„Przystanek Historia”, odcinek 1
Magazyn poświęcony jest w całości rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Osią audycji są rozmowy z Janem Rumanem, redaktorem naczelnym Biuletynu IPN (refleksje i wspomnienia o stanie wojennym) i dr. Grzegorzem Majchrzakiem, historykiem z Biura Badań Historycznych IPN (o książce „Stan wojenny – historia znana, mniej znana i nieznana”).
Całości dopełniają zapowiedzi najważniejszych wydarzeń organizowanych przez IPN w tym m.in.: światełko wolności, wystawa „Solidarni z Polakami”, masakra w kopalni „Wujek”, promocja albumu o ks. Jerzym Popiełuszce i udział słuchaczy Instytutu Trzeciego Wieku w obchodach stanu wojennego.
redaktor prowadzący: Paweł Lekki
wydawca: Małgorzata Frydrych
produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
„Przystanek Historia”, odcinek 2
27 grudnia przypada rocznica wybuchu zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego. Z tej okazji spotykamy się z dr. Adamem Pleskaczyńskim, dyrektorem Biura Edukacji Narodowej IPN. Powstanie Wielkopolskie to wciąż najmniej znane z polskich powstań.
Nie ma tu jednej zwycięskiej bitwy, nie ma też jednego bohatera, jest za to ogrom zdobyczy terytorialnych, sprzętu wojskowego. A nade wszystko Wiekopolanie pod dowództwem gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego stworzyli jedną z najlepszych formacji Wojska Polskiego, która odegrała istotną rolę w późniejszych walkach w obronie niepodległości Polski podczas wojny z bolszewikami.
Kolejnym gościem jest dr Ewa Kowalska z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, która opowie o „Bazie nieupamiętnionych miejsc pochówku obywateli polskich zmarłych i zamordowanych w Rosji sowieckiej”. Niestety to katalog wciąż otwarty. Nadal brakuje dostępu do rosyjskich archiwów, podobnie dzieje się z archiwami w wielu państwach powstałych po upadku sowieckiego imperium. Co gorsza, wiele upamiętnień na terenie Rosji zostało w ostatnim czasie zniszczonych.
Koniec roku to także pora podsumowań i planów na przyszły rok. W tym kontekście porozmawiamy m.in. o upamiętnieniach, pracach poszukiwawczo - identyfikacyjnych i programie straty.pl. Będzie także zaproszenie na uroczystości rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu.
redaktor prowadzący: Paweł Lekki
wydawca: Małgorzata Frydrych
produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
„Przystanek Historia”, odcinek 3
Działalność Instytutu Pamięci Narodowej zawsze związana jest z historią. W 2024 roku obchodziliśmy 80. rocznicę zwycięskiej bitwy 2 Korpusu gen. Władysława Andersa pod Monte Cassino, ale też rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Ten bohaterski zryw Armii Krajowej trwał 63 dni i stał się jedną z najcięższych i najkrwawszych bitew II wojny światowej.
W 2025 roku będziemy obchodzić 80. rocznicę zakończenia tego krwawego światowego konfliktu. Dla Europy Zachodniej był to czas radości, skończył się koszmar niemieckiej okupacji, ustały walki. Dla Polski i wielu innych państw Europy Środkowowschodniej był to początek nowej sowieckiej okupacji. Nowy podział Europy stał się faktem. Jednym z istotnych działań IPN jest usuwanie z przestrzeni publicznej propagandowych obiektów, które komuniści wznosili ku czci Armii Czerwonej. O tym rozmawiamy z dyrektorem Biura Rzecznika Prasowego IPN dr. Rafałem Leśkiewiczem.
Z kolei z dr. Maciejem Żuczkowskim z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie rozmawiamy o kolejnej bardzo ważnej rocznicy. 19 stycznia 1945 roku gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek” wydał rozkaz o rozwiązaniu Armii Krajowej. Polska podziemna armia była fenomenem na skalę światową, mimo ogromnych represji Niemcom nie udało się jej rozbić. Niestety w obliczu błyskawicznych postępów Armii Czerwonej i wrogiej wobec polskiego podziemia postawy sowietów, dalszy masowy opór był niemożliwy. Rozkaz o rozwiązaniu AK miał uchronić żołnierzy podziemia przed represjami sowietów, ale niestety było to niemożliwe. Sam gen. Okulicki wraz z resztą przywódców Państwa Podziemnego został aresztowany i wywieziony do Moskwy. Nam pozostała pamięć o bohaterskich czynach żołnierzy Armii Krajowej.
W magazynie Przystanek Historia znajdą też Państwo zapowiedzi najważniejszych wydarzeń organizowanych przez Instytut Pamięci Narodowej.
redaktor prowadzący: Paweł Lekki
wydawca: Małgorzata Frydrych
produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
„Przystanek Historia”, odcinek 4
27 stycznia 1945 roku wojska Armii Czerwonej dotarły do obozu Auschwitz-Birkenau. W obozie była wówczas garstka na wpół żywych ludzi. Przed nadejściem frontu Niemcy przystąpili do ewakuacji obozu i zacierania śladów swoich zbrodni. Zdążyli wysadzić krematoria, choć jedno z nich pracowało niemal do ostatniej chwili, wypędzili także większość więźniów.
Do historii przeszły „marsze śmierci”, w których kolejni więźniowie byli mordowani lub umierali z zimna i głodu. Niemal do dnia wyzwolenia Niemcy mordowali także więźniów w obozie. Za drutami uwolnienia doczekało 7000 ludzi – w tym 500 dzieci. Więźniowie byli w tak złym stanie, że nie można ich było przenieść, dlatego szpital urządzono w obozowych barakach. Mimo wysiłków lekarzy zmarło jeszcze pół tysiąca ludzi. Na terenie obozu pozostały prochy ponad miliona ludzi, w tym 960 tysięcy Żydów, ponad 70 tysięcy Polaków, 21 tysięcy Romów i Sinti, 15 tysięcy jeńców sowieckich i 10 tysięcy ofiar innych narodowości.
Niewielu niemieckich zbrodniarzy stanęło przed sądem, nieliczni otrzymali karę śmierci. Większość załogi SS uniknęła odpowiedzialności. Auschwitz stało się symbolem niemieckich zbrodni popełnionych w okupowanej Polsce, ale było tylko jedną z wielu „fabryk śmierci” zbudowanych tu przez III Rzeszę.
Ten Przystanek Historia niemal w całości poświęcamy tematyce Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Naszymi gośćmi są dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN i dr Roman Gieroń z Oddziałowego Biura Badań Historycznych w Krakowie.
Przedstawimy państwu także najważniejsze wydarzenie organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej.
redaktor prowadzący: Paweł Lekki
wydawca: Małgorzata Frydrych
produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN