Instytut Pamięci Narodowej (archiwum) Pożegnaliśmy Janusza Krzyżanowskiego – wielkiego patriotę z Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej - Aktualności

Janusz Krzyżanowski zmarł w Neark w New Jersey 21 marca 2019 r. Msza żałobna odbyła się 30 marca 2019 r. w kościele św. Stanisława Kostki w nowojorskiej dzielnicy Greenpoint. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej reprezentowała mec. Anna Szelag, zastępca dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.

Podczas mszy konsul Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku Maciej Golubiewski odczytał list od prezydenta RP Andrzeja Dudy. Przesłanie od ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka zaprezentował dyrektor Wojskowego Biura Historycznego dr hab. Sławomir Cenckiewicz, członek Kolegium IPN. Podczas swojego przemówienia stwierdził m.in., że „nie umniejszając nikomu z żyjących, trzeba przyznać, że przez ostatnie pożegnanie płk. Janusza Krzyżanowskiego rozstajemy się dzisiaj bezpowrotnie z epoką niepodległościowego wychodźstwa w Ameryce. Odszedł ostatni z wielkich niezłomnych i nieprzejednanych przedstawicieli emigracji, którzy w czasie II wojny światowej – wspólnie z Polonią – dźwigali na swoich barkach trud walki o Sprawę Polską w Ameryce. […] Żegnamy więc dzisiaj Człowieka, którego żywot ostatnich dekad stanowi pewną klamrę epoki, a cały żywot nas zwyczajnie zawstydza, bo jego naczelnym imperatywem była służba dla Polski, aż do wyrzeczenia się własnego szczęścia, zaszczytów, wygód i bogactwa”.

Uroczystości pogrzebowe kontynuowane były na cmentarzu w Amerykańskiej Częstochowie (Doylestown w Pensylwanii). Przemówienia wygłosili zastępca attache płk Michal Sprengel, zastępca konsula Mateusz Gmura, wiceprezes Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce dr Artur Kowalski oraz przedstawiciel Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce dr Teofil Lachowicz.

W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej głos zabrała zastępca dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN mec. Anna Szelag, która podkreśliła, że występując w imieniu Instytutu, pragnie „pożegnać wielkiego Człowieka jakim był płk Janusz Krzyżanowski. Więźnia sowieckich łagrów, żołnierza polskiego, a nade wszystko działacza niepodległościowego i społecznego na emigracji. Swoją działalność realizował m.in. w ramach Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Ameryce, Kongresu Polonii Amerykańskiej, a także na kierowniczym stanowisku w Polskim Komitecie Imigracyjnym, kiedy niósł pomoc polskim uchodźcom, którzy uciekając z rządzonej przez komunistów Polski, docierali na amerykańską ziemię w latach osiemdziesiątych XX wieku”.

* * *

Janusz Krzyżanowski urodził się 31 lipca 1921 w Buczaczu (woj. tarnopolskie). Po 1939 r. trafił jako więzień do sowieckich łagrów. W latach 1941–1942 był żołnierzem Armii Polskiej w ZSRS. W 1942 r. w Persji został przydzielony do Szkoły Podchorążych 8. Dywizji Piechoty. Po przerzuceniu na Wyspy Brytyjskie trafił do Samodzielnej Brygady Spadochronowej, następnie do Oddziału Specjalnego Sekcji Dyspozycyjnej Sztabu Naczelnego Wodza. W latach 1946–1947 działał w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.

W 1951 r. wyjechał do USA, gdzie aktywnie włączył się w prace społeczne Polonii. W 1953 r. współorganizował powstanie Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych – był wieloletnim prezesem Związku Głównego SPK (1957–1960, 1972–1993, 1996–2012). Od 1981 sprawował też funkcję zastępcy prezesa Polskiego Komitetu Imigracyjnego w Nowym Jorku. W latach 1964–2012 był członkiem Rady Dyrektorów Kongresu Polonii Amerykańskiej. Aktywnie działał także jako członek Rady Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce (od 31 stycznia 1978) oraz Komisji Rewizyjnej Instytutu (11 marca 1997–13 marca 2010).

W 1972 r. ukończył Uniwersytet Columbia w Nowym Jorku, uzyskując tytuł inżyniera.