-
-
2
15 czerwca 2007 roku w Mińsku na Białorusi w siedzibie Białoruskiego Frontu Narodowego (opozycyjne ugrupowanie polityczne) odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Komunizm – do trybunału międzynarodowego”. W sesji uczestniczył pracownik warszawskiego Biura Edukacji Publicznej IPN – Jacek Pawłowicz. W swoim wystąpieniu poruszył kilka kwestii: (1) Polska – Białoruś – historyczne podstawy wspólnoty; (2) wiedza o zbrodniach komunistycznych – konieczność popularyzacji; (3) badania naukowe – konieczność wymiany doświadczeń; (4) rola IPN.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia, poświęconego wspólnym losom obydwu krajów, powiedział m.in. „To nie tylko wielowiekowa współegzystencja w granicach I i II Rzeczpospolitej, to także wspólnota podobnych doświadczeń, związanych z działalnością najbardziej zbrodniczego – totalitarnego reżimu, jakim był reżim komunistyczny. To groby ofiar, w których obok siebie leżą Polacy, Białorusini, Litwini i Ukraińcy – to szczególna wspólnota losów zapisanych krwią setek tysięcy ofiar”.
Mówiąc o zbrodniach komunistycznych zaznaczył: „Zbrodnie te, jak pokazała debata na ich temat na forum parlamentu europejskiego, czy też publiczna dyskusja w Europie Zachodniej wokół wydawnictwa „Czarna księga komunizmu” – nie są traktowane jako równoważne zbrodniom niemieckim (hitlerowskim), podczas gdy chociażby z racji skali ofiar – zbrodnie te znacząco przewyższają. Świadomość młodzieży europejskiej na powyższy temat jest praktycznie żadna”.
Prezentując kwestię związaną z badaniami naukowymi dotyczącymi zbrodni komunistycznych zwrócił uwagę na trudności w dostępie do źródeł z lat 1939–1989 (zwłaszcza w Rosji i na Białorusi ). W związku z tym za konieczne uznał nawiązanie stałych kontaktów naukowców z Polski i Białorusi, zajmujących się tą problematyką. „Jak pokazały doświadczenia polsko-litewskie – przypomniał referent – prowadzą one stopniowo do zbliżenia początkowo całkowicie rozbieżnych stanowisk”.
Kończąc referat, Jacek Pawłowicz przybliżył słuchającym cele i zadania Instytutu Pamięci Narodowej. „Jego rola nie ogranicza się tylko – jak to przedstawiają media – do kwestii lustracyjnych, ale obejmuje podstawowe działania z zakresu dokumentacji owych zbrodni oraz edukowania społeczeństwa w ww. zakresie. W ramach obydwu pól działania IPN wykroczyły poza granice Polski, obejmując – dzięki wsparciu MSZ, a przede wszystkim Związku Polaków na Białorusi – tereny zamieszkane przez mniejszość polską” – powiedział.
W czasie konferencji zgromadzeni mogli wysłuchać ponadto siedmiu referatów:
- dr hab. filozofii Władimir Konan – Ideologia komunizmu. Ideologie komunistyczna i nazistowska
- publicysta Jakow Basin – Dyktatura komunistyczna. Zbrodnia przeciwko ludzkości i człowieczeństwu
- historyk Aleksander Wałachanowicz – Zagłada duchowa narodu białoruskiego
- dr historii Igor Kuzniecow – Represje na Białorusi w latach 1920–1950: tragiczne doświadczenia historii
- dr historii Tatiana Proćko – Budowa socjalizmu w BSRR według doniesień NKWD
- dr hab. historii Emanuił Joffe – Oprawcy i ofiary. Komisarze ludowi NKWD BSRR
- archiwista Łarysa Androsik – Współpraca międzynarodowa w dziedzinie badań historii zbrodni komunizmu
Sesję zakończyła dyskusja, w której uczestniczyli licznie przybyli przedstawiciele opozycji.