Historia z IPN
-
Elżbieta Strzeszewska: Śmierć Józefa Maruszewskiego „Sępa”
Józef Maruszewski ps. „Sęp”, żołnierz podziemia niepodległościowego z oddziału NZW dowodzonego przez st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój” poległ 10 listopada 1948 r., w walce z oddziałami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
więcej -
Mariusz Kwietniewski: Major de Gaulle i wojna polsko-bolszewicka
Podczas wojny Polski z Rosją sowiecką przebywał w Polsce przyszły generał i prezydent Francji Charles de Gaulle. Nie był to jego ani pierwszy, ani też ostatni pobyt nad Wisłą. Jednak w lipcu i sierpniu 1920 r. znalazł się on w samym centrum Bitwy Warszawskiej, znacząc swój szlak bojowy na ziemi chełmskiej, Wołyniu, Zamojszczyźnie, południowym Podlasiu i Mazowszu.
więcej -
Paweł Naleźniak: Bilans otwarcia niepodległej Polski – pierwsze miesiące
Powracająca na mapę Europy po prawie półtorawiekowej niewoli Rzeczpospolita stanęła przed ogromem wyzwań, którym musiała sprostać. Wydawało się to niemożliwe – na ziemiach trzech zaborów wszystko przecież było inne: systemy polityczne, gospodarcze, społeczne, religijne i kulturowe, a nawet mentalność mieszkańców.
więcej -
Irena Siwińska: Ministerstwo Ziem Odzyskanych
13 listopada 1945 r. powstało Ministerstwo Ziem Odzyskanych, powołane przez Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Funkcjonowało ono do stycznia 1949 r.
więcej -
Kinga Hałacińska: Teczka „Przechowywać trwale” z Wojskowego Biura Historycznego, czyli spór o „Pierwszą Brygadę”
W 1918 r. cała Polska jak długa i szeroka rozbrzmiewała melodią, która wówczas zyskała nazwę „My, Pierwsza Brygada”. Usłyszał ją nawet wracający z Magdeburga Józef Piłsudski, gdy wychylił się z okna wagonu kolejowego. Kilka lat później anonimowy charakter utworu stał się zarzewiem sporu między dwoma domniemanymi autorami i dawnymi oficerami Legionów – Andrzejem Hałacińskim i Tadeuszem Biernackim.
więcej -
Paweł Głuszek: Polskie dzieci tułacze
W związku z pogarszającą się sytuacją bytową Polaków i nieprzychylną postawą władz sowieckich wobec armii gen. Andersa, podjęto decyzję o ewakuacji z terytorium ZSRS. Razem z żołnierzami na Bliski Wschód wyprowadzono tysiące cywilów. Wśród nich były dzieci, w tym wiele sierot. Jedną z nich była Maria Bonikowska.
więcej -
Irena Siwińska: Rzeka we krwi. Przeprawa żołnierzy armii Berlinga przez Wisłę
Jednym z najtragiczniejszych epizodów Powstania Warszawskiego była spóźniona, tragiczna akcja wysłania części jednostek armii Berlinga na lewą stronę Wisły. Przeprawa była misją straceńczą – na rozkaz sowieckiego dyktatora, wrogo nastawionego do walczącej stolicy Polski, wysłano tysiące żołnierzy na niemal pewną śmierć.
więcej -
Dawid Golik: Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi
Na przełomie 1942 i 1943 r. Niemcy zaczęli patrzeć na polską wieś jako na groźne zaplecze dla rodzących się grup zbrojnego oporu. Władze niemieckie zdecydowały się na ostrą i brutalną reakcję na wszelkie przejawy pomocy podziemiu.
więcej -
Elżbieta Strzeszewska: Zniszczone portrety. Akcja oddziału „Roja” z 3 listopada 1947 r.
3 listopada 1947 r. żołnierze z oddziału NZW dowodzonego przez sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój” przeprowadzili akcję zbrojną na terenie gm. Bartołdy w pow. ciechanowskim. W trakcie akcji zaatakowano i rozbrojono posterunek Milicji Obywatelskiej w Barańcach oraz dokonano rekwizycji środków z kasy gminnej Urzędu Gminy Bartołdy.
więcej -
Magdalena Mołczanowska: Pomysł przepłacony życiem. Akowskie plany zamachu na Bieruta i Osóbkę-Morawskiego
W pierwszej połowie listopada 1944 r. w Lublinie odbyły się dwa spotkania, na których omawiano możliwości i plany przeprowadzenia zamachu na przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej Bolesława Bieruta i przewodniczącego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Edwarda Osóbkę-Morawskiego.
więcej