Konferencja organizowana jest w ramach Centralnego Projektu Badawczego „Ruch komunistyczny i aparat władzy 1917–1990”
W lutym 1945 r., wobec bliskiej perspektywy końca wojny trzy światowe mocarstwa ustaliły na konferencji w Jałcie zasady powojennego ładu światowego. Jedną z konsekwencji przyjętych rozwiązań było powstanie sowieckiej strefy wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej. W latach 1944/1945–1948 w państwach satelickich wobec ZSRS zdemontowano dawny system. Komuniści powołali koalicyjne z pozoru rządy, funkcjonujące w ramach systemu demokracji ludowej. Zalegalizowano je sfałszowanymi aktami wyborczymi. Rozbieżności między ZSRS a państwami zachodnimi, przeradzające się w wybuch zimnej wojny, przyśpieszyły tempo zmian w państwach sowieckiej strefy wpływów. Po konferencji w Szklarskiej Porębie we wrześniu 1947 r. antyzachodni kurs ruchu komunistycznego przybrał jeszcze na sile, poziom podporządkowania satelitów dyspozycjom z Moskwy wzrósł. Państwa satelickie w przyśpieszonym tempie przekształcano wedle matrycy stalinizmu.
Komuniści zacieśniali kontrolę nad sceną polityczną w kierunku monopartyjnego lub hegemonicznego systemu partyjnego. Całkowicie podporządkowali sobie sądownictwo i administrację. Wzorem Moskwy wprowadzili wieloletnie planowanie gospodarcze, narzucili industrializację i kolektywizację rolnictwa. Rozbudowywali produkcję zbrojeniową, zaplecze militarne i siły zbrojne. Policja polityczna eliminowała każdy przejaw niezależności.
Dopiero po śmierci sowieckiego dyktatora, w 1953 r., możliwy stał się odwrót od stalinizmu.
Organizatorzy konferencji zachęcają uczestników konferencji do naukowego dyskursu na temat ponadnarodowych aspektów funkcjonowania ruchu komunistycznego, tempa budowy stalinizmu, jego cech wspólnych oraz odmienności w poszczególnych państwach, poruszając zwłaszcza zagadnienia:
- funkcjonowania stalinizmu w sferze politycznej, z uwzględnieniem represji wobec obywateli państw satelickich i ich przywódców
- odmienności politycznych i ekonomicznych w państwach satelickich
- realizacji pryncypiów stalinizmu: industrializacji i kolektywizacji w poszczególnych państwach środkowoeuropejskich
- ideologizacji życia w państwach satelickich ZSRS
- społecznej recepcji stalinizmu w państwach zależnych
- przejawów oporu społecznego i wybuchu wstrząsów politycznych (NRD, Czechosłowacja)
Konferencja organizowana jest przez Biuro Badań Historycznych IPN oraz Oddziałowe Biuro Badań Historycznych w Katowicach.
Nie pobieramy opłaty konferencyjnej. Prelegentom zapewniamy nocleg i wyżywienie oraz zwrot kosztów podróży.
Pracownicy IPN rozliczają udział w konferencji w ramach delegacji służbowych.
Wypełnione zgłoszenia udziału w konferencji (na załączonym formularzu) osób pragnących wygłosić referat przyjmowane będą do 16 marca 2025 r. Organizatorzy powiadomią o przyjęciu zgłoszenia do 31 marca 2025 r.
Autorzy referatów wygłoszonych podczas konferencji będą mieli możliwość publikacji swoich prac na łamach rocznika naukowego „Komunizm: system–ludzie–dokumentacja”. Prelegentów prosimy o dostarczenie tekstów dostosowanych do instrukcji wydawniczej IPN najpóźniej do 30 czerwca 2025 r.
Po uwzględnieniu zmian wynikających z dyskusji w trakcie konferencji, teksty zostaną przekazane do procedury recenzyjnej. Szczegółowe informacje dotyczące profilu czasopisma.
Zgłoszenia i wszelkie inne pytania związane z konferencją należy kierować do: dr Sylwii Szyc, sylwia.szyc@ipn.gov.pl
* * *
CALL FOR PAPERS: International Conference: "Direction - Stalinism: A Postwar Signpost for Central and Eastern Europe," Warsaw, May 28-29, 2025
The Historical Research Office of the IPN in Warsaw and the Branch Historical Research Office in Katowice are invited to participate in the international conference "Direction - Stalinism: A Postwar Signpost for Central and Eastern Europe." This event will take place on May 28-29, 2025, at the IPN Central History Pointat 107 Marszałkowska Street in Warsaw.
The conference is organized as part of the Central Research Project "The Communist Movement and the Apparatus of Power 1917-1990."
In February 1945, as the end of World War II approached, the three major world powers convened at the Yalta Conference to establish the principles of the post-war world order. One significant outcome of this meeting was the creation of a Soviet sphere of influence in Central and Eastern Europe. Between 1944 and 1948, the existing political systems in the Soviet satellite states were dismantled. The Communists formed what appeared to be coalition governments under a system they called people's democracy, which were legitimized through rigged elections.
As tensions grew between the USSR and Western countries, leading to the onset of the Cold War, the transformation of the Soviet sphere of influence accelerated. After the conference held in Szklarska Poręba in September 1947, the anti-Western stance of the communist movement gained strength, increasing the control exerted by Moscow over its satellite states. Consequently, these countries were swiftly reorganized according to the principles of Stalinism.
Only after the death of the Soviet dictator in 1953 did a shift away from Stalinism become possible.
The organizers of the conference invite participants to engage in discussions on the transnational aspects of the communist movement, the development and implementation of Stalinism, its shared characteristics, and the variations across different countries, with a particular emphasis on the following issues:
- The functioning of Stalinism in the political sphere, considering the repression of citizens in satellite states and their leaders,
- Political and economic differences among the satellite states,
- Implementation of Stalinist policies, such as industrialization and collectivization, across different Central European countries.
- Ideologization of life in the satellite states of the USSR.
- Social reception of Stalinism in dependent states.
- Manifestations of social resistance and the outbreak of political upheavals in the German Democratic Republic (GDR) and Czechoslovakia.
The conference is organized by the IPN Historical Research Office and the IPN Branch Historical Research Office in Katowice.
There is no conference fee. Speakers will receive accommodation, meals, and reimbursement for travel expenses. Employees of the IPN will have their participation accounted for as part of business trips.
Applications to present a paper must be submitted using the attached form and will be accepted until March 16, 2025. The organizers will notify applicants of their acceptance by March 31, 2025.
Authors of papers are encouraged to submit articles to the journal „Komunizm: system-ludzie-dokumentacja”. Speakers are requested to submit their texts, adapted according to the IPN publishing guidelines, no later than June 30, 2025. After incorporating the feedback from the discussions held during the conference, the texts will undergo a review process. For detailed information about the journal's profile, please visit: https://czasopisma.ipn.gov.pl/index.php/k/.
For submissions and any inquiries related to the conference, please contact Dr. Sylwia Szyc at sylwia.szyc@ipn.gov.pl.