„– Było nas dwóch!
– Podajcie dane tego drugiego!
– Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”
– miał odpowiedzieć Jan Kmiołek na pytanie sędziego o współuczestników jednej z akcji zbrojnych.
Jan Kmiołek – żołnierz Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, ps. „Wir”, „Fala”, „Mazurek” – urodził się 23 lutego 1919 r. w miejscowości Rząśnik w powiecie wyszkowskim. Przed wojną pracował jako najemny robotnik rolny, a w 1938 r. rozpoczął naukę zawodu kowala.
„Wir” w walce
W działalność konspiracyjną zaangażował się jesienią 1941 r. Pełnił funkcję łącznika w pułtuskim obwodzie ZWZ-AK.
Po wkroczeniu wojsk sowieckich pozostał w konspiracji, kontynuował walkę w obwodzie Ostrów Mazowiecka Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, a następnie w XV Okręgu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. 25 listopada 1946 r. uczestniczył w akcji na więzienie w Pułtusku, w trakcie której uwolniono ok. 65 członków podziemia niepodległościowego.
W 1947 r., po ogłoszeniu przez władze komunistyczne amnestii, ujawnił się, ale wkrótce wznowił działalność konspiracyjną, organizując oddział partyzancki. W latach 1947-1951 dowodzony przez niego oddział przeprowadził na terenie północnego Mazowsza ok. stu akcji zbrojnych skierowanych przeciwko tworzącym się strukturom narzuconego Polakom reżimu, władzom administracyjnym, aktywistom partyjnym, funkcjonariuszom UB, MO i komunistycznej agenturze.
Dążąc do likwidacji oddziału Jana Kmiołka bezpieka prowadziła odrębne sprawy rozpracowania operacyjnego w czterech Powiatowych Urzędach Bezpieczeństwa Publicznego (Pułtusk, Ostrów Mazowiecka, Maków Mazowiecki i Ostrołęka).