26 marca 2012 r. w Książnicy Beskidzkiej w Bielsku-Białej (ul. Słowackiego 17a) dr Jarosław Neja (OBEP Katowice) wygłosił wykład „Marzec ’68 w województwie katowickim”. Spotkanie odbyło się w ramach cyklu „Bielskie spotkania z historią”, realizowanego przy współpracy Książnicy Beskidzkiej w Bielsku-Białej oraz Oddziału IPN w Katowicach.
Wszystkim zainteresowanym polecamy portal www.marzec1968.pl. To kompendium wiedzy na temat wydarzeń marca 1968 roku. To historia pokazana w nowoczesnej formie. Krótkie teksty historyczne, dużo nieznanych zdjęć, filmy operacyjne Służby Bezpieczeństwa i fragmenty ścieżki dźwiękowej z „Dziadów” Kazimierza Dejmka to niektóre z elementów portalu. Dla bardziej zainteresowanych tematyką wydarzeń marcowych w dziale „czytelnia” wydawnictwa IPN w całości. Portal skierowany głównie do ludzi młodych, którzy na temat wydarzeń sprzed 40 lat wiedzą niewiele lub wręcz nie wiedzą nic. Ważnym elementem portalu jest pokazanie zasięgu wydarzeń marcowych. O wydarzeniach tych należy mówić w skali całego kraju, i to nie tylko w miastach, gdzie były duże ośrodki akademickie, jak Lublin, Wrocław, Poznań czy Kraków – zamieszki przeciw władzy wybuchały również w Radomiu, Legnicy czy Bielsku-Białej.
MARZEC '68 W BIELSKU-BIAŁEJ
Z milicyjnych i esbeckich raportów wynika, że w nocy z 15 na 16 oraz z 16 na 17 marca 1968 r. w kilku punktach Bielska-Białej pojawiły się ulotki oraz napisy. Miały one wzywać robotników do bojkotu organizowanych przez partię masówek, potępiających wichrzycieli. Odręczne lub pisane na maszynie plakaty i ulotki rozlepiane były na murach, znajdowano je także w skrzynkach na listy. Ich anonimowi autorzy oskarżali władze i prasę o kłamstwo oraz wyrażali solidarność ze studentami. Prawdopodobnie ulotki te zostały przywiezione do Bielska z innych ośrodków akademickich. W końcu w czwartek, 21 marca 1968 roku, a więc w pierwszy dzień wiosny, pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Bielsku-Białej doszło do sporej manifestacji miejscowej młodzieży, która chciała jakoś wyrazić poparcie dla strajkujących w Warszawie i innych ośrodkach akademickich. Po złożeniu kwiatów deklamowano wiersze Mickiewicza. Tylko część zebranych stanowili uczniowie bielskich szkół średnich, bo sporo było między nimi młodych robotników miejscowych zakładów pracy.
O genezie i przebiegu wydarzeń marcowych 1968 roku, w tym o bielskiej manifestacji młodzieży, opowiadał 26 marca 2012 roku w Książnicy Beskidzkiej w Bielsku-Białej dr Jarosław Neja z katowickiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.
Artur Kasprzykowski
IPN Katowice