Wacław Lipiński to postać wyjątkowa, która jednak nie jest powszechnie znana w Polsce. Teraz doczekała się godnego upamiętnienia w miejscu szczególnie ważnym dla historii Warszawy.
Gdy odzyskaliśmy niepodległość, Wacław Lipiński za tę niepodległość wziął odpowiedzialność. Bił się o polskie Wilno, o polski Lwów, stawił czoła Sowietom w wojnie polsko-bolszewickiej. Wacław Lipiński był zawsze tam, gdzie potrzebowała go Polska – powiedział prezes IPN dr Karol Nawrocki.
Bezpośrednio po uroczystości odsłonięcia tablicy połączonej ze składaniem wieńców rozpoczął się pokaz filmu „Skazany na zapomnienie. Wacław Lipiński” w reżyserii Marzeny Kumosińskiej.
Po projekcji odbyła się dyskusja z udziałem autorki filmu oraz zaproszonymi gośćmi: prof. Wiesławem Wysockim – prezesem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Dariuszem Nowińskim z Ośrodka Studiów Niepodległościowych, Jakubem Lipińskim – wnukiem ppłk. Wacława Lipińskiego oraz zastępcą dyrektora Biura Prezesa IPN Adamem Stefanem Lewandowskim. Debatę poprowadził red. Rafał Dudkiewicz.
-
Pokaz filmu „Skazany na zapomnienie. Wacław Lipiński”. Fot. Sławek Kasper (IPN) -
Pokaz filmu „Skazany na zapomnienie. Wacław Lipiński”. Fot. Sławek Kasper (IPN) -
Dyskusja po filmie „Skazany na zapomnienie. Wacław Lipiński”. Fot. Sławek Kasper (IPN) -
Na zdj. wnuk ppłk. Wacława Lipińskiego Jakub Lipiński. Fot. Sławek Kasper (IPN) -
Dyskusja po filmie „Skazany na zapomnienie. Wacław Lipiński”. Fot. Sławek Kasper (IPN)
***
Wacław Lipiński był harcerzem, żołnierzem I Brygady Legionów Polskich, wybitnym historykiem, oficerem odrodzonego Wojska Polskiego, uczestnikiem wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, obrońcą Warszawy w 1939 roku, członkiem konspiracji oraz powojennego podziemia niepodległościowego, kawalerem orderu wojennego Virtuti Militari.
Urodził się 28 września 1896 roku w Łodzi. W ruchu niepodległościowym działał już jako uczeń gimnazjum, należał do założycieli łódzkiego skautingu, był członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich. Od października 1914 roku służył w 5 Pułku Piechoty I Brygady Legionów Polski, z którym przeszedł cały szlak bojowy. Uczestniczył w bitwach pod Łowczówkiem, Konarami i Kostiuchnówką, a także w obronie Lwowa. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W kwietniu 1919 roku uczestniczył w zajęciu Wilna. Za walkę o niepodległość Polski został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (czterokrotnie). O męstwie młodego wówczas oficera czytamy we wniosku o odznaczenie Krzyżem Walecznych: „W czasie akcji na Zalesie dnia 28 maja 1919 roku podporucznik Lipiński Wacław, prowadząc 9. kompanię 5. Pułku piechoty Legionów do ataku na wieś Szutowicze, która była kluczem pozycji bolszewickich – cichym a sprawnym podsunięciem kompanii pod wieś, a następnie brawurowym atakiem zdobywszy ją, świecił przykładem męstwa, będąc zawsze tam, gdzie potrzeba chwili tego najlepiej wymagała”. Po wojnie z bolszewikami Wacław Lipiński ukończył studia na Wydziale Prawa UJ.
We wrześniu 1939 roku pełnił funkcję szefa propagandy przy Dowództwie Obrony Warszawy. Po kapitulacji pozostał w stolicy, ale w końcu listopada 1939 roku, zagrożony aresztowaniem przez gestapo, opuścił Warszawę i udał się do Zakopanego. W marcu 1940 roku przedostał się na Węgry z zamiarem udania się do Francji i wstąpienia do Armii Polskiej. Nie otrzymał przydziału służbowego i pozostał przymusowo na Węgrzech. Wiosną 1942 roku wrócił do kraju i rozpoczął pracę konspiracyjną. Związał się z grupą piłsudczyków skupionych wokół pisma „Myśl Państwowa”, później został jego redaktorem. Współtworzył następnie Konwent Organizacji Niepodległościowych, wszedł w skład Wydziału Politycznego organizacji. W 1944 roku został aresztowany przez Gestapo.
Po zakończeniu wojny nie zaprzestał walki o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Działał w powojennym podziemiu antykomunistycznym. W ramach współtworzonego z Włodzimierzem Marszewskim Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Demokratycznych Polski Podziemnej, Lipiński napisał memoriał do Rady Bezpieczeństwa ONZ, w którym wykazał całkowite podporządkowanie Polski ZSRS oraz informował Zachód o łamaniu porozumień międzynarodowych przez Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Aresztowany w 1947 roku. Dwa lata później został zamordowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w więzieniu we Wronkach.