Ogólnopolska konferencja naukowa „»Summum ius, summa iniuria«. Rola sądownictwa specjalnego w procesie utrwalania władzy komunistycznej w Polsce w latach 1944–1956” – Łódź, 28–29 maja 2024 r. - Konferencje naukowe Instytut Pamięci Narodowej

Celem konferencji jest ukazanie w szerokim spectrum sądownictwa specjalnego kształtowanego na wzór sowiecki w latach 1944–1956. Nadto wskazanie jego znaczenia, początkowo dla instalowania, a później utrwalania władzy komunistycznej w Polsce. Tak zarysowany temat konferencji, pozwoli nie tylko na podsumowanie stanu badań, ale także stanie się polem do ożywionej dyskusji prelegentów zarówno historyków jak i prawników. Różnorodna tematyka wystąpień przyczyni się do wyjścia poza główny nurt badań, skupiony wokół funkcjonowania wojskowych sądów rejonowych. Z uwagi na liczne publikacje w tym zakresie organizatorzy postanowili wyłączyć z rozważań konferencyjnych ww. tematykę, nie oznacza to jednak niemożności zaakceptowania referatów, w których konieczne jest marginalne nawiązanie do działalności wojskowych sądów rejonowych np. w kontekście porównawczym.

PROGRAM KONFERENCJI:

28 maja (wtorek)

9:30–10.00 rozpoczęcie konferencji

Panel I 10:00–11:00

Prof. dr hab. Adam Bosiacki (Uniwersytet Warszawski)

Sądy specjalne w klasycznych systemach totalitarnych i ich recepcja w Polsce komunistycznej 1944–1956

Dr Marta Paszek (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Katowicach)

Novum ius, summa iniura. Nowe przepisy karne w sądownictwie specjalnym jako instrument władzy komunistycznej w walce z przeciwnikami politycznymi w latach 1944–1956

11:00–11:30 przerwa

Panel II 11:30–12:30

Dr hab., prof. UKSW Adam Dziurok (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Katowicach/Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)

Specjalne sądy karne jako narzędzie utrwalania władzy komunistycznej? Casus Specjalnego Sądu Karnego
w Katowicach

Patrycja Resel (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi)

Rola byłego tłumacza Gestapo w Łodzi Williego Emila Zukriegela w powojennym ściganiu i sądzeniu niemieckich kolaborantów

12:30–13:00 przerwa
Panel III 13:00–14:00

Dr Diana Maksimiuk (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku)

Prokuratorzy tzw. „sądów doraźnych”(1946) – portret zbiorowy

Paweł Wąs (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi)

Wydziały do Spraw Doraźnych przy sądach okręgowych vs. sądy doraźne KBW – kilka uwag wyjaśniających
i porządkujących, niezbędnych do dalszego dyskursu

14:00–15:00 przerwa
Panel IV 15:00–16:00

Dr Jakub Parol (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi)

Procesy mieszkańców Żarnowa przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Łodzi

Prof. dr hab. Mirosław Golon (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu/Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy)

Konspiracyjne, więzienne i nauczycielskie losy Janiny Wasiłojć-Smoleńskiej (1926–2010) – więźniarki Fordonu (1947–1956), skazanej na karę śmierci przez WSR w Bydgoszczy

16:00–16:30 dyskusja

29 maja (środa)

Panel I 9:30–11:00

Bożysława Robertson (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)

Wyroki śmierci za szpiegostwo jako narzędzie likwidacji cywilnej opozycji antykomunistycznej w okresie Zimnej Wojny na przykładzie Siatki Milera

Dr Katarzyna Gruszka (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi)

Podstawy prawne wymierzania przez Wojskowy Sąd Polskich Kolei Państwowych kar wobec „zmobilizowanych do wojskowej służby w komunikacji kolejowej” w latach 1944–1949

Kamil Margielewicz (Uniwersytet Śląski w Katowicach)

Struktury organizacyjno-administracyjne Wojskowego Sądu Polskich Kolei Państwowych
w latach 1944–1949

11:00–11:30 przerwa

Panel II 11:30–12:30

Agata Szewczyk (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach)

Prokurator lat 1944–1956 – obrońca praw obywateli czy ustroju

Prof. dr hab. Leszek Wieczorek (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Karol Ruzik

Prokurator Stanisława Antonik – dwa oblicza w różnej rzeczywistości politycznej

12:30–13:30 przerwa

Panel III 13:30–15:30

Dr Jakob Maziarz (Uniwersytet Jagielloński)

Sędziowskie sądy dyscyplinarne na straży władzy ludowej (1944–1956)