Ekspozycja, przygotowana przez Archiwum IPN w związku z 120. rocznicą urodzin i 40. rocznicą śmierci Stanisława Mierzwy, przedstawia biografię tego wybitnego działacza ludowego, najbliższego współpracownika Wincentego Witosa, prawnika, zawsze myślącego kategoriami dobra Polski.
***
Stanisław Mierzwa urodził się 27 stycznia 1905 roku we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 roku ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 roku wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii. Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 roku wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym. Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem. Aresztowany przez NKWD w końcu marca 1945 roku wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej, został w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia. Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju. W 1946 roku został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Po zwolnieniu w 1953 roku wrócił do pracy w adwokaturze. Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętnienia premiera Witosa – był m.in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971). Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 roku w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach.
***
W rocznicę urodzin Stanisława Mierzwy, 27 stycznia, zapraszamy do wysłuchania podcastu na platformie Spotify. W rozmowie o działalności i dorobku Stanisława Mierzwy udział wzięła jego rodzina, w tym syn Wojciech, zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma oraz Radosław Kurek z Oddziału IPN w Krakowie, autor albumu.
W związku z przypadającymi w 2025 roku rocznicami urodzin i śmierci Stanisława Mierzwy, poza wystawą elementarną, oraz odcinkiem podcastu w Archiwum IPN przygotowany został rówież album poświęcony temu wybitnemu działaczowi ruchu ludowego pt. „Stanisław Mierzwa (1905-1985)”. Promocja publikacji odbędzie się 8 lutego w rodzinnej wsi bohatera, Biskupicach Radłowskich.
Więcej:
Kontakt dla mediów:
Rzecznik Prasowy IPN – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl
