-
-
Spotkanie Klubu „Grota" w Areszcie Śledczym w Gdańsku. Na ścianie obok portretu J. Piłsudskiego portret Bolesława Romaniuka, pierwszego naczelnika więzienia po wojnie, straconego 7 maja 1946 r. za współpracę z podziemiem niepodległosciowym -
Mjr Waldemar Kowalski z grupą klubowiczów -
Sympatycy Klubu „Grota" z TVP Gdańsk
W sobotę 8 grudnia członkowie i sympatycy Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” – Trójmiasto zwiedzali gdański Areszt Śledczy. Przewodnikiem po tajemnicach Aresztu w okresie dwóch totalitaryzmów – hitlerowskiego i komunistycznego – był mjr Waldemar Kowalski.
Areszt Śledczy w Gdańsku powstał w 1903 r. W okresie wojny ginęli tu Polacy z Gdańska i całego Pomorza, a w latach 1945–1956 stał się ośrodkiem represji wobec członków niepodległościowych organizacji antykomunistycznych z regionu oraz wobec tych wszystkich, których „władza ludowa” uznała za swych wrogów. Przetrzymywano ich w pawilonie VI – będącym wydzieloną, specjalnie strzeżoną częścią więzienia dla „politycznych” . W jego podziemiach znajdowały się karcery, częściowo odkopane w 2001 r. i udostępnione do zwiedzania. To w nich przebywali m.in. skazańcy: Danuta Siedzikówna „Inka”, Feliks Selmanowicz „Zagończyk” – żołnierze majora „Łupaszki” i Adam Dedio „Adrian” – oficer wywiadu jednej z największych organizacji podziemnych na Pomorzu – Semper Fidelis Victoria. Ich ostatnia droga (tak jak przeszło stu innych więźniów politycznych) wiodła do miejsca straceń, pochodzącego jeszcze z czasów niemieckich. Polacy nazywali je „salą śmiechu”.
Z historią więzienia wiąże się też postać Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego, którzy byli tu więzieni w 1917 r. w tzw. Pawilonie Centralnym. Dzięki szczegółowym zapisom w literaturze wspomnieniowej i dokumentach udało się ustalić celę, w której przebywał przyszły marszałek Polski. Obecnie znajduje się w niej skromna izba pamięci.
Mjr Waldemar Kowalski jest członkiem Zarządu Klubu Historycznego im. „Grota” – Trójmiasto, zastępcą dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku, autorem wielu publikacji historycznych o dziejach więziennictwa, Gdańska i podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej, w tym książki Dwie strony krat. Z historii więzienia w Gdańsku; Pisze też scenariusze filmowe – jest m.in. współautorem filmu „Epitafium 169. Rzecz o Adamie Dedio »Adrianie«”, wyprodukowanego przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku.
Następnie spotkanie (już szóste!) Klubu odbędzie się 16 stycznia. Zapraszamy!