Instytut Pamięci Narodowej (archiwum) „Biuletyn IPN” nr 1–2/2025 – Podział Europy - Biuletyn IPN

Nie brakowało Polaków na frontach II wojny światowej. Mieliśmy swój znaczący udział w bitwie o Anglię i wyzwalaniu spod okupacji narodów Europy Zachodniej. Stoczyliśmy zwycięski bój pod Monte Cassino. Złożyliśmy daninę krwi wszędzie tam, gdzie trzeba było z odwagą nieść wolność.

Zabrakło nas na konferencjach Wielkiej Trójki, gdzie ważyły się losy Polski i Europy. Zdecydowano o nas bez nas. I żelazna kurtyna zapadła na kilkadziesiąt lat. Europa została rozdarta.

W rocznicę konferencji jałtańskiej przypominamy tę bolesną lekcję historii. Przypominamy także po to, by nigdy już nie powtórzyło się decydowanie o nas bez nas.

Jan M. Ruman

redaktor naczelny

„Biuletynu IPN”

„Biuletyn IPN” jest dostępny również w prenumeracie

Spis treści

Jałta i podział Europy

• Jan Żaryn – Konferencja jałtańska. Niemoralna propozycja dla Europy . 
• Piotr Zaremba – Roosevelt. W sieci sowieckich szpiegów
• Michał Wenklar – O nas – bez nas. Teheran – Jałta – Poczdam
• Waldemar Brenda – Jałta z perspektywy innej niż polska
• Kinga Hałacińska – Andersa z Churchillem spory o Polskę
• Wojciech Frazik – Polskie Państwo Podziemne wobec decyzji jałtańskich
• Piotr Niwiński – Ewakuacja wileńskiej Armii Krajowej na wieść o Jałcie
• Filip Musiał – Armia Krajowa – ostatni rozkaz

Sylwetki

• Paweł Fornal – Marian Klajner (1914–2000). Leśnik, żołnierz Września ’39 i Armii Krajowej, więzień UB i sowieckiego łagru

Komentarze historyczne

• Roman Gieroń, Rafał Opulski – KL Auschwitz – wyzwolenie,  propaganda, rozliczenia
• Sławomir Kalbarczyk – Władze sowieckie wobec zbrodni popełnionych przez Armię Czerwoną w czasie agresji na Polskę w 1939 r.
• Dariusz Iwaneczko – Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich w latach 1944–1945
• Marcin Chorązki – Sprawiedliwość dziejowa według PKWN. Reforma rolna 1944

Opowiedziane historie

• Zbrodnie Armii Czerwonej w 1945 roku. Relacje Heleny Majkowskiej, Zofii Gradowskiej i ks. Czesława Sadłowskiego

Szlaki Nadziei

• Diana Maksimiuk – Sprawiedliwość sowiecka w obrazkach. Włodzimierz Kowańko (1907–1968?)

Rozmowy

• Po prostu Urbankowski. Z autorem Głosów i twórcą ruchu Nowego Romantyzmu rozmawia Mariusz Solecki

Książki

• Tomasz Szturo – Upominając się o Polskę, prawdę i kulturę
• Krzysztof Dybciak, Swojskość na obczyźnie. O różnorodności kultury emigracyjnej w XX wieku, Warszawa 2024, 600 s. Seria wydawnicza: Literatura i Pamięć. Tomasz Szturo – O potrzebie wieszania
• Anna Rzymska, Powracająca pamięć. O prozie i poezji Jarosława Marka Rymkiewicza, Warszawa 2022, 488 s. Seria wydawnicza: Literatura i Pamięć.