Konferencje naukowe

Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych”

27 września 2024 roku w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie (ul. Rakowiecka 37) odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych”. Sesję zorganizowało Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, Salezjanami – Inspektorią Polską oraz Stowarzyszeniem Archiwistów Kościelnych.

Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Adrianna Garnik – dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Marzena Kruk, dyrektor AIPN – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Materiały do życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka w archiwach kościelnych i państwowych” – Warszawa, 27 września 2024. Fot. Mikołaj Bujak (IPN)

Konferencję otworzył Jan Józef Kasprzyk, doradca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. W swoim wystawieniu podkreślił, że abp Antoni Baraniak był jednym z najodważniejszych, najbardziej niezłomnych ludzi w dziejach Rzeczypospolitej.

– Popatrzmy na tych, którzy w latach czterdziestych i pięćdziesiątych, również tutaj na Rakowieckiej, poddawani byli straszliwej presji psychicznej, torturom, zagrożeniu utraty zdrowia i życia. Co było w tych ludziach, takich jak arcybiskup Antoni Baraniak, tak mocnego, że to przetrwali? Co tkwiło w nim, co tkwiło w jego pokoleniu, że potrafili być tak bardzo niezłomni? Myślę, że odpowiedź jest w słowach samego arcybiskupa Baraniaka. Daj mi duszę, resztę zabierz. Są rzeczy ważniejsze niż samo życie doczesne.

 

Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik podkreśliła znaczenie źródeł dla opisania życia i działalności abp. Antoniego Baraniaka i zaprosiła uczestników obrad do obejrzenia przygotowanej przez Archiwum IPN ekspozycji dokumentów i artefaktów związanych z arcybiskupem.

Obrady rozpoczął referat Marzeny Kruk, dyrektor AIPN „Wrażliwość arcybiskupa Antoniego Baraniaka na zachowanie dziedzictwa historycznego i troskę o archiwa kościelne”. Wśród referentów znaleźli się badacze z Instytutu zajmujący się życiem i spuścizną abp. Antoniego Baraniaka – Joanna Napierała (IPN w Poznaniu), dr hab. Rafał Łatka (Biuro Badań Historycznych IPN) i dr hab. Konrad Białecki (IPN w Poznaniu).

Podczas dwóch sesji uczestnicy konferencji wysłuchali niezwykle interesujących referatów, w których scharakteryzowano archiwalia związane z arcybiskupem, przechowywane w archiwach państwowych, kościelnych oraz w Archiwum IPN.

Sesji towarzyszyła wystawa Archiwum IPN, na której można zobaczyć oryginalne dokumenty związane z abp. Baraniakiem, ze zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwum Salezjanów w Pile. Na ekspozycji można było zobaczyć m.in.: koloratkę z pektorałem abp. Antoniego Baraniaka, bullę papieża Piusa XII z 30 kwietnia 1951 r. wynoszącą ks. Antoniego Baraniaka do godności biskupa tytularnego teodozjopolitańskiego w Armenii i sufragana archidiecezji gnieźnieńskiej, tłok pieczętny arcybiskupa przejęty przez Służbę Bezpieczeństwa oraz donosy na duchownego i dokumenty związane z jego aresztowaniem.   

W dniu poprzedzającym wydarzenie można było wysłuchać wykładu ks. dr. Jarosława Wąsowicza „Czas męczeństwa – bp Antoni Baraniak jako sufragan gnieźnieński”.

27 września o godz. 18.00 w muzeum abp Marek Jędraszewski odprawił uroczystą Mszę świętą.

Obejrzyj relację z obrad na kanale IPNtv.

Sesja I

 

 

Sesja II

 

 

 

Program konferencji:

  • 9.30 – 10.00 rozpoczęcie konferencji: Jan Józef Kasprzyk, doradca prezesa IPN i Adrianna Garnik – dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
  • 10.00 – 10.20 – Marzena Kruk (Dyrektor AIPN) – Wrażliwość arcybiskupa Antoniego Baraniaka na zachowanie dziedzictwa historycznego i troskę o archiwa kościelne.

Sesja I.
Prowadzenie: ks. dr hab. Robert Romuald Kufel (Prezes SAK, Dyrektor ADZG)

  • 10.20 – 10.40 – dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB (wiceprezes SAK, Dyrektor Archiwum Salezjańskiego Inspektorii Pilskiej) – Dokumentacja dotycząca życia i działalności arcybiskupa Antoniego Baraniaka w archiwach salezjańskich
  • 10.40 – 11.00 – Joanna Napierała (Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu/Oddziału IPN w Poznaniu) – Kancelaria arcybiskupa Antoniego Baraniaka, jako źródło do dziejów posługi
  • 11.00 – 11.20 – dr Michał Sołomieniuk (Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej) – Charakterystyka dokumentacji archiwalnej dotyczącej abp. Antoniego Baraniaka w Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej
  • 11.20 – 11.40 – prof. dr hab. Paweł Skibiński (Uniwersytet Warszawski) – Dokumentacja dotycząca działalności abp Antoniego Baraniaka w Archiwum Sekretariatu Prymasa Polski
  • 11.40 – 12.10 – przerwa kawowa

Sesja II.
Prowadzenie: dr Bartosz Kapuściak (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL)

  • 12.10 – 12.30 – ks. dr hab. Dominik Zamiatała prof. UKSW (UKSW) – Dokumentacja dotycząca relacji abp Antoniego Baraniaka z Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce
  • 12.30 – 12.50 – dr hab. Rafał Łatka prof. UKSW (IPN Oddział w Poznaniu, UKSW) – Arcybiskup Antoni Baraniak w dokumentacji Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
  • 12.50 – 13.10 – dr hab. Konrad Białecki (IPN Oddział w Poznaniu, UAM) – Dokumentacja dotycząca abp Antoniego Baraniaka w Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowym w Poznaniu
  • 13.10 – 13.30 – Jarosław Wróblewski – Dokumentacja życia i działalności abp Antoniego Baraniaka w przestrzeni muzealnej
  • 13.30 – 13.45 – podsumowanie obrad i zakończenie konferencji – Marzena Kruk, Dyrektor AIPN
  • 13.45 – 14.45 – lunch
do góry