Choć opracowania dotyczące historii Warszawy podczas II wojny światowej wypełniają dziś rzędy bibliotecznych i księgarskich półek, z trudem można znaleźć na nich prace zwarte, które dotyczą bezpośrednio życia i działalności na tym terenie instytucjonalnego Kościoła katolickiego. Jest znamienne, że do dziś nie powstała na ten temat żadna osobna praca naukowa i/lub popularnonaukowa. By wypełnić tę lukę poznawczą, Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie organizuje 15 maja 2025 r. konferencję naukową poświęconą historii Kościoła w Warszawie w latach 1939–1945.
W ramach tego wydarzenia, które wpisuje się w obchody 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie, pragniemy szczególnie przedstawić wyniki najnowszych badań. Interesuje nas szerokie spektrum zagadnień dotyczących osób i instytucji, w tym na przykład:
- biografie wyższego i niższego duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego
- mechanizmy funkcjonowania oraz organizacja instytucji Kościoła (spojrzenie „od środka”)
- życie religijno-społeczne; interakcje Kościoła z legalnymi władzami RP na emigracji oraz Polskim Państwem Podziemnym
- relacje z cywilną, wojskową i policyjną administracją okupanta
- pomoc represjonowanym i eksterminowanym przez Niemców Polakom i Żydom
- funkcjonowanie Kościoła w powstaniu warszawskim
Oczywiście, w grę wchodzą również inne problemy obrazujące nie tylko blaski, lecz także cienie dziejów Kościoła w zajętej przez Niemców stolicy.
Zapraszając gorąco do udziału w zaplanowanym na maj 2025 r. spotkaniu naukowym, mamy świadomość, że jego tematyka jest jeszcze w wielu przypadkach niezbadana, a prace na tym polu utrudniają zwłaszcza brak źródeł i ich rozproszenie. (Wbrew pokutującej opinii archiwa kościelne są już szerzej otwarte przed badaczami). Mimo to wyrażamy nadzieję, że dzięki konferencji uda się nie tylko poznać dzieje lokalnego Kościoła podczas ostatniej wojny, lecz także – parafrazując tytuł kanonicznej książki prof. Tomasza Szaroty – lepiej zgłębić na tym tle okupacyjnej Warszawy „dzień powszedni i świąteczny”.
Informacje organizacyjne:
Wypełnione zgłoszenia udziału w konferencji (formularz poniżej) będą przyjmowane do 14 marca 2025 r.
W przypadku dużej liczby zgłoszeń organizatorzy zastrzegają sobie możliwość doboru tematycznego referatów. Rozpatrywane będą tylko zgłoszenia związane z tematem konferencji. Program tego wydarzenia zostanie ustalony na początku maja 2025 r.
Przewidziana jest recenzowana publikacja pokonferencyjna w formie monografii wieloautorskiej. W związku z tym wyselekcjonowani uczestnicy konferencji są zobowiązani do dostarczenia tekstów naukowych opartych na ich wystąpieniach w terminie do 31 sierpnia 2025 r.
Nie pobieramy opłaty konferencyjnej. Prelegentom zapewniamy wyżywienie podczas obrad oraz zwrot kosztów podróży, o ile nie są oni finansowani przez macierzyste instytucje. W indywidualnych przypadkach istnieje także możliwość zarezerwowania noclegu.
Pracownicy IPN rozliczają udział w konferencji w ramach delegacji służbowych.
Zgłoszenia i ewentualne pytania prosimy kierować na adres e-mail:
dr Bartłomiej Noszczak, bartlomiej.noszczak@ipn.gov.pl