 września 1939) - dr hab. Patryk Pleskot, OBBH IPN Warszawa
  • „Biuletyn IPN" nr 9/2024: zbrodnie, straty, reparacje - Jan Ruman, redaktor naczelny „Biuletynu IPN”

Pliki do pobrania

do góry