Dnia 13 marca 2007 r. w warszawskiej „Kinotece” w ramach Edukacyjnego Przeglądu Filmowego „Kino w PRL – PRL w kinie” zaprezentowany został film „Dreszcze” w reżyserii Wojciecha Marczewskiego.
***
„Dreszcze”, reż. Wojciech Marczewski, rok prod. 1981, [100 min.]
Rok 1955. Trzynastoletni Tomek, będący niedawno świadkiem brutalnego aresztowania ojca przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, wyjeżdża na obóz szkoleniowy. Jego postępowanie jest naganne. Wraz z kolegami „deprawuje” ideowego kolegę, upijając go winem i każąc słuchać zakazanego Radia Wolna Europa. Jednak pod wpływem uczucia do druhny przewodniczki, fanatycznej działaczki, ślepo wierzącej i posłusznej temu, co każe mówić i robić partia, przechodzi psychiczną metamorfozę. Oddala się od ideałów i wartości wpajanych przez ojca.
Docierają wiadomości o strajkach w Poznaniu. Więzienia opuszczają więźniowie polityczni, wśród nich ojciec Tomka. Zbliża się Październik 1956. Obóz politycznej i psychologicznej indoktrynacji zostaje rozwiązany. Po Tomka przyjeżdża ojciec, ale nie może znaleźć wspólnego języka z synem.
W opinii wielu krytyków jest to najlepszy film w dorobku Wojciecha Marczewskiego. Polski reżyser jako jeden z nielicznych (obok Istvana Szabo) odsłonił tak głęboko i szczerze kulisy świadomości dziecka epoki stalinizmu. W bardzo sugestywny sposób przedstawiona została atmosfera tamtych czasów. Jak pisał Jan Słodowski: „Film skupia się na momencie załamania ideałów pokolenia ZMP, stawiając pytanie o dalszy los umysłów zwichniętych demagogią”. Krytyka widziała w „Dreszczach” nie tylko film rozrachunkowy. Dopatrywano się w nim również wpływów surrealizmu i twórczości Roberta Musila („Człowiek bez właściwości”).
Film uhonorowano m.in. nagrodą główną na FPFF w Gdyni (1981) oraz „Srebrnym Niedźwiedziem” na MFF w Berlinie (1982).
Występują: Tomasz Hudziec, Teresa Marczewska, Marek Kondrat, Zdzisław Wardejn, Władysław Kowalski, Jerzy Bińczycki, Bogusław Linda, Marian Opania.
***
To już VI edycja naszego przeglądu. Chcielibyśmy tym razem zaproponować Państwu przyjrzenie się różnym obliczom stalinizmu w Polsce. Powojenne dylematy żołnierzy podziemia niepodległościowego, postawy i zachowania człowieka w warunkach ekstremalnych (tortury fizyczne i psychiczne w więzieniach Urzędu Bezpieczeństwa), młodzież poddana komunistycznej indoktrynacji, próba dokonania rozrachunku z okresem „błędów i wypaczeń” – wydają się nam tematami ważnymi i interesującymi.
Wierzymy, że przegląd pozwoli Państwu nie tylko poznać znaczące polskie filmy, które są świadectwem rzeczywistości PRL-u, ale także ułatwi zrozumienie najnowszej historii Polski. Ich dobór nie jest przypadkowy – oprócz arcydzieł polskiego kina znalazły się tu także obrazy czasami już dzisiaj zapomniane, niemniej warte obejrzenia.
Oprócz produkcji fabularnych pokażemy także dokumenty Polskiej Kroniki Filmowej.
Tradycyjnie w każdym spotkaniu wezmą udział historycy z Instytutu Pamięci Narodowej i innych ośrodków naukowych, którzy przed każdym pokazem wygłoszą prelekcję. Będziemy starali się także zapraszać twórców przedstawianych filmów.
Przegląd adresowany jest przede wszystkim do młodzieży szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych i stanowi interesujące uzupełnienie realizowanych we współczesnej szkole celów edukacji humanistycznej. Liczymy, że spotka się on ze szczególnym zainteresowaniem nauczycieli historii, języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie oraz studentów kierunków humanistycznych.
Udział w przeglądzie jako formie doskonalenia zawodowego nauczycieli będzie mógł być potwierdzony pisemnym zaświadczeniem, do którego dołączymy zestaw „Biuletynu IPN”.
Proponujemy Państwu 6 spotkań odbywających się w „Kinotece” w Pałacu Kultury i Nauki, raz w miesiącu, we wtorki od godz. 11.30 do 14.00.
WSZYSTKIE POKAZY SĄ BEZPŁATNE!
Szczegółowe informacje:
Sławomir Stępień (IPN), tel. (0-22) 530-86-97; e-mail: slawomir.stepien@ipn.gov.pl.
Rezerwacja biletów: „Kinoteka”, tel. (0-22) 826-12-99, (0-22) 551-70-70.