I Krajowy Zjazd

Delegatów

NSZZ „Solidarność”

Stenogramy

t. 2 – II tura, cz. II

Opracowanie i redakcja

Grzegorz Majchrzak, Jan Mariusz Owsiński

Recenzenci

Prof. dr hab. Andrzej Friszke, dr Grzegorz Waligóra

Projekt okładki

Krzysztof Findziński, Marcin Koc

Redakcja

Katarzyna Zonn

Korekta

Maria Aleksandrow

Redakcja techniczna

Andrzej Broniak

Indeks

Łukasz Rybak

Skład i łamanie

Katarzyna Szubka

Zdjęcia na okładce – ze zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej

© by Instytut Pamięci Narodowej

Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013

© by Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”, 2013

ISBN epub: 978-83-7629-733-1

ISBN mobi: 978-83-7629-734-8

Zapraszamy:

www.ipn.gov.pl

www.ksiegarniaipn.pl

Siódmy dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

2 października 1981 r.

Początek siódmego dnia obrad II tury I KZD

– 2 października 1981 r.

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_047_19811002]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Prosimy powoli o zajmowanie miejsc. Jest już kilka minut po godz. 9.00. Chcielibyśmy możliwie jak najszybciej rozpocząć nasze obrady. W sekcji II jest jeszcze ponad 70 dyskutantów. Jednocześnie przypominam państwu o obowiązku podpisywania list. W dniu dzisiejszym ten obowiązek jest szczególnie ważny, ponieważ rozpoczniemy wybory.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Jeszcze raz bardzo państwa prosimy o zajmowanie miejsc na sali. Wszystkich delegatów przebywających w tej chwili poza salą obrad prosimy o wejście na salę i zajęcie miejsc.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Koleżanki i koledzy, co prawda byliśmy już dzisiaj na tej sali, ale podpis trzeba złożyć na liście obecności. Dotyczy to bieżącej części obrad. Bardzo prosimy o podpisy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

…o zajmowanie miejsc na sali i umożliwienie nam prowadzenia obrad.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – członek Prezydium II tury I KZD

Wpłynęła do nas rezolucja, którą pozwolę sobie państwu odczytać.

„Psychologowie zebrani na specjalnym zgromadzeniu w czasie XXIV Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego pragną zwrócić uwagę na nasilenie się niebezpiecznych tendencji w państwowym systemie propagandy i informacji, szkodliwych dla zdrowia psychicznego społeczeństwa i utrudniających znalezienie konstruktywnych rozwiązań kryzysu społecznego, politycznego i gospodarczego.

Ludzie w Polsce są umęczeni trudami codziennego życia w niedostatku i chaosu gospodarczego. Zaspokajanie podstawowych potrzeb wymaga olbrzymich wysiłków i prawie wszyscy żyją w warunkach tworzących wysoki poziom stresu biologicznego i psychicznego.

W tej sytuacji społecznej wysoce szkodliwym zjawiskiem jest potęgowanie poczucia zagrożenia w społeczeństwie poprzez systematyczne wytwarzanie niepokoju i lęku oraz atakowanie powszechnie akceptowanych idei, osób i organizacji, z którymi społeczeństwo wiąże uczucia bliskości i nadziei. W środkach masowego przekazu w dalszym ciągu można zaobserwować manipulowanie informacjami, ukrywanie prawdy, a nawet zwyczajne kłamstwa. Unicestwia to niewielkie już zasoby zaufania społecznego i zamyka i tak już bardzo ograniczone drogi kontaktu władzy ze społeczeństwem.

Wiele akcji propagandowych ma charakter prowokacyjny, gdyż nieuchronnie prowadzi do wzburzenia nastrojów społecznych i protestów, które były łatwe do przewidzenia. Ten styl uprawiania propagandy i sterowania środkami masowego przekazu jako narzędzia walki politycznej wzbudza powszechną dezaprobatę społeczną, nie może nikomu przynieść korzyści i jest szkodliwy dla dobra narodu.

Poznań, wrzesień, 1981 r.”

Była to rezolucja psychologów zebranych na specjalnym zgromadzeniu w czasie XXIV Zjazdu Naukowego P[olskiego] T[owarzystwa] P[sychologicznego].

Nasz kolega Jan Budnik z Małopolski, w związku z przyjęciem przez zjazd listy kandydatów do Komisji Krajowej z ziemi kujawsko-dobrzyńskiej z tylko jednym nazwiskiem, złożył wotum separatum.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

…raz bardzo prosimy o wejście na salę. Wszystkie osoby… Wszyscy delegaci będący poza salą proszeni są o powrót na salę i zajęcie miejsc.

Za chwilę zaczynamy obrady. Sztandar MKS w Gdańsku wprowadzić [delegaci śpiewają hymn].

Dziękuję państwu.

Gościmy dzisiaj na naszej sali przewodniczącego Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” kopalni „Szczygłowice” pana Tadeusza Arenta. Prosimy bardzo [oklaski].

TADEUSZ ARENT

Szczęść Boże! [oklaski]. Szanowni delegaci, drodzy goście, jestem niezmiernie rad i szczęśliwy, że ja, Tadeusz Arent, górnik, przewodniczący zakładowej komisji związkowej NSZZ „Solidarność” w Kopalni Węgla Kamiennego „Szczygłowice” w Knurowie III, znalazłem się wśród was delegatów na I Krajowym Zjeździe naszego związku, że mogę z tej trybuny osobiście wam podziękować za wyrazy solidarności, za poparcie, za pomoc udzieloną mnie, członkowi związku, wobec którego, jak wynika także z postanowień sądu, bezpodstawnie zastosowano areszt tymczasowy.

Nie chciałbym w tym miejscu zajmować się opisywaniem szczegółów dotyczących wydarzeń, jakie mają miejsce w kopalni „Szczygłowice” w dniu 23 września 1981 r., w niezwykle napiętej wówczas sytuacji. Jednakże pragnę jeszcze raz zapewnić was o tym, że nie popełniłem tam żadnego przestępstwa i tym samym nie poczuwam się do winy.

Brak mi wprost słów podziękowania za pomoc solidaryzujących się ze strajkującą załogą naszej kopalni pracowników innych kopalń, zakładów pracy, duchowieństwa, rolników indywidualnych i innych osób, których nie sposób w tym miejscu wymienić, za wyrazy jedności i wsparcie w chwilach tak ciężkich dla naszej załogi i dla mnie.

Wielkim wstrząsem dla mnie było konwojowanie mnie z Rybnika do aresztu wojewódzkiego w Katowicach w kajdanach. Czułem się potraktowany jak najgorszy przestępca. Jestem też głęboko przekonany, że prawda o mojej niewinności znajdzie też swój wyraz w ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy i że już nikogo spośród członków naszego związku nie spotka taki los jak mnie. Bo chociaż uznano zastosowanie aresztu za bezpodstawne, to jednak krzywda, jaką mnie wyrządzono, straty poniesione przez protestującą załogę będą trudne do nadrobienia i zapomnienia.

Na zakończenie tego krótkiego wystąpienia zapewniam was, delegaci, że brać górnicza kopalni „Szczygłowice”, zrzeszona w NSZZ „Solidarność”, jest myślami z wami i życzy wam pomyślnych wyników obrad, na które tak gorąco oczekuje całe polskie społeczeństwo. Szczęść Boże! [oklaski].

[PORZĄDEK OBRAD 2 PAŹDZIERNIKA 1981 r.]

[PD 1kzd_2t_047_19811002 – 13 minut 38 sekund]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Chcieliśmy państwu przedstawić program naszych dzisiejszych obrad. Wygląda on następująco: za chwilę powrócimy do dyskusji programowej w sekcji „Polityka społeczno-gospodarcza”. Jest to dokończenie wczoraj rozpoczętej dyskusji. Następnie, po krótkiej przerwie, około godz. 11.30 rozpoczniemy procedurę wyborczą związaną z wyborem przewodniczącego Komisji Krajowej.

W sesji popołudniowej rozpoczniemy dyskusję w sekcji III programu. Jest to sekcja pod tytułem „Życie publiczne – związek a życie publiczne”.

Chciałbym również zasygnalizować państwu bardzo prowizoryczny z konieczności program obrad na następne dni. Jutro, w sobotę 3 października, będziemy kontynuować dyskusję programową w sekcji dotyczącej życia publicznego. Następnie, po zakończeniu dyskusji również w sekcji ogólnej – bo taką sekcję programową też mamy – w tej chwili przystąpimy do prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej i do Komisji Rewizyjnej. Prezentację będziemy kontynuować prawdopodobnie jeszcze w niedzielę. Bezpośrednio po prezentacji, w każdym razie bez większej przerwy, przystąpimy do I tury wyborów do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, a potem do ewentualnej II tury wyborów na przewodniczącego Komisji Krajowej.

Następnie powrócimy do programu. Komisja Programowa – to już wszystko niedziela – przedstawi nam sprawozdanie z naniesionych poprawek i zastrzeżeń zgłoszonych przez państwo. W poniedziałek – jak państwo widzicie, już nie mieścimy się w programie do niedzieli wieczorem, dyskusja programowa jest znacznie obszerniejsza, niż przewidywaliśmy – a więc w poniedziałek od rana zaczniemy sprawy wyborcze. II tura wyborów do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, a bezpośrednio potem przyjmowanie dokumentu programowego, oficjalne głosowanie nad programem.

Następnie, jeśli to będzie konieczne, III tura wyborów do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej oraz punkt, który może być bardzo obszerny: wolne wnioski. Według tego programu powinniśmy więc skończyć w poniedziałek wieczorem.

Chciałem jeszcze wyjaśnić tym wszystkim osobom, które wnosiły zapytania w tej sprawie, że ogłoszenie wyników wyborów na przewodniczącego KK spodziewane jest w dzisiejszej sesji popołudniowej.

Tyle by było na temat programu i przekazuję teraz mikrofon koledze.

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ – SEKCJA II]

[PD 1kzd_2t_047_19811002 – 18 minut 8 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ja jeszcze dodam tylko jedną informację, że do dyskusji w sekcji II mamy jeszcze 80 dyskutantów, do dyskusji w sekcji III – 78 i do dyskusji tzw. programowej ogólnej – 41.

Proszę bardzo, nim rozpoczniemy, na krótką chwilę mikrofon nr 12.

KAZIMIERZ JARZMIK[1]

Proszę państwa, mandat 013, Małopolska, Jarzmik. Ja proponuję prezentację kandydatów do Komisji Krajowej po kolacji już dzisiaj. Nie widzę żadnych przeszkód, żeby…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę złożyć to jako wniosek formalny do sekretariatu. Dziękuję.

Rozpoczniemy dyskusję, proszę państwa. Jako pierwszy głos zabierze Lech Kaczyński, Gdańsk, przygotuje się Longin Malec[2], Region Białystok.

LECH KACZYŃSKI

Proszę państwa, ja chciałem zaproponować uzupełnienie tez programowych o dwie tezy dodatkowe, których zabrakło w obecnym projekcie. Pierwsza teza dotyczy koniecznych zmian w prawie pracy, a w szczególności w kodeksie pracy. Druga zaś teza układów zbiorowych pracy.

Proszę państwa, nasze prawo pracy wymaga bardzo gruntownej przebudowy, aby nie powiedzieć, że w ogóle budowy od nowa. Ale to jest proces długotrwały. Za to w okresie najbliższych dwóch lat, ba, nawet najbliższego roku, konieczna jest nowelizacja kodeksu pracy.

W jakich dwóch w moim przekonaniu podstawowych kierunkach? Więc, po pierwsze, konieczne jest wzmocnienie pozycji pracownika jako równego partnera umowy o pracę. My, proszę państwa, bardzo często zapominamy, że pracownik w zakładzie to nie jest osoba pozostająca pod władzą kierownictwa, tylko to jest partner umowy. Czego to wzmocnienie wymaga? Tutaj trzeba zmienić zarówno przepisy o umowie o pracę, jak i przepisy dotyczące wynagrodzenia. Nie jest na przykład możliwe, aby w istocie wynagrodzenie pracownika, szczególnie w systemie akordowym, było wyznaczane wyłącznie przez decyzje kierownika zakładu ewentualnie kierownika niższego szczebla.

W końcu, proszę państwa, bardzo istotną sprawą jest ograniczenie uprawnień kierowniczych podmiotu zatrudniającego, czyli pracodawcy, które w kodeksie pracy uchwalonym w połowie lat siedemdziesiątych są niezwykle szerokie. Chodzi o to, żeby prawo do wydawania przez kierownika poleceń pracownikowi, często wychodzących poza treść umowy o pracę, zostało ograniczone do koniecznych ram.

W końcu, proszę państwa, o tym częściowo była już mowa, należy w sposób zasadniczy zmienić przepisy o ochronie pracy. Jak już przed sekundą mówiłem i w pewnym zakresie moi poprzednicy mówili już na ten temat. Ja chciałem zwrócić uwagę na jeden, w moim przekonaniu, bardzo istotny problem, mianowicie na wzmocnienie ochrony pracownika, który ze względu na utratę zdrowia, w szczególności na utratę zdrowia spowodowaną warunkami pracy, utracił zdolność do dotychczasowej pracy, jednakże nie stał się inwalidą niezdolnym do pracy w ogóle.

My w naszym kraju mamy wielu 30-, 40-letnich robotników, którzy schodzą już na boczny tor, którzy stracili zdolność do wykonywania tego, co robili dotychczas, tracą na wynagrodzeniu niejednokrotnie dwukrotnie i właściwie ich kariera zawodowa jest już skończona. Z tym, proszę państwa, trzeba skończyć, zarówno poprzez poprawę warunków pracy – a tutaj nie ma lepszej metody, jak zainteresowanie finansowe zakładu pracy w tych warunkach – jak i poprzez to, że jeżeli już ktoś zdrowie straci, to nie może ponosić ujemnych tego konsekwencji. Tak więc należy wprowadzić jak najszybciej żelazną zasadę, że jeżeli pracownik utracił zdrowie wskutek warunków pracy i musi zmieniać pracę, to nie tylko w ciągu trzech miesięcy, ale w ogóle nie może stracić na wynagrodzeniu.

Przejdźmy teraz do instytucji układów zbiorowych pracy. Tutaj działanie związku musi być niezwykle szybkie. Proszę państwa, my od stycznia będziemy zawierać układy zbiorowe pracy, w każdym razie według dotychczasowych ustaleń, a obecne przepisy o układach zbiorowych są dostosowane ściśle do scentralizowanego modelu gospodarki. Po pierwsze, w myśl tych przepisów układ zbiorowy może być zawarty tylko i wyłącznie przez zarząd główny związku zawodowego i przez ministra lub inny centralny urząd czy też centralny związek spółdzielni. Po drugie, treść układu zbiorowego musi być, w szczególności w zakresie płac, zgodna z instrukcjami płacowymi rządu w postaci tzw. uchwał. Sprowadzało się w każdym razie to do tego, że układy zbiorowe jedynie precyzowały przepisy tych uchwał. W końcu, proszę państwa, układ zbiorowy podlega bardzo ścisłej kontroli ze strony państwa, musi być uzgodniony z ministrem pracy, czyli w istocie zatwierdzony przez ministra pracy.

Te wszystkie trzy przepisy należy w jak najszybszym tempie, jeszcze przed 1982 r., czy to w drodze nowelizacji kodeksu pracy, czy to w drodze odrębnej ustawy, zmienić.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo. Czas minął. Czy państwo są za kontynuowaniem? Dziękuję panu bardzo. Dziękuję za głos w dyskusji [oklaski].

Głos ma pan Longin Malec z Białegostoku, przygotuje się Lesław Paga, Region Środkowo-Wschodni.

LONGIN MALEC

Szanowni delegaci! Chciałem zająć się dwiema sprawami, a więc tezą nr 8, w której jest mowa o nadzorze związku nad wyjściem z kryzysu naszego państwa i tu proponuję dokonanie zapisu: „Związek obejmie pełną kontrolą wszystkie umowy zagraniczne, zarówno wielostronne, jak i dwustronne, w szczególności umowy z państwami z tzw. I obszaru płatniczego”.

Czym to chcę uzasadnić? Wmawia się nam już od dawna, że główną przyczyną naszego kryzysu i tego dna, na którym się znaleźliśmy, są gierkowskie inwestycje. W tym kryje się, niestety, tylko drobna część prawdy, bo gorszą sprawą od tych inwestycji jest nasz handel z naszymi najbliższymi sąsiadami, a szczególnie od wprowadzenia rubla transferowego w [19]76 r.

Proszę państwa, hańbiącą jest dla nas rzeczą w tej chwili przyjmować jakąkolwiek pomoc tam, gdzie tracimy miliardy. Proszę państwa, dwa drobne przykłady. W naszym kraju zlikwidowaliśmy cegielnie. Na Białostocczyźnie jest taka stacja przeładunkowa w Siemianowicach. Od początku roku napływa do tej stacji ogromna ilość cegły pełnej, zwykłej cegły po 31 zł za sztukę. Jeżeli uwzględnimy wartość rubla transferowego i przeliczenie rubli na złotówki, rachunek będzie prosty – jedna cegiełka kosztuje nas dolara.

Proszę państwa, nauczyliśmy się w Polsce produkować bardzo dobre liczniki elektryczne do prądu jednofazowego, trójfazowego, dwutaryfowe, najrozmaitsze. Liczniki świetne, ale eksportujemy je w całości do Związku Radzieckiego i NRD średnio po 7 rubli za sztukę, za to w Rumunii zakupujemy liczniki, które u nas natychmiast idą na złom, prawie po 50 rubli za sztukę. Naprawdę, zapytuję: jak w taki sposób można handlować? Nieszczęściem jest to, że poprzednia ekipa rządowa zawarła umowy wieloletnie, które znęcać się będą nad nami jeszcze do roku [19]90. A przecież nowa ekipa powiada nam, że musimy zwiększyć eksport do Związku Radzieckiego i innych krajów socjalistycznych i ten eksport będzie nas teraz dodatkowo rujnował.

Proszę państwa, jeszcze bardzo krótko na temat tezy nr 15 – ochrona środowiska. Sprawy ochrony środowiska są bardzo obszerne, wymagają przeszkolenia dużo związkowców po to, żebyśmy rzeczywiście nad nimi mogli sprawować nadzór. Proponuję, aby niezwłocznie zająć się tym, do czego jesteśmy względnie dobrze wszyscy przygotowani, a więc nadzór nad ochroną powietrza atmosferycznego, wód i gleby. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Zaoszczędził pan 2 minuty.

Głos ma pan Lesław Paga, przygotuje się Przemysław Fenrych[3], Region Pomorze Zachodnie.

LESŁAW PAGA

Proszę państwa, chciałem się odnieść do tezy nr 1 pkt 3, ale zanim się odniosę, chciałbym przypomnieć o pewnym naszym smutnym położeniu, którego będziemy za kilka dni świadkami. Jeśli zjazd się skończy w poniedziałek, to wielu z nas we wtorek stanie już w kolejkach, będzie usiłowało kupić zwykłe, normalne produkty, potrzebne nam do naszego codziennego życia. Ja myślę, że kiedy w tych kolejkach będziemy złorzeczyli producentom sypiących się bubli, kiedy będziemy przerażeni wysokością cen na targu za warzywa i owoce, wtedy będziemy zdawali sobie sprawę, że poza tym, że wszyscy jesteśmy razem związkowcami, jesteśmy również wszyscy konsumentami. I chciałem powiedzieć o tym, że kiedy związek rozpoczął walkę o samorząd, o kwestię demokracji w gospodarce, byłem przekonany, że jest to sprawa niezwykle ważna. Ale równocześnie już wtedy starałem się zastanowić, czy my, którzy podejmujemy tę walkę o samorząd, mamy pełną świadomość tego, jaka będzie gospodarka w chwili, kiedy ten samorząd będzie rzeczywiście funkcjonował. Myślę, że czas poświęcony problemom samorządu na pewno nie jest czasem straconym, ale, z drugiej strony, musimy sobie zdawać sprawę z niebezpieczeństw, jakie samorząd niesie również dla nas jako konsumentów.

Chciałbym się zapytać koleżanki i kolegów: delegaci, czy rzeczywiście zdajemy sobie do końca sprawę, jak bardzo negatywnie mogą się ustawić nasi członkowie, członkowie naszego związku do samorządu w chwili, kiedy ceny będą układały się według relacji podaży i popytu, kiedy samorządy przy istniejącej strukturze aparatu wytwórczego będą umacniały pewne pozycje monopolistyczne?

Myślę, że powinniśmy, jesteśmy zobowiązani, aby przewidzieć tą sytuację, dlatego chciałem powiedzieć o dwóch sprawach. Po pierwsze, powstaje już teraz organizacja o nazwie Federacja Konsumentów. Wspieranie jej działań zapisane jest w naszym programie, ale myślę, że w społeczeństwie naszym nie możemy w chwili obecnej liczyć na to, że idea ta spotka się z ogromnym zrozumieniem i zaraz będziemy mieli organizację tak ogromną, jak w tej chwili są organizacje w Stanach Zjednoczonych czy w Europie Zachodniej. Myślę, że równocześnie źle by było, gdybyśmy my jako związek próbowali namawiać naszych związkowców do wstępowania do Federacji Konsumentów. Tego dokonuje społeczeństwo, uważa, czy jest jemu ona potrzebna, czy nie. Natomiast uważam za niezbędne i chciałbym tak sformułować wniosek, aby związek zawodowy „Solidarność” już w chwili obecnej podjął działania zmierzające do wprowadzenia pod obrady Sejmu ustawy o ochronie praw konsumenta.

Wydaje mi się, że naszym obowiązkiem jest to, aby równolegle z faktem, kiedy będzie rozwijał się samorząd, abyśmy myśleli o jego negatywnych skutkach, między innymi po to, aby nasi członkowie w którymś momencie nie stali się, przynajmniej częściowo, przeciwni konsekwencjom funkcjonowania samorządu w życiu gospodarczym.

Dlatego uważam, że w programie naszego związku, w programie, który obejmuje dwa lata, musi być przewidziana ustawa o ochronie praw konsumenta, o ochronie rzeczywistej, takiej, która będzie dawała nam pełną informację o towarze, o tym, czy jest on rzeczywiście dobry czy zły. Żebyśmy mogli wreszcie zacząć egzekwować postępowanie związane z gwarancjami, których muszą udzielać nam producenci, żebyśmy mogli walczyć z nieuzasadnionymi podwyżkami cen i po to, żeby usługi, z którymi spotykamy się na co dzień, były rzetelne.

Dlatego raz jeszcze proszę o przychylenie się do mego wniosku, aby wprowadzić do naszego programu walkę o ustawę o ochronie praw konsumenta.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ja przypominam o tym, żeby dyskutanci skonkretyzowali swoje wnioski, jak to było w tym przypadku, bądź składali na piśmie wnioski do Komisji Programowej.

Głos ma pan Przemysław Fenrych, Region Pomorze Zachodnie, przygotuje się Teodor Basak[4] z Lublina.

PRZEMYSŁAW FENRYCH

Proszę państwa, chcę zabrać głos w sprawie, która już tu kilka razy była poruszana i za każdym razem była poruszana i podkreślano jej kontrowersyjność. Chcę mianowicie zabrać głos w obronie życia nienarodzonych.

Ponieważ został ustalony pewien regulamin, chcę od razu zaproponować poprawkę, którą chciałbym wpisać do tezy nr 11 naszego programu. Otóż chciałbym, żeby punkt 6 brzmiał tam następująco: „Związek będzie bronił życia nienarodzonych przez działanie w kierunku poprawy warunków życia rodzin i kobiet samotnych, tak by nikt nie był zmuszany do przerywania ciąży warunkami materialnymi, i działalność informacyjno-propagandową, zmierzającą do zmiany atmosfery nieposzanowania życia nienarodzonych”. I chciałbym, żeby był jeszcze punkt 7: „Związek utworzy specjalną komisję do analizy tego problemu i działania w kierunku obrony życia nienarodzonych”.

Taki chciałbym zapis, a teraz kilka słów komentarza. Proszę państwa, ponieważ sprawa jest tak bardzo kontrowersyjna, świadczy to, moim zdaniem, bardzo dobitnie o jednym – że jest w tej sprawie coś, co budzi wielki niepokój sumienia, i to nie ma różnicy, niezależnie od przekonań, niezależnie od poglądów, niezależnie od tego, czy ktoś jest wierzący czy niewierzący, niezależnie od różnic światopoglądowych. Jest tutaj ogromny niepokój sumienia. I jeżeli chcemy ten niepokój sumienia w duchu solidarności ze wszystkimi ludźmi, także ludźmi nienarodzonymi, w jakiś sposób sprawę dobrze załatwić, musimy do jej załatwienia przystąpić. Nie możemy udawać, że sprawy tej nie ma, bo sprawa ta rzeczywiście jest.

I dlatego proponuję, aby związek zajął się jednak pomocą dla tych osób, które chcą ratować życie, żeby działał w kierunku zmiany tej atmosfery nieposzanowania i żeby powołać komisję. Tutaj muszę powiedzieć, że istniała taka komisja przy Senacie Stanów Zjednoczonych, która sprawę tę dokładnie badała od bardzo rozmaitych stron – od strony prawnej, biologicznej, antropologicznej itd. Wydaje mi się, że jeżeli chcemy iść zgodnie z niepokojem naszego sumienia, powinniśmy również przy związku powołać taką komisję, która dobrze się tą sprawą zajmie. Dziękuję państwu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Teodor Basak z Lublina, przygotuje się Mieczysław Tutaj z Małopolski.

TEODOR BASAK

Proszę państwa, dotyczy trzynastej tezy BHP. Wspaniała sprawa, ładnie tu, pięknie się mówi – teorie, tylko piękne teorie. Ja jestem robotnikiem, rzetelnym robotnikiem, rzeczywistym. I teraz, proszę państwa, proszę mnie wytłumaczyć, jak ja mam to wprowadzić w życie. Jak ja mam wprowadzić sprawy behapowskie w życie, skoro wiadomo, że to nie jest takie łatwe. Na naszych wydziałach ciężkich jest zapylenie bardzo poważne, przekraczające 300 proc. najwyższych norm, jakie tylko mogą być. Odnośnie do dwóch wydziałów, odjeżdżając tu na zjazd, zostały – tak jak statut mówi – wstrzymane tam prace. I co dalej, i co dalej? Wrócimy, i tych wydziałów chronionej pracy nie ma i nie będzie, i nikt tu się nie wypowiada, w jaki sposób teraz mamy do tych ludzi przemówić, żeby ich przekonać, że oni są naprawdę chronieni. Ale w jaki sposób?

Pięknie tu się mówi parę dni, różne tezy przesuwamy, ale do wprowadzenia w życie to w ogóle ja nie widzę, że to jest jakoś realne i możliwe. Nie widzę tej sprawy.

Zobowiązały mnie kobiety z FSC z Lublina, żebym w swoim wystąpieniu nadmienił, żeby wystąpić w tej sprawie, żeby zlikwidować pracę na trzeciej zmianie dla kobiet [oklaski]. Dlaczego? Dlatego, proszę państwa, że na pierwszej i drugiej zmianie nie mają co kobiety robić, nie mają co ludzie robić! A co dopiero mówić na trzeciej zmianie. Dlatego apeluję do zjazdu, abyśmy uformowali jakieś zalecenia, żebyśmy wyszli naprawdę z jakimiś rzeczowymi sprawami, żeby kobiety nie pracowały w nocy na trzeciej zmianie, bo to nie wymaga potrzeba [oklaski].

Proszę państwa, co nam się rzuca w oczy, jako tam najbardziej na dole ludziom – rzuca nam się w oczy, że nasze władze związkowe zaczynają obrastać w piórka, obrastają w piórka i już nie mamy wspólnego języka. Dlaczego? Dlatego że, proszę państwa, z zarządu regionu nie mają czasu przyjść do komisji zakładowej, do komisji jedenastotysięcznej…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ja bardzo pana przepraszam, ale to nie ma nic wspólnego z polityką społeczno-gospodarczą. Proszę trzymać się tematu. Naprawdę mamy mało czasu.

TEODOR BASAK

Ja już kończę. Proszę państwa, i o co się rozchodzi? O to się rozchodzi, że siła jest tylko i wyłącznie najniżej, w komisjach zakładowych, nawet w wydziałowych. I jak zaczynają się zarządy regionu odrywać, to nasz związek zejdzie na psy, i to bardzo szybko. Dlatego tu, na zjeździe, musimy zobowiązać, że zarządy regionu muszą się opiekować bezwzględnie komisjami zakładowymi. Zobowiązać ich do tego. Tak samo prezydium krajowe musi się opiekować regionami.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Raz jeszcze przypominam, że jest to nie na temat. Jest to dyskusja nie w tej sekcji, proszę pana. Było: struktura i życie wewnątrzzwiązkowe poprzednio.

TEODOR BASAK

Ale, proszę pana, proszę pana, ja sześć dni czekam, żeby dojść do głosu, mnie załoga zobowiązała jedenastotysięczna, żebym powiedział kilka słów. Proszę mnie zezwolić jeszcze dwa słowa [oklaski].

Oczywiście ja tak pięknie nie mówię, jak tu wszyscy mówią, bo ja jestem robotnikiem, ja nie mam wykształcenia, ja mam średnie tylko wykształcenie, nie potrafię tak pięknie mówić. Jednak to, co najbardziej mnie boli, chcę powiedzieć.

Odnośnie jeszcze do świadczeń statutowych – nie było ani słowa powiedziane, że trzeba uściślić to w całej Polsce. Nie może być, że w jednym regionie za urodzenie dziecka płaci się dwa tysiące, a w drugim jeden tysiąc. Taka sprawa nie może istnieć. Był taki powołany zespół. Nic na ten temat tu nie słyszałem i nie chcę, żeby to było w nowym związku w ten sposób, jak jest obecnie: jednemu umrze ojciec – dostaje dwa tysiące i dostaje pięcioro rodzeństwa, dzieci, synowie czy córki, a w innym tylko trzeba rachunki przedstawić i jeden. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Głos ma pan Mieczysław Tutaj z Małopolski, przygotuje się Andrzej Sikora[5], również z Małopolski.

MIECZYSŁAW TUTAJ

Proszę państwa, ja chciałem się ustosunkować króciutko do programu jako całości, a w szczególności do tezy nr 6 i 13.

Całość programu tego, który dostali delegaci, winna stanowić materiał wyjściowy do pracy Komisji Programowej, natomiast w tym zestawieniu, jakie dostali delegaci, nie powinien on być materiałem dyskusyjnym. To nam zabiera te trzy dni czasu, ponieważ ilość błędów, jakie są w tym programie, jest wręcz przerażająca.

I pozwolę sobie tylko przytoczyć tą tezę nr 6 i 13. W tezie nr 6: „Organizacje zakładowe związku i samorządy pracownicze powinny przeciwdziałać groźbie bezrobocia w ramach przedsiębiorstw, głównie poprzez dzielenie się pracą”. No, przecież to jest niepoważne. Kto i jaką pracą ma się podzielić? Wydaje mi się, że jest to program związku, a nie samorządów, a już wcale nie rozumiem sformułowania „głównie poprzez dzielenie się pracą”.

W tezie nr 13, która brzmi: „Związek nie będzie zezwalał swoim członkom na pracę na stanowiskach, na których stale przekraczane są najwyższe dopuszczalne normy stężeń substancji szkodliwych”. Proszę państwa, jeżeli taki tekst znalazłby się w programie w ten sposób sformułowany, to prawdopodobnie w bardzo krótkim okresie czasu nie mielibyśmy co jeść ani się czym myć. Ja reprezentuję zakład chemiczny, znam sytuację technologiczno-techniczną, jaka jest na tych zakładach. Nie ma możliwości już technologicznych zejścia poniżej stężeń, które są dopuszczalne.

Dlatego też proponuję, aby w tym punkcie rozszerzyć tą tezę w sposób następujący: po słowach „substancji szkodliwych” dopisać „zejście poniżej dopuszczalnych norm wymaga”, przepraszam, jeszcze dalej, „wynikłe z błędów wprowadzenia procesów technologicznych i technicznych, a będących możliwymi do usunięcia dostępnymi środkami”. To zapewnia możliwość działania komisji zakładowych w celu wymuszenia na administracji, dyrekcji czy w przyszłości samorządach pracy w tym temacie, natomiast nie daje możliwości zamykania tych wydziałów.

W tej samej tezie należałoby też zastanowić się, jak powinna w tym wypadku, jaki stosunek powinna mieć Związkowa Inspekcja Pracy do tych zagadnień. Ponieważ też co do tego nie ma jasności.

W tezie nr 13 należałoby dodać jeszcze dwa punkty. „Związkowa Inspekcja Pracy przeanalizuje obecnie funkcjonujące przepisy w zakresie BHP oraz na tej podstawie przygotuje materiały dla związkowych inspektorów pracy”. Ilość przepisów BHP-owskich w tej chwili jest tak ogromna, że ten związkowy inspektor pracy przeważnie nie wie, co wolno, co nie wolno, co powinno się, a czego nie. I drugi punkt: „Związek stworzy możliwość powstania centralnego instytutu i laboratorium dla potrzeb Związkowej Inspekcji Pracy”. Jest to nieodzowne, aby ta inspekcja pracy mogła prawidłowo funkcjonować.

Chciałbym jeszcze zatrzymać się nad kwestią najbardziej chyba w tej chwili dla nas ważną, to jest kwestią kolejek i reglamentacji. Dlaczego uważam tą kwestię za najważniejszą dla związku? No choćby nawet z tego względu, że w okresie zimowym 24 czy więcej godzin stania w kolejce to jest coś, co właściwie jest nie do przyjęcia.

Podzielam zdania kolegów Palki i Bugaja. Przedstawili oni ważne problemy z dość głębokim ich rozwiązaniem. Ja natomiast chciałem, aby program nie był tylko ciastkiem za szybą wystawową, ale żeby ten nasz program był realny i do wzięcia od zaraz. Dlatego też przedstawię propozycję, która być może wyda się nierealna, ale są uzasadnione powody, aby jednak zacząć nad tym pracować.

Proponuję czynić starania o wycofanie dotychczasowych kart reglamentacji, a w ich miejsce wprowadzić karnety zbiorcze na wszystkie towary reglamentowane, umożliwiające wykup w systemie dekadowym lub tygodniowym. Karnety te winne być ściśle rejestrowane w skali całego kraju, co dawałoby dokładne rozeznanie ilości potrzebnych artykułów, a ponadto eliminowałoby w dość znacznym stopniu spekulację kartkami. Wprowadzając rejonizację sprzedaży oraz określenie czasowe, moglibyśmy doprowadzić prawie do całkowitej likwidacji kolejek. Bywają głosy, że tam, gdzie nie ma towaru, i organizacyjnie się nie da tego załatwić, żeby kolejki zlikwidować. Wiem, że w moim regionie i moi wyborcy…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas minął. Czy państwo wyrażają zgodę, aby pan kontynuował wypowiedź? Niestety, nie widzę dostatecznego poparcia. Dziękuję panu bardzo za głos.

Głos ma pan Andrzej Sikora, przygotuje się Grzegorz Palka, Region Ziemia Łódzka.

ANDRZEJ SIKORA

Szanowni delegaci, chciałbym ustosunkować się do trzech spraw. Króciutkie, ogólne uwagi do programu, następnie do tezy nr 4, 6 i 10 i oczywiście do sprawy wyżywienia w aspekcie zbliżającej się zimy.

Program przedstawiony delegatom jest zbyt ogólnikowy. Używa określeń typu „powinniśmy”, „chcemy”, „będziemy dążyć” itp. Używa się sloganowych haseł. Teza nr 16 rozpoczyna się takim tytułem: „Związek uznaje prawo do własnego mieszkania za jedno z podstawowych praw człowieka”. Przecież jest to prawo przyrodzone człowiekowi i nie ma znaczenia, czy ktoś to prawo uzna, czy nie. Nie powtarzajmy sloganów kiedyś już głoszonych. Program powinien wyraźnie oddzielić działania doraźne od zarysowania kierunków działań na dłuższą metę.

Przejdę teraz do sprawy drugiej, do tezy nr 4, 6 i 10. Sprawy dochodów obywateli i ich skutecznej kontroli zostały rozrzucone w programie i przez to nie stanowią spójnej propozycji. W tezach nr 4, 6 i 10 mówi się o opodatkowaniu nadmiernie wysokich płac, o opodatkowaniu dóbr luksusowych czy zlikwidowaniu przywilejów. Nie mówi się tylko, jak to zrobić. Stąd chciałbym przedstawić państwu zarys takiego systemu, o wprowadzenie którego związek musi walczyć, a który będzie mechanizmem regulującym skutecznie problemy zawarte w tezach nr 4, 6 i 10.

Jak już zdołaliśmy się przekonać, w społeczeństwie naszym, a tym samym w państwie, nie działa system prawidłowych praw i relacji ekonomicznych. Dlatego też działanie naszego związku musi ukierunkować się na przywrócenie tych praw. Nadszedł czas, aby uświadomić wszystkim członkom naszego związku, że w chwili obecnej problemem zasadniczym naszej walki powinno stać się nie to, ile zarabiamy, lecz jak ochronić wartość czy siłę nabywczą tego, co zarabiamy lub będziemy zarabiać.

Jednym z zasadniczych systemów chroniących wartość pieniądza powinien być system skutecznej kontroli dochodów każdego obywatela. Powinien opierać się on na rejestracji dochodów każdego obywatela przez pracodawcę i banki. W rozliczeniach finansowych obywatel posługiwać się będzie czekiem z numerem swego konta bankowego. Istotą systemu jest anonimowość, gdyż pod danym numerem może figurować wysoki urzędnik państwowy lub tak zwany szary obywatel, co dla systemu jest obojętne. System nie przewiduje ulg podatkowych za specjalne zasługi, czy z racji zajmowanego stanowiska, jak też nie wymierza domiarów, lecz na bazie rocznego dochodu określa wysokość podatku. Dane o dochodach każdego obywatela gromadzone są w jednym centrum podatkowym po to, aby można było stwierdzić, czy jego roczny dochód mieści się w granicach ustalonych przez na przykład rząd, w porozumieniu ze związkami zawodowymi.

Podstawową zasadą tego systemu jest to, że dochody górnika, ślusarza, lekarza, właściciela prywatnej inicjatywy czy ministra są ze sobą porównywalne. System uwzględnia minimum socjalne, od którego podatek nie jest pobierany. Za podstawę opodatkowania przyjmuje dochód na jednego członka rodziny. Nie dopuszcza operacji finansowych poza bankiem i traktuje wtedy się te operacje jako przestępstwo podatkowe.

Sprawa jest tak ważna, że nie może ujść naszej uwagi, gdyż po kilkunastu latach możemy znowu obudzić się w takiej samej jak dzisiaj sytuacji, pomimo zapoczątkowania reformy gospodarczej. Znowu nieliczni nie będą wiedzieli, co zrobić z pieniędzmi, natomiast reszta będzie ledwo wiązać koniec z końcem.

Oczywistą jest sprawą, że wprowadzenie tego systemu będzie możliwe tylko w sytuacji, gdy zaczną funkcjonować właściwe mechanizmy stymulujące działanie naszej gospodarki. Nie zwalnia nas to jednak z tego, żeby już w tej chwili nie mieć poglądu na tę sprawę. Musimy dostatecznie wcześnie mieć konkretny projekt systemu, którego zarysy chciałbym przedstawić. Dobrze byłoby zatem, ażeby zjazd uznał postulat o wprowadzeniu skutecznej kontroli dochodów każdego obywatela PRL za ważny, integralnie związany z problematyką społeczno-gospodarczą, a tym samym włączył go do programu zjazdu.

Króciutkie zasady tego systemu: podatek płaci każdy obywatel, bez względu na stanowisko, przynależność partyjną oraz inne układy. Procedura opodatkowania jest ściśle określona, i tak: podatek jest zależny od dochodu netto przypadającego na jednego członka rodziny, ustala górną granicę dochodów obywatela, a zarazem uwzględnia minimum socjalne. Wszelkie inwestycje lub dawanie zarobku innym osobom odliczone są od kwoty opodatkowania. Wszelkie operacje finansowe prowadzone są poprzez bank na zasadzie czeków, co umożliwia ścisłą kontrolę dochodów każdego obywatela. System obsługiwany jest przez technikę komputerową. Operacje finansowe nierejestrowane w banku traktowane są jako przestępstwo podatkowe.

Efekty tego systemu: system ten gwarantuje porównywalność płac każdego obywatela i każdej z grup społecznych. Zapobiega szybkiemu wzrostowi cen towarów i usług, zapobiega szybkiemu bogaceniu się i uniemożliwia czerpanie korzyści osobistych ze stanowisk w administracji państwowej oraz innych. Pozwala na dokładne ustalenie budżetu państwa…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas minął. Proszę państwa o wyrażenie decyzji, czy ma pan kontynuować dalej. Jak pan sam widzi, poparcie jest znikome. Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa, za chwilę głos zabierze Grzegorz Palka, przygotuje się Tadeusz Piekarz[6]. Ale ja mam dwa wnioski formalne, pozwolę sobie państwu odczytać i poproszę o uwagę.

Wniosek pierwszy. Składam wniosek o to, by dziś przed południem zakończyć dyskusję nad gospodarczą częścią programu, a dyskutanci zgłoszeni niech swoje głosy skierują bezpośrednio do Komisji Programowej. W większości dyskusja wcale nie zbliża nas do lepszej wersji programu, ponieważ dyskutanci nie proponują istotnych zmian [oklaski]. No, w każdym razie sentencja jest już przeczytana. Proszę państwa, czy ktoś chciałby wystąpić przeciw temu wnioskowi? Nie widzę. A zatem pytam się państwa… Przepraszam.

Mikrofon nr 9. Proszę.

WACŁAW ADAMCZAK

Wacław Adamczak, Region Wielkopolska. Uważam, że przynajmniej członkowie zespołów redakcyjnych, którzy uczestniczyli w opracowaniu programu, a dotychczas nie mieli możliwości przedstawienia swoich tez, powinni jednak mieć prawo głosu. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pytam zatem państwa: kto jest za tym, aby dyskusję w części dotyczącej życia społeczno-gospodarczego zakończyć dziś w godzinach przedpołudniowych, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek przyjęto.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. To nam bardzo usprawni przebieg obrad.

I drugi wniosek, proszę państwa. Pan Kazimierz Ziobro, numer mandatu 27022, Rzeszów: „Wnoszę o rozpoczęcie prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej w dniu dzisiejszym od godz. 15.00 aż do skutku. Przeprowadzenie prezentacji kandydatów w dniu dzisiejszym pozwoli na przystąpienie do głosowania w dniu jutrzejszym, co z kolei pozwoli nam zakończyć II turę zjazdu w ustalonym terminie, nawet gdybyśmy ostatnią noc spędzić mieli na tej sali. W przeciwnym razie, biorąc pod uwagę możliwość kilkakrotnego głosowania przy przyjęciu programu pracy, jaki proponuje nam prezydium, braknie nam również czasu na wyczerpanie programu zjazdu. W tym układzie dyskusja nad programem będzie prowadzona tak, jak to miało miejsce w regionach w czasie pracy Komisji Skrutacyjnej”.

Proszę państwa, czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi?

Mikrofon nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, rozpoczęcie prezentacji kandydatów w momencie, kiedy nie są podane jakieś dane personalne o kandydatach, jest stratą czasu. Jeżeli będziemy mieli wydrukowany podstawowy zestaw kandydatów i danych o nich, wtedy będziemy mogli dopiero prezentować porządniej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Zgodnie z regulaminem udzielamy tylko jednego głosu przeciw. Panów z mikrofonem nr 8, 11 proszę o opuszczenie tablic. A zatem poddaję wniosek pod głosowanie. Kto jest za tym, aby dziś do godz. 15.00 rozpocząć prezentację kandydatów do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o podanie werdyktu.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Bardzo trudna ocena. Musimy policzyć.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Głos ma wnioskodawca. Proszę. Mikrofon nr 12.

KAZIMIERZ ZIOBRO

Proszę państwa, ja chciałem zapytać Komisję Mandatową, czy do godz. 15.00 jest w stanie dostarczyć tych list z danymi personalnymi poszczególnych kandydatów, bo wtedy argument ten, że nie będziemy mogli się zapoznać, odpada.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy Komisja Mandatowa może udzielić nam wyjaśnienia w tej sprawie?

Przykro mi, ale Komisji Mandatowej… A nie, jest, jest przedstawiciel komisji, sekundę. Niestety nie ma Komisji Mandatowej. Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, ponieważ Komisja Skrutacyjna do Głosowań Jawnych orzekła, że musimy liczyć, raz jeszcze pytam państwa: kto jest za tym, aby dziś od godz. 15.00 rozpocząć prezentację kandydatów do władz związku, do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, proszę o podniesienie mandatów w górę. Liczących w sektorach proszę o zliczanie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Rozpoczynamy liczenie w sektorach: sektor pierwszy – 20, sektor drugi – 8, sektor trzeci – 13, sektor czwarty – 14, sektor piąty – 2, sektor szósty – 9, sektor siódmy – 18, sektor ósmy – 18, sektor dziewiąty – 14, sektor dziesiąty – 11, sektor jedenasty – 21, sektor dwunasty – 14, sektor trzynasty – 29, sektor czternasty – 15, sektor piętnasty – 8, sektor szesnasty – 17, sektor siedemnasty – 15 i sektor osiemnasty – 9.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw wnioskowi, proszę o podniesienie mandatów. Proszę o zliczanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zliczamy głosy w sektorach: sektor pierwszy – kolega pokaże – 11, sektor drugi – 11, sektor trzeci – 5, sektor czwarty – 15, sektor piąty – 18, sektor szósty – 15, sektor siódmy – 6, sektor ósmy – 9, sektor dziewiąty – 8, sektor dziesiąty – 12, sektor jedenasty – 7, sektor dwunasty – 20, sektor trzynasty – 5, sektor czternasty – 0, sektor piętnasty – 6, sektor szesnasty – 7, sektor siedemnasty – 2 i sektor osiemnasty – 8. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy możemy prosić o wynik?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Za wnioskiem głosowało 255 delegatów, przeciwko wnioskowi 165. Wniosek przeszedł. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kontynuujemy dyskusję. [Do członków prezydium:] Kto teraz jest? Kto teraz jest? Piekarz. Nie ma Grzesia [Palki].

Głos ma Tadeusz Piekarz, Region Małopolska, przygotuje się Ryszard Kuszłeyko, Region Śląsko-Dąbrowski.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_047_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_048_19811002]

TADEUSZ PIEKARZ

Trudno mi jest fachowo ocenić propozycję naprawy systemu gospodarczego w skali całego państwa. Dlatego sprowadzam ten problem do fabryki, przedsiębiorstwa, gdzie jak na dłoni widać karykaturalne wynaturzenia systemu zarządzania i systemu pracy. Dotychczasowe rozwiązania w tym zakresie, wynikające z centralnego kierowania gospodarką, z nakazów i dyrektyw, spowodowały całkowity zanik identyfikacji interesów pracownika z interesem przedsiębiorstwa i w konsekwencji z interesem społecznym. Brak prawdziwej motywacji doprowadził do poważnej choroby, choroby pozorowania pracy. Można podać tu wiele przykładów: planowanie dyrektywne, które ma niewiele wspólnego z planowaniem pracy; sprawozdawczość, która była jedną wielką mistyfikacją, i wreszcie praca, która poprzez narzucony centralnie system pogoni za ilością była w dużej części marnotrawieniem potencjału ludzi, maszyn i surowców.

Gdy ks. prof. Tischner w homilii mówił o pracy, o jej jakości i niepodległości, głosowaliśmy, aby tekst tej homilii stał się dokumentem oficjalnym zjazdu. Teraz, gdy wypracowujemy własny program, kwestia jakości pracy nie zostaje w nim uwzględniona.

Wczytywałem się także w rządowy projekt reformy. Tam sprawa potraktowana jest zupełnie marginesowo, co utwierdza mnie w przekonaniu, że w dalszym ciągu system proponowany przez rząd będzie systemem pogoni za ilością.

Jakie są skutki takiej sytuacji? Dane współpracujących z regionem ekspertów ekonomicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazują, iż straty wywołane złą jakością stanowią około 20 proc. społecznego produktu globalnego, czyli 900 mld zł. Co to oznacza? Oznacza to, że gdyby jakość produkowanych wyrobów była właściwa, to dochód narodowy mógłby wzrosnąć o 25 proc. przy takim samym zużyciu materiałów, energii i pracy. Te 25 proc. dochodu narodowego to 500 mld zł, to w przybliżeniu połowa dochodu narodowego wytworzonego przez przemysł.

Czy jest o co walczyć? Jestem przekonany, że tak. Wejdźmy więc jako związek, poprzez samorząd, w ten problem. Domagajmy się stworzenia systemu ochrony jakości. Przecież w warunkach bardzo ograniczonych środków, jakimi dysponuje gospodarka, utrzymywanie sytuacji pozorowanej pracy, jakże często produkowania bubli, nikomu niesłużących, prowadzi społeczeństwo do jeszcze większego nieszczęścia.

Z walką o jakość pracy, jakość produkcji jest podobnie jak z ochroną środowiska – dopóki mleko nie truje dzieci, dopóki wędliny i tłuszcze nie wywołują masowych chorób nowotworowych, dopóki produkty rynkowe przemysłu maszynowego nie są powodem masowych zawałów i nerwic, dotąd jakość nie znajdzie należytego miejsca w decyzjach gospodarczych.

Wnioskuję o dokonanie odpowiednich zapisów w programie naszego związku, domagających się stworzenia właściwego systemu motywacji do jakościowo właściwej pracy.

Proszę państwa, padły też tu z tej trybuny słowa, że praca musi być niepodległa. Uważam, że to jest kluczem do rozwiązania naszych sytuacji. Związek w tej sprawie zajął stanowisko. W I turze zjazdu uchwaliliśmy, iż bronić będziemy samorządu pracowniczego. Teraz się wahamy. Jak się walczy o samorząd, pokazują nauczyciele szkół wyższych. O właściwy samorząd musimy walczyć, ponieważ jedynie on stworzyć może zupełnie nową motywację. Musimy wiedzieć, co się dzieje z efektem naszej pracy. Musi społeczeństwo mieć wpływ na podział dochodu narodowego. Musimy wiedzieć, na jakich warunkach handluje się z zagranicą produktami naszej pracy.

Jestem przekonany, że w przypadku niewdrożenia właściwego systemu samorządowego, bez zarządzania fabryką przez samorząd, praca będzie w dalszym ciągu pracą w części pozorowaną. Konieczna jest reforma, która doprowadzi do zlikwidowania kryzysu, która spowoduje, że praca będzie niepodległa. Uważam, że najpełniej kwestię tą rozwiązuje program przedstawiony zjazdowi przez kolegę Palkę. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Ryszard Kuszłeyko, Region Śląsko-Dąbrowski, przygotuje się Zbigniew Karwowski, Region Kujawy i Ziemia Dobrzyńska.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Wnoszę, aby zjazd powołał permanentnie działającą Komisję Gospodarki Krajowej. Prawda jest taka, że w chwili obecnej „Solidarność” nie ma szczegółowego planu działań w sferze gospodarczej i prawdopodobnie nie będzie go również miała po zatwierdzeniu dyskutowanego obecnie projektu programu.

Przede wszystkim powiedzieć trzeba, że niekompletne są znane teoretyczne opisy stanu po reformie społeczno-gospodarczej. Znajduje się tam jeszcze wiele luk lub co najmniej niedopracowań. Można by tu wymieniać sprawy mechanizmów rynkowych, kształtowania cen i powiązań zagranicznych, likwidacji monopoli i sprawę ustalania cen dla takich produktów, jak turbiny. W naszej zamkniętej gospodarce jest to niezwykle trudne.

Tak więc nawet ostateczny cel nie jest jasno sprecyzowany. Jeszcze gorzej zaś jest z określeniem przebiegu procesu przejściowego. To znaczy, jak przenieść się z obecnego całkowitego rozprzężenia gospodarki w ten nowy porządek i ład. Nie wiemy dobrze na przykład, jak konieczne konwersje gospodarcze zestroić z likwidacją systemu nakazowo-rozdzielczego. Widać też poważne kontrowersje w zakresie sposobu przywracania równowagi rynkowej, zaś ostateczne rozwiązanie zależy w dużej mierze od tego, czy społeczeństwo wybierze szybki, lecz gwałtownie obciążający ludność proces równoważenia rynku, lub też proces o mniej więcej równomiernym, długookresowym rozłożeniu obciążeń.

Musimy znać odpowiedź na te wszystkie pytania i musimy zrobić wszystko, aby odpowiedź ta była jak najbardziej wiarygodna.

Stoimy teraz przed koniecznością podjęcia szeroko zakrojonej związkowej akcji dla uzdrowienia gospodarki. W pierwszym rzędzie musimy wiedzieć, czy teoria reformy społeczno-gospodarczej przy naszych pryncypiach ustrojowych jest w ogóle wystarczająco jednoznaczna. Rozpoznanie w tym zakresie powinno wpłynąć na stopień zaangażowania „Solidarności” w sprawę reformy. Uważam, iż jest to jedna z kluczowych kwestii przy wyborze naszej strategii. Od prawidłowości podjętych tu decyzji zależeć może w ogóle istnienie związku w przyszłości. Jeśli bowiem poprzemy niedobry projekt, to społeczeństwo nam tego nigdy nie wybaczy.

Dlatego więc sądzę, że zjazd powinien powołać komisję do kształtowania polityki gospodarczej związku. Komisja ta powinna pracować zarówno podczas zjazdu czy też zjazdów, jak i w okresie międzyzjazdowym.

Chciałem ponadto z tego miejsca przedstawić swój pogląd na przedstawione w dniu wczorajszym kontrowersje w zakresie programu powstrzymania spadku produkcji. Uważam, że poza sprawą wydatków zbrojeniowych, wszystkie pozostałe konwersje tak zwanego programu alternatywnego zostały w dokumencie programowym uwzględnione. Istotą sporu jest więc głównie sposób przedstawienia dróg działania. Profesor Kurowski proponuje projekt szczegółowy, poparty liczbami. Natomiast dokument programowy jest napisany bardziej ogólnikowo, jak to się mówi – na okrągło. Opowiadam się za bardziej szczegółową wersją, oczywiście po zweryfikowaniu liczb. Nie tracę jednak nadziei, że sprawa jest w dalszym ciągu do uzgodnienia w Komisji Programowej, a na pewno w proponowanej przeze mnie zjazdowej komisji dla gospodarki krajowej.

Korzystając z tego, że jestem na trybunie, chciałbym przedstawić państwu jeszcze prośbę Komisji Programowej o przekazywanie pisemnych wniosków z wypowiedzi tam, do stolika Komisji Programowej. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Zbigniew Karwowski z Kujaw, przygotuje się Jerzy Koralewski, Region Wielkopolska Południowa.

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Karwowski Zbigniew, Region Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej. Jako uczestnik prac zespołu V ds. reformy gospodarczej i samorządu, pracujący w grupie docenta Kurowskiego, uważam, że zaproponowany fragment uchwały programowej, dotyczący stanowiska związku wobec problemów gospodarczych, nie odzwierciedla w pełni wyników prac tego zespołu i jest nieodpowiedni dla tej rangi dokumentu.

Kraj nasz przeżywa obecnie nie tyle kryzys gospodarczy, ile totalną katastrofę, rzadko spotykaną w świecie, i dokument zjazdowy musi odpowiadać tej sytuacji. Stoi więc przed nami zasadnicze pytanie: jakiego programu gospodarczego oczekują od nas wyborcy. Z własnej obserwacji stwierdzam, że oczekują oni programu nowatorskiego, proponującego zdecydowane posunięcia, programu wolnego od sztywnych norm narzucanych przez dotychczasową ideologię i politykę. Katastrofalny brak żywności zaczyna już uświadamiać społeczeństwu, że poniesienie pewnych kosztów związanych ze stabilizacją rynku jest mniejszym złem niż monstrualne kolejki przed pustymi sklepami.

I cóż w tej sytuacji proponuje się w programie przedstawionym przez Komisję Programową w tezie nr 3? Jakie to nowatorskie rozwiązania są tam zawarte? Uważam, że żadne. Jest to propozycja chaotyczna, kręcąca się wokół rządowego programu wychodzenia z kryzysu, niemająca wiele wspólnego ze swobodą myślenia, charakterystyczną dla naszego związku. Nie tylko nie daje ona związkowi karty przetargowej w kampanii o naprawę gospodarki, ale nie jest nawet wystarczająca do prowadzenia rzeczowych negocjacji. Czytając ją, można stwierdzić to, co już stwierdzono w prasie partyjnej, że „Solidarność” dużo krzyczy, a nie ma innego programu niż program rządowy. Proponowany tekst sprawia wrażenie, że jest to próba polubownego wmontowania się w dotychczasowy system władzy. Jest to nie do przyjęcia. Uważam więc, że tekst ten nie może być stanowiskiem związku w tej kwestii [oklaski].

Konkretnie, po pierwsze, w ogóle nie przedstawia on rzeczywistej sytuacji gospodarczej kraju, jak gdyby obawiając się tego ponurego obrazu. Nie daje tym samym podstaw do prezentowania w dalszej części koniecznych, zdecydowanych posunięć. Po drugie, prezentuje on zbyt łagodną i lakoniczną ocenę rządowego programu antykryzysowego. Stwierdzenie – cytuję: „Nawet pełna realizacja programu rządowego nie stwarza możliwości względnie szybkiego wyprowadzenia kraju z kryzysu. Dlatego też niezbędne jest wprowadzenie decydującego pakietu reform już w roku 1982”, koniec cytatu – stwarza dezinformację, ponieważ projekt rządowy również zakłada wprowadzenie głównego pakietu ustaw w roku 1982.

Po trzecie, zagadnienie przywracania równowagi rynkowej, kluczowe dla dalszego rozwoju sytuacji, w tekście tym przedstawione jest niejasno, wymijająco i zawiera sprzeczności. Z jednej strony bowiem stwierdza się – cytuję: „Ceny większości towarów powinny być określane przez podaż i popyt”, koniec cytatu – nieco dalej zaś stwierdza się, cytuję: „Niedopuszczenie do grożącego nam obecnie całkowitego rozkładu rynku nie może być realizowane przez podwyżki cen podstawowych towarów i usług”, koniec cytatu, i dalej, cytuję: „Podwyżki bez rekompensat lub z rekompensatami częściowymi mogą dotyczyć wyłącznie towarów luksusowych i półluksusowych”, koniec cytatu.

Mamy więc tu do czynienia z miotaniem się pomiędzy koniecznością podwyżek i niemożnością ich przeprowadzenia. Stanowisko związku w tej kwestii musi być zdecydowane i wielowariantowe, przy tym musi ono mieć jedną istotną cechę – musi prowadzić do szybkiej stabilizacji rynku i nie może być fikcją. Uważam, że taką fikcję proponuje obecny tekst.

Po czwarte, tekst ten nie proponuje nowatorskich i odważnych koncepcji prowadzących do zwiększenia produkcji, posługując się ogólnikami w starym stylu. Nie ma tu – wbrew twierdzeniu pana Kuszłeyki – proponowanych konwersji gospodarczych; są one zupełnie inaczej ujęte. Odnośnie do nowych form współpracy Polski z zagranicą proponuje się jedynie, cytuję: „Rząd powinien zbadać możliwości powrotu naszego kraju do Międzynarodowego Funduszu Walutowego”, koniec cytatu. Uważam, iż jest to o wiele za mało.

Po piąte, w tekście tym znajdują się sugestie co najmniej dwuznaczne i niebezpieczne ekonomicznie. Sugerują one jako optymalny tak zwany stan wymuszonej równości społecznej. W tym celu zaleca się ujednolicenie płac, wprowadzenie podatku od dochodu na członka rodziny, gdy przekracza on średnią płacę, oraz podatku od dóbr luksusowych, podając jako główny tego powód, cytuję: „wymogi sprawiedliwości społecznej”. Taki stan, zwany po rosyjsku „urawniłowką”, nie jest stymulatorem rozwoju gospodarki na dłuższą metę.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo pana, ale czas minął. Państwo zechcą wyrazić swoje poparcie bądź dezaprobatę. Dziękuję bardzo. Proszę kontynuować wypowiedź.

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Jeśli już jest on konieczny, to powinien być motywowany potrzebą chwili.

Inną taką sugestią jest stwierdzenie – cytuję: „Reforma powinna położyć kres bezplanowej gospodarce” – koniec cytatu. Czyli co? Sugerujemy umocnienie planowania? Jest to nie do przyjęcia.

Poza tym, całościowo tekst ten jest według mnie chaotyczny i niespójny. Trzeba jednak stwierdzić, że zawiera on dużą liczbę elementów ochraniających ludność przed skutkami kryzysu i te elementy są niewątpliwie słuszne i konieczne w programie związkowym.

Zachodzi więc pytanie, czy jest możliwe sformułowanie związkowego, alternatywnego programu polityki gospodarczej? Odpowiedzi na to udzielił wczoraj docent Kurowski. Dlatego też, jako grupa zespołu V, przedstawiliśmy dzisiaj Komisji Programowej alternatywne propozycje tego tekstu. Propozycje te zawierają również warianty działań prowadzących do szybkiej równowagi rynkowej. Warianty te, jako obciążające ludność, muszą być poddane społecznej konsultacji. Myślę, że zostaną one omówione przez kolegę Adamczaka i kolegę Palkę.

Na zakończenie jeszcze dygresja. Stwierdzono z tej trybuny, że program, proponujący podwyżki cen nie w pełni rekompensowane, nie jest programem związkowym. Uważam, że jest to stwierdzenie wzorujące się na propagandzie sukcesu. Prawa ekonomiczne, szczególnie w czasie katastrofy gospodarczej, nie zważają na pobożne życzenia związku. Istnieje bowiem pewna granica załamania gospodarczego, poniżej której nie ma ucieczki od czasowego obniżenia stopy życiowej ludności. Naszą rolą jest absolutne zabezpieczenie tych, którzy takiego obniżenia mogliby nie przetrwać. Zablokowanie przez Zjazd zdecydowanych reform i działań równoważących rynek byłoby skierowane przeciwko społeczeństwu i mogłoby przynieść nieobliczalne skutki [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma Jerzy Koralewski, Region Wielkopolska Południowa, przygotuje się Michał Kurowski, Region Pomorze Zachodnie.

JERZY KORALEWSKI

Panie przewodniczący…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pan Michał, przepraszam, pan Michał Kurowski składa głos do protokołu. Dziękuję. Przygotuje się Zbigniew Kowalewski, Region Ziemia Łódzka.

JERZY KORALEWSKI

Panie przewodniczący, szanowni delegaci, ja chciałem się ustosunkować wyłącznie do trzech tez, to znaczy dwóch, które istnieją, a jedną, którą sugeruję, żeby zapisać.

Pierwsza sprawa, teza nr 19 i nr 1 – „Samorządy pracownicze”. Można w ogóle ubolewać, że teza nr 19 zawiera aż 19 wierszy. Jest to dziwne ze względu na wagę spraw. Po uchwaleniu ustaw przez Sejm, po fakcie dokonanym, znajdujemy się w zupełnie innej sytuacji. O ile problem wygrania referendum przed tymi ustawami był dla związku jednoznaczny, to w tej chwili część związkowców jest całkowicie zdezorientowana. Prawdopodobnie w tej chwili wynik tego referendum mógłby być wątpliwy lub byśmy je mogli w ogóle przegrać.

Sytuacja w zakładach jest różna, zależnie od stopnia organizacji samorządów. Osobiście pochodzę z zakładu około 3 tysiące ludzi, gdzie samorząd działa od marca, gdzie dokonaliśmy wyboru dyrektora i gdzie też tworzyliśmy fakty dokonane. W tej chwili ta sytuacja jest zdecydowanym krokiem do tyłu. W związku z tym w tezach naszych musimy sformułować, jakie są zadania w obecnej sytuacji prawnej dla działań związku w sferze samorządów.

Jest inny problem, już tu poruszany, konflikt: samorząd – związek. Dla przykładu, w Jugosławii zdarzało się, że załogi strajkowały przeciwko swojemu samorządowi. Być może my też się znajdziemy szybko w takiej sytuacji, gdzie po 1 stycznia przyszłego roku będą działały nowe mechanizmy gospodarcze. I tu problem wyboru członków samorządu. Na razie istnieje niebezpieczna tendencja, że działacze związkowi wchodzą prawie przez aklamację do samorządów; jakoby jesteśmy najlepsi. Nie popełniajmy tego błędu. Będzie zasadnicza kwestia, czy np. ten sam człowiek w samorządzie ma zdecydować się zwolnić jakąś grupę ludzi, czy ten sam człowiek w związku ma ich chronić.

Dalej, chciałbym tu polemizować z kolegą Lisem, który odżegnuje się od słowa „bezrobocie”. Uważam, że niedopuszczalnym jest, że nasz związek chowa tutaj głowę w piasek. Taka strusia metoda do niczego nie prowadzi. Otóż wszystko to, co chcemy, to zdążamy do mechanizmu rynkowego. Jak wszystkie przykłady wskazują, skąd je czerpiemy, zawsze prowadzi to do określonego bezrobocia. I np. już w ustawie o przedsiębiorstwach jest akapit o możliwości bankructwa przedsiębiorstw. W związku z tym uważam, że musimy się ustosunkować do tego problemu – nie przemilczać go taktownie, że nie jest to akceptowane przez związek, bo nasza akceptacja czy nie nic tu nie uczyni. Musimy, uważam, ustalić kryteria, na jakich związek z konieczności zgodzi się na jakieś ograniczone bezrobocie – chodzi o warunki socjalne ludzi, którzy chwilowo pracy nie będą mieli.

I proponuję, żeby teza nr 19 zawierała stanowisko związku wobec bezrobocia i warunków, na jakich może ono zaistnieć. Uważam, że związkowcom należy się ta prawda, która nas, niestety, sądzę, czeka.

Teza nr 7 – „Reglamentacja”. Otóż bardzo dużo kontrowersji w naszych tzw. dołach związkowych budzi reglamentacja używek. Co województwo, to inny podział. Cel wojewodów jest jednoznaczny: poróżnić nas między województwami, poróżnić nas w zakładach, poróżnić nas nawet w rodzinach. Myślę tu o alkoholu, zamiennikach na kawę czy cukierki. Uważam, że musimy się domagać, aby wszelka reglamentacja nie była dowolna w województwach, lecz była jednolita dla całego kraju. W tej chwili królują tzw. rozdzielniki, gdzie mamy co najmniej trzy kategorie Polaków – województwa klasy A, B i C. Można to widzieć, jaki procent towarów dociera do tych województw w stosunku do procentu ludności. Są takie, gdzie ten procent jest niższy, są takie, gdzie rażąco wyższy.

Wreszcie inna sprawa. No, w tej chwili wszyscy jesteśmy świadomi, że Polska płynie rzeką mleka, że jest klęska urodzaju buraków cukrowych, a nam łaskawie się powiększa o pół kilo cukru, zamiast znieść reglamentację. Tak samo żenującym jest, żeby w naszym kraju było racjonowane masło… [oklaski]. I jeszcze przykry żart. O ile dobrze wiem, to od 1 października przysługuje na dwa miesiące na twarz Polaka jedno mydło. To co będziemy z resztą robić?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana, muszę zapytać sali, ponieważ czas minął, czy udziela panu poparcia na dalszą wypowiedź. Dziękuję panu bardzo, zbyt małe poparcie. Dziękuję uprzejmie.

JERZY KORALEWSKI

Dziękuję. Już szybko skończę, żeby szanować czas. Ostatnia sprawa. Ja tu już ją podniosłem chyba dwa dni temu – emigracja zarobkowa. Uważam, że też głowa w piasek związku. Udajemy, że tego nie ma, spotykamy się z delegacjami innych związków. Nie ma działania praktycznego, podpisywania umów z tamtymi związkami zachodnimi, które przecież mogłyby pomóc naszym rodakom. Jak my tam pracujemy? Mamy najniższe płace, żadnych praw pracowniczych. W wielu krajach naszym rodakom grozi deportacja za podjęcie pracy zawodowej. Brak ubezpieczeń, brak opieki lekarskiej. Uważam, że musi się znaleźć w zapisie naszych tez teza pod takim ogólnym hasłem: „Związek podejmie działalność międzynarodową dla ochrony interesów polskiej emigracji zarobkowej”. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Głos ma pan Zbigniew Kowalewski, Region Ziemia Łódzka, przygotuje się Jan Kudła[7], Region Zielona Góra.

ZBIGNIEW KOWALEWSKI

Uważam, że musimy z tego zjazdu wyjść koniecznie z programem działania załóg przeciwko kryzysowi i na rzecz reformy, programem działania załóg – podkreślam. Takiego programu w uchwale programowej, niestety, nie ma. Walka z kryzysem i o reformę musi być walką oddolną, rozgrywającą się w znacznej mierze w zakładach pracy. Nie możemy liczyć na to, że reforma dokona się odgórnie, ponieważ jeżeli ma być to reforma taka, której chcemy, głęboka i radykalna, jeżeli ma być to reforma samorządowa, to z samej swojej istoty musi być ona zasadniczo oddolna. Potrzebujemy więc programu, który pozwoliłby załogom, który poderwałby załogi do takich działań, żeby zaczęły one działać na rzecz postawienia zakładów czym prędzej na nogi, a jednocześnie do przejęcia ich z rąk biurokratycznej władzy, a więc rzeczywistego uspołecznienia.

Musimy, oczywiście, walczyć o to, ażeby dokonana została nowelizacja obu ustaw. To jest rzecz oczywista. Chciałbym państwu powiedzieć, że trzy dni temu na spotkaniu z działaczami ruchu samorządowego jedna z posłanek na Sejm oświadczyła, że są w Sejmie posłowie gotowi walczyć o nowelizację tych ustaw, ale potrzebują do tego poparcia związku. Musimy koniecznie tego poparcia udzielić. Jednakże to nie wystarczy.

Musimy działać w zakładach. Powinniśmy mieć świadomość, że nie tylko ze względu na… [kaszle]. Przepraszam bardzo. Musimy mieć świadomość, że nie tylko ze względu na uchwalone obecnie ustawy nie ma warunków do istnienia prawdziwego samorządu jeszcze w tej chwili. Potrzebujemy programu przechodzenia do samorządu. Jest to rzecz bardzo ważna – przechodzenia do samorządu. Wybór rady pracowniczej, nawet najbardziej demokratycznej i takiej, jakiej byśmy chcieli, to jeszcze wcale nie ustanowienie samorządu. Załogi trzeba do samorządu nieodzownie przygotować. Potrzebny jest program właśnie przejścia do samorządu, wspólny dla organizacji zakładowych „Solidarności” i dla rad pracowniczych. I taki program to przede wszystkim program kontroli pracowniczej nad działalnością przedsiębiorstw, kontroli obejmującej prawo weta wobec decyzji dyrekcji. Jest to droga, owej kontroli, która może załogi przysposobić do spełnienia funkcji gospodarza zakładu, funkcji zarządzania w zakładzie.

Konieczne jest zrobienie wszechstronnych przeglądów przedsiębiorstw. Konieczne jest uzyskanie pełnej informacji na temat stanu przedsiębiorstw. Konieczne jest szukanie wszelkich możliwych rezerw produkcyjnych, również tkwiących w organizacji pracy, również tkwiących w niskim poziomie obsługi produkcji przez służby pomocnicze, szukanie i eliminowanie w miarę możliwości wąskich gardeł, a takie określone możliwości istnieją. Konieczne jest wreszcie dążenie do przeprofilowywania produkcji zakładów w taki sposób, żeby odpowiadała ona bardziej niż obecnie potrzebom społecznym, w tym potrzebom rolnictwa, oraz żeby pozwalała utrzymać dotychczasowy stan zatrudnienia, jako że jest to jeden z ważnych sposobów walki z bezrobociem na szczeblu zakładu.

Wreszcie konieczne jest przygotowywanie zakładów do akcji, które pozwolą przedsiębiorstwom zerwać więzy zależności od zjednoczeń, tych pasożytniczych nadbudówek, do których rozwiązania rząd się wcale nie pali.

Konieczne jest przygotowanie załóg na dzień, w którym po prostu więzy te z własnej woli one zerwą, odmawiając stosowania się do nakazów zjednoczeń i odmawiając dalszego łożenia na ich utrzymanie.

Są to oczywiście niektóre z tych punktów, niektóre – bo nie chcę tej sprawy rozwijać w wystąpieniu, jest to rzecz koniecznie do złożenia na piśmie – niektóre z elementów tego rodzaju programu, który, moim zdaniem, powinien zostać nieodzownie przez nasz zjazd przedstawiony załogom po to, żeby wiedziały one, iż mają do odegrania zarówno w walce z kryzysem, jak i w walce o reformę zasadniczą podmiotową rolę. Że nie jest to tylko sprawa, o którą związek może negocjować z rządem na szczytach władzy, względnie na płaszczyźnie walki o ustawę, gdyż określona jest praktyczna działalność w każdym, praktycznie rzecz biorąc, zakładzie pracy. Dziękuję.

JERZY MIELNIK (?) – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Głos zabierze kolega Jan Kudła z Zielonej Góry, przygotuje się Paweł Lipski[8] z Ziemi Łódzkiej.

JAN KUDŁA

Proszę państwa, do czego zmierzają działania rządu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w produkcji żywności, przekonaliśmy się na podstawie ostatnich posunięć Ministerstwa Rolnictwa. Podwyżka cen zbóż, jaka została dokonana w pierwszym półroczu tego roku, doprowadziła do sztucznego utrzymania gospodarki PGR-owskiej na niby to poziomie opłacalnym. Znowu tutaj musimy zwrócić uwagę, że rząd nie kontroluje tej sprawy, bo spowodowało to likwidację hodowli we wszystkich sektorach rolnictwa, nie tylko w PGR-ach, ale i u rolników indywidualnych, którzy dawali większość tej produkcji. Musimy stwierdzić, że w tej chwili wyhodowanie jednej świni kosztuje drożej, aniżeli rolnik za nią otrzymuje na punkcie skupu. Ta sytuacja niemożliwa jest do utrzymania dalej, gdyż i tak już rynek mięsny kryzysowy, jaki jest w tej chwili, został doprowadzony w ostatnim okresie do zera.

Proszę państwa, doprowadziło to do tego, że zakłady mięsne w tej chwili pracują na jednej trzeciej swojej mocy produkcyjnej. Co proponuję? Należy natychmiast podjąć działania w celu unormowania zaistniałej sytuacji i wszędzie, gdzie to jest możliwe, doprowadzić do uruchomienia małych zakładów rzemieślniczych, jak piekarnie, masarnie, cukiernie itp. Wiemy, że te zakłady mogą przy małych nakładach i prawie że z niczego robić dosyć dobre rzeczy.

W kwestii produkcji żywności, uznając problem za najważniejszy, załatwić go w pierwszej kolejności, postawić go jako w ogóle problem najważniejszy w tej chwili. Wiemy, że te kolejki, które są, to są kolejki przede wszystkim po żywność. I dlatego też związek, ażeby włączyć się, mało tego – włączyć, ale kontrolować poczynania rządu, i to kontrolować na co dzień, i kontrolować przed tym, zanim jeszcze oni zaczną działać, to powołać szeroką grupę rzeczoznawców z dziedziny rolnictwa, mechanizacji rolnictwa, produkcji żywności, ekonomistów i tych, którzy zajmują się dystrybucją tej żywności, ażeby jak najszybciej doprowadzić do poprawy istniejącej sytuacji.

Proszę państwa, my nie możemy czekać, aż rząd znowu wywinie nam jakąś polkę i znowu będziemy później odkręcać miesiącami. My musimy być w tej chwili przygotowani, i to jak najszybciej przygotowani do działań ofensywnych. Nie to, żeby dopiero kontrować poczynania rządu i kontrować ich posunięcia. W oparciu o zawarte porozumienia koniecznym jest doprowadzić do zrealizowania przewlekających się umów społecznych.

Proszę państwa, jeszcze jedna sprawa, bardzo ważna. Działając w celu pełnego zjednoczenia narodowego, dążyć do powstania federacji zawodowego ruchu chłopskiego z naszym związkiem. Moi drodzy, jeżeli my jako cały naród, jako te dwie największe grupy społeczne, robotnicy i chłopi, nie pójdziemy razem i nie będziemy starać się wyrównywać tych różnic, które są pomiędzy nami w niektórych przypadkach, to my niewiele zdziałamy w pojedynkę [oklaski].

Jeżeli państwo pozwolą, chciałbym jeszcze parę słów od Związku Kombatantów „Solidarność” z Poznania do I Zjazdu NSZZ „Solidarność”: „Przedstawiciele kół kombatantów NSZZ »Solidarność«, zebrani na spotkaniu w dniu 16 września1981 roku w Poznaniu, przesyłają serdeczne pozdrowienia dla I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność« w Gdańsku, od tych, którzy walczyli i cierpieli za wolną i suwerenną Polskę. Udzielamy również pełnego poparcia dla działalności związkowej pana Lecha Wałęsy, zasyłając mu równocześnie serdeczne życzenia. Poznań, dnia 16 września 1981 r.”. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Dziękujemy za życzenia.

Głos ma pan Paweł Lipski, Region Ziemia Łódzka, przygotuje się Leon Okińczyc[9], Region Pomorze Zachodnie.

PAWEŁ LIPSKI

Proszę państwa, trudno oprzeć się wrażeniu, że sprawy, które stanowią jedną z podstawowych sfer działalności związku zawodowego, a szczególnie związku zawodowego niezależnego, jakim jest nasz związek, zostały w zaproponowanym programie przedstawione w sposób marginalny. Dotyczy tutaj to, o czym mówię, spraw ochrony pracy i warunków pracy. Chciałbym przypomnieć, że przy 39 stronach zaproponowanego projektu uchwały programowej sprawom behapowskim poświęcono tylko i wyłącznie 13 linijek. Także w dyskusji programowej, która tutaj ma miejsce, sprawy te prześlizgują się bez jakiegoś większego zainteresowania.

Należy stwierdzić jednoznacznie, że teza nr 13 jest niewystarczająca. Jako działacz związkowy, pracujący na co dzień w fabryce, codziennie borykam się z trudnościami dotyczącymi właśnie ochrony warunków pracy, spraw behapowskich. Należy tutaj stwierdzić jednoznacznie, że do dziś związek nasz nie wypracował żadnego mechanizmu kontrolującego bezpieczeństwo i higienę pracy w fabrykach. Stąd komisje zakładowe przez cały rok pozbawione były fachowej pomocy w tym zakresie, a jeżeli pomoc taką posiadały, to tylko i wyłącznie ze związków branżowych, co jest niedopuszczalne. Wnioskuję więc o powołanie w trybie natychmiastowym, w trybie pilnym, związkowej społecznej inspekcji pracy, która działając już faktycznie niezależnie od administracji, służyć będzie interesom pracowników – pracowników, a nie dyrektorów. Ze względu na znaczenie problemu wnioskuję o przedłożenie odrębnej uchwały zjazdowej w sprawie powołania związkowej społecznej inspekcji pracy lub ponowne tak opracowanie tezy nr 13, aby ona oddawała rzeczywiste potrzeby naszych załóg.

W brzmieniu przedstawionym umieszczono cztery slogany, nieoddające tego, czego od nas robotnicy oczekują. W naszym kraju, gdzie jednym z fundamentów systemu bezwzględnego wyzysku robotnika przez kapitalizm państwowy był i jest akord, przez całe 35 lat inwestycje socjalne i behapowskie były i są katastrofalnie zaniedbane. Obecny obraz tego możemy sobie zobaczyć w roszarniach, przędzalniach, tkalniach, w górnictwie, hutnictwie, prawie w całym przemyśle. Niejednokrotnie ludzie pracują w warunkach uwłaczających godności człowieka i niech posłuży temu przykład przedstawiony w filmie Robotnicy ’80. Niestety, warunki takie występują powszechnie. Jako związek musimy wypracować konkretny program na rzecz poprawy warunków pracy. W programie tym muszą zostać umieszczone takie zagadnienia, jak weryfikacja norm, najwyższych dopuszczalnych natężeń i najwyższych dopuszczalnych stężeń. Dziś nawet w krajach ościennych normy te są o wiele bardziej liberalne.

Kolejny problem to problematyka pierwszej kategorii zatrudnienia, a więc ludzi pracujących w najcięższych, najtrudniejszych warunkach, a także sprawa dodatku za pracę w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych. Ja podam tutaj przykład. W przemyśle odzieżowym, w którym ja pracuję, dodatek za szkodliwość zdrowia wynosi od jednego do dwóch złotych za godzinę, to jest 176 do 352 zł miesięcznie przy średniej płacy 7 tys. zł. Taka sytuacja służy tylko i wyłącznie naszym pracodawcom. Nie są oni zainteresowani likwidacją warunków szkodliwych, gdyż wydatki inwestycyjne na poprawę warunków są o wiele wyższe od tych dodatków wypłacanych z funduszu płac. Musimy więc… [oklaski]. Musimy więc dążyć do wyeliminowania warunków szkodliwych dla zdrowia lub takie podwyższenie dodatków, aby rachunek ekonomiczny nakazywał pracodawcy likwidację szkodliwości zagrożeń.

Zdaję sobie sprawę, zdaję sobie sprawę, że jako związek wielozawodowy i wielobranżowy nie jesteśmy, być może, już dziś, w tej chwili w stanie zagadnień tych zabezpieczyć w sposób prawidłowy i jednoznaczny. Dlatego domagam się od nowych wybranych władz wypracowania mechanizmu zabezpieczającego realizację tych zadań. Domagam się również od OPSZ-u i przyszłej, powstałej związkowej społecznej inspekcji pracy oraz zwracam się do wszystkich sekcji branżowych i zawodowych o aktywne włączenie się w tę sferę działalności. Konieczne jest tutaj również jasne i jednoznaczne określenie zakresu kompetencji związkowej społecznej inspekcji pracy, a także przeprowadzenie wszelkich działań, mających na celu podniesienie statusu etatowych służb bhp, które na dzień dzisiejszy są całkowicie ubezwłasnowolnione i podporządkowane dyrekcjom zakładów. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Głos ma pan Leon Okińczyc, Region Pomorze Zachodnie, przygotuje się pan Jacek Jerz, Region Radom.

LEON OKIŃCZYC

Proszę państwa, zabieram głos w bardzo, moim zdaniem, aktualnej sprawie, to jest w sprawie rolnictwa i wyżywienia społeczeństwa. Jestem inżynierem rolnikiem i wywodzę się z rodzinnej gospodarki chłopskiej, a 14 lat pracuję w tzw. uspołecznionym sektorze rolnictwa. Szanowni państwo, jak to jest sprawa ważna, nie muszę tu nikogo przekonywać. Moim jednak obowiązkiem jest zwrócić państwu uwagę, że pomimo iż wszyscy wiemy, jak to jest sprawa ważna, to jednak tym problemem tak naprawdę nikt do dzisiaj się jeszcze nie zajął. Nie zajęła się tym i „Solidarność”, i z innych przyczyn na pewno rząd i partia.

W środkach masowego przekazu lansuje się pogląd, jakoby główną przyczyną niepowodzeń w rolnictwie to ciągle niekorzystne warunki atmosferyczne. Jakby zmieniły się one wraz z ustrojem praktycznie. Proszę państwa, problemu rolnictwa w Polsce nie sposób rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych państw naszego obozu. Kto troszeczkę miał coś wspólnego z historią, to wie, że carska Rosja przed rewolucją to był spichlerz żywnościowy całej Europy. W przedwojennej Rumunii głównym produktem strategicznym była ropa i pszenica. To samo można powiedzieć o Węgrach, o Czechosłowacji i Polsce.

Spójrzmy, proszę państwa, na Kubę, która po 20 latach budowy socjalizmu i po ogromnych pomocach RWPG nie osiągnęła jeszcze 70 proc. produkcji cukru sprzed rewolucji. Natomiast, na odmianę, proszę państwa, działki pracowników kołchozów w Związku Radzieckim stanowią 1 proc. powierzchni użytków rolnych, natomiast na tej powierzchni produkuje się 20 proc. żywności. Wnioski są oczywiste. Rozpatrywanie rolnictwa w tym kontekście po prostu rzuca całkowite inne światło na sytuację i naszego rolnictwa.

Po co to państwu wszystko mówię? Głównie po to, że ludziom większości z miast, którzy tu są, żeby po prostu wskazać rzeczywistą sytuację, z jaką boryka się nasze rolnictwo w kraju. Nestor naszej ekonomii, pan prof. Lipiński, z tej trybuny mówił o konieczności reprywatyzacji drobnego handlu, sfery przetwórstwa spożywczego i to jest wszystko, proszę państwa, prawda, i to jest konieczność. Ale tego nie można zrobić, pozostawiając rolnictwo takie, jak jest, a dokonywać tylko reprywatyzacji sfery przetwórstwa. To musi się zacząć od samego rolnictwa [oklaski].

Pseudosocjalistyczny kierunek rozwoju naszego rolnictwa doprowadził do takiej sytuacji, jaka jest. Dalsze więc popieranie tego kierunku mija się z celem i społecznym, i politycznym, i każdym innym. Ta sprawa winna stać się, proszę państwa, głównym kierunkiem działania naszego związku. Rolnictwo państwowe jest w większości krajów i u nas też ono powinno być, lecz nie można nadawać mu roli konkurenta z rolnictwem chłopskim. Rolnictwo państwowe winno być bazą naukową dla naukowców, winno stanowić zaplecze w produkcji wysoko wartościowego materiału siewnego, materiału hodowlanego, a nie może być konkurentem w produkcji podstawowych środków spożywczych.

Tylko takie rozwiązanie sprawy doprowadzi do jakiegoś przynajmniej prawidłowego działania, w prawidłowym kierunku, bo dotychczasowe wszystkie działania to są w odwrotnym kierunku. One mogą dać czasem jakiś efekt krótkotrwały, ale to nie jest prawidłowy kierunek działania, i to trzeba sobie otwarcie powiedzieć.

Ta oczywista prawda jest celowo przemilczana w naszych środkach masowego przekazu. Wybija się na pierwszy plan brak ciągników, brak nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, ale to są wszystko drugorzędowe sprawy. Pierwszorzędowa sprawa leży w bazie politycznej, i to trzeba sobie raz powiedzieć.

Proszę państwa, chcę się w kilku słowach ustosunkować do wystąpienia docenta Kurowskiego i kolegi Palki z Łodzi. Całkowicie podzielam pogląd docenta Kurowskiego – to jest właśnie prawidłowy kierunek działania. Lecz nie zgadzam się z wystąpieniem kolegi Palki, który główne rozwiązanie problemu wyżywienia widzi w podwyżce cen. To jest, proszę państwa, nie ta droga. Są dwie metody wyjścia z kryzysu: albo zwiększyć produkcję, albo ograniczyć spożycie. I wydaje mi się, że kierunek przyjęty przez kolegę Palkę to jest właśnie te drugie: maksymalne ograniczenie spożycia. Natomiast absolutnie nie ma w nim zwiększenia produkcji żywności, a to jest podstawowy kierunek działania, na którym należałoby się skupić [oklaski].

Jedną z tez, proszę państwa, w publikatorach wymienianą to jest to, że społeczeństwo ma za dużo pieniędzy i trzeba takie ceny ustalić, żeby te pieniądze z rynku ściągnąć. Ja pracuję „na dole”, w PGR-ze konkretnie, i nie spotkałem się ze zjawiskiem takim, żeby ludzie mieli za dużo pieniędzy. Ludzie mają tyle pieniędzy, ile akurat wystarcza im na przeżycie, i nie widzę możliwości ściągnięcia z nich jeszcze dodatkowe jakieś 30–40 proc. ich zarobków.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo pana przepraszam, czas minął. Zechcą…

LEON OKIŃCZYC

Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo [oklaski].

Głos ma pan Jacek Jerz z Radomia, przygotuje się pan Marian Kącki, Region Gdańsk.

[PREZENTACJA PROGRAMU GOSPODARCZEGO KONFEDERACJI

POLSKI NIEPODLEGŁEJ]

[PD 1kzd_2t_048_19811002 – 50 minut 32 sekundy]

JACEK JERZ

Proszę państwa, jako delegat przemawiam w imieniu własnym. Jestem upoważniony do przedłożenia do materiałów Krajowego Zjazdu Delegatów opracowanego przez Biuro Ekonomiczne Konfederacji Polski Niepodległej planu stabilizacji społecznej, planu stabilizacji gospodarczej. Sądzę, że ten plan powinien zostać przez nas uważnie przedyskutowany. Konfederacja Polski Niepodległej uważa Walny Zjazd Delegatów za najbardziej reprezentacyjne ciało przedstawicielskie, jakie posiadała Polska od ponad 40 lat [oklaski]. Mandat społeczny, jaki posiada Krajowy Zjazd Delegatów, wybrany przez blisko 10 mln pracujących, lecz reprezentujący ogromną większość Polaków, pozwala mu pełnić w istocie rolę niejako społecznego parlamentu. Dlatego Konfederacja Polski Niepodległej za swój obowiązek uznała w pierwszym rzędzie przedstawić plan stabilizacji gospodarczej Walnemu Zjazdowi Delegatów. Przedstawiony on będzie również Kościołowi, rządowi PRL oraz opublikowany pod dyskusję społeczną.

Założenia planu stabilizacji gospodarczej są bardzo proste. Odrzuca on rządowy program obciążenia społeczeństwa kosztami kryzysu gospodarczego oraz kosztami reformy, przewidując, że ogromną większość tych kosztów powinny ponieść władze oraz PZPR [oklaski], a więc ci, którzy są winni obecnej katastrofy ekonomicznej. Plan stabilizacji gospodarczej przewiduje działania, które powstrzymałyby inflację, przerwały pogarszanie stopy życiowej Polaków, pozwoliły uniknąć bezrobocia, oddały w rzeczywiste władanie społeczne podstawowe dziedziny gospodarki oraz otwarły możliwość pełnej inicjatywności i aktywizacji ekonomicznej Polaków, wreszcie przyspieszyły demokratyzację państwa.

Podkreślić należy, że plan stabilizacji gospodarczej, którego realizacja obliczona jest na 15 miesięcy, może i powinien być wykonany w warunkach, gdy władzę polityczną w PRL pełni jeszcze PZPR. Plan stabilizacji gospodarczej nie proponuje polityki gospodarczej, a jedynie zespół przedsięwzięć stabilizacyjnych, umożliwiających prowadzenie jakiejkolwiek polityki. Dlatego nie jest sprzeczny z programem alternatywnym, przedstawionym przez profesora Kurowskiego – wręcz przeciwnie, stwarza warunki niezbędne, aby program alternatywny mógł zostać zrealizowany.

Mimo wściekłej nagonki, represji, mimo że przywódcy KPN są w więzieniu, konfederacja ani na chwilę nie zaprzestaje działalności, przygotowując programy działania na dalszą przyszłość i na czas bieżący. Plan stabilizacji gospodarczej, który przedstawiam zjazdowi, jest tego najlepszym dowodem.

Proszę państwa, to jest to opracowanie, część państwa to opracowanie ma. Ze względu na koszty czasu, ja się ograniczę do krótkiego omówienia tylko tego opracowania. Natomiast będę państwa prosił o umożliwienie złożenia tego zjazdowi jako dokumentu zjazdu, do Komisji Programowej, do dyskusji i ewentualnego zatwierdzenia razem z programem profesora Kurowskiego. Sądzę, że powinniśmy korzystać z każdej myśli, jeżeli jest ona mądra.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, ale czas pańskiego wystąpienia już minął.

JACEK JERZ

Proszę państwa, jeszcze…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Chciałem zapytać… Przepraszam najmocniej pana, ale ja mam głos. Chciałem zapytać salę, czy wyraża poparcie, aby pan mówił dalej. Kto jest za? [oklaski].

JACEK JERZ

Dziękuję bardzo.

Plan stabilizacji gospodarczej, opracowany przez zespół ekonomiczny KPN pracujący pod kierunkiem Leszka Moczulskiego[10], miał być ogłoszony w lipcu [19]81 r. Ponowne aresztowanie kierownictwa KPN opóźniło przygotowanie ostatecznej wersji planu. Plan stabilizacji gospodarczej jest rozwiązaniem przeciwstawnym wobec rządowego programu wyjścia z kryzysu, przewidującego obciążenie społeczeństwa kosztami kryzysu, zakładającego pogarszanie się sytuacji gospodarczej w najbliższym czasie, pozorującego reformę gospodarczą przy utrzymaniu kontroli PZPR nad życiem gospodarczym oraz niedopuszczającego do istotnych reform politycznych.

Plan stabilizacji gospodarczej zespołu ekonomicznego KPN koresponduje z tezami programu alternatywnego profesora Kurowskiego. Wspólna obu tym programom jest troska o uchronienie społeczeństwa przed przerzuceniem na nie kosztów kryzysu zawinionego przez rządzących, jak również wola przeciwdziałania dalszej degradacji gospodarki, czego nie ma w programie rządowym, zakładającym bierne oczekiwanie na osiągnięcie dna kryzysu dopiero w przyszłym roku. Wspólne wreszcie jest przeświadczenie, że z kryzysu należy wychodzić o własnych siłach, a impulsu wprowadzającego gospodarkę na spiralę wzrostu szukać należy w radykalnej konwersji gospodarczej, poprzez radykalne ograniczenie inwestycji, zwiększenie nakładów w rolnictwie i ograniczenie produkcji jałowej, np. zbrojeniowej.

Plan powinien zostać zrealizowany w ciągu 15 miesięcy. Docelowy termin określono na 31 grudnia [19]82 r., co obecnie, wskutek opóźnienia w jego ogłoszeniu, jest już niewykonalne. Straciliśmy zatem co najmniej kwartał.

Warunkiem wstępnym dla sanacji gospodarki jest działanie zmierzające do likwidacji inflacji. Dla jej zahamowania niezbędne są radykalne oszczędności budżetowe państwa, a przede wszystkim poprzez:

1) drastyczne ograniczenie budżetu administracji centralnej i terenowej, z wyjątkiem resortów zdrowia i opieki społecznej, oświaty i nauki, kultury i obrony narodowej, przy zmianie struktury wewnętrznej wydatków na te cele;

2) likwidację resortów przemysłowych i zjednoczeń i utworzenie jednego ministerstwa finansów i gospodarki;

3) likwidację kosztownych, energochłonnych radiostacji zagłuszających [oklaski];

4) likwidację dotacji dla wszelkich partii i stowarzyszeń, z wyjątkiem stowarzyszeń wyższej użyteczności, którą to listę należy zweryfikować pod nadzorem społecznym [oklaski];

5) likwidację pomocy dla innych państw oraz niepolskich organizacji, działających poza terenem PRL [oklaski];

6) zablokowanie części niektórych poborów rent i emerytur ludzi odpowiedzialnych za kryzys i członków PZPR [oklaski];

7) aukcję niewykorzystanych dóbr inwestycyjnych i wprowadzenie podatków tzw. pośrednich, m.in. na alkohol i tytoń.

Zasadnicza reforma gospodarcza powinna polegać na rzeczywistej nacjonalizacji, to jest rozdziale władzy państwowej i zarządu znacjonalizowanej gospodarki uspołecznionej. Państwo kontrolowałoby jedynie całość gospodarki pod kątem zgodności działań gospodarczych z literą prawa i interesami społecznymi. Obecny system przedsiębiorstw państwowych powinien zostać przekształcony przez powołanie następujących rodzajów przedsiębiorstw:

1) samorządne przedsiębiorstwa narodowe, gospodarujące powierzoną im częścią mienia ogólnonarodowego, działające na własny rachunek i ryzyko;

2) przedsiębiorstwa służb społecznych, podlegające organom założycielskim, prowadzące działalność, której celem jest nie zysk, lecz zaspokojenie ważnych potrzeb społecznych;

3) przedsiębiorstwa państwowe, jak np. mennica;

4) wreszcie przedsiębiorstwa mieszane, w których część udziałów mogą posiadać spółdzielnie czy osoby fizyczne, mogą to być np. spółki akcyjne.

Nacjonalizacja gospodarki uspołecznionej polega przede wszystkim na przekazaniu części mienia ogólnonarodowego w zarządzanie załogom przedsiębiorstw, przy zachowaniu instytucjonalnej kontroli i współdecyzji ogólnospołecznej. Kompetencje samorządu pracowniczego są zróżnicowane w zależności od typu przedsiębiorstwa, od opiniodawczej i kontrolnej w przedsiębiorstwie państwowym i komunalnym do decydującej – w przedsiębiorstwie narodowym.

W zasadniczym typie przedsiębiorstwa narodowego plan przewiduje powołanie rad nadzorczych, działających jako stałe organy ustalające generalną linię działalności. Składałyby się one – te rady nadzorcze – w 50 proc. z osób wybranych przez rady pracownicze, a resztę uzupełniają przedstawiciele władz państwowych, komunalnych i samorządu terenowego. Rady nadzorcze powoływałyby dyrektora. Należy przywrócić także autentyczną spółdzielczość, likwidując przy tym pseudospółdzielnie.

Ciałem koordynującym działalność wszystkich sektorów gospodarki narodowej powinna być Naczelna Rada Gospodarcza, składająca się w połowie z delegatów związków przemysłowych: narodowych, spółdzielczych i prywatnych, a w drugiej połowie pochodząca z wyborów powszechnych, a w okresie przejściowym – z delegatów związków zawodowych. Całość gospodarki nadzoruje ministerstwo finansów i gospodarki, stosujące narzędzia ekonomiczne, takie jak emisja pieniądza, podatki, cła, licencje, koncesje itp.

Dla zwiększenia produktywności społecznej należy wprowadzić wymienialność złotówki przy jednoczesnym powrocie Polski do Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Przywrócić system… [oklaski]. Przywrócić system trójsektorowy, a w tym zagwarantować prawo własności wszystkim osobom fizycznym i prawnym. Dopuścić swobodny obrót wartościami majątkowymi, a w szczególności ziemią. Przywrócić autonomię bankom. Ustalić jednolity system podatkowy i system tworzenia cen. Przeprowadzić reformę, reformę rolną, której efektem ma być zmiana struktury własności, tak aby dominującym typem stało się gospodarstwo rodzinne typu farmerskiego [oklaski].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_048_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_049_19811002]

Zreorganizować handel i usługi poprzez odejście od absurdalnego ich upaństwowienia. Przełamać państwowy monopol handlu zagranicznego. Zapewnić bezpieczeństwo socjalne pracownikom podlegającym redukcjom.

Wydźwignięcie Polski z kryzysu gospodarczego wymaga reform politycznych, demokratyzujących system PRL. Należy zatem przywrócić praworządność poprzez ograniczenie kompetencji organów ścigania, przywrócenie niezawisłości sądów i zmiany kompetencji oraz zakresu działania MSW. Ogłosić powszechną amnestię [oklaski]. Zmienić ordynację wyborczą, stworzyć samorząd terytorialny, znowelizować ustawę o stowarzyszeniach, przywrócić przepisy dotyczące rejestracji wszystkich partii politycznych, unormować… [oklaski]. Unormować ustawowo wolność słowa, prasy i wydawnictw; zreformować system oświaty i zapewnić samodzielność badań naukowych.

Nad wykonaniem planu stabilizacji powinna czuwać narodowa komisja nadzoru, składająca się w połowie z komisarzy wybranych przez Sejm, a w połowie przez izbę samorządową. Do czasu jej powołania obowiązki jej pełnić miałyby tymczasowe komisje nadzoru, składające się w połowie z komisarzy mianowanych przez Sejm, w połowie przez związki zawodowe – i tutaj: dwie trzecie „Solidarność”, a jedna trzecia razem związki branżowe i autonomiczne.

Proszę państwa, całość realizacji planu stabilizacji gospodarczej przewiduje trzy fazy realizacji, ujmujące punkt po punkcie konkretne czynności robocze, konieczne do wykonania tego planu stabilizacji. Ja przedstawiłem z konieczności rzecz w jej najogólniejszym zarysie.

Stawiam wniosek o przyjęcie planu stabilizacji gospodarczej przez Komisję Programową, poddanie jej pod dyskusję zjazdu i ewentualne zatwierdzenie wspólnie z programem profesora Kurowskiego.

Powinno to się stać elementem programu związku, wypracowanym przez zjazd. Bez spełnienia planu stabilizacji gospodarczej, a w tym również wszystkich reform demokratycznych, nie nastąpi aktywizacja społeczeństwa i stabilizacja gospodarki. Albo społeczeństwo uwierzy w to, że coś się zmienia, że ma coś konkretnego, co mimo zaciśnięcia pasa pozwoli mieć nadzieję, że w tym kraju coś się zmieni, i wtedy rzeczywiście coś się zmieni, albo nie uwierzy. Dlatego bardzo proszę, abyście wyrazili zgodę, żeby to stało się dokumentem zjazdu i żeby zostało rozpatrzone przez Komisję Programową i przez państwa. Dziękuję bardzo [oklaski].

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ – SEKCJA II]

[PD 1kzd_2t_049_19811002 – 3 minuty 30 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu Jackowi Jerzowi. Głos ma pan Marian Kącki z Gdańska, przygotuje się Joachim Kalka[11], Region Śląsko-Dąbrowski.

MARIAN KĄCKI

W kwestii formalnej – moje nazwisko: Kącki, Kącki Marian.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Strasznie pana przepraszam.

MARIAN KĄCKI

Szanowni delegaci, moim gorącym i pobożnym pragnieniem jest, by głos mój, który zabieram, do programu w sprawie inwalidów, ludzi niepełnosprawnych, rencistów i emerytów, nie był głosem wołającego na pustyni, ginącym w gąszczu niesprawiedliwości społecznej, a dotarł do sumienia państwa i całego narodu jako apel o nadanie najwyższej rangi w tezach do programu dla ludzi, dla ludzi pokrzywdzonych przez los i życie, a najbardziej przez totalitarny reżim.

Okienko, jakie otwarto w programie dla około 5 mln ludzi niepełnosprawnych i inwalidów, jest tak małe, że co najwyżej będzie można przez nie pokiwać palcem panom siedzącym u steru władzy, a już w żadnym wypadku wychylić głowę, by własnym głosem krzyczeć o hańbie XX wieku [oklaski], która dotknęła około 14 proc. społeczeństwa – ludzi niepełnosprawnych.

Stawiając sobie określony cel działania, człowiek może zmierzać do niego samodzielnie, może też chcieć dążyć do celu, współdziałając z innymi, jeżeli stwierdzi, że inni mają analogiczne interesy w osiągnięciu podobnego jak on celu. Te właśnie przesłanki w dążeniu do asocjacji społecznej stały się motorem dobrowolnego tworzenia zorganizowanej zbiorowości ludzkiej, związanej wspólnym celem, współdziałającej dla określonej wartości i interesów spółdzielni. Ta zasada dobrowolności zrzeszania się miała oznaczać niedopuszczalność stosowania jakichkolwiek form przymusu oraz pełną demokratyczną samorządność, dającą faktyczną możność bezpośredniego udziału mas członkowskich w zarządzaniu sprawami całej spółdzielni.

Tak więc, mówiąc językiem prostym, spółdzielczość inwalidów miała umacniać swoje podstawy ekonomiczne, rozszerzać obszar działalności gospodarczej i zasięg zatrudniania inwalidów, zwiększać stale działania i świadczenia rehabilitacyjne i socjalne oraz w sposób widoczny podnosić w społeczeństwie pozycję inwalidów tak ekonomiczną, jak i społeczną.

Rzeczywistość, podyktowana jednak przez niekontrolowany reżim, narzuciła nam nieludzki wyzysk i niewolnicze prawa. Spółdzielczość inwalidów została scentralizowana. Zlikwidowano jej autentyzm, niezależność i poddano systemowi urzędniczego kierowania i administrowania. Z pięknej i wzniosłej idei pracy organicznej dla siebie i rehabilitacji zawodowej i społecznej pozostały propagandowe hasła, statuty ubezwłasnowalniające inwalidów i partyjna nomenklatura, która na wszystkie ważniejsze kierownicze stanowiska narzucała swoich nadzorców.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas minął. Sala zechce wyrazić swoje poparcie dla pana, jeśli ma pan mówić dalej. Niestety, proszę pana, jest to znikome poparcie. Bardzo mi przykro. Dziękuję panu za głos [oklaski].

Głos ma pan Joachim Kalka, Region Śląsko-Dąbrowski, przygotuje się pan Lech Winiarski, Region Bydgoszcz.

JOACHIM KALKA

Szanowni delegaci, goście, obserwatorzy, chciałem ustosunkować się, ponieważ wiem, że czas wszystkich delegatów jest drogi, do tezy nr 1 oraz nr 7. Pokrótce. Padło z tej mównicy dużo propozycji programowych. Uważam, że należy opracować program, który możliwy byłby do zrealizowania, i to właśnie uważam za najistotniejszą sprawę. Celami naszej działalności winny być sprawy realne, a nie utopijne, nierealne, chociażby najpiękniejsze zadania. Projekt programowy, zaprezentowany przez Komisję Programową, jest za obszerny. Ujmuje wszystkie zaniedbania i błędy wynikłe z 36 lat istnienia rządów pod patronatem PZPR. Sprawy te należy realizować, bo są słuszne, ale musimy z tej strony wyspecyfikować rzeczy ważne na dziś i na najbliższą przyszłość. Problemy te należy wytyczyć tu, na zjeździe. Musimy bezwzględnie zadbać o to, aby ten konkretny program miał realne zabezpieczenie wykonania. Dlatego podstawą jest dobre przeprowadzenie reformy gospodarczej.

Ja ze swej strony zobowiązany jestem, jako członek Krajowej Sekcji Przedsiębiorstw Obrotu i Przetwórstwa Rybnego, zaprezentować stanowisko i interes tej sekcji, która zrzesza 21 przedsiębiorstw, to jest około 40 tys. naszych członków. Dla nas najważniejszą sprawą, oprócz postulatów socjalnych załóg, jest dbałość o to, aby było najwięcej ryb, jak najwięcej ryb na naszym rynku, aby przetwory były lepszej jakości. Dlatego zdecydowanie załogi nasze odrzuciły tzw. prezydialny trzeci projekt reformy gospodarczej w gospodarce rybnej, firmowany przez resort gospodarki morskiej, oraz projekt prof. Zygmunta Polańskiego[12] z zespołem, który nie został zaakceptowany przez nasze załogi, głównie z uwagi na ograniczenie do minimum działalności obrotu i przetwórstwa na terenie kraju. Załogi przychylnie natomiast ustosunkowały się do projektu doc. Mariana Domagały z zespołem. Projekt ten zabezpiecza optymalne możliwości rozwoju tej gałęzi gospodarki żywnościowej. Bardziej szerokie opracowanie złożyłem do zespołu tematycznego V, celem ujęcia ich w programie ogólnym.

Pokrótce na temat wersji doc. Domagały. Wersja ta stanowi konsekwentną, logiczną całość, wynikającą z samofinansowania przedsiębiorstw. Obecnie połowy morskie zapewniają dostawy na rynek krajowy ryb i przetworów w ilości 7 kg dla mieszkańca wobec około, zgodnie z kartkami reglamentacyjnymi, 40 kg mięs, spożycia mięs i przetworów, co stanowi około 18 proc. Jest to stosunek liczący się w gospodarce żywnościowej, biorąc pod uwagę realia gospodarki rybnej.

Przy obecnym tempie uzdrawiania polityki rolnej odbudowa zniszczonego rolnictwa potrwa na pewno kilka lat i odczuwalna poprawa na rynku żywnościowym nie nastąpi szybko. Dlatego przed gospodarką rybną stoją znaczne zadania w kompleksie żywnościowym. Jak z tego widać, należy stworzyć w reformie gospodarczej warunki dla rozwoju gospodarki rybnej pod kątem łowionych ryb oraz należy zwrócić również, co jest bardzo ważne, ważną uwagę na rozwój przedsiębiorstw hodowlanych, ponieważ w tym zakresie zaniedbania są znaczne i stan tej dziedziny gospodarki jest katastrofalny. Wnioskuję, aby w ramach reformy przedsiębiorstwa przemysłowo-handlowe, centrale rybne prowadziły działalność hodowlaną ryb słodkowodnych, ponieważ obecnie część tych przedsiębiorstw znajduje się w resorcie rolnictwa, gdzie zajmują marginesową pozycję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana, czas minął. Zwrócimy się do sali. Kto z państwa jest za tym, żeby pan kontynuował wypowiedź? Dziękujemy panu bardzo.

JOACHIM KALKA

Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Głos zabierze pan Lech Winiarski, Bydgoszcz, przygotuje się do głosu Jerzy Modrzejewski, Jelenia Góra.

LECH WINIARSKI

Proszę państwa, ja chciałbym zabrać głos na temat tezy nr 16, dlatego że uważam, że to opracowanie, które jest zawarte w tej tezie, jest to opracowaniem długofalowym, natomiast zabrakło mi w tym opracowaniu jakichś działań natychmiastowych.

Proszę państwa, rząd w stosunku do budownictwa przyjął bardzo taką, powiedziałbym, politykę zabójczą, bo polega to na tym, że rząd systematycznie budownictwo zarzyna. Przejawia się to w wygaszaniu pieców w cementowniach oraz zamykaniu fabryk domów, co w konsekwencji grozi jakimś bezrobociem dla naszych członków.

Jakimś takim antidotum na ten stan rzeczy rząd uważa eksport. Oczywiście, że tak, jednak rozwiązanie tego problemu nie polega na tym, żeby najlepszych fachowców wysyłać za granicę kraju, przypuśćmy do Libii czy do Iraku, żeby wybudować fermy dla kóz, tylko trzeba budować mieszkania dla ludzi tutaj, w Polsce. I oczywiście eksport wówczas należy sprawdzać, przede wszystkim te umowy kontraktowe, zarówno ze Wschodem, jak i z Zachodem.

Następne sprawy, które uważam, że należałoby przedsięwziąć, to są następujące działania. Przede wszystkim zażądać od rządu, żeby się wywiązał z rocznego opóźnienia, to jest przedstawienia programu poprawy budownictwa mieszkaniowego w celu skrócenia czasu oczekiwania na mieszkanie, i taki sam program muszą przedstawić władze wojewódzkie w poszczególnych regionach. Uważałbym również, żeby w poszczególnych regionach, zarówno sekcje budowlane – przy jakimś wyraźnym ukierunkowaniu zarządów regionu – opracowały również takie raporty o swoich regionach.

Następna sprawa: zobowiązać nowo wybraną Komisję Krajową, aby wspólnie z Komisją Koordynacji Górnictwa i Komisją Koordynacji Budownictwa przeanalizować przydziały ilości węgla dla budownictwa, będącego motorem pracy w tej dziedzinie gospodarki. Zażądać od władz wyniku z przeprowadzonej lustracji budynków użyteczności publicznej, społecznej i organizacji politycznych, na polecenie prezesa Rady Ministrów, w sprawie nadmetrażu, i wszędzie, gdzie to wykazano, przeprowadzić rewindykację, po uzyskaniu, oczywiście, pozytywnych opinii ekspertów w tych zagadnieniach. Termin wykonania tego powinien być do 31 grudnia tego roku.

Na Komisję Krajową oraz Komisję Koordynacji Transportu należałoby nałożyć obowiązek wyegzekwować przedstawienia przez władze bilansu paliw przeznaczonych dla resortu budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych oraz – to już jest sprawa długofalowa – wprowadzić wybrane fragmenty załączników, dotyczących zmiany modelu budownictwa, zawartych w porozumieniu gdańskim w dniu 29 października 1980 roku, do dokumentów programowych zjazdu. Dziękuję bardzo.

[WYSTĄPIENIA EKSPERTÓW DOTYCZĄCE PROGRAMU

GOSPODARCZEGO ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_049_19811002 – 17 minut 45 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu również.

Proszę państwa, przerwiemy w tym momencie dalszy ciąg dyskusji, bowiem chcemy ogłosić przerwę, ale przed przerwą jeszcze rozstrzygniemy kilka spraw i udzielimy głosu ekspertom. Wczoraj zjazd postanowił udzielić głosu panu Wielowieyskiemu. Prawo do repliki ma pan Bugaj. Mamy wniosek formalny Wiktora Kulerskiego z Mazowsza, żeby udostępnić głos dla Witolda Trzeciakowskiego, eksperta. Zatem pytam państwa, kto chce się wypowiedzieć przeciw wnioskowi, by umożliwić wystąpienie profesora Trzeciakowskiego. Dwójkę proszę.

ANDRZEJ PIESIAK

Piesiak, mandat 10011. Jeżeli nie mamy czasu, żeby dać głos związkowcom, jestem przeciwny udzielaniu głosu ekspertom w tym momencie. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa o głosowanie. Kto jest za tym, by wystąpił profesor Trzeciakowski, ekspert? Dziękuję. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym wnioskiem.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. I następny wniosek formalny: „Ze względu na ważność problematyki koncepcji reformy gospodarczej oraz biorąc pod uwagę bardzo chwytliwe wystąpienia niektórych mówców, w tym ekspertów, wnosimy o dopuszczenie do głosu eksperta Dolnego Śląska, Antoniego Gorazda[13], wyrażającego stanowisko regionu wobec przedstawionych koncepcji”. Wniosek podpisał pan Frasyniuk. Kto z państwa przeciw wnioskowi się wypowie? Mikrofon nr 2.

ANDRZEJ PIESIAK

10011, Piesiak, Jelenia Góra. Jeszcze raz protest. Bardzo dużo z delegatów ma do poruszenia bardzo ważne problemy. W tym momencie, jeżeli zrobiliśmy precedens, trzeba będzie udzielić głosu wszystkim ekspertom, bo nie będzie można robić wyjątku. Zgłaszam stanowczy protest.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Poddaję wniosek głosowaniu. Kto z państwa jest za tym, by wystąpił ekspert Dolnego Śląska Antoni Gorazd? Dziękuję. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przyjęciem tego wniosku.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Zatem w kolejności wystąpią: pan Wielowieyski, pan Bugaj, pan Trzeciakowski i pan Gorazd. Prosimy o zabranie głosu pana Wielowieyskiego.

ANDRZEJ WIELOWIEYSKI

Dziękuję delegatom za zaszczyt udzielenia mi głosu. Najpierw powiem parę słów jako ekonomista, ponieważ wyjście z kryzysu jest dziś najważniejsze i najtrudniejsze.

Proszę państwa, „Solidarność” wytrzyma wiele. Nie można powstrzymać procesu wyzwalania się wolnej i samorządnej Rzeczypospolitej, ale sprawa kryzysu, która w dużej mierze zależy od nas wszystkich, jest mniej oczywista. Proszę państwa, porywające przemówienie pana profesora Kurowskiego wywołało falę entuzjazmu na sali i z istotą tej propozycji zgadzam się, tak zresztą jak większość ekonomistów, natomiast z optymizmem, który po tej sali powiał, z optymizmem odbioru, nie zgadzam się. Z punktów prof. Kurowskiego, takie punkty, jak konwersja przemysłu, jak przesunięcie środków dla rolników indywidualnych, jak przesunięcia dla sektora prywatnego – to są tezy, które są również zawarte w projekcie programu.

Zgadzam się ze swej strony z postulatem weryfikacji naszego handlu zagranicznego i sądzę, że należy wywrzeć nacisk na zmniejszenie zbrojeń. To także należałoby wstawić do programu. Ale te punkty, proszę państwa, to grubo za mało, ponieważ konwersja przemysłu, produkcji przemysłowej, nawet przy dobrym kierownictwie – a ono nie jest dobre – będzie trwała lata i będzie bardzo droga. To drogo kosztuje, żeby te fabryki przekształcić i przebudować. Czasem to się uda, w większości wypadków szybko to się nie uda. I z tego, proszę państwa – wbrew temu, co tutaj mówca z KPN nam mówił – z tego impulsu dla silnego ruszenia naprzód zrobić się nie da.

Sektor prywatny, proszę państwa, to jest parę procent produkcji. Niech byśmy to nawet, co daj Boże, potroili, to będzie paręnaście procent produkcji, a my musimy ruszyć w ciągu kilku lat na 30, 50 proc. produkcji przemysłowej więcej z tego dna, na które schodzimy, i to jest rzecz dużo, dużo większa. Produkcja rolna to też, to jest skala na pięciolecie. Nigdzie na świecie nie było większych przyrostów. To jest skala wzrostu 10 do kilkunastu procent przy najenergiczniejszych i najmądrzej zastosowanych środkach.

Proszę państwa, gwóźdź sprawy to jest przemysł, to jest cały przemysł uspołeczniony, to są te zakłady, w których pracujecie, w dużym stopniu którym przewodzicie. Tylko całym przemysłem możemy pchnąć naprzód gospodarkę, a to zależy przede wszystkim od reformy i od samorządu, od stworzenia nowej kadry kierowniczej i przełamania nomenklatury, od tego, czy potrafimy stworzyć kadry zdolne pracować w nowych warunkach i wyprowadzić nas z kryzysu – to jest gwóźdź problemu. Tamte rzeczy są ważne, ale nie najważniejsze.

Natomiast to pchnięcie naprzód wyjść może tylko wtedy, jeżeli uzyskamy tutaj wspomniany ten impuls, ten wsad pierwszy. Jako minimum tego wsadu ocenia się w tej chwili 3–4 mld dolarów, i te pieniądze uzyskać można, jeżeli potrafimy wykazać, że reformę realizujemy i że ona daje efekty, i że warto z nami handlować i nam jeszcze pożyczyć. Nie żeby stale jeszcze co roku dodawać, tylko żeby nam tą sumę pożyczyć.

Powiedzmy wszakże szczerze, przez te najbliższe lata będzie nam bardzo ciężko. Będzie nam ciężko dlatego, że zabrakło nam dwóch podstaw do dotychczasowego rozwoju naszego dobrobytu, od [19]70 do [19]78 roku dwie rzeczy tutaj zagrały, o czym my czasem zapominamy. To jest to, żeśmy średnio brali od 1 mld do 2 mld dolarów pożyczek, a wtedyśmy jeszcze nie spłacali lub niewiele, i żeśmy żerowali na przerażającym, nieludzkim wyzysku i uciemiężeniu górnika polskiego. Te wolne soboty i niedziele to było te właśnie 30 mln ton, które nam brakuje, to było właśnie te dzisiaj 2,5 mld dolarów. To jest to, myśmy z tego żyli. Miejmy świadomość, z czego się czerpał ten nasz względny dobrobyt i pewien postęp. I tego się szybko, reorganizacją czy jakimiś gwałtownymi inwestycjami, szybko nadrobić nie da, bo był to i straszny wyzysk, i dewastacja naszego majątku.

Konkluzja: lepsze kierownictwo, bo te, które jest, bardzo złe, i kadry, bo tylko one nas mogą wyciągnąć. Bądźmy dojrzali i gotowi ponosić bardzo duże wyrzeczenia, a czeka nas pot i łzy. Musimy być dojrzali, odpowiedzialni, z zaciśniętymi zębami i bez złudzeń, proszę państwa.

Jeszcze krótka uwaga do kolegi Palki, którego program mi się podobał – jest piękny, zwarty, sensowny. Jako ekonomista z całego serca go popieram, bo marzyłbym o tym, żeby wreszcie mieć pieniądz porządny, móc coś kupić za to. Powiedzmy, żeby to grało. Jestem gotów pół pensji miesięcznej przez rok oddać, żeby ten nawis inflacyjny zdjąć, ale, proszę państwa, jako związkowiec przyjąć tego nie mogę. Ponieważ mam trzy argumenty: po pierwsze, nie będzie raptownej zmiany w zaopatrzeniu, jeżeli gwałtownie podniesiemy ceny na te wszystkie podstawowe artykuły, o które chodzi, i będzie to szok szczególnie bolesny. Po drugie, nawet gdybyśmy uczciwie obliczyli rekompensaty, to i tak zawsze są duże odchylenia w konsumpcji u różnych ludzi, od kilku do 20 proc. I w związku z tym, zwłaszcza przy dużej podwyżce, poczucie krzywdy u bardzo wielu ludzi będzie bardzo duże. Uzasadnione.

I po trzecie, proszę państwa, nie łudźmy się, jeżeli byśmy stosowali dalej idące rekompensaty, tak jak chcemy to zrobić, to zdejmiemy podwyżką 10 proc. nawisu. Jeżeli zastosujemy radykalne cięcia i podwyższymy ceny, a nie będziemy podwyższać, tylko najbiedniejszym trochę podwyższymy płace – to zdejmiemy 20 proc. nawisu. Proszę państwa, nie warto. To nie jest główna droga wyjścia z tego. Kończę sprawy ekonomiczne.

Parę słów jako kierownik OPSZ przy KKP. Bogdan Lis przedstawił projekt uchwały uznającej za wyczerpany mandat Rady Programowej ośrodka i kierownika OPSZ. Jest to oczywiście prawo zjazdu, sądzę jednak, że decyzja ta powinna być podjęta na podstawie wszechstronnej oceny pracy i rady, i ośrodka. Bez tego byłaby to decyzja lekkomyślna.

Potrzebny jest do tego raport o pracy ośrodka i ocena kompetentnych czynników związkowych. Myślę, że zgodnie ze statutem – przede wszystkim Komisji Rewizyjnej. W tej chwili OPSZ działa od 9 miesięcy, skupia około 80 osób, w tym 26 członków rady, 22 pracowników stałych i kilkudziesięciu jeszcze pracowników współdziałających. Ogromna większość z nich pracuje społecznie. Cała rada grosza nie brała za swoje prace, i to prace bardzo duże, o których teraz nie ma czasu mówić, chyba żeby szczególne, specjalne sprawozdanie zjazd chciał usłyszeć. Jest to w tej chwili jedyny zorganizowany organ opiniodawczy i studialny KKP. I sądzę, że nie należy go w tej chwili demontować bez dużych szkód. W związku z tym, zgodnie z powziętą już uchwałą w sprawie ekspertów, powziętą już 2 dni temu, sprawa powinna być dogłębnie zbadana i zdecydowana – przez Komisję Krajową.

Natomiast ze swej strony stwierdzam, że jest rzeczą oczywistą, że głównym zadaniem OPSZ będzie w tej chwili szybkie przygotowanie dla Komisji Krajowej wariantowego programu wychodzenia kraju z kryzysu gospodarczego [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, wpływają do nas zapytania, co z przerwą. Program jest szalenie napięty. Ponieważ chcieliśmy zrobić zaraz po przerwie głosowanie, chcemy do przerwy – zgodnie zresztą z tym, co państwo przegłosowaliście wcześniej – zakończyć wystąpienia odnośnie do sekcji 2. W tej chwili mamy jeszcze trzy wystąpienia, o których państwo również zadecydowaliście, zaakceptowaliście. Jest to w kolejności: pan Ryszard Bugaj, pan prof. Trzeciakowski i pan Antoni Gorazd. Zatem proszę głos, i potem zaraz robimy przerwę. Głos zabierze pan Ryszard Bugaj.

RYSZARD BUGAJ

Proszę państwa, mimo spontanicznego aplauzu, jakim państwo wczoraj nagrodziliście wystąpienie prof. Trzeciakowskiego [Kurowskiego?], i mimo dzisiejszego oficjalnego poparcia dla tego programu Konfederacji Polski Niepodległej, pozwolę sobie mieć jednak kilka wątpliwości, uważam, że o dość zasadniczym charakterze. Nie chciałbym jednak, żeby ta polemika miała charakter emocjonalny, żeby miała charakter osobisty. Postaram się mówić spokojnie, ale dobitnie, nie unikając nazywania rzeczy tak, jak uważam, że nazwane one być powinny.

Chciałbym powiedzieć o trzech sprawach. Pierwsza sprawa to jest konwersja. Profesor Kurowski mówił, że ja się tej konwersji boję. Otóż ja chciałem powiedzieć, że ja się tego kompletnie nie boję. Nie boję się tego, i ślady tego – jeżeli państwo czytaliście i tezy programowe, projekt tez programowych, i to, co nasza grupa redakcyjna napisała w ramach pracy zespołu V – to wydaje mi się, że to jest dostateczny dowód.

Ja powiem więcej. W [19]78 roku czy w [19]77 napisałem taką małą broszurkę, która była jedną z pierwszych pozycji wydawniczych NOW-ej, z wprowadzeniem prof. Lipińskiego. I o tych konwersjach tam już pisałem wtedy. Nie o wszystkich, ale o części. Nie po to to mówię, żeby patentować tę sprawę, bo sprawa jest banalna. Bo w obecnej sytuacji gospodarczej te kierunki działania, w postaci tych konwersji – słowa „konwersja” nie chcę używać, będę się upierał przy tym, żeby w naszym dokumencie programowym nie powinniśmy się posługiwać terminem „konwersja”, bo mało kto to rozumie i nie ma powodu, żeby się tym posługiwać. Nie o to mi chodzi, jak wspominam tę broszurę, żeby patentować tę sprawę, tylko o to, żeby mówić, że sprawa ta jest oczywiście aktualna od dawna i właściwie wszyscy ekonomiści z tą sprawą się zgadzają.

Gdzie się zaczynają różnice? Otóż różnice zaczynają się odrobinę dalej, mianowicie one się zaczynają w tym momencie, kiedy powiemy, jaka miała być ta konwersja konkretnie, i w tym momencie, jak ocenimy jej skutki. Otóż ta druga sprawa wydaje mi się najważniejsza i chciałem powiedzieć bardzo wyraźnie: to, co prof. Kurowski – nie z tej mównicy, ale w tekstach, które były rozpowszechniane na tej sali – pisze, a mianowicie, że realizacja jego programu konwersji pozwoli naszemu krajowi uzyskać w ciągu 3 lat 55 proc. wzrost dochodu narodowego, to ja nie waham się powiedzieć, że jest to rozsiewanie iluzji. Iluzji niebezpiecznych.

Dlaczego? Nie mam czasu, żeby bliżej analizować tą propozycję, choć można by to zrobić bardzo szczegółowo, punkt po punkcie. Zatrzymam się bardzo krótko tylko na dwóch sprawach.

Pierwsza sprawa to inwestycje. Profesor Kurowski mówi: musimy mieć reprodukcję prostą. To znaczy, że nie będzie żadnego przyrostu majątku produkcyjnego. Otóż, proszę państwa, gdybyśmy my mieli gospodarkę, majątek trwały w tej gospodarce zharmonizowany, gdyby nie było głębokich dysproporcji, to ja bym był za tą tezą. Natomiast w obecnej sytuacji, kiedy został rozwleczony front inwestycyjny po latach siedemdziesiątych, kiedy jest ogromna ilość niezakończonych inwestycji, kiedy masę inwestycji komplementarnych jest rozwalonych i ponosi kraj z tego powodu straszliwe straty, to ja na tak daleko idącą tezę zgodzić się nie mogę. Obcięcie inwestycji jest konieczne, ale tak skrajna teza, moim zdaniem, jest nie do przyjęcia.

Druga sprawa z tym związana, to jest kwestia skutków tego. Załóżmy, że byśmy tak zrobili, że byśmy to tak radykalnie obcięli. Otóż prof. Kurowski uważa, że te środki, które [zostaną] w ten sposób wyzwolone i wprowadzone do gospodarki w postaci środków obrotowych, pobudzą tą gospodarkę. Tak, jakaś część tych środków pobudzi. Ale sprawa jest znacznie mniejsza, niż to się mówi. Otóż np. całe środki pochodzące z importu, gdybyśmy zlikwidowali w ogóle import inwestycyjny, to byśmy z tego powodu mieli pół miliarda dolarów. Ale czy można w ogóle zlikwidować import inwestycyjny? Całkowicie, do zera? Jest to, oczywiście, moim zdaniem, całkowicie niemożliwe. Twierdzę więc, że gdyby tej chorej gospodarce zaaplikować takie lekarstwo, tak mocne, to obawiam się, że ten chory by tego nie przetrzymał po prostu.

Druga sprawa to jest rolnictwo. Oczywiście, jestem całkowicie za tym, żeby przesunąć nawozy, żeby następował przepływ ziemi, o ile potrzeba, ale te wyliczenia, które są zawarte w propagowanym tutaj dokumencie, jeżeli chodzi o skutki tego dla produkcji żywności, to są wyliczenia całkowicie iluzoryczne, oparte o dziesiątki optymistycznych założeń, nakładających się jedna na drugą. Ekonomiści rolni – ja nie jestem od tego specjalistą – z którymi tę sprawę konsultowałem, są w swoich opiniach tutaj jednoznaczni.

Proszę państwa, w związku z tym tak, ja rozumiem, jakie istnieją nastroje społeczne. Ja wiem, że wszyscy oczekujemy rozwiązań, które pozwoliłyby nam wychodzić z tego kryzysu, i że jest w nas oczekiwanie rozwiązania również cudownego. I chciałem z tej trybuny oświadczyć bardzo wyraźnie, że choć tutaj jestem delegatem, to nie zapominam o tym, że pełnię również pewne funkcje eksperckie. I chciałem bardzo wyraźnie powiedzieć, że ja nie będę tej funkcji pełnił na zasadzie patrzenia w oczy i szukania oczekiwań, i podpowiadania rzeczy, które są oczekiwane. Będę mówił to, co jest związane z realną sytuacją tego kraju [oklaski]. A sytuacja tego kraju jest rzeczywiście rozpaczliwa. I musimy szukać z niej wyjścia, ale realnego, nie w postaci iluzji.

Profesor Kurowski – muszę przy tym zostać na moment, z tą polemiką osobistą – przez pół roku, w różnych gremiach, przy na ogół bardzo dobrym odbiorze propagował projekt moratorium, takiego moratorium na 10 lat bez oprocentowania. Rzeczywiście, cud, bo byłoby to równoznaczne z tym, że podarowano by nam zadłużenie. Nasz kraj, mniej lub bardziej udolnie, prowadził negocjacje. Uzyskaliśmy po straszliwych targach przesunięcie długów, które mieliśmy zapłacić w roku [19]81. Uzyskaliśmy to przy zwiększonym oprocentowaniu, i to znacznie zwiększonym oprocentowaniu. Po prostu nie ma cudów, i to trzeba wyraźnie mówić.

Druga sprawa, o której chciałem powiedzieć – jeżeli państwo pozwolą mi jeszcze, obawiam się, że będę miał pewne trudności ze zmieszczeniem się w limicie czasu – to jest pytanie, czy związek powinien mieć szczegółowy program gospodarczy. Odpowiadam – nie. Nie powinien mieć szczegółowego programu gospodarczego. Są dwa ważne powody, dla których nie powinniśmy mieć szczegółowego programu gospodarczego [oklaski]. Po pierwsze, dlatego że jest zbyt wiele niewiadomych w naszej sytuacji gospodarczej, obiektywnie niewiadomych. Podstawowa niewiadoma – podejrzewam, że mówił będzie o tym prof. Trzeciakowski, który zna się na tym lepiej – to jest sprawa tego, co możemy uzyskać od zagranicy. Otóż, proszę państwa, jeżeli uzyskamy kilka miliardów na rozruch tej gospodarki, to możemy mówić o wyraźnym wejściu na ścieżkę wzrostu. Jeżeli nie uzyskamy albo jeżeli do tego te groźby radzieckie, o których opinia publiczna donosi, staną się realne – ograniczenia dostaw surowcowych do naszego kraju, to wielkim sukcesem będzie utrzymanie tego poziomu produkcji, który posiadamy. Tak to, niestety, wygląda.

I musimy oczywiście z określeniem programu, tego konkretnego szczegółowego programu musimy poczekać, musimy go określić w momencie, kiedy odrobinę się to wyjaśni. Nie możemy tutaj postępować tak, jak postępował planista centralny przez 36 lat, który miał jeden program na wszystkie możliwe okoliczności.

Niepewność druga, podstawowa, to jest pytanie o to, czy nasz związek zdoła się dogadać z rządem. Jeżeli się zdoła, jeżeli rząd pójdzie na reformy, jeżeli uda się uzgodnić pakiet działań antykryzysowych, to możemy rozsądnie i znacznie bardziej konkretnie mówić o takich sprawach, jak przywrócenie równowagi rynkowej. Jeżeli nie, to pytam wszystkich: czy jest możliwe, żeby związek zaakceptował wysokie podwyżki cen poza takim pakietem uzgodnionym? Ja uważam, że jest to nieprawdopodobne, że rzesze członkowskie mogłyby to odrzucić.

Sprawa trzecia, przywracanie równowagi. Mówił o tym polemicznie w stosunku do mnie kolega Karwowski. Otóż sprawa jest rzeczywiście poważna. Ja uważam – i tu jestem zgodny z ogromną większością ekonomistów, i z prof. Kurowskim również – że jeżeli nie nastąpią działania w najbliższych miesiącach, które zapobiegną całkowitemu rozkładowi gospodarki, całkowitemu rozkładowi rynku wewnętrznego, to na koniec tego roku znajdziemy się w zasadzie w systemie kubańskim. Totalnie kartkowym. I napisaliśmy to wyraźnie w naszych tezach programowych.

Ale jest pytanie o drogę, o możliwości wyjścia z tego. Ja, jeżeli chodzi o propozycje kolegi Palki, to uważam, że z punktu widzenia czysto ekonomicznego, może z pewnymi szczegółami, ja bym się z tym zgodził, natomiast nie potrafię się pogodzić z propozycją, którą przedstawia w tych materiałach rozdanych państwu prof. Kurowski. Otóż propozycja ta opiera się o następujące trzy tezy – nie wiem, czy państwo je czytaliście – podnieść ceny żywności do poziomu kosztów produkcji. Chciałem powiedzieć, że to jest równoznaczne z podwyżką przekraczającą 200 proc. Profesor Kurowski proponuje zrekompensować to do wysokości kartek, jakie zostaną równocześnie z tym wydane. Reszta ma trafić do komercyjnej sprzedaży po cenach równowagi, a więc praktycznie prawie po cenach wolnorynkowych. I przywracanie równowagi ma się odbywać potem w ten sposób, jeżeli ja dobrze ten projekt zrozumiałem, że będą tanieć, ta żywność na rynku komercyjnym i będzie rosła produkcja żywności, nadwyżka będzie coraz większa, która ma być sprzedawana po cenach komercyjnych, aż w końcu się wyrówna.

Otóż, proszę państwa, moim zdaniem to nie jest żaden pomysł na przywracanie równowagi rynkowej. Pomysł na przywracanie równowagi rynkowej w oparciu o ogromną zmianę cen żywności przy pełnej rekompensacie był pomysłem dobrym 5 lat temu, kiedy środki pieniężne ludności mogłyby, przynajmniej w jakiejś części, przerzucić się na produkcję przemysłową. Dziś nie mają się przerzucić na co. Zrobimy podwyżkę 200 proc. Ja już nie mówię o tym, jak ona zostanie przyjęta. I nie będziemy mieli rynku żywnościowego, poza wąskim rynkiem komercyjnym, tak jak na mięso to było przed wprowadzeniem kartek.

Jaka jest nasza propozycja, którą szczegółowo żeśmy w zespole V próbowali zapisać? Otóż nasza propozycja jest taka. Po pierwsze ceny, tylko oczywiście jako element pakietu uzgodnionego z rządem działań antykryzysowych i reformatorskich. Po drugie, nie zaczynajmy do podstawowych cen artykułów żywnościowych, chociaż z punktu widzenia np. logiki reformy gospodarczej byłoby to pożądane, ale sięgnijmy najpierw do tych, których sytuacja materialna jest najlepsza. I z tym tak ostro polemizował kolega Karwowski.

Nasza propozycja mówi, że sięgnijmy najpierw do podwyżek drenażowych, które zahamowałyby upadek, całkowity rozkład tego rynku, ale podwyżek drenażowych, takich jak dobra luksusowe, jak alkohol, jak benzyna. Czy to starczy? Nie wiem. Nie wiem. Wydaje mi się jednak, że jest to ta droga, którą powinniśmy iść.

I chciałbym na koniec w tej sprawie postawić jedną kropkę nad i. Otóż w kontekście tego, co powiedział kolega Karwowski, ja bym chciał zadać retoryczne pytanie: kto w pierwszej kolejności ma zapłacić koszty kryzysu? Bo to, co nam mówią koledzy z KPN, że przede wszystkim mają zapłacić działacze partyjni, to ja się z tym zgadzam, tyle że główny sposób działania działaczy partyjnych, główny, podkreślam to, nie polegał na tym, że oni kradli. Główny sposób polegał na tym, że oni marnotrawili, a tego się odebrać nie da. I to oczywiście nie wystarczy. W żadnym przypadku nie wystarczy. Jest więc pytanie: kto w pierwszej kolejności ma płacić koszty kryzysu? Nasza odpowiedź jest jednoznaczna – w pierwszej kolejności ci, których sytuacja materialna jest dużo lepsza od przeciętnej. A dopiero gdyby nie było innego wyjścia, można sięgnąć do kieszeni średniaka. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu Ryszardowi Bugajowi za interesujące wystąpienie.

Bardzo proszę o zabranie głosu pana prof. Witolda Trzeciakowskiego, przygotowuje się pan Antoni Gorazd, jako ostatni w dyskusji w sekcji problemów gospodarczo-społecznych.

[PD 1kzd_2t_049_19811002 – 47 minut 16 sekund]

WITOLD TRZECIAKOWSKI

Proszę państwa, po pierwsze, chciałem serdecznie podziękować za udzielenie mi głosu. Będę mówił o trzech punktach. Pierwsze – uwagi szczegółowe do uchwał, drugie – kredyty a strategia i trzecie – przesłanki polityczne wychodzenia z kryzysu. Krótko. Na stronie 5 jest teza o rozbiciu struktury organizacyjnej gospodarki nakazowo-rozdzielczej. Rozbijać słusznie, ale trzeba powiedzieć coś konstruktywnego, brak sformułowania „zbudować nową strukturę systemu pośredniego sterowania”.

Strona 6 – w moim przekonaniu fragment o handlu zagranicznym jest wysoce niewystarczający. W moim przekonaniu należy obalić interpretację konstytucyjnej zasady monopolu handlu zagranicznego jako partyjnego monopolu handlu zagranicznego. Wszyscy, którzy mają do czynienia z handlem zagranicznym, wiedzą, co mam na myśli. Natomiast należy wprowadzić zasadę społecznej kontroli nad handlem zagranicznym.

Strona 9 – tu będę mówił o sprawach niepopularnych. Związek ma markę przeciwnika eksportu. A to niestety stawia nasz związek w świetle trochę niepoważnym za granicą. Albo jesteśmy za autarkiczną wymianą, albo za otwartą strategią rozwoju, a jeżeli otwarta strategia rozwoju, to nie tylko import, ale i eksport. Dlatego należałoby wstawić akapit o potrzebie rozwoju eksportu, zarówno poprzez proeksportową strategię, jak i poprzez wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych i motywacyjnych dla aktywizacji eksportu. Nie ma wzrostu importu, tak bardzo potrzebnego dla naszej gospodarki, bez wzrostu eksportu. Nie ma możliwości zwiększenia uzyskania kredytów zagranicznych bez dynamizacji eksportu. Wreszcie wzrost eksportu jest najtańszą metodą konwersji zdolności produkcyjnych w sferze inwestycyjnej na produkcję rynkową.

I tutaj kilka niepopularnych ostrzeżeń. Pierwsze, uwaga z renegocjacją reguł handlu zagranicznego z krajami RWPG. Uwaga z postulatem cen światowych – my mamy import czterokrotnie większy surowcowy niż eksport. Przy rosnących cenach surowcowych na świecie, tak jak one się kształtowały w ciągu ubiegłych 5 lat, baza uśredniająca ceny jest dla nas, dla Polski korzystna.

Druga uwaga. Uwaga z możliwością ograniczania handlu zagranicznego z kierunkiem wschodnim na kierunek zachodni. Nasze maszyny, niestety, tak od razu nie nadają się w swojej masie na eksport na rynek wolnodewizowy.

I wreszcie trzecia uwaga, ostrzegawcza – zasada bilansowania obrotów z krajami socjalistycznymi. My w roku [19]81 mieliśmy nadwyżkę importu z ZSRR nad eksportem w wysokości 2 mld dolarów. To wszystko nie przekreśla oczywiście tezy, całkowicie przeze mnie popieranej, o konieczności społecznej kontroli nad handlem zagranicznym.

Problem drugi, krótko – kredyty a strategia. Miarą naszego uzależnienia od zagranicy było to, żeśmy w roku [19]81 musieli szukać na rynkach kredytowych 10 do 11 mld dolarów na spłatę rat kredytowych, procentów i na pokrycie deficytu handlu zagranicznego. To pokazuje, w jakim ogromnym stopniu nasza gospodarka jest uzależniona od obrotów z zagranicą. I teraz, jakie są w związku z tym perspektywy? Tu chciałem pokazać ten ogromny rozrzut. Poczynając od zera, na kierunku zachodnim 3–4 mld dolarów plus nowych pieniędzy możemy ewentualnie uzyskać. Na kierunku wschodnim od zera do tych 2 mld dolarów, które żeśmy w roku [19]81 otrzymali. Czyli od zera łącznie do 6 mld dolarów. Każdy, kto orientuje się, co to jest za rząd wielkości dla polskiej gospodarki, zdaje sobie sprawę z tego, że nie sposób w tej sytuacji zbudować jednoznacznej strategii rozwoju gospodarki bez przesądzenia tego, w jakich przedziałach będziemy się tutaj obracali. I to trzeba sobie wziąć pod uwagę przy formułowaniu zaleceń zjazdowych. Tak, ażeby albo wprowadzić do uchwał różne scenariusze możliwe, w przypadku takim – tak, a w przypadku takim – inaczej. Albowiem inna jest zupełnie strategia wychodzenia z kryzysu, strategia drastycznie deflacyjna, w przypadku, kiedy nic nie otrzymamy z zagranicy, i zupełnie inna w przypadku, jeżeli otrzymamy te 6 mld dolarów. Oczywiście wówczas koszty społeczne wychodzenia z tego dołka, w jakim żeśmy się znaleźliśmy, byłyby znakomicie lżejsze do zniesienia dla naszego wymęczonego społeczeństwa.

Trzeci problem to przesłanki polityczne doraźnego wychodzenia z kryzysu gospodarczego. Pierwsza teza: gdyby nie było kryzysu, nie byłoby tych zdobyczy politycznych, które żeśmy w ciągu ostatniego roku osiągnęli. Druga teza: każdy układ społeczno-gospodarczy ma pewną określoną granicę wytrzymałości na spadek dochodu narodowego. Otóż, moim zdaniem, myśmy tę granicę już osiągnęli. I dalej, dłużej z ratowaniem gospodarki czekać nie można. Jutro może być za późno.

W związku z tym trzecia teza: jedynym środkiem doraźnego wyrwania się z tego wiru załamania jest stworzenie nowych, rzetelnych form współpracy gospodarczej rządu i społeczeństwa, czyli współgospodarowania społeczeństwa. A jak to wygląda w rzeczywistości? Rząd mówi o jedności narodu na zasadzie – 100 proc. partia, 0 proc. społeczeństwo. A może tak zauważyć te 32 mln bezpartyjnych i może interpretować kierowniczą rolę partii nie jako 100 do 0, a np. 51 do 49 [oklaski]. Może by tak przy obsadzie kadry kierowniczej zauważyć, że bezpartyjni to nie ciemniaki, którymi na wszystkich szczeblach gospodarki narodowej trzeba kierować.

Wyjście z kryzysu – i tutaj różnię się od niektórych optymistów, którzy przemawiali przede mną – to mimo wszystko ofiary społeczeństwa. Za te ofiary władza musi zapłacić częścią władzy gospodarczej [oklaski].

Postulat I – winniśmy w moim przekonaniu postulować wzmocnienie obsady kierowniczych stanowisk w gospodarce i przez ludzi cieszących się autorytetem fachowym i społecznym. Postulat II – społeczeństwo powinno uzyskać możność nie tylko negatywnego, przez strajki, ale i pozytywnego wpływu na przebieg, podejmowanie i treść postanowień władz. W tym celu jako pierwszy krok należałoby uformować obywatelskie ciało opiniodawczo-kontrolne, mające charakter rady społeczno-gospodarczej. W skład tego ciała, którego wyłonienie musiałoby zostać dokonane na drodze swobodnego współdziałania organizacji i środowisk społecznych, naukowych i związkowych, winni wejść ludzie posiadający szeroko uznany autorytet intelektualny i moralny. Tego mi w tezach brak. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo dziękuję panu prof. Trzeciakowskiemu. Dziękuję.

Głos ma pan Antoni Gorazd.

ANTONI GORAZD

Proszę państwa, krótko i częściowo w nawiązaniu do myśli zgłoszonych przez moich przedmówców chciałbym przedstawić państwu pod rozwagę kilka wątpliwości w kwestii koncepcji samej istoty reformy gospodarczej, bo chyba tutaj tkwi klucz do rozwiązania tych zasadniczych rozbieżności poglądów, z którymi się stykamy.

Otóż zgłoszona przez doc. Kurowskiego koncepcja konwersji jest bez wątpienia bardzo efektowna i przekonywująca, ponieważ jej konstrukcja jest logiczna, a ponadto jej wywody ilustrowane są materiałem liczbowym. To pierwsze wrażenie nie potwierdza się jednak, gdy postawimy sobie następujące pytania: po pierwsze, czy koncepcja ta jest realna, i po drugie, i być może ważniejsze w tej chwili: w czym tkwi przyczyna tego, że tak chętnie się z nią zgadzamy, i że jest tak właśnie, powiedziałbym nawet entuzjastycznie, przyjmowana na tej sali.

Otóż, odpowiadając na pierwsze pytanie w kwestii realności tej koncepcji, trzeba stwierdzić, że zakładane efekty mogą okazać się iluzoryczne, gdy okaże się, że kierunki i zakres konwersji nie potwierdzą się w praktyce. I skąd ta wątpliwość. Otóż taki przypadek mieliśmy już raz w niedawnej przeszłości, a i wcześniej też występowały. W niedawnej przeszłości, mówiąc o niedawnej przeszłości, mam na myśli sławny manewr gospodarczy. Przy czym, proszę państwa – proszę mnie nie posądzać o naginanie rzeczywistości do intencji wystąpienia – ja zgadzam się z tym, że ten manewr, że ta koncepcja to nie jest prosta kontynuacja tego manewru. Ta koncepcja konwersji dotyczy, powiedzmy sobie, w kwestii materialnej już czegoś innego. Ale sama idea jest dokładnie taka sama – przegrupowanie środków. Manewr ten, jak wiadomo, miał rozwiązać wszystkie nasze kłopoty – wówczas. Okazało się jednak, że w warunkach, gdy nie działają mechanizmy gospodarcze i system motywacyjny, sama chęć zrealizowania założonego przegrupowania sił i środków nie jest realna.

W takim razie rodzi się pytanie – czy mamy zdecydować się na powtórzenie takiego manewru, z ryzykiem, że ten manewr się nie powiedzie, tak jak to już było do tej pory? I drugie pytanie – czy wówczas, kiedy wystąpi takie zjawisko, nie ma już naprawdę żadnej szansy na wyprowadzenie kraju z kryzysu?

Zastanawiając się nad drugą kwestią, to jest problemem popularności koncepcji, należy zwrócić uwagę na to, że w koncepcji konwersji rola ludzi, a również i społeczeństwa, i związku zostanie sprowadzona może prawie do zera. Wystarczy po prostu czekać na efekty, jakie mają powstać w wyniku przegrupowania środków. Nie wynika stąd, z tej koncepcji konwersji, ani potrzeba lepszej, wydajniejszej, a zwłaszcza mądrzejszej pracy, ani potrzeba zaciskania pasa. Po prostu trzeba czekać. Te właśnie wątpliwości chciałbym zgłosić państwu pod rozwagę, jeżeli będziecie dokonywać wyboru koncepcji.

Koncepcja, o której mówili wczoraj kolega Frasyniuk i kolega Helebrandt, oraz inne osoby, w której podstawową rolę przypisuje się przedsiębiorczości i reaktywowaniu systemu motywacyjnego, daje, wydaje mi się, lepszą gwarancję tego, że przedsiębiorstwa nie tylko z nazwy będą tymi przedsiębiorstwami i że nastąpią niezbędne zmiany w gospodarce pod wpływem stosowania starannie przemyślanych instrumentów ekonomicznych, które wywodzić się będą właśnie z samej idei przedsiębiorczości w dosłownym tego słowa znaczeniu.

Wypowiadając się właśnie na rzecz tej przedsiębiorczości, silnego systemu motywacyjnego, związanej z tym samorządności, decentralizacji, w istocie, proszę na to zwrócić uwagę, zmierzamy w kierunku stworzenia sprawdzonych już w innych krajach zasad funkcjonowania gospodarki. Przy czym, trzeba zauważyć, że koncepcja ta z pewnością nie jest na pierwszy rzut oka koncepcją efektowną i chwytliwą. Zakłada ona bowiem wyjście z istniejących trudności drogą rzetelnej i dobrze opłacanej pracy i poprawy zachwianej struktury gospodarki poprzez działanie mechanizmów ekonomicznych. A nie jest efektowną dlatego, że do dobrej pracy nas się zachęca stale, tylko że może troszeczkę w innych regułach, w innych warunkach.

I jeszcze jedna uwaga. Otóż w moim przekonaniu w programie należy dokładnie określić, co należy osiągnąć i tylko ogólnie, jak należy to osiągnąć. Natomiast wydaje mi się, że niedopuszczalne jest zamieszczanie w programie pomysłów szczegółowych sposobów działania, ponieważ może się okazać, że są one po prostu nieskuteczne w ramach bieżącej działalności. Mieliśmy już doświadczenie, związane z podjętą w sprawie samorządów uchwałą z I tury zjazdu. Sam pomysł metody działania okazał się niecelny, ponieważ warunki się na tyle zmieniały, że metoda ta nie może być wykorzystywana. A więc pozostawmy metody działania bieżącej realizacji, natomiast w programie należy dokładnie zamieścić cel, o który nam chodzi i ogólnie tylko metody. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo [oklaski].

Obiecałem państwu przerwę po tych wystąpieniach, ale, niestety, są dwa wnioski formalne, które musimy przegłosować. Wniosek pierwszy – pan Wacław Adamczak, Wielkopolska: „Składam stanowczy protest przeciwko niedopuszczeniu mnie do głosu w dyskusji programowej. Jako członek zespołu mediacyjnego doc. Kurowskiego pragnę przedstawić główne tezy naszego opracowania”.

Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi? Mikrofon nr 6. Proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja się pytam, gdzie był ten pan, kiedy było głosowanie nad sprawą zamknięcia w ogóle listy dyskutantów. I ten wniosek, który został przegłosowany. Dlaczego tego pana nie było na sali? Ostatecznie reprezentujemy 10 tysięcy ludzi i naszym obowiązkiem jest tu siedzieć. I będziemy parę razy głosować i nie wiadomo na co.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.

Zgodnie z regulaminem wnioskodawca złożył swój projekt, ja odczytałem pana projekt. W związku z czym pytam państwa, kto jest za tym, aby udzielić głosu panu Wacławowi Adamczakowi z Regionu Wielkopolska, proszę o podniesienie mandatów do góry. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał, przepraszam?

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Naprawdę bardzo trudno ocenić. Może policzymy.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_049_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_050_19811002]

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ – SEKCJA II]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

…prawo głosu jest pięciominutowe, wobec tego sądzę, że lepiej będzie, jeśli zabierze głos pan Adamczak [oklaski]. Nim to jednak nastąpi, pozwólcie państwo, że przegłosuję drugi wniosek formalny pana Grzegorza Palki, Ziemia Łódzka: „Proszę o prawo repliki dla doc. Kurowskiego” [oklaski]. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Nie, nie, przepraszam bardzo. Czy jest głos przeciw? Najmocniej państwa przepraszam.

Czwórka, proszę.

WŁADYSŁAW FRASYNIUK

Więc, proszę państwa, wydaje mnie się, że już dostatecznie dużo tutaj usłyszeliśmy. Robi nam się wodę z mózgu. Ciekaw jestem, z czym my wrócimy do załóg pracy. Ja proponuję, żeby ci wszyscy eksperci, wszyscy, którzy mają nowe pomysły w sprawie reformy gospodarczej, zebrali się w osobnym pomieszczeniu i spróbowali opracować jeden wspólny dokument [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Kto jest za tym, ażeby udzielić głosu doc. Kurowskiemu na prawach repliki, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Ja proszę kuluary o nieocenianie wyników głosowania. Kto jest przeciwny? Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów za udzieleniem głosu [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, głos ma pan Wacław Adamczak, Region Wielkopolska. Proszę o przygotowanie się pana doc. Kurowskiego. Przypominam, że głos trwa 5 min, prawo repliki zgodnie z regulaminem – 2 min.

WACŁAW ADAMCZAK

Szanowni delegaci, w obliczu katastrofy gospodarczej kraju związek nasz musi zająć jasne i zdecydowane stanowisko w kwestii gospodarczej. Nie może to być stanowisko typowe dla związków zawodowych, opiera się ono bowiem na dwu podstawowych przesłankach, mianowicie kompetencji i dobrej woli władz. Jeżeli do kompetencji, pod względem formalnym nikt zastrzeżeń z nas nie ma, to kompetencje merytoryczne, w świetle dotychczasowych naszych doświadczeń w odniesieniu do niektórych przedstawicieli władz, budzą zastrzeżenia. I przesłanka druga – dobra wola. Nasze doświadczenia wskazują, że z tą dobrą wolą różnie bywa.

W nawiązaniu do tego chciałbym ustosunkować się do tezy nr 4, przedstawionej w tym projekcie programu. I jest tam między innymi takie stwierdzenie: „Niedopuszczenie do grożącego nam obecnie całkowitego rozkładu rynku nie może być realizowane przez podwyżki cen podstawowych towarów i usług. Te podwyżki muszą być ograniczone do niezbędnego minimum i powinny być w pełni lub prawie w pełni zrekompensowane”. Proponuje się jednocześnie przeprowadzenie podwyżek cen artykułów luksusowych, jak tutaj kolega Bugaj wspominał, również benzyny.

Co to oznacza z punktu widzenia związkowego. Raz, że pod względem społecznym jest to, moim zdaniem, teza absolutnie nie do przyjęcia, bowiem stosuje się selektywne uderzenia w grupy społeczne, które bronić się nie mogą. I w ten sposób można uderzać wszystkie grupy czy warstwy społeczne po kolei, praktycznie bez żadnej reakcji, bez obrony ze strony związku, więcej, za pełną aprobatą związku.

Uważam ponadto, że ta teza jest po prostu nierzetelna pod względem ekonomicznym. Proszę sobie przeliczyć, co da podwyżka cen artykułów luksusowych, ile będziemy mieli z tego zysku, czy zamkniemy lukę inflacyjną. Kilku- czy kilkunastuprocentowe domknięcie luki inflacyjnej jest przedstawione jako próba całościowego zamknięcia tej luki inflacyjnej – to jest po prostu iluzja. Nie możemy się na taką tezę, niestety, zgodzić.

Dlatego też, proszę państwa, przedstawiamy nieco inny program, nieco inne założenia. Uważamy, że przede wszystkim musi być wskazany jasno cel, muszą być wskazane metody i przewidywane skutki. Tych przewidywanych skutków w tezach programowych nie ma, bo – powiedzmy sobie szczerze – jeżeli nie będą zastosowane jakieś radykalne rozwiązania, które proponuje nasz zespół, co nas czeka? Jedyną alternatywą za parę miesięcy jest powszechna katastrofa, katastrofa społeczna, niekontrolowany wybuch, skierowany nie tylko przeciwko rządowi, ale przeciwko nam, nam, którzy przyzwoliliśmy na takie metody i taki sposób działania. To jest po prostu chowanie głowy w piasek.

Dlatego też pragnę przedstawić państwu, jak naszym zdaniem powinny te tezy programowe być przerobione. Teza nr 1 i teza nr 2 powinny być naszym zdaniem przesunięte na koniec. Tezę nr 3 i 4 w ogóle należy usunąć i w to miejsce wstawić program alternatywny. Te tezy nie ustosunkowują się do programu rządowego. Skoro jako związek podejmujemy się opracowania alternatywnego programu, musimy precyzyjnie i szczegółowo omówić wszelkie niedomagania programu rządowego, i to prof. Kurowski zrobił.

Teza nr 3: proponujemy wstawić ów program alternatywny, przedstawiony nam w dniu wczorajszym przez doc. Kurowskiego. I tutaj jedna uwaga odnośnie do tego, że to jest iluzja. Proszę państwa, swego czasu, jeszcze przed kryzysem, robiłem bardzo precyzyjne porównania stopy życiowej ludności różnych państw o zbliżonym poziomie rozwoju gospodarczego – Polska, NRD, Węgry, Austria i inne. Co się okazało? Stopa życiowa ludności NRD była wyższa 1,84 razy, Austrii przeszło 2,5-krotnie. Wszyscy ekonomiści są zgodni co do jednego, że skala marnotrawstwa u nas, wynikła ze zwykłego marnotrawstwa materiałów, wynikła z niewłaściwej organizacji produkcji czy niewykorzystania czasu pracy, to jest rząd 30 proc. A gdzie jest pozostałe 70 proc.? Te pozostałe 70 proc. tkwi w absolutnie nieprzystosowanej do celów gospodarczych strukturze. Jedynym celem gospodarki powinno być zaspokojenie potrzeb życiowych społeczeństwa, jego najwyższa stopa życiowa, a nasza struktura gospodarcza absolutnie tych warunków nie spełnia. I dlatego twierdzę z całą odpowiedzialnością, że tutaj konwersja jest konieczna.

Następna sprawa. Jako tezę nr 3 proponujemy wstawić temat „Przywracanie równowagi rynkowej”. I tutaj proponujemy dwa warianty. Zdajemy sobie sprawę z tego – między innymi o tym mówił kol. Palka – że te warianty są dosyć drastyczne. Wyrośliśmy na bazie protestu przeciwko fałszowi i zakłamaniu. Czy my, jako związek, mamy wyjść do społeczeństwa z programem, który przedstawia nieobiektywnie rzeczywistość? Nie stać nas na to, żeby powiedzieć ludziom prawdę? Uważam, że powinniśmy to zrobić.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas 5 min minął. Muszę zapytać salę, czy może pan mówić dalej. Jak pan widzi, poparcie jest znikome. Dziękuję bardzo.

Proszę o zabranie głosu doc. Kurowskiego, proszę o replikę. Przypominam, czas 2 min [oklaski].

STEFAN KUROWSKI

Mam 120 sek. Szkoda czasu na oklaski. Dziękuję. Dziękuję za dopuszczenie do repliki.

Proszę państwa, trzech wybitnych ekonomistów ruszyło do ataku przeciwko mnie. O co? Pan Wielowieyski mówi tak: gwoździem programu jest reforma i samorząd. Inne rzeczy są mało ważne, a więc mało ważna jest polityka gospodarcza, mało ważny jest program wyjścia z kryzysu, to zostawmy rządowi. Rozumiecie, jaka jest intencja? A z czym ruszyły organy rządowe do ataku, jeśli chodzi o sprawę zjazdu? Właśnie do ataku na alternatywny program wyjścia z kryzysu. Tu jest gwóźdź programu.

Druga sprawa, pan Bugaj: „Ja nie mam ambicji zrobienia kariery w związku, jestem niezależnym ekspertem i dlatego mówię w sposób niezależny”. Pan Bugaj mówi tak: konwersja – on się zgadza, on się zgadza na przesunięcie w rolnictwie, tylko nie od razu, nie na raz. I w ten sposób właściwie wywraca tak zwanego kota do góry ogonem. Ja też oczywiście nie mówię o konwersji nagłej, konwersji wszystkiego. Konwersja jest możliwa i to jest najtańszy sposób, najtańszy sposób podniesienia gospodarki.

Pan Bugaj mówi tak: „czy związek potrzebuje mieć szczegółowy program?”. Nie szczegółowy, w tej chwili nie jesteśmy zdolni do opracowania szczegółowego programu, związek potrzebuje mieć program ogólny, ale konkretny. A nie ogólnikowy [oklaski].

I wreszcie odpowiedź panu Gorazdowi: wyjątkowa demagogia. Pan Gorazd mówi tak, że koncepcja konwersji pozwala na to, żebyśmy nie potrzebowali więcej pracować i zaciskać pasa. No, przecież nonsens! Koncepcja konwersji pozwala na to, żebyśmy widzieli sens właśnie w zaciskaniu pasa. Taka jest idea. A podawanie przykładu [oklaski], że raz się jakiś tam manewr przesunięcia sił i środków nie udał, to przecież jest zupełny nonsens, bo to był manewr okrzyczany i reklamowany przez PZPR, a teraz to jest zupełnie co innego. Jeżeli my ten program postawimy, to to będzie inaczej realizowane. Taka jest moja odpowiedź. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo dziękuję panu doc. Kurowskiemu. Znakomicie zmieścił się pan w czasie.

Proszę państwa, proszę o chwilę wyjątkowej uwagi. Teraz będzie 10-minutowa przerwa. Po przerwie na salę wpuszczani są wyłącznie delegaci. O godz. 12.45 zostaną zamknięte drzwi do sali i nikt, bez względu na to, czy delegat czy nie delegat, podczas rozpoczęcia wyborów wpuszczony na salę nie będzie. Przypominam, spotykamy się tutaj za 10 min, o godz. 12.45.

LESŁAW PAGA – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, z uwagi na to, że delegaci dość często gubią identyfikatory, kierownik służby porządkowej wydał polecenie, by służba porządkowa sprawdzała identyfikatory z mandatem bądź dowodem osobistym, celem eliminowania możliwości wejścia na salę „Olivii” osób nieuprawnionych. Bardzo prosimy o życzliwe potraktowanie takich próśb służby porządkowej.

[Przerwa]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

…zajmować miejsca, za chwilę zamykamy drzwi na dolną salę obrad.

[Brak fragmentu nagrania]

…uchwał i wniosków o powrót na salę, jeśli znajdują się jeszcze gdzieś w kuluarach.

MICHAŁ KUROWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

…otrzymał od Krajowej Rady Kombatantów następujące pismo:

„Do I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« w Gdańsku.

Żołnierze polscy, którzy walczyli na wszystkich frontach świata, oddając krew i zdrowie za Polskę, i tylko za Polskę, zrzeszeni w regionalnych kołach kombatantów NSZZ »Solidarność«, tak jak w polskim sierpniu, tak i dzisiaj stoją w jednym szeregu z całą bracią »Solidarności« w walce o naszą przyszłość, o naszą godność narodową.

W chwili obecnej jesteśmy zorganizowani w 30 kołach kombatantów, w zarządach regionalnych »Solidarności«. Ruch nasz rozszerza się na wszystkie regiony kraju. Z radością przekazujemy wszystkim delegatom, że w dniu 13 września 1981 r. na Jasnej Górze, podczas uroczystego apelu i mszy św. w intencji księży kapelanów poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej na wszystkich frontach i miejscach kaźni, został poświęcony ogólnopolski sztandar kombatantów NSZZ »Solidarność«.

W imieniu wszystkich kombatantów związkowców zwracamy się do zjazdu o oficjalne uznanie nas za integralne ogniwo organizacyjne NSZZ »Solidarność«. Naszym szczególnym zadaniem jest umacnianie »Solidarności« i jej ideałów w całym kraju, oddanie umiejętności, doświadczeń i reszty sił dla dobra ukochanej ojczyzny, przekazanie młodemu pokoleniu prawdziwej historii Polski i jej narodowych tradycji.

Za Krajową Radę Kombatantów wiceprzewodniczący Adam Mazur” [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa o zajęcie miejsc i przerwanie rozmów, proszę o szczególny tym razem porządek w sali obrad. Wszyscy państwo, którzy nie zajęli miejsc, proszeni są o szybkie tego dokonanie. Żeby jeszcze skupić państwa uwagę, przedstawiam państwu widokówkę z Czechosłowacji z wyrazami sympatii dla „Solidarności” i serdecznymi życzeniami owocnych obrad dla I Zjazdu. Widokówka ta została przemycona przez polskich turystów. W cywilizowanym świecie robią to poczty [oklaski].

Pytanie do służb porządkowych: czy delegaci już wszyscy weszli do sali obrad? Rozumiem, że tak. Zamykamy drzwi.

Proszę o zabranie głosu Komisji Wyborczej.

[PROTOKÓŁ NR 12 I KOMUNIKAT NR 7

KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ.

GŁOSOWANIE I WYBÓR PRZEWODNICZĄCEGO KK]

[PD 1kzd_2t_050_19811002 – 17 minut 33 sekundy]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, przystępujemy do wielkiej, ważnej i historycznej chwili: wyboru przewodniczącego Niezależnego Samorządnego Związku „Solidarność”. Proszę, apeluję gorąco do wszystkich, abyście zachowali powagę należną temu faktowi.

Na wstępie odczytam protokół z dnia dzisiejszego:

„Protokół Komisji Mandatowo-Wyborczej I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność« nr 12. Komisja, po sprawdzeniu listy delegatów na I Krajowy Zjazd Delegatów, przedstawionej przez Krajową Komisję Wyborczą, stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów. W dniu 2 października 1981 r. na sesji porannej obecnych jest 851 delegatów, co stanowi 94,6 proc.. Ilość ta spełnia wymagania statutowe uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności delegatów. Gdańsk, dnia 2 października 1981 r.”. Podpisy członków Komisji Mandatowo-Wyborczej.

I komunikat nr 7 Komisji Mandatowo-Wyborczej:

„W dniu dzisiejszym, za chwilę zostaną przeprowadzone wybory przewodniczącego związku. Karty wyborcze, wydrukowane zgodnie z wymogami zawartymi w regulaminie obrad, opieczętowane i podpisane przez Komisję Mandatowo-Wyborczą, wydawane będą delegatom bezpośrednio przed głosowaniem, za okazaniem mandatu. Jednocześnie z kartą wyborczą każdy delegat otrzyma kartę głosowań. Na karcie tej w kwadracikach, poszczególnych kratkach, są numery umieszczone od 1 do 30. W każdej turze wyborów Komisja Mandatowa będzie informowała, który numer wykreśli Komisja Skrutacyjna przy oddawaniu głosu. Ten fakt ma zagwarantować, że delegat wrzucił do urny tylko jedną kartę wyborczą w danej turze głosowania, a jednocześnie nie będzie naruszał zasady dobrowolności oddania głosu, gdyż kartka ta jest własnością delegata i nikt nie ma prawa jej kontrolować.

Przed rozpoczęciem wydawania kart wyborczych wszystkie osoby nieposiadające mandatu delegata zobowiązane są opuścić salę. Dotyczy to również fotoreporterów. Jednakże ze względu na historyczny moment i aby zachować nagrania archiwalne i filmy archiwalne, Komisja Mandatowo-Wyborcza wyraża zgodę, aby w trakcie głosowania były na sali następujące osoby: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych – 3 osoby, nagłośnienie sali – 2 osoby, nagrania dokumentalne dźwięku – 5 osób, BIPS – 3 osoby, Agencja Filmowa „Mazowsze”, twórca Robotników ’80, telewizja BIPS i 3 osoby z sekretariatu zjazdu. Tylko te osoby, niebędące delegatami, mogą pozostać na sali obrad. Jeśli jeszcze znajdują się inne osoby, prosimy o opuszczenie tej sali.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę kontynuować.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

W tej chwili chciałabym odczytać państwu listę osób, członków Komisji Mandatowo-Wyborczej, które w tej chwili będą spełniały swoje zadanie: Górny Jerzy[14] – Region Śląsko-Dąbrowski, Chojnacki Zygmunt[15] – Zielona Góra, Wojtoń Romuald[16] – Małopolska, Polkowski Jan[17] – Mazowsze, Karnaś Stanisław[18] – Rzeszów, Kuć Ryszard[19] – Region Środkowo-Wschodni, Kwoka Andrzej[20] – Opole, Stasiewicz Henryk[21] – Mazowsze, Obuchowicz Marek[22] – Toruń, Biały Marek – Mazowsze, Labus Jerzy[23] – Region Śląsko-Dąbrowski, Dulemba Zbigniew[24] – Małopolska, Łączak Czesław[25] – Małopolska, Moska Jan – Dolny Śląsk, Jarmuszkiewicz Roman – Łódź i przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej Danuta Nowakowska, Gdańsk.

Proszę państwa, w momencie rozdawania kart wyborczych wszyscy delegaci muszą siedzieć na swoich miejscach. Proszeni są do końca o nieopuszczanie miejsc. Z tą samą prośbą zwracam się również do członków prezydium zjazdu, aby byli uprzejmi zająć miejsca w swoich sektorach. Również członkowie wszystkich komisji proszeni są o zajęcie miejsc w swoich sektorach.

Proszę państwa, oprócz wymienionych osób, które dokumentują zjazd, na sali znajdują się również trzy protokolantki i pięć maszynistek, tam, za osłoną, które są pod kontrolą Komisji Mandatowo-Wyborczej.

Jest jeszcze prośba, aby wszyscy delegaci po otrzymaniu kart wyborczych i karty głosowań w dalszym ciągu pozostawali na swoich miejscach, do momentu przejęcia prowadzenia dalszej części wyborów przez Komisję Skrutacyjną. Czy są jakieś pytania? Nie widzę.

Proszę państwa, proszę członków Komisji Mandatowo-Wyborczej do przystąpienia wydawania kart wyborczych.

[Brak fragmentu nagrania]

…delegatów o nieopuszczanie swoich miejsc.

Ze skreślaniem proszę wstrzymać się do momentu przejęcia dalszej części wyborów przez Komisję Skrutacyjną. Przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej wyjaśni wszystkie sprawy, wszystkie wątpliwości związane z samymi wyborami.

Proszę państwa, Komisja Mandatowa ma bardzo ważną uwagę do wszystkich. W karcie wyborczej przy numerze mandatu kandydata Andrzeja Gwiazdy w druku nastąpiła pomyłka. Przy numerze mandatu zamiast 01016, w karcie wyborczej wydrukowano 01006. Prosimy nie poprawiać już tego numeru. Wszyscy państwo są poinformowani o pomyłce. Prosimy w karcie wyborczej nie poprawiać tego numeru. Prawidłowy numer mandatu pana Andrzeja Gwiazdy jest 01016.

[Brak fragmentu nagrania]

[Wyd]awanie kart wyborczych już zbliża się do końca. Prosimy o zachowanie spokoju, o wykazanie maksimum cierpliwości. Ten czas można przeznaczyć na refleksję, na zastanowienie się nad wyborem kandydata. Prosimy o spokój. Jeszcze raz proszę, aby państwo nie poprawiali numeru, bo głos będzie nieważny [gwar].

Mikrofon nr 4.

ANDRZEJ BORZĘCKI (?)

Chciałbym zaprotestować przeciwko informacji, którą usłyszeliśmy przed chwilą. Informacja poprzednia dotycząca poprawienia numeru mandatu została podana w niewłaściwej kolejności. Naprzód Komisja Wyborcza podała treść informacji dotyczącej numeru mandatu Andrzeja Gwiazdy, a dopiero później prosiła o niepoprawianie, gdy już część delegatów zdążyła numer poprawić. Dopiero później podano skutek poprawy, to znaczy nieważność głosu. W tym przypadku należało dokonać wymiany kart wyborczych, jeżeli skutek miałby być utrzymany.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Rozumiem, dziękuję, porozumiałam się z Komisją Skrutacyjną. Karty zostaną uznane z poprawką numeru mandatu. Poprawka zostanie uznana. Można poprawić, poprawka numeru zostanie uznana.

Proszę państwa, członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej kończą już rozdawanie kart wyborczych. Jeszcze raz przypominam, że karta z poprawionym numerem mandatu pana Andrzeja Gwiazdy jest ważna. Zgodnie z ordynacją wyborczą, z regulaminem obrad, nie może być na karcie tylko żadnych dodatkowych dopisków.

Chciałam zapytać, czy wszyscy delegaci otrzymali karty wyborcze. Przepraszam. Nie widzę żadnych zastrzeżeń. Wobec tego proszę o pozostanie na miejscach i dalszy przebieg wyborów poprowadzi Komisja Skrutacyjna. Przekazuję głos Komisji Skrutacyjnej.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dziękuję uprzejmie.

Proszę państwa, poproszę członków Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych o podejście przed stół prezydialny. Pozostałych delegatów i członków komisji proszę o zajęcie miejsc. Proszę państwa, pozostałych członków komisji proszę o zajęcie miejsc.

Proszę państwa, dla wyjaśnienia: ponieważ karta z poprawionym numerem mandatu Andrzeja Gwiazdy jest ważna, jak również ważna jest karta z niepoprawianym numerem mandatu, żeby była pełna jasność dla państwa.

Członków Komisji Mandatowo-Wyborczej proszę o zajęcie swoich miejsc. Poproszę członków prezydium Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych o pobranie urn wyborczych, pokazanie, podejście wyżej na podium, pokazanie wszystkim delegatom, że urny są puste.

Proszę państwa, proszę o spokój.

Jest 6 urn wyborczych. Państwo wszyscy je widzą. Komisja Skrutacyjna przystępuje do następnego etapu, to znaczy zabezpieczenia urn.

W międzyczasie, jak członkowie Komisji Skrutacyjnej zabezpieczą urny, podam państwu kilka informacji porządkowych.

Może najpierw odczytam skład komisji dla porządku, dla zachowania formalności, skład Komisji Skrutacyjnej, która w dniu dzisiejszym będzie pracować. Przewodnicząca Komisji Elżbieta Błaszczyńska – Region Bydgoszcz. Prezydium: Marek Miecznikowski[26] – Mazowsze, Adam Żyliński[27] – Piła, Franciszek Chodakowski[28] – Region Śląsko-Dąbrowski, Henryk Mierzejewski – Region Gdańsk, Ireneusz Just[29] – Śląsk Opolski. Członkowie Komisji: Zbigniew Nawrocki – Jelenia Góra, Dominik Tyburski[30] – Mazowsze, Maria Wasiuk[31] – Mazowsze, Anna Makarewicz[32] – Mazowsze, Jacek Pilchowski[33] – Mazowsze, Andrzej Węgrzyn – Wielkopolska Południowa, Jan Huszcza – Chełm, Antoni Kalicki – Małopolska, Zdzisław Wyżykowski[34] – Małopolska, Jan Budnik – Małopolska, Piotr Kuźmiak – Dolny Śląsk, Bronisław Bartczak – Dolny Śląsk, Ryszard Moździerz[35] – Dolny Śląsk, Jerzy Feruś[36] – Dolny Śląsk, Witold Król – Dolny Śląsk, Kazimierz Jarosz – Podbeskidzie, Jerzy Świder – Gdańsk, Jerzy Kołodziejczyk[37] – Środkowo-Wschodni, Mikołaj Jaroszuk – Środkowo-Wschodni, Ewaryst Waligórski – Pomorze Zachodnie, Teresa Praszyńska[38] – Świętokrzyski, Zygmunt Waszka – Świętokrzyski, Maria Treć – Śląsk Opolski, Barbara Przesłańska – Częstochowa, Bronisław Kawęcki – Radom, Stanisław Popka[39] – Łódź, Wojciech Krakus – Łódź, Wiesław Plezia[40] – Piotrków Trybunalski, Henryk Krzyżanowski – Wielkopolska, Edward Dreszczyk[41] – Wielkopolska, Przemysław Zell[42] – Toruń, Jan Chmielewski – Płock, Seweryn Nowak[43] – Kędzierzyn-Koźle, Zygmunt Bąk[44] – Pobrzeże, Andrzej Jacyna[45] – Słupsk, Janusz Sanocki – Nysa, Andrzej Kowalski[46] – Śląsko-Dąbrowski, Dorota Moczygęba[47] – Śląsko-Dąbrowski, Henryk Pękala[48] – Śląsko-Dąbrowski, Marian Maciejczyk[49] – Śląsko-Dąbrowski, Ryszard Banaś[50] – Śląsko-Dąbrowski, Bronisław Lachowicz[51] – Leszno, Chochulski Grzegorz – Łódź, Kaczorowska Barbara – Łódź, Stanisław Giemza – Śląsko-Dąbrowski, Frankowski Teofil – Dolny Śląsk, Golis Józef – Dolny Śląsk, Bogdan Blindow – Gdańsk.

Taki jest skład Komisji do Głosowań Tajnych.

Proszę państwa, w trakcie do dnia dzisiejszego nie napłynęły do Komisji Skrutacyjnej żadne zażalenia na temat przyjętego systemu obliczania. To jest, jak państwo wiecie, na co się zgodziliście – przy wyborach przewodniczącego Krajowej Komisji liczenie podwójne: systemem komputerowym i systemem ręcznym. Przypominam: obliczenia na stoczni, w Stoczni Gdańskiej im. Lenina.

Jak będzie wyglądał, proszę państwa, przebieg naszego głosowania. Jak państwo już wiecie, do dyspozycji mamy 6 urn. Z przodu przed prezydium stać będą na stolikach 3 urny. Z tyłu sali są również 3 stoliki, będą stały tam, na każdym z nich po jednej urnie.

Zespoły Komisji Skrutacyjnej, jeśli są gotowe, proszę o przejście, zgodnie z ustaleniami, na poszczególne stanowiska pracy.

Państwo otrzymaliście wraz z kartą wyborczą kartę do głosowań, kartę skreśleń. Przy każdej turze głosowania Komisja Skrutacyjna określa, jaki numerek obowiązuje. Są to numery od 1 do 30. Kartki te powinny być podpisane przez państwa – imię, nazwisko, numer mandatu. Ta wkładka jest integralną częścią, z jaką państwo musicie zgłosić się do głosowania, to znaczy podchodząc do urny wyborczej, każdy z państwa musi mieć z sobą mandat oraz tą wkładkę. Jeśli wkładki nie będzie miał, nie będzie mógł oddać głosu.

Po dokonaniu przez państwa wyboru na kartach wyborczych, każdy z państwa podchodzi do wybranej przez siebie jednej z sześciu urn, oczywiście w odpowiednim momencie – kiedy powiem, że można rozpocząć, kiedy przystępujemy do oddawania głosów. Okazujecie się państwo mandatem oraz wkładką, na której to wkładce członek Komisji Skrutacyjnej dokonuje skreślenia ustalonego numeru porządkowego dla danego głosowania.

Proszę państwa, może być sytuacja, że ktoś z państwa nie chce głosować, ktoś sobie sam skreśli na tej karcie. Jedna rzecz jest pewna, że jeżeli podejdzie ktoś z numerem, ja ten numerek obowiązujący dla danej tury podam. Jeżeli ktoś podejdzie z państwa z numerem skreślonym – nie będzie mógł również głosować. Po oddaniu przez państwa głosów, każdy z państwa ma dwie możliwości: wrócić na miejsce i siedzieć spokojnie [śmiech], bądź wyjść poza obręb tej sali, z tym że bez możliwości powrotu do momentu zakończenia prac przez Komisję Skrutacyjną.

Z chwilą, kiedy wszyscy państwo czy większość z państwa oddacie swoje głosy do urn wyborczych, Komisja Skrutacyjna na tej sali przystąpi do wysypania na stoły kart wyborczych, sprawdzenia ich pod względem formalnym, spakietowania, następnie włożenia do worka bądź skrzyni, zapieczętowania i cała komisja udaje się wraz z tym materiałem i tymi kartami wyborczymi do Stoczni Gdańskiej, gdzie nastąpi przeliczenie głosów.

Chciałam państwa jeszcze poinformować, że system opracowany, system komputerowy został przetestowany przez zespół ekspertów spośród delegatów, do czego zobowiązałam się wobec państwa i co zostało wykonane. Mam na to ich protokół i oświadczenie. Mamy nadzieję, a wręcz pewność, że jest wszystko wobec tego w porządku. Stało się woli państwa zadość.

Numer obowiązujący w I turze głosowania na przewodniczącego Krajowej Komisji – ustalam numer 5. Proszę państwa, wam nie wolno – jeżeli skreślicie, to nie będziecie mogli głosować, ja już mówiłam. Jest to informacja dla członków Komisji Skrutacyjnej. Można, proszę państwa? Czy członkowie Komisji Skrutacyjnej gotowi są? Można przystąpić do oddawania głosów [gwar].

Dobrze, proszę państwa, wydawało mi się, że ordynacja wyborcza, która została przez nas samych ustalona i przez nas samych zatwierdzona, powinna być dla państwa jasna. Skoro nie, w związku z tym wyjaśnię państwu: jest jedno miejsce mandatowe, w związku z tym skreślamy trzy nazwiska minimum. Jeśli ktoś z państwa skreśli cztery nazwiska, jest to również głos ważny, to znaczy tyle, że państwo nie głosujecie na żadnego z kandydatów. Nie można, o czym już koleżanka, przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej powiedziała, robić na kartach wyborczych żadnych rysunków, dopisków, napisków – wówczas głos ten jest głosem nieważnym. Dziękuję.

Kto z państwa będzie gotowy, proszę o zachowanie spokoju, grzeczne ustawianie się w kolejce i oddawanie głosów. Proszę w kolejce przygotować mandaty, proszę państwa, i wkładki wyborcze.

[Głosowanie]

[Brak fragmentu nagrania]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Czy jest ktoś, kto nie oddał jeszcze swego głosu, a chce oddać? Pytam, czy jest ktoś z państwa, kto nie oddał swego głosu – po raz wtóry – a chce oddać, z uwagi na fakt, że Komisja Skrutacyjna zamknie urny wyborcze.

Pytam po raz trzeci: czy jest ktoś z państwa, kto nie oddał swego głosu? Ponieważ nie widzę, upoważniam członków Komisji Skrutacyjnej do zamknięcia urn wyborczych i podejścia do dwóch stołów przed prezydium. Jeśli ktoś z delegatów będących na zewnątrz chce wejść i obserwować dalszą pracę Komisji Skrutacyjnej, może, z tym że proszę o zachowanie odległości – nie przybliżać się bliżej, niż są pierwsze miejsca siedzące.

[Brak fragmentu nagrania]

[Po zakończeniu głosowania]

[ODCZYTANIE SKIEROWANEGO DO ZJAZDU

ORĘDZIA BISKUPA GDAŃSKIEGO]

[PD 1kzd_2t_050_19811002 – 51 minut 21 sekund]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

W dniu dzisiejszym wpłynęło orędzie biskupa gdańskiego do delegatów Zjazdu NSZZ „Solidarność”. Oto tekst orędzia:

„Drodzy delegaci! Jeżeli jako biskup gdański ośmielam się przesłać do was to orędzie, czynię to z głębokiego poczucia obowiązku jako pasterz Gdańska, gdzie właśnie odbywa się zjazd. Przesyłam wam słowa pozdrowienia, życzliwości i nadziei. W obliczu wielkich i poważnych chwil, jakie przeżywa nasz naród, w trosce o dobro ojczyzny, która po Bogu jest największą naszą na ziemi wartością i świętością, zwracam się do was, w ogromnej większości wierzących, ale i do tych, którzy stoją z dala od wiary, ze słowami bratniej życzliwości, otuchy i, jak powtarzam, nadziei.

Związek wasz »Solidarność«, którego zasady walki o godność i prawa człowieka zawsze podzielałem i podzielam, jeśli pragnie być naprawdę solidarnością, powinien działać solidarnie. Niech prawda znaczy prawda, sprawiedliwość znaczy sprawiedliwość, a »Solidarność« niech znaczy solidarność.

Razem w jedności, w zjednoczeniu, bez prywaty, bez szukania własnego interesu, bez rozbijania całości, bez podziałów, które zawsze w dziejach naszej ojczyzny przynosiły klęski, starajcie się pracować ku wspólnemu dobru, któremu na imię Ojczyzna.

O tę jedność działania, o tę wspólnotę działania, która jest warunkiem powodzenia NSZZ »Solidarność«, apeluję do was, drodzy delegaci. Niechaj wszystkich nas przygarnie w jeden naród solidarnie wasz związek, postępując zawsze odważnie, ale z pełną rozwagą, bez obawy, ale i bez zacietrzewień, partykularyzmów, rozbijania całości na zwaśnione grupy. Postępujcie z powagą, z odwagą i z rozwagą.

Związek wasz, jak głosi Ojciec Święty Jan Paweł II w ostatniej encyklice o pracy, ma obowiązek dbać o pracę ludzką, poszanowanie jej i godność. Takie jest wasze zadanie, ponad wszystko jednak miłość ojczyzny.

Ufam, że zjazd wasz w ostatecznej konkluzji przyniesie wartościowe posuwanie się naprzód w pełnej gotowości bronienia praw i godności człowieka, ale bez konfrontacji.

Bądźcie, drodzy delegaci, zawsze wierni prawdzie, sprawiedliwości i pokojowi. Prawdzie, sprawiedliwości i jedności, która tak bardzo jest potrzebna naszej udręczonej ojczyźnie”.

Podpisał Lech Kaczmarek[52], biskup gdański. Gdańsk, dnia 27 września 1981 r. [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, ruszyły komputery, a w oczekiwaniu na werdykt I tury wyborów na przewodniczącego rozpoczynamy sesję popołudniową naszych obrad. Prowadzący Michał Kurowski, Pomorze Zachodnie. Zabierze teraz głos przedstawiciel Komisji Mandatowo-Wyborczej.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, Komisja Mandatowa prosi o przesunięcie dyskusji nad sposobem przeprowadzania kandydatów, jak również samej prezentacji kandydatów na czas taki, który pozwoli organizatorom wydrukować listy wyborcze. Wczoraj o godz. 21.00 dopiero zostały zamknięte listy wyborcze. Zgodnie z regulaminem obrad, Komisja Mandatowa ma czas 24 godz. do dostarczenia tych list. Listy zostały już sporządzone, natomiast jeszcze nie są wydrukowane. Delegaci muszą mieć w rękach listy wyborcze, żeby mogli sobie czynić odpowiednie adnotacje przy prezentacji kandydatów. Dlatego proszę o przesunięcie tego na godzinę późniejszą, do momentu, kiedy komisja zgłosi, że organizatorzy dostarczyli wydrukowane listy wyborcze. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że nie ma żadnej technicznej możliwości do rozpoczęcia prezentacji kandydatów i wobec tego jesteśmy zmuszeni do tej prośby się przychylić. Czy tak mam to rozumieć?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję bardzo.

[SPRAWA KONTYNUOWANIA DYSKUSJI PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_050_19811002 – 58 minut 4 sekundy]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Regulamin obrad pozwala nam na dopuszczenie do zabrania głosu przedstawiciela Komisji Programowej.

Proszę bardzo, kolega Milewski.

JERZY MILEWSKI

Proszę państwa, jeszcze wczoraj Komisja Programowa wnioskowała do prezydium zjazdu, aby dyskusję programową prowadzić wyłącznie na zebraniu plenarnym zjazdu oraz aby nie przerywać dyskusji nad programem prezentacją kandydatów do Komisji Krajowej. Chodziło nam o to, aby w tworzeniu programu mogli uczestniczyć wszyscy delegaci i także o to, aby Komisja Programowa miała czas na zredagowanie nowej wersji tekstu programu i przedstawienia jej zjazdowi bezpośrednio po wyborze Komisji Krajowej. Obecnie prace nad nowym tekstem nie są możliwe, gdyż nie wypowiedzieli się jeszcze liczni dyskutanci, a zwłaszcza ci, którzy mają propozycje innej formy lub innej treści całego programu.

Zatem wnosimy do zjazdu o kontynuowanie dyskusji programowej zarówno dzisiaj, jak i w dniu jutrzejszym, aż do jej wyczerpania. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

W związku z wystąpieniem kolegi Milewskiego pozostaje nam do rozstrzygnięcia, czy wracamy do kontynuowania dyskusji programowej, zarówno dzisiaj jak i w dniu jutrzejszym. Wobec tego kto z państwa jest…

Proszę bardzo, jest głos w dyskusji.

MICHAŁ ORLICZ

Ja bardzo przepraszam, bardzo przepraszam, Orlicz, Jelenia Góra. Ja złożyłem oficjalny protest w formie wniosku formalnego, znaczy wniosek formalny w formie protestu z prośbą, a właściwie żądaniem odczytania go na forum zjazdu. Nie zostało to dopełnione. Ja uważam, że jako członek związku mam prawo żądać od prezydium odczytania protestu.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest przeciwnego zdania do stawianego problemu powrotu do dyskusji programowej? Proszę mikrofon nr 12.

STANISŁAW GAWROŃSKI

Gawroński, Kujawy i Ziemia Dobrzyńska. Ja chciałem prosić – przypuszczam, że więcej wniosków formalnych na ten temat wpłynęło – żeby były wszystkie przeczytane, a nie tylko w tej formie, i dopiero wtedy sprawa pod głosowanie dana.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ponieważ jest rzeczywiście w tej sprawie jest kilka wniosków formalnych, które są zgodne z propozycją kolegi Milewskiego, ja odczytam ten wniosek, który jest zatytułowany „Protest”. Jest to protest kolegi Michała Orlicza z Jeleniej Góry:

„Przyjechaliśmy na ten historyczny zjazd, aby wrócić do naszych wyborców z konkretnym, jasnym programem. Członkowie – przynaglani propagandą PZPR, kolejkami, straszeniem rozlewem krwi, wizją makabrycznej zimy, podczas której, zdaniem rządu, musi umrzeć część dzieci, kobiet, starców z winy »Solidarności« – oczekują od nas, swoich delegatów, konkretnych jasnych i możliwych do zrealizowania wskazówek taktycznych. Nasi wyborcy nie żałują pieniędzy na koszty zjazdu, z którym wiążą swoje być albo nie być. Tymczasem my bezmyślnie głosujemy za tym, aby stłumić dyskusję nad programem, nadzieją ludzi pracy.

Zejdźcie do załóg, powiedzcie robotnikom i ich żonom, że zakneblowaliście usta tym, którzy chcą ten program wypracować. Tym, którzy nie dają sobie narzucić stanowiska ekspertów oderwanych od rzeczywistości. Powiedzcie tym znękanym ludziom, że bardzo wam się spieszy do domów, że szkoda pieniędzy na jeden dzień dłużej trwających obrad. Protest mój proszę traktować jako głos ubolewania nad waszym beztroskim postępowaniem. Proszę was o anulowanie waszej decyzji o zamknięciu ust tym, którzy zostali przez swoich wyborców zobowiązani do przekazania zjazdowi problemów narodu.

Żądam od was podporządkowania się woli tych, którzy ten ruch stworzyli. Komu spieszno do domu, może złożyć mandat. Żądam przywrócenia dyskusji na dotychczasowych zasadach. Proszę jednocześnie redakcję »Głosu Wolnego«, Radia »Solidarność« oraz naszego »Tygodnika Solidarność« o opublikowanie tego tekstu. Kolega Michał Orlicz z Jeleniej Góry”.

Jest podobny wniosek. Ponieważ nie zmieni to toku naszego ewentualnego głosowania, więc przeczytam go również. Też jest to wniosek formalny, podpisany przez kilku delegatów. Nazwiska są mniej lub bardziej czytelne, jednym z nich jest kolega Pytlak z Gorzowa[53].

„Żądam nieograniczania dyskusji w sprawach polityki społecznej i programu związku. Jest to najważniejsza dyskusja na zjeździe. Niedopuszczalnym było poddawanie tego pod głosowanie. Delegaci, którzy głosowali za zakończeniem dyskusji w tym temacie, niech powiedzą o tym swoim wyborcom. Jeśli ktoś nie wytrzymuje, niech wyjedzie i powie to w zakładzie pracy, a nie odbiera głosu delegatom, którzy są w konkretnych, jeszcze nieomawianych sprawach, zobowiązani do wystąpienia przez swoich wyborców. Jeśli półtora dnia straciliśmy na uchwalanie ordynacji wyborczej, to kpiną jest ograniczanie dyskusji nad programem związku.

Wniosek: dziś po przerwie obiadowej do skutku prowadzić prezentację kandydatów do Komisji Krajowej i do Komisji Rewizyjnej, a jutro od rana do wyczerpania prowadzić dyskusję programową. I prośba: jeśli wniosek ten nie przejdzie, proponuję zebranie się delegatów, którzy nie wystąpili, i zebranie w punktach spraw, które nie zostały omówione, po czym zaprezentowanie ich wyborcom. Kujawy, Gawroński Stanisław”.

Proszę państwa, ponieważ to są właściwie sprawy zbieżne, wobec tego musimy się wypowiedzieć, czy wracamy do dyskusji programowej, a później musimy to uściślić. Kto z państwa… Czy są jeszcze jakieś może głosy przeciwne? Nie widzę.

Proszę bardzo, dziewiątka, proszę.

ZYGMUNT STASZEWSKI

Zygmunt Staszewski, 07075, Dolny Śląsk. Proszę państwa, techniczne możliwości organizacji zjazdu mówią o tym, że musimy ten zjazd skończyć w poniedziałek. Organizatorzy twierdzą, że we wtorek nie są w stanie zapewnić nam już ani noclegów, ani wyżywienia. Taka była opinia kierownika organizacyjnego zjazdu, Jarmakowskiego, w dniu wczorajszym. To jest rzecz pierwsza.

Druga rzecz: wydaje mi się, że dyskusje w tej chwili już prowadzone nie wnoszą nic nowego do tematu. Każdy, kto chciał włożyć swój wkład do programu, mógł dołączyć się do zespołów programowych. I tylko winą delegatów jest to, że nie brali udziału w pracach zespołów programowych. W związku z czym w tej chwili robienie sobie kampanii wyborczej poprzez występowanie i głoszenie tez, które można było złożyć na piśmie, wydaje mi się bzdurne. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Już była jedna wypowiedź. Ja jeszcze chciałem, czuję się w obowiązku powiedzieć państwu, że istnieje taka możliwość. Regulamin naszych obrad przewiduje, że osoby, które nie zostały dopuszczone do głosu, mogą złożyć pisemne wnioski proponowanej wypowiedzi do protokołu. I tych, którzy się na to zdecydują, prosimy o składanie wystąpień w formie pisemnej do sekretariatu prezydium. Wystąpienia zostaną zarejestrowane zgodnie z listą dyskutantów, przekazane do Komisji

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_050_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_051_19811002]

Uchwał i Wniosków i wydrukowane w tej samej formie, jak wystąpienia w czasie dyskusji plenarnej. Prosimy, aby teksty wystąpień były napisane czytelnie i aby mieściły się w pięciominutowym czasie wystąpienia. Tym sposobem delegaci wywiążą się z nałożonych zadań przez wyborców i załogi i przyczynią się do konstruowania programu. To jest taka możliwość oczywiście, którą państwo mogą wziąć pod uwagę.

Nie zmienia to faktu, że przystępujemy do głosowania. Kto z państwa jest za kontynuowaniem dyskusji programowej? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Musimy liczyć głosy, bo jedna osoba nie jest zdecydowana [jedna osoba w KSGJ].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, musimy zatem powtórnie wypowiedzieć się w tej sprawie. Kto z państwa jest za kontynuowaniem dyskusji plenarnej dotyczącej programu związku, proszę mandat do góry.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 16, drugi – 23, trzeci – 3, czwarty – 15, piąty – 13, szósty – 23, siódmy – 4, ósmy – 10, dziewiąty – 5, dziesiąty – 14, jedenasty – 14, dwunasty – 14, trzynasty – 4, czternasty – 0, piętnasty – 9, szesnasty – 12, siedemnasty – 5, osiemnasty – 8.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest przeciw temu wnioskowi?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 30, drugi – 3, trzeci – 20, czwarty – 21, piąty – 10, szósty – 2, siódmy – 20, ósmy – 20, dziewiąty – 29, dziesiąty – 15, jedenasty – 18, dwunasty – 19, trzynasty – 50, czternasty – 20, piętnasty – 12, szesnasty – 16, siedemnasty – 15 i osiemnasty – 13.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Kto z państwa się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wynik: za wnioskiem głosowało 192 delegatów, przeciwko 333 [gwar].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dyskusja zatem nad tematem II została odroczona.

Proszę państwa, są kolejne wnioski formalne; jeden z nich przeszedł z dnia wczorajszego. To jest wniosek kolegi Piotra Kuczyńskiego z Mazowsza:

„Składam wniosek, aby przed wyborami władz związku ustalić wysokość wynagrodzenia dla przewodniczącego i członków Prezydium Komisji Krajowej i pozostałych szczebli. Czy ustalić ma to zjazd, czy nowo wybrane władze Krajowej Komisji?”.

Czy jest jakaś wypowiedź przeciwko temu wnioskowi?

Ósemka – poproszę.

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Makowski, Piła. Jest w ramach komisji problemowej komisja finansowa, która ma propozycję. Prosimy o dopuszczenie tej komisji, żeby przedstawiła stanowisko w tej sprawie i w innych sprawach finansowych.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy ktoś z państwa chciałby wypowiedzieć się przeciwko temu nowemu wnioskowi?

Proszę bardzo, mikrofon nr 2.

STANISŁAW KRUKOWSKI

Proszę państwa, wracam do tego, o czym była przed chwilą mowa. Najważniejszą sprawą jest program, w związku z tym wnioskuję, ażebyśmy w tej chwili przystąpili do dyskusji nad tematem III, a nie zajmowali się sprawami szczegółowymi. Temat III jest najważniejszym tematem – dotyczy stosunku związku do władz państwowych i proszę, ażeby ten temat był obecnie przedmiotem naszej debaty [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę złożyć to jako wniosek formalny.

Proszę państwa, czy państwo chcą się zapoznać z proponowaną przez kolegę koncepcją rozwiązań finansowych?

Wobec tego proszę o wypowiedź, czy zjazd, czy Komisja Krajowa ma ustalić sprawy finansowe. Poddaję pod głosowanie wniosek: czy ustalić ma sprawy [gwar] opłaty Komisji Krajowej i członków zjazd, czy nowo wybrana Komisja Krajowa? Jeszcze są uwagi w tej sprawie.

Poproszę, mikrofon nr 1.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Bardzo prosiłbym o uwzględnienie planu prac programowych przedstawionych przez komisję. Komisja Programowa opracowała projekt uchwały dotyczącej gospodarki finansowej związku, sprawy zarówno siatki płac, jak i sprawy zasiłków w związku. Jest to obszerny projekt, który był przedmiotem długich dyskusji. Myślę, że byłoby rzeczą niedobrą, gdyby podejmować dyskusję właśnie bez tego punktu wyjściowego. Prosiłbym zatem, ażeby uwzględnić to i ażeby dyskusję w tej sprawie prowadzić już wówczas, gdy projekt ten zostanie przedstawiony. Dyskusja będzie bardziej owocna.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Było to wyjaśnienie, które w istotny sposób zmienia nasze spojrzenie na tą sprawę. I, proszę państwa, ponieważ nie ustaliliśmy właściwie, co w tej chwili będziemy w programie naszym przeprowadzali, dlatego że nie jest możliwa prezentacja kandydatów, wobec tego następnym punktem naszego programu mogła być dyskusja plenarna nad pakietem przygotowanym przez Komisję Programową, pakietem III: „Związek a życie publiczne”. Wymaga to jednak zgody państwa na kontynuowanie dyskusji nad tym tematem.

Kto z państwa jest za tym, abyśmy kontynuowali dyskusję plenarną w temacie III – „Związek a życie publiczne”? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, ażeby prowadzić dyskusję w temacie III.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

A zatem, zgodnie z państwa decyzją, przystępujemy do dyskusji plenarnej w pakiecie III.

Proszę o przedstawiciela Komisji Programowej, który wprowadzi nas do dyskusji. Proszę jedynkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym przypomnieć prezydium, że złożyłem wniosek, który do tej pory nie został jeszcze poddany głosowaniu i w ogóle przedstawiony. Prosiłbym bardzo o przeczytanie tego wniosku przed w ogóle dyskusją nad programem w temacie III.

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ – SEKCJA III]

[PD 1kzd_2t_051_19811002 – 12 minut 47 sekund]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę uprzejmie, może podejść do sekretariatu i my ten wniosek zaraz sprawdzimy. Proszę bardzo, rozpoczynamy dyskusję plenarną.

JAN WASZKIEWICZ

Jan Waszkiewicz, numer mandatu 07082. Proszę państwa, ja byłem redaktorem sekcji tematycznej III, obejmującej całość problemów objętych wspólnym tytułem w projekcie dokumentu programowego, tytuł ten, jakiśmy nadali, jest „Samorządna Rzeczpospolita”. W zakresie prac sekcji leżała wielka mnogość różnych problemów. Przypomnę tylko nazwy zespołów i problematykę zespołów, które w skład tej sekcji wchodziły. A więc: „Prawa obywatelskie i praworządność” – to jest pierwszy z tych zespołów, „Edukacja i kultura narodowa” – kolejny, „Związek wobec władz państwowych i PZPR”, „Związek i inne ruchy społeczne”, wreszcie „Środki masowego przekazu”.

Pracując nad tą problematyką, doszliśmy do wniosku, że tym właśnie, co spaja całą tą szeroką problematykę, jest to, co zawarliśmy w tytule. Jest to pewna nowa wizja, wizja nowego ułożenia stosunków życia publicznego w naszym kraju, urządzenia pod hasłem samorządności we wszystkich możliwych dziedzinach objętych tym zakresem tematycznym.

Proszę państwa, tylko w tej chwili jedna uwaga, dotycząca całości tego materiału. Ze względu na, tak jak powiedziałem, bardzo szeroką problematykę, przewijały się w naszej sekcji bardzo różne, odmienne stanowiska. W związku z tym materiał, który państwu przedstawiamy, jest wynikiem daleko idących kompromisów między bardzo różnymi pozycjami osób, które występowały. Zdajemy sobie sprawę wobec tego, że jest on prawdopodobnie niezadowalający, zwłaszcza dla osób, które prezentowały swoje stanowiska w sposób skrajny.

Proszę państwa, jednakże uważamy, że to, co umieściliśmy w tytule, a więc kierunek pewien, dążenie do tego, aby nasz kraj stał się krajem samorządnym, wymaga wysiłku większości, znakomitej większości ludzi, i dlatego taką właśnie kompromisową wersję ośmieliliśmy się państwu tu przedłożyć.

Za chwilę wprowadzenie, dalszy ciąg – wypowiedzi, to będą wypowiedzi kolegów, którzy koordynowali poszczególne tematy. A więc kolega Romaszewski opowie o najważniejszych kontrowersjach i wynikach sekcji dotyczących praw obywatelskich i praworządności. Ja zabiorę jeszcze raz głos, żeby powiedzieć o wynikach pracy sekcji „Edukacja i kultura narodowa”. Kolega Kaczyński wypowie się na temat sekcji, która pracowała nad stosunkiem związku do władz państwowych i PZPR. Myślę, że kolega Kaczyński zajmie nieco więcej czasu niż inni występujący, dlatego że problem ten budził najżywsze kontrowersje. Kolega Bartczak powie o sekcji mówiącej o związku i innych ruchach społecznych. Wreszcie kolega Markiewicz[54] o tym, do czego doszedł zespół pracujący nad środkami masowego przekazu.

Ja w tym miejscu to ogólne, najogólniejsze wprowadzenie chcę skończyć i prosiłbym kolegów, żeby w tej kolejności zabrali tu teraz głos.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, zabierze głos kolega Romaszewski.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI

Romaszewski z Mazowsza, mandat 16070. Proszę państwa, mówiąc o zespole IX, o pracach zespołu IX, właściwie chyba należałoby stwierdzić jedną rzecz, że praktycznie w tym zespole kontrowersji było bardzo mało. Dlaczego bardzo mało? No, to jest to nieszczęście, które stworzyła nasza władza, że wszyscy po prostu zgodnie uważamy, że w tym kraju praworządności nie ma i że system prawny po prostu należy bardzo zasadniczo zmienić. I to w ogóle nie podlegało praktycznie dla nikogo żadnej kwestii.

Mówiąc o problemach związanych z praworządnością, chyba warto zaznaczyć, zacząć może od naszego stanowiska, że jest to w tej chwili, w naszym przekonaniu, jedna z bardziej kluczowych spraw stojących przed związkiem. Dlaczego? No, przede wszystkim dlatego, że wiąże się to po prostu ze sprawą represji kierowanych przeciwko działaczom związku, przeciwko niezależnym inicjatywom, niezależnym społecznym i politycznym inicjatywom na terenie naszego kraju. Ilość tych represji znakomicie w ostatnim okresie wzrasta i rzeczywiście jest o czym mówić. I wydaje się, że po problemach gospodarczych, po problemach środków masowego przekazu, właśnie problem praworządności jest tym jednym z najistotniejszych i w tej dziedzinie rzeczywiście zrobiliśmy jak dotychczas bardzo mało.

Proszę państwa, po tym wstępie jednak spróbuję powiedzieć – zresztą państwo zapewne zapoznali się z tekstem, który został państwu przedstawiony – no i spróbuję porównać ten tekst, w tej małej książeczce, z dyskusjami, które były prowadzone na terenie zespołu IX. Myślę, że różnic zasadniczych pomiędzy naszymi ustaleniami zespołu IX a tym, co ukazało się w książeczce, jest bardzo niewiele i wiążą się raczej one z faktem, że tak powiem, pewnej szczegółowości. Bo mimo że zespół IX, zespół praw obywatelskich i praworządności, był takim zespołem, że tak powiem, bardzo legalistycznym, to jak nam powiedziano, że mamy trzy strony napisać, to myśmy tę całą problematykę spróbowali zawrzeć na trzech stronach. Potem nastąpiła dalsza kondensacja materiału i w tej książeczce on jest nieco jeszcze skrócony o pewne kwestie szczegółowe, i to są prawdopodobnie te różnice, które zostaną tutaj podniesione w dyskusji.

Proszę państwa, w ogóle, jeżeli chodzi o tą część programu, to zgrupowana jest ona w trzech blokach tematycznych.

Pierwsza sprawa to jest sprawa praw obywatelskich, tak bym to rozumiał, jakichś ogólniejszych praw, ogólniejszych zasad funkcjonowania podstaw systemu prawnego w tym kraju. No i tu stanowisko jest wszystkich dosyć jednoznaczne, to jest: podstawą jest równość wszystkich obywateli i wszystkich, co ważniejsze, instytucji wobec prawa. To można formułować bardziej miękko lub bardziej twardo, tym niemniej takie jest stanowisko. I tutaj, być może, myśmy formułowali postulat dotyczący zmian, wiązaliśmy ze zmianami postanowień konstytucji, dotyczących właśnie statusu instytucji, dotyczących statusu organizacji politycznych, zmiany pewnych uregulowań konstytucyjnych. Jakich, to się łatwo domyślić. To zostało zmienione na formę „uregulowań”, więc ja myślę, że ta kwestia wypłynie, ale jest to kwestia bardzo szczegółowa.

Pewne różnice poglądów zarysowały się w sprawie roli paktów praw. To znaczy, tutaj różnic poglądów nie ma, natomiast zespół postulował włączenie takiego punktu, który nazywał się „Ratyfikowanie przez Polskę tzw. protokołu fakultatywnego do paktów praw”. Ten punkt do ostatecznej wersji programu nie wszedł. O co, proszę państwa, w tym punkcie chodzi? Otóż istnieje taki protokół fakultatywny, który pozwala państwom na utworzenie międzynarodowego komitetu prowadzącego kontrolę przestrzegania praw człowieka na terenie danego kraju. Jest to w pewnym sensie instytucja odwoławcza, do której mogą się odwołać obywatele państwa, które sygnowało ten dokument, i ten trybunał bada stan poszanowania praw w danym kraju. Nie wiem, czy dość jasno mówię. Na to, żeby Polska mogła przystąpić, musiałaby podsygnować ten protokół fakultatywny, i wtedy należałaby do takiego trybunału, takiego komitetu, który badałby sprawy również z terenu Polski. W przeciwnym wypadku ten trybunał w te sprawy oczywiście się nie miesza.

Kontrowersja, proszę państwa, dotyczyła tutaj tego, że punkt, który został wstawiony przez zespół IX, brzmiał tak: „Związek uznaje za istotną gwarancję respektowania praw obywatelskich ratyfikowanie przez Polskę tzw. protokołu fakultatywnego międzynarodowych paktów praw, w którym przewidziana jest skarga do organów międzynarodowych w przypadku naruszenia praw obywatelskich jednostek lub grup osób przez organy państwowe”.

Dlaczego, proszę państwa, to wypadło? Otóż przeważyło zdanie, że tego typu instytucje międzynarodowe, które w zasadzie posiadają jakieś uprawnienie do badania praw, nie posiadając w efekcie żadnych skutecznych sposobów zmuszenia państw do respektowania tego i faktycznie pozostają właściwie dla nas bez większego znaczenia. I włączać sobie do programu, żeby walczyć o stworzenie takiej instytucji, która w gruncie rzeczy nic nie gwarantuje, wydawało się niecelowe. Bardziej celowe wydaje się, żeby po prostu „Solidarność” sama została gwarantem prowadzenia instytucji prawnych i przestrzegania praw w tym kraju.

Proszę państwa, dalsze zmiany były bardzo nieznaczne i dotyczyły kwestii już zdecydowanie szczegółowych.

Drugi blok spraw to były sprawy związane z niezależnością sądownictwa i tutaj opieraliśmy się właściwie zupełnie zgodnie, że podstawą jest niezależność sądów, polegająca, po pierwsze, na nieusuwalności sędziów i samorządzie sądowym pozwalającym na wybieranie prezesów. I to w zasadzie wszędzie idzie w tym samym kierunku. Tutaj większych różnic nie ma. Ja tylko chciałem zwrócić tutaj uwagę, że sędziowie, że pracownicy wymiaru sprawiedliwości jeszcze w trakcie trwania prac nad programem wnieśli dodatkową propozycję, która prawdopodobnie była państwu rozdana, bardziej uszczegóławiająca ten postulat, ponieważ dla nich to jest w tej chwili, że tak powiem, sprawa życia i śmierci. Bo właśnie w tej chwili mamy do czynienia z rosnącą kampanią władz państwowych właśnie przeciwko pracownikom prokuratury, przeciwko pracownikom sądownictwa.

Proszę państwa, trzecia grupa spraw, którą żeśmy włączyli do programu, to są sprawy, określiłbym to jako sprawy aktualne. To znaczy jest to sprawa osób represjonowanych za przekonania i tu jednoznacznie zajmujemy stanowisko, że związek będzie zdecydowanie występował w obronie tych ludzi. I dalej, że stoimy na stanowisku, że jednak, ażeby prawo w tym kraju było prawem, to ludzie odpowiedzialni za przestępstwa przeciwko społeczeństwu muszą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej. Dotyczy to zarówno przestępstw, które doprowadziły kraj do ruiny gospodarczej, jak i przestępstw związanych z prawami ludzkimi, ze strzelaniem do robotników w Poznaniu, w Gdańsku, na Wybrzeżu, w Szczecinie, czy też maltretowaniem robotników Radomia. Takie punkty zostały włączone do programu.

Wyodrębniona z programu została sprawa Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania. To jest w tej chwili jeden z istotniejszych problemów, które przed nami stanęły. Mianowicie w związku z aresztowaniem i przebywaniem w więzieniu Leszka Moczulskiego, Tadeusza Stańskiego[55] i Romualda Szeremietiewa[56], jak również braci Kowalczyków[57], powstały inicjatywy społeczne, działające na rzecz uwolnienia uwięzionych. Ta akcja prowadzona przez te komitety w dużej mierze była torpedowana przez państwo, co pociągnęło za sobą dalsze represje. Akcja Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania znacznie się w tej chwili rozwinęła i władze państwowe postanowiły przejść do kontrataku, delegalizując powstałe komitety. No, w tej sytuacji uznaliśmy za stosowne uregulowanie – ponieważ komitety te w jakiejś mierze były zainicjowane przez „Solidarność”, uchwałą KKP z 10 grudnia, która powołała taki ogólnopolski komitet – wobec tego postanowiliśmy w tej chwili tą sprawę uregulować odrębną uchwałą, nadającą tym komitetom status agendy związkowej.

Tu, proszę państwa, wyłaniała się pewna kontrowersja, dotycząca właściwie dwóch chyba spraw. Jedna sprawa to była sprawa samodzielności tych agend jako takich, druga sprawa to była kwestia zakresu ich działania. Ostatecznie uchwała – która zostanie przez nas przedstawiona w ostatniej części, kiedy zostanie przedstawiony cały pakiet, cały pakiet uchwał Komisji Programowej – stoi na stanowisku, że komitety te uznajemy za agendy związkowe i że statut tych agend, agend do spraw realizacji 4. punktu porozumienia, będą zatwierdzały zarządy regionów i w zależności od kompetencji regionów on będzie tak czy inaczej ustalony. Jednocześnie związek bierze pod swoją opiekę wszystkich współpracowników tych agend.

No, tak wyglądała tematyka zespołu IX. Dziękuję bardzo.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Głos zabierze kolega Jan Waszkiewicz.

JAN WASZKIEWICZ

Proszę państwa, ponownie zabieram głos, tym razem jako koordynator sekcji X – „Kultura i edukacja narodowa”. Nasza sekcja zajmowała się szeroką problematyką, w której oprócz tych dwu haseł wymienionych już mieściła się również nauka. Od razu chcę powiedzieć, że wprawdzie nauka znalazła w tym projekcie dokumentu programowego bardzo słaby oddźwięk, dlatego że postulaty nauki pod adresem pomocy ze strony związku zawodowego były znacznie słabsze niż ze strony dwu pozostałych dziedzin. Niemniej mogę państwa poinformować, że w tej chwili już jest sformułowana przez delegatów, członków tego zespołu, osobna teza, która prawdopodobnie będzie włączona do tez programowych, poświęcona temu właśnie zagadnieniu.

Co do kultury i edukacji narodowej. Proszę państwa, o tym, jak to wygląda w chwili obecnej, wiele mówiono już wczoraj z tej mównicy, nie będę więc tego powtarzał. Oprócz tej strony diagnostycznej, zajmowaliśmy się sprawą, jak z tego wyjść, co dla kultury i edukacji można zrobić w ciągu tych dwóch najbliższych lat, które dla całego społeczeństwa będą niezmiernie dramatyczne.

Nie mamy co do tego specjalnych złudzeń, bo wiemy, jak do tej pory była traktowana przez państwo właśnie ta sfera życia duchowego, że wśród tych osób, instytucji, grup, które obciążać się będzie kosztem wychodzenia z kryzysu, z łatwością może znaleźć się, tak jak to było i poprzednio, cały ten potężny dział dotyczący kształtowania, przechowywania i przekazywania kultury, świadomości narodowej i społecznej.

Dlatego, proszę państwa, widzimy tutaj dwie zasadnicze rzeczy, które związek może i powinien zrobić. Jedna z nich znalazła stosunkowo słabe odbicie w tezach, ale tezy będą przeredagowywane pod tym kątem. Mianowicie, potrzebna jest jeszcze jedna konwersja, że użyję słowa, które tutaj padało dzisiaj dość często. Potrzebne jest odwrócenie priorytetów w naszym życiu politycznym i gospodarczym. Otóż wydaje nam się, że celem zasadniczym istnienia państwa jest tworzenie warunków dla rozwoju życia duchowego człowieka. Ekonomia, polityka powinny służyć temu, by tego typu warunki dla rozwoju jednostki i dla rozwoju kultury stwarzać. A więc tego typu odwrócenie celów wydaje nam się rzeczą absolutnie konieczną. Nie może być tak, jak było do tej pory, że kultura, jako ten element nadbudowy czy jakiejś nieproduktywnej sfery gospodarki, była spychana na margines życia społecznego, politycznego, gospodarczego. A więc w tym kierunku przeredagowanie tez wydaje się już w tej chwili niezbędne.

Druga sprawa to jest problem doraźnego programu. Otóż w tezie nr 26 postulujemy, żeby powstał społeczny program ratowania kultury i edukacji narodowej w tym najtrudniejszym dla niej okresie wychodzenia z kryzysu gospodarczego. Uważamy, że związek powinien, nie czekając na wynik szerszej współpracy, przygotować własną część tego programu. I że powinno powstać związkowe ciało, które tymi problemami – czy związkowe ciała, osobne dla edukacji, osobne dla kultury – powinny zająć się. Nie tylko tym, ale i całością tej problematyki w polityce związku. A więc tego typu program, który by pomógł kulturze przetrwać najcięższe lata, wydaje nam się niezbędny.

Dalszy problem, który był podnoszony, to była kwestia samorządności i uspołecznienia całej kultury narodowej i edukacji. Otóż jesteśmy zdania, że kultura, że to, w jakim stanie znajdzie się nasza edukacja i kultura, jest wynikiem ich całkowitego upaństwowienia. Podobnie jak w innych dziedzinach, trzeba tę dziedzinę uspołecznić i usamorządnić. Z tym że od razu powiem tu o pewnych kontrowersjach, które wynikły. O ile w tych punktach wszyscy byli zgodni, o tyle jeśli chodzi o pewne rozwiązania modelowe dotyczące form tej samorządności, charakteru, sposobów działania, powstawały tutaj pewne kontrowersje w zespole, które zaowocowały pewnymi cięciami w przedstawionym programie. Mianowicie, przedstawię to na przykładzie dwóch rzeczy. Na przykład, był wysunięty postulat, mówiłem już, Związkowej Rady do spraw Kultury i Związkowej Rady do spraw Edukacji. Kontrowersje budziło to, w jakim trybie i kto ma takie ciało powołać. Dotyczyło to m.in. tego, czy ma to być ciało, które odbija poglądy szerokich rzesz społeczeństwa, związkowców, czy też ciało, które będzie stworzone z ludzi, będzie miało odpowiednią siłę przebicia, żeby w tej trudnej sytuacji móc na temat kultury i edukacji powiedzieć pewne rzeczy, no powiedzmy sobie, pełnym głosem, być dosłyszane przez opinię publiczną.

Podobny był los innego projektu szczegółowego, uniwersytetu związkowego, gdzie też dwa idące w nieco przeciwnym kierunku projekty, no, można powiedzieć, zablokowały się w naszym zespole. Jeden projekt dotyczył powołania uniwersytetu takiego, jak odpowiednika Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego a więc złamania monopolu państwa w sferze wyższego wykształcenia i jednocześnie jakiegoś modelowania na nowo edukacji na tym poziomie. Drugi wariant to był wariant dotyczący otwartego uniwersytetu, mniej więcej taki, jak przedstawiony był tutaj w dyskusji wczoraj bodaj przez Region Świętokrzyski.

A więc te dwie formy można powiedzieć spowodowały to, że w naszym zapisie znalazł się tylko punkt dotyczący powołania czy podjęcia kroków w tym kierunku, bez żadnych dalszych uszczegółowień.

Trzecia rzecz, która została wysunięta, czy już czwarta może, w naszej pracy, to była kwestia prawdy. Mianowicie związek od początku zabierał głos na temat prawdy w życiu publicznym, czego częścią jest problem cenzury, innym fragmentem – problem programów nauczania w szkolnictwie, w szkołach, przede wszystkim programów historii i języka polskiego, ale nie tylko tych przedmiotów. I ten problem, w formie trzeciej tezy, też został u nas wypunktowany.

Proszę państwa, zdajemy sobie sprawę z niedoskonałości przedstawionego materiału. W tych kilku zdaniach chciałem państwu powiedzieć, jakie problemy uznaliśmy za najważniejsze w ciągu najbliższego, dwuletniego okresu czasu. Głosy w dyskusji, które już padały na ten temat, będą wzięte pod uwagę przy dalszym opracowaniu tekstu. I proszę, w imieniu całej sekcji, o składanie nam na piśmie propozycji zmian, poprawek, fragmentów, które należałoby państwa zdaniem ująć. My za chwilę zaczniemy dyżurować tam przy tamtym stole. Tyle chciałem powiedzieć na temat prac sekcji X na razie.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos zabierze Lech Kaczyński, a kolejno Jan Bartczak.

LECH KACZYŃSKI

Proszę państwa, moim zadaniem jest złożenie sprawozdania z prac zespołu XI, który miał za zadanie przygotować jeżeli nie cały, to w każdym razie znaczną część politycznego programu związku. Dokumenty pracy tego zespołu zostały państwu rozdane. To są trzy dokumenty: tzw. deklaracja fundamentalistów, pragmatyków oraz tekst dotyczący reformy instytucjonalnej. I dlatego też ja tych tekstów w sposób bezpośredni omawiać już nie będę, to by była strata czasu. Skupię się jedynie na istotnych kontrowersjach, które wystąpiły w pracach zespołu i które doprowadziły do tego, że w części politycznej przygotowany został nie jeden dokument, lecz dwa dokumenty – dokument grupy zwanej pragmatyczną i fundamentalistyczną. Tą nazwę zaproponowała pani doc. Staniszkis[58], i ta nazwa zresztą już w prasie i tutaj na tym zjeździe funkcjonuje.

Proszę państwa, zanim przejdę do kontrowersji, zacznę może od tego, w czym obydwie grupy były zgodne. Otóż nie budził wątpliwości zakres działań naszego związku. Istniała jednomyślność w tej sprawie, że związek nasz nie może być czystym związkiem. Czyste związki mogą występować w systemach pluralistycznych, w systemach, gdzie sfera działania władzy jest ograniczona, gdzie naturalną przeciwwagą dla władzy są partie opozycyjne czy wolna prasa. W naszym systemie, w systemie, który określono w zespole jako system wszechwładzy, jest to niemożliwe.

Proszę państwa, ta wspólna platforma nie była fikcyjna, ponieważ w części dotyczącej zmian instytucjonalnych była jednomyślność. Jednomyślnie zespół nasz przyjął projekt wprowadzenia autentycznego samorządu terytorialnego, dwuszczeblowego, na szczeblu podstawowym i wyższym, tym odpowiednim do województwa, samorządu, który będzie pochodził z wolnych, demokratycznych wyborów. Równie jednomyślnie przyjęto projekt wprowadzenia drugiej izby do parlamentu. Następnie, proszę państwa, istniała również jednomyślność co do głównego zadania, które stoi przed związkiem, w tej sferze pozazwiązkowej – jest to dostosowanie struktur władzy, struktur życia państwowego do zmienionego kształtu społeczeństwa. Do tego punktu była jedność.

Na czym więc, proszę państwa, polegały kontrowersje? Otóż już pierwszego dnia dyskusji zaznaczyła się wyraźna różnica postaw – podkreślam, postaw, a nie poglądów. Pragmatycy bowiem uważali, że program powinien być skierowany nie tylko do członków „Solidarności”, ale także do naszych ewentualnych sojuszników spoza „Solidarności”, jak również do naszych wrogów, w szczególności do władzy. Uważali oni, że program powinien przynajmniej sugerować, że „Solidarność”, chociaż będzie bardzo twardo bronić swoich postulatów, to nie zamierza ostatecznie obalić istniejącej władzy i wejść na jej miejsce. Wynika to zarówno z charakteru naszej organizacji, jako również związku zawodowego, a także z sytuacji geopolitycznej. Inaczej mówiąc, pragmatycy stali na stanowisku, że w programie powinniśmy zaproponować jakieś minimalne pole porozumienia, którego złamanie spowoduje, że wejdziemy na pole bitwy o wszystko, którą można już tylko albo absolutnie wygrać, albo absolutnie przegrać. Pragmatycy nie wierzyli raczej, że bitwa ta może być wygrana, z czym zresztą, szczególnie w drugiej fazie dyskusji, zgadzali się również fundamentaliści.

Proszę państwa, następna, kolejna istotna różnica to to, że pragmatycy wychodzili z założenia, że ogłoszenie programu „Solidarności” jest faktem politycznym, który może spowodować – przez sam fakt swego ogłoszenia – określone skutki. Tutaj fundamentaliści byli zupełnie odmiennego zdania. Wychodzili z założenia, że słowa – choćby były to słowa programu „Solidarności – dla naszej władzy, a także dla władz Związku Radzieckiego nie znaczą po prostu nic. Z tego powodu program powinien być skierowany tylko i wyłącznie do mas członkowskich. Powinien odpowiadać ich odczuciom i niejako te odczucia porządkować.

A jakie to są odczucia? No więc przede wszystkim bardzo głęboka niechęć do naszego systemu politycznego, systemu ubezwłasnowolnienia społeczeństwa, systemu, który wśród Polaków uchodzi za opresyjny, uchodzi za podstawową w każdym razie przyczynę wszelkiego społecznego zła. Proszę państwa, system taki można różnie opisywać. Wśród fundamentalistów bardzo znaczną popularność, nie u wszystkich wprawdzie, znalazła teoria prof. Nowaka tzw. trójpanowania klasowego, i ta teoria też została w dokumencie fundamentalistów zastosowana.

Proszę państwa, między fundamentalistami i pragmatykami istniała jeszcze kolejna różnica – była to różnica w ocenie sytuacji. O ile bowiem fundamentaliści wychodzili z założenia, że masy są niezmiernie zradykalizowane, i tylko taki program, jaki oni proponują, może spowodować, że pójdą one za władzami związku, że pozostaną w stanie mobilizacji, to przynajmniej część pragmatyków wychodziła z założenia, że sytuacja wygląda odmiennie, że próba mobilizowania mas członkowskich na płaszczyźnie radykalnej może wręcz odwrotnie – doprowadzić do podziałów w związku, a więc związek osłabić.

To były, proszę państwa, podstawowe różnice, ale wydaje mi się, że były to różnice przede wszystkim postawy. O ile bowiem pragmatycy widzieli poza „Solidarnością” jeszcze środowisko ją otaczające, co z kolei powodowało, że uznawali, iż w programie należy stosować również kryteria polityczne, to fundamentaliści zdawali się tego nie dostrzegać, chociaż trzeba też zauważyć, że w ostatniej części swego dokumentu stwierdzili oni wyraźnie, że w tej chwili całkowita likwidacja trójpanowania klasowego, czyli po prostu obalenie systemu, jest niemożliwe. Że trzeba się ograniczyć do podziału na władzę gospodarczą i władzę polityczną, przy czym mamy tutaj śmiały dosyć postulat likwidacji komitetów fabrycznych PZPR, co należy uznać za po prostu usunięcie partii z zakładów pracy, bo nie sądzę, żeby chodziło tylko i wyłącznie o przemysł [oklaski].

Proszę państwa, powtarzam raz jeszcze: w moim – w każdym razie – przekonaniu różnice między fundamentalistami a pragmatykami to przede wszystkim różnica postaw w stosunku do świata – czy widzimy tylko „Solidarność”, czy widzimy również i otoczenie „Solidarności”. Dlatego też nie jest to podział, któremu odpowiadałby podział na miękkich i na twardych, któremu by odpowiadał podział na umiarkowanych i radykałów. Wydaje mi się, proszę państwa, że w ogóle podział na fundamentalistów i na pragmatyków, który już funkcjonuje w społeczeństwie, nawet i poza „Solidarnością”, jest podziałem błędnym. Na tego rodzaju podziały czekają nasi wrogowie. Chciałbym wyrazić nadzieję, że nasza dyskusja nie da im powodów do radości. Dziękuję bardzo [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Głos zabierze kolega Jan Bartczak, a przygotuje się kolega Markiewicz.

JAN BARTCZAK

Zespół XII pracował nad tematem „Związek a inne ruchy społeczne, instytucje i organizacje”. Główne punkty zapisu, jakie znalazły się w programie, to pkt 18 oraz w tezie nr 24 jest dodane zdanie mówiące o obronie więzionych za przekonania oraz o obronie przeciwko zmuszaniu do działań niezgodnych z sumieniem.

Natomiast grupa ma swój trochę poważniejszy dorobek, który chciałbym tutaj kolegom i koleżankom przedstawić. Otóż w pracy grupy zaznaczył się przede wszystkim krótki podział na poszczególne grupy instytucji według określenia ich celów oraz oceny ich działania. I wyróżniliśmy wszystkie te instytucje, które istniały przed protestem lipcowym i sierpniowym [19]80 roku, które całkowicie były zdominowane przez PZPR i właściwie służące do zdominowania oraz do rozbijania wszelkich inicjatyw społecznych, jeśli one były niezgodne z życzeniami i z pewnym schematem ideologicznym. Dalej, druga grupa były to istniejące przed sierpniem różne inicjatywy społeczne, prekursorskie w stosunku do protestu sierpniowego, takie jak Wolne Związki Zawodowe, KSS KOR, D[oświadczenie] i P[rzyszłość], w ramach Kościoła ruch „Światło i Życie” oraz przejawiające się niezależne inicjatywy harcerskie. Następnie wszystkie te organizacje, które powstały już po sierpniu i które kierując się autentycznym zaangażowaniem oddolnym społeczeństwa, szukały pewnych form organizacyjnych i ich cechą jest pewna realizacja wspólnych celów, takich mianowicie jak zrealizowanie praw człowieka i praw obywatelskich oraz praw samorządowych. Jednocześnie w tym czasie powstawały pewne organizacje, które służą do tego, by tworzyć nacisk lub rozbijać nasz związek, jak również powstające niezależne inicjatywy.

Również grupa tematyczna dopracowała się zasad współdziałania, ponieważ na to szczególnie zwracaliśmy uwagę, na jakich zasadach związek nasz będzie działał z różnymi organizacjami. I wyróżniliśmy trzy podstawowe formy współdziałania. Pierwszą formą byłyby to agendy. Agendy, które umożliwiałyby skanalizowanie i autentyczne działanie pewnych inicjatyw, które powstają wewnątrz związku, ale poprzez swój dynamizm oraz potrzeby społeczne muszą mieć bardzo dużą autonomię, a jednak chciałyby być powiązane ze związkiem w sposób jednoznaczny. Oraz takie inicjatywy, które powstają poza związkiem, ale po pewnym okresie ich działania dochodzą do wniosku, że często powstały i realizują jakąś inicjatywę bądź jakiś punkt naszego statutu. I chciałyby niejako być blisko związku.

Inna forma to forma porozumienia. Taką formę zaproponowaliśmy już związkom twórczym na I turze zjazdu. Wydaje nam się, że porozumienia z różnymi organizacjami powinny być utrzymane i poszerzone, żeby baza społeczna odrodzenia społecznego i narodowego mogła być coraz szersza i jednoznacznie ukierunkowana, żeby wszystkie inicjatywy mogły się wzajemnie dogadać.

I trzecią formą jest forma patronatu. Głównie tutaj znalazły się różne inicjatywy i organizacje młodzieżowe, które potrzebują patrona, który by czuwał nad ich rozwojem i działalnością, oraz, jak np. w stosunku jako rodzice i dorośli, w stosunku do pewnych organizacji młodzieżowych moglibyśmy patronować przez uczestnictwo w powstawaniu nawet ich programów, pewnych inicjatyw lub programu wychowawczego.

To byłyby najistotniejsze i najważniejsze wnioski ogólne, które wynikały z prac naszej komisji. Te rzeczy są opisane w 38. „AS-ie” i może ja już tych ogólnych rzeczy nie będę więcej przedstawiał.

Natomiast chciałbym państwu scharakteryzować pewne dyskusje nad pewnymi grupami. Bardzo dużo czasu zajęła nam dyskusja nad stosunkiem związek a Kościół oraz wszelkie instytucje tzw. katolickie i inne związki wyznaniowe. Dalej, inicjatywy takie, jak związek a ruch spółdzielczy, towarzystwa naukowo-kulturalne regionalne, związek a ruch kombatancki, związek a młodzież, związek a sprawy narodowościowe, organizacje kobiece, związek a Polonia.

Może ja po kolei scharakteryzuję państwu całą tą sprawę. Również dużo miejsca zabrała nam obrona czy stworzenie pewnego ruchu samoobrony w obliczu zimy i tego ostrego kryzysu, który nas czeka. Ponieważ ta teza znalazła swoje odzwierciedlenie już w tezach II części naszego programu, a tutaj myśmy ją przemyśliwali tylko do strony organizacyjnej, dlatego po prostu tą rzecz pozostawię na boku, bo ona ma, naszym zdaniem, dostateczne odzwierciedlenie.

Jednak niedostatecznie odzwierciedla się w naszym programie problem „Związek a ruch spółdzielczy”. Otóż powinniśmy uczestniczyć w odrodzeniu autentycznej spółdzielczości w Polsce. Uważamy, że jest to bardzo ważne ogniwo zarówno reformy gospodarczej, jak i demokratyzacji całego społeczeństwa. I tutaj powinniśmy działać na rzecz ustanowienia nowego prawa spółdzielczego, które zagwarantuje możliwość rozmaitych form działania społecznego na zasadach spółdzielczych i aktywizowania w dziedzinie gospodarczej szerokich rzesz ludności. Udzielić również powinniśmy poparcia konkretnym inicjatywom organizowania autentycznych spółdzielni oraz propagować ruch spółdzielczy. Łączyło się nam to z nowym zapisem, jaki znalazł się w naszym statucie, tym mianowicie, że związek prowadzi działalność gospodarczą. Już tego typu działania można prześledzić w Regionie Małopolska – tam się zrodziło sporo inicjatyw oraz w zarządzie regionalnym jest grupa ekspertów i grupa doradztwa tych spraw. Również tutaj był czytany telegram powstałej takiej spółdzielni na bazie styku wieś i miasto, typu zaopatrzeniowego oraz handlowego, gdzie spółdzielnię zawiązuje producent, ten, który wstawia do spółdzielni, oraz jednocześnie spółdzielnia kontroluje handel tym towarem, z Puław, z Regionu Środkowo-Wschodniego. Dalej, również doszliśmy do wniosku, że w tym zakresie, te inicjatywy społeczne, szczególnie wychodzące z naszego związku, będziemy musieli bezwzględnie bronić przed ich likwidacją lub rozbiciem.

Następna sprawa – towarzystwa naukowe, kulturalne i regionalne. Postulujemy tutaj szczególne zainteresowanie zarządów regionalnych oraz życzliwość całego związku dla tychże inicjatyw. Ponieważ, naszym zdaniem, szczególnie w niektórych tych regionalnych organizacjach zachowały się jeszcze elementy w miarę autentycznego życia społecznego.

Innym problemem dla nas, w naszej ocenie bardzo ważnym, był stosunek do ruchu kombatanckiego. Otóż uważamy, że jest to grupa bardzo liczna, naszych również związkowców, ale również i obywateli, skrzywdzona przez ten system. I musimy walczyć o ich prawa oraz zwrócić uwagę szczególnie na dwie rzeczy, mianowicie: by wszyscy oni mieli prawo zrzeszania się w kołach kombatanckich, dalej, by mieli prawo wynikające z karty kombatanta oraz by związek koniecznie rozliczył władze państwowe z przeznaczenia i wykorzystania funduszy otrzymanych od rządu RFN jako odszkodowanie dla ofiar represji hitlerowskich [oklaski]. Wydaje nam się, że nie możemy pozostawić tej grupy poza zainteresowaniem związku, ponieważ były to autentyczne, patriotyczne działania, które później zostały oplute, zepchnięte na margines, a ludzie, którzy byli prześladowani, dziś nie mają podstawowych praw właściwie obywatelskich w naszym kraju.

Inną grupą, którą zajmowaliśmy się, były grupy narodowościowe. Nie wgłębialiśmy się tutaj w ten problem, ponieważ jest to problem złożony i skomplikowany, niemniej uważaliśmy, że w naszym programie powinien znaleźć się zapis mówiący o tym, że popieramy wszelkie autentyczne działania różnych towarzystw kulturalnych i naukowych mniejszości narodowych. I wydaje nam się, że jest to konieczność, byśmy na ten punkt zwrócili uwagę. Również postulowaliśmy, by do kombatantów, jak również mniejszości narodowych zjazd skierował posłania. Inne zdanie miała sama Komisja Programowa, niemniej chciałbym przedstawić, że ta inicjatywa z naszej komisji tematycznej wyszła i jest ona bardzo ważna.

Były kontrowersje, w jaki sposób w naszym programie zapisać stosunek „Związek a Kościół”. Jedni chcieli, by była to odrębna teza, natomiast w końcu doszliśmy do wniosku, że stosunek związek a Kościół będzie zapisany w różnych miejscach naszego programu, ponieważ jest to bardzo ważne w życiu naszego związku, jak również Kościół wymaga niejako innego potraktowania niż wszystkie inne organizacje.

Sporo uwagi poświęciliśmy wyznawcom innych religii oraz innym wyznaniom, szczególnie w pewnym aspekcie. Mianowicie poszerzania pojęcia ludzi bronionych za przekonania. Otóż są pewne grupy wyznaniowe, które ze względu na swoje przekonania nie chcą popełniać pewnych czynów niezgodnych ze swoim sumieniem. Chodzi o świadków Jehowy i baptystów, którzy idą do więzienia za niepójście do wojska. Postulat jest taki, by uregulować tą sprawę w naszym społeczeństwie prawnie i zamienić im to na inną służbę społeczną, ważną dla społeczeństwa. Ten problem nie powinien pozostać poza zainteresowaniem również naszego związku.

W sprawach organizacji młodzieżowych szczególnie ważne wydało nam się zajęcie trzema inicjatywami, mianowicie niezależnym ruchem studenckim, niezależnymi ruchami harcerskimi oraz powstałą między naszymi turami zjazdu tutaj w Gdańsku Niezależną Federacją Młodzieży Szkolnej. Szczególnie bliski stosunek wiąże nas z nimi. Państwo otrzymali już niektóre materiały związane z niezależnym ruchem harcerskim oraz będzie rozdawany również materiał programowy i statut Niezależnej Federacji Młodzieży Szkolnej.

Ostatnią już sprawą jest sprawa Polonii. Myśmy to zawarli w takim zapisie: „Naród polski, a więc i związek nie ma prawa zapominać o wielomilionowej rzeszy rodaków, która w ciągu jego historii w poszukiwaniu chleba lub z powodu prześladowań politycznych, a także wcielanych siłą, żyje poza granicami naszego kraju. Nakłada to na związek szczególny obowiązek poszukiwania, nawiązywania i utrwalania kontaktów z nimi. Wymaga to powołania na szczeblu KKP specjalnej komisji ds. polonijnych. Winna ona inspirować, a również realizować wszelkie możliwe działania na rzecz tych kontaktów, na które związek nie powinien szczędzić sił i środków. Tym bardziej że związek, jak i całe społeczeństwo doświadczało i doświadcza oczywistych dowodów pomocy i więzi ze strony Polonii”.

Dyskusja na temat naszej relacji ze związkami zawodowymi została zapisana dosłownie jednym zdaniem – że będziemy lojalnie współistnieli z innymi związkami zawodowymi. Wydaje nam się to może dostateczne, ale bardzo lakoniczne. Niemniej chciałbym podkreślić, że w naszych przemyśleniach bardzo mocno zaznaczone były kontakty naszego związku z innymi organizacjami i związkami zawodowymi za granicą. I zawarliśmy to w formule przeprowadzenia tych kontaktów niezależnie od pracodawców, władz państwowych i organizacji religijnych, central związkowych i jakichkolwiek innych instytucji. Kontakty realizowane będą w dziedzinie organizacyjnej, kształcenia związkowego, umów zbiorowych, ochrony pracy, wymiany kulturalnej i turystycznej. Związek będzie utrzymywał i rozwijał kontakty z MOP, jak również z innymi organizacjami będącymi w sferze zainteresowania związku.

To wszystko, co chciałbym państwu w tej chwili przedstawić. Dziękuję bardzo.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ostatnim referentem tematu „Związek a życie publiczne” jest kolega Markiewicz. Kierownik zespołu zapewnił nas, że będą to wystąpienia krótkie.

MAREK MARKIEWICZ

Postaramy się, żeby były krótkie, przy czym chciałbym od razu podziękować zjazdowi za powołanie, w ostatniej, co prawda, chwili, zespołu, który zająć się miał tak podobno ważną dla związku sprawą, jaką są środki przekazu. Powiadam podobno, bo poza hasłami do tej pory na murach i tezami w kampanii wyborczej związek niewiele w tej sprawie zrobił.

Staraliśmy się przygotować program, który byłby do przyjęcia zarówno przez związek, jak i przez całe społeczeństwo. Zaangażowaliśmy do tego kolegów i z Krajowej Komisji Koordynacyjnej „Solidarności” telewizyjnej, „Solidarności” pracowników stacji radiowo-telewizyjnych, wydawnictw i agencji prasowych. Korzystaliśmy z ekspertów z S[towarzyszenia] D[ziennikarzy] P[olskich], prawników, tak że w rezultacie myślimy, że powstał program, który może być przedmiotem dyskusji. Przy czym pracowaliśmy tak intensywnie, że nie uniknęliśmy pewnej redakcyjnej omyłki już w sformułowaniu samej tezy. Zresztą to sformułowanie, które na stronie 29 programu państwo mają, nie oddaje intencji pracy zespołu.

Otóż zespołowi chodziło o to, by podkreślić, że środki społecznego komunikowania, bądź jeżeli państwo chcą masowego przekazu, są, po pierwsze, własnością społeczną, po drugie, muszą służyć społeczeństwu, a po trzecie, być pod jego kontrolą. W tym zawiera się cały program, który związek, w imię ideałów całego społeczeństwa, realizować powinien. Przy czym zwróćmy uwagę: nie walczymy wcale o sprawy nowe. Konstytucja przewiduje zarówno wolność słowa i druku, jak i społeczną własność środków przekazu informacji, a zatem walczymy nie o nową zasadę, nie o nową jakość, ale o jej realizację. Nie godzi to w ideały ustroju, lecz wręcz przeciwnie, walczyć będziemy o to, co jest fundamentem ustroju socjalistycznego. Walczyć będziemy zatem o wprowadzenie w praktykę zasady, która w konstytucji od [19]52 roku jest już zawarta, a do tej pory nie była realizowana,

Konsekwencją tej walki musi być dopuszczenie całego społeczeństwa do korzystania ze środków przekazu informacji i poglądów. Powstała tutaj, w trakcie dyskusji podstawowa kontrowersja, jak to zrobić, na jakiej zasadzie oprzeć owo dopuszczenie. Czy przyjąć zasadę, że środki masowego przekazu służyć mają tym organizacjom, które mają rzeczywiste znaczenie w społeczeństwie, czy też, jak chcieli niektórzy, organizacjom, które mają największą ilość członków. Myślę, że w dyskusji te dwa wskaźniki połączyć można, a zatem środki społecznego przekazu, środki społecznego komunikowania należeć muszą do całego społeczeństwa. Wymaga to przede wszystkim złamania monopolu, monopolu informacyjnego, a więc sytuacji, w której jedna siła, jedna władza korzysta ze środków masowego przekazu. Jak państwo wiedzą, w tej chwili jest jedna taka siła [oklaski].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_051_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_052_19811002]

Jest rzeczą oczywistą, że każda władza musi i może korzystać ze środków przekazu, musi mieć w tych środkach swoje miejsce, nie może jednakże zamykać ich tylko dla swego użytku.

Pragniemy zatem, właśnie w zgodzie z konstytucją, złamać monopol państwa na korzystanie przede wszystkim z najbardziej agresywnego środka masowego przekazu, jakim jest telewizja, a więc złamać zasadę zawartą w ustawie o Komitecie ds. Radia i Telewizji z 1960 roku [oklaski].

Ustawa ta, jeśli państwo pamiętają, statuuje komitet jako agendę administracji państwowej. Tak być nie może. Musi to być agenda, z której korzystać będą wszystkie siły i wszystkie organizacje społeczne według zasad, które społeczeństwo ustali.

Jeszcze jedna zasada musi być tu wprowadzona. Pokazaliśmy to w programie. Związek musi poprzeć ustawę – nie chcemy prowadzić żadnej partyzanckiej walki – ustawę, którą nazwaliśmy ustawą publikacyjną. Ona właśnie określi zasady obiegu informacji oraz zasady korzystania przez różne organizacje z tych środków technicznych, które własnością całego społeczeństwa są.

W programie, który państwo mają, nastąpiła pomyłka. Mowa jest o ustawie prasowej, a my proponujemy ustawę o szerszym zakresie, która by obejmowała nie tylko prasę, ale właśnie radio i telewizję.

Złamanie monopolu państwowego we wszystkich środkach masowego przekazu, publicznych, będzie wymagało pewnych działań doraźnych. Nie chcemy rzucać tylko haseł. Trzeba opracować racjonalną, poddaną społecznej kontroli gospodarkę papierem i czasem antenowym. Czas antenowy traktujemy tak, jakby to było miejsce w gazecie, które musi wykorzystywać każda siła społeczna, proporcjonalnie do znaczenia, jakie ma w społeczeństwie. Tu były różne koncepcje. Poligrafowie chcieli stworzyć własną radę kontroli papieru. Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich postuluje stworzenie ciała społecznego, które będzie reprezentowało wszystkie siły w kraju. Ważne jest to, że wszyscy zgadzają się, by i papier, i czas antenowy poddać społecznej kontroli.

Co jest dla nas bardzo ważne w pracach nad programem dostępu do środków masowego przekazu? Przede wszystkim chodzi tu o walkę o wiarygodność dziennikarzy i ludzi, którzy informacje i poglądy przekazują. Piszemy w naszym programie: związek będzie udzielał ochrony dziennikarzom pracującym we wszystkich środkach społecznego komunikowania. Zwracam uwagę, że nie chodzi tu bynajmniej o dziennikarzy, którzy wiernie służyć będą tylko związkowi. Walczymy o to, by w naszym kraju powstała możliwość tworzenia propagandy, tworzenia czy pracy dla dziennikarzy, którzy chcą być wiarygodni, a nie dyspozycyjni, nawet w stosunku do sił, które popierają. Walczymy o pełną wiarygodność i pełną rzetelność dziennikarzy.

Tu powstała pewna kontrowersja. Jedni z uczestników dyskusji proponowali, by sprawami fachowości i rzetelności wszystkich dziennikarzy polskich, zarówno, jak to się mówi tutaj, reżimowych, jak i związkowych, zajmowała się jedna organizacja, mianowicie Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. Ono jest w stanie zagwarantować pełną rzetelność, pełną kontrolę nad warsztatem, to po pierwsze, a drugie, uczciwością dziennikarzy wykonujących w tej chwili ten tak bardzo trudny w tej chwili, w tych czasach zawód. Sprowadziło się to w programie do formuły bardzo kompromisowej. Otóż piszemy: związek popiera stanowisko Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w sprawach wymienionych w tym punkcie. Będą w dyskusji zapewne głosy, które wskazywać będą na Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich jako po prostu cech zawodowy, który wszystkich partaczy, niezależnie gdzie by oni nie pracowali, odrzuci z tego kręgu, który swą godność odzyskiwać zaczął od roku.

Umknęła tutaj sprawa, jakby się państwu wydawało, dostępu „Solidarności” do środków masowego przekazu. Nie muszę chyba tłumaczyć, że realizacja celów, o których do tej pory mówiłem, doprowadzi do tego, że każda siła, a więc także i „Solidarność”, tak wielką rolę odgrywająca w społeczeństwie, miejsce swoje w środkach masowego przekazu mieć będzie. Ale jest to proces długi. Musimy go tylko rozpocząć natychmiast.

Doraźnie natomiast postanowiliśmy przekazać wszystkie wyniki negocjacji do tej pory przez związek prowadzonych do wykonania. Bo, proszę państwa, okazuje się, że błędem władz krajowych jest nie to, że opuściły, nie zwróciły uwagi na sprawy środków masowego przekazu, tylko nie egzekwowały tych porozumień, które zostały zawarte.

W maju umówiono się już z rządem i ratyfikowano porozumienie dotyczące dostępu „Solidarności” do środków masowego przekazu, a gdy to porozumienie nie zostało zrealizowane przez brak akceptacji postulatu niezależnych redakcji „Solidarności” w telewizji, związek nie poparł tych akcji. A przecież zgadzamy się co do tego, i z tej trybuny to już padło, że bez poparcia całego związku tych postulatów nie wywalczymy

A zatem proponujemy realizację tego, co już zostało uchwalone. Poza tym proponujemy, by związek uzyskał prawo – i też przy poparciu wszystkich członków – do tworzenia własnych agencji, szczególnie informacyjnych, fotograficznych, magnetowidowych i innych. Ważne jest to, proszę państwa, że tu, w tym wypadku kontrowersja wiązała się z Polską Agencją Prasową. Jedni dyskutanci uważali, że powinniśmy dążyć także do uspołecznienia Polskiej Agencji Prasowej, inni powiadali – niech ona będzie agencją rządową, my forujmy agencje solidarnościowe. A jeżeli tak, to trzeba to robić konsekwentnie i doprowadzić do uznania BIPS-u czy innej organizacji za agencję uznawaną na równych prawach z innymi agencjami o poważnym znaczeniu.

Proszę państwa, jeżeli mówiliśmy [oklaski]… Ważne jest to tylko, że, jak do tej pory, mówimy o tym, co należy zrobić, by mieć dostęp do środków przekazu, za mało natomiast mówimy, co robić, gdy się ten dostęp uzyska, co my mamy do zaoferowania społeczeństwu poprzez owe środki. To jest wielki problem, o którym za mało się mówi. Tu na marginesie muszę powiedzieć, że powstał projekt stworzenia agendy przy Krajowej Komisji Porozumiewawczej bądź przy jej prezydium, która koordynowałaby obieg informacji w związku i zajmowała się przynajmniej wytyczaniem linii propagandowej związku. Jest to sprawa niezwykłej wagi, gdyż w tej chwili trudno mówić o jednolitej polityce informacyjnej, trudno mówić o jednolitej linii programowej, propagandowej.

Rzecz jasna, informacja może się oprzeć na rzetelnych gazetach, zarówno tygodnikach, jak i gazetach codziennych. Jest to kolejny cel, który wyznaczamy „Solidarności”. Musi to być gazeta, która powstałaby na bazie być może „Tygodnika Solidarność”, która docierałaby do wszystkich członków związku w jednolitej może postaci, na terenie całego kraju. Jedno tylko jest ważne zastrzeżenie – nie może to być kosztem ograniczania nakładu „Tygodnika Solidarność”. Musimy walczyć zarówno o milionowy nakład „Solidarności”, jak i o wysoki nakład codziennej gazety „Solidarności”, prowadzonej na wysokim poziomie [oklaski].

W trakcie naszej dyskusji wiele mówiliśmy o moralności, o uczciwości dziennikarzy. Chcemy tylko na zakończenie zwrócić uwagę na to, że bez samorządów w instytucjach zajmujących się propagandą nie osiągniemy wielkiego postępu, niezależnie od tego, jaki system przyjmiemy. Akurat radio i TV są to instytucje, w których często od jednego człowieka bądź od niewielkiej grupy ludzi zależy, jaka będzie propaganda, jaki będzie kształt programu. Zależy to od ich fachowości i moralności. Do tej pory tej drugiej prawie nie było, natomiast fachowość pozostawiała wiele do życzenia. Musimy o to walczyć, by dziennikarze mieli sami prawo wybierać człowieka, na którego złożą odpowiedzialność za redakcję, za gazetę, który będzie z nimi także tą odpowiedzialność ponosił. Nie muszę wskazywać, jak od jednej osoby, w tym wypadku inteligentnej, lecz niemoralnej, zależy kształt w tej chwili telewizji, co wyraźnie przekazała Krajowa Komisja Koordynacyjna w proteście przekazanym premierowi PRL [oklaski].

Zwracaliśmy także uwagę na problemy, które trzeba traktować jako długofalowe. Mowa tutaj o wprowadzeniu samofinansowania Radiokomitetu oraz stacji radiowo-telewizyjnych. Jest to program perspektywiczny. O stacjach radiowych będzie w dyskusji mówił kolega Miąskowski.

I na zakończenie sprawa najbardziej kontrowersyjna. Ostatnim punktem jest punkt przewidujący budowę własnych stacji radiowych i TV. Technicznie budowa stacji radiowych jest wykonalna. Spory natomiast budziła budowa stacji TV jako elementu pewnego systemu. Wywalczmy najpierw miejsce w tym systemie, który istnieje, perspektywicznie zakładając, że gdy nie starczy nam 10 oficjalnych kanałów, to wybudujemy sobie następnych 10. Dlatego w programie ten ostatni, jedyny punkt traktujemy jako wariantowy do dyskusji państwa.

Jeszcze na zakończenie jedna uwaga. My wszyscy walczymy o to, żeby „Solidarność” i wszystkie ruchy społeczne miały dostęp do środków masowego przekazu, ale czekamy i marzymy o tym, by te środki masowego przekazu mogły rzeczywiście przekazywać wszystkie wydarzenia, może inne od tych, które dzisiejszej nocy oglądaliśmy. Dziękuję państwu bardzo [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Do dyskusji plenarnej przygotuje się kolega Aleksander Małachowski z Mazowsza. Zanim to jednak nastąpi, jestem zobowiązany przeczytać kolejny wniosek formalny. Wniosek Mariusza Świontkowskiego[59] z Pomorza Zachodniego: „Proszę o przegłosowanie zmiany porządku obrad i umożliwienie wystąpienia w sprawie blokady żywności w portach Gdyni, Gdańska i Szczecina”.

Proszę o jedną wypowiedź przeciwko temu wnioskowi. Proszę dwójkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja uważam, że jest to sprawa na pewno bardzo ważna, ale nie powinniśmy przerywać toku tematu. Jeżeli zakończymy, powiedzmy, temat w momencie wejścia Komisji Skrutacyjnej, która i tak nam przerwie dyskusję w tym temacie, to wtedy poprosimy pana o przedstawienie, bo i tak będzie przerwany tok tematu, i tak będzie przerwany. Uważam, że parę tych, powiedzmy 10–15, 20 min nie zrobi różnicy [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

No, kolega Rulewski. Proszę szóstkę.

JAN RULEWSKI

Sprawa blokady portów była rozpatrywana w gremiach i na instancji, na Prezydium KKP oraz w urzędzie pełnomocnika KKP. To jest jedna sprawa. Proponuję, aby dopuszczono mnie do dyskusji w tej sprawie oraz poszerzono tą dyskusję o informację ministra, wiceprzewodniczącego Państwowej Komisji Cen.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Przyjęliśmy te oświadczenia, jak również to oświadczenie o odłożeniu tej sprawy do momentu stosowniejszego jeszcze dziś. I wobec tego kontynuujemy dyskusję plenarną.

Kolega Aleksander Małachowski, Mazowsze.

ALEKSANDER MAŁACHOWSKI

Proszę państwa, czuję się zmuszony powiedzieć parę słów na początku tej dyskusji, które może nie u wszystkich znajdą poklask, ale lata, które przeżyłem, zmuszają mnie do wypowiedzenia tego, co za chwilę państwo usłyszą. Chcę zwrócić uwagę państwa, że na tę salę są w tej chwili zwrócone oczy całego świata. Nie będzie tu bowiem dyskutowany kolejny rozdział programu, lecz być może zostanie tu przesądzona treść kolejnego rozdziału historii Polski.

Klęska gospodarcza, jaką sprowadziły na kraj sfery rządzące, pozbawiła je w oczach światowych kół kierujących handlem, przemysłem i finansami sporej części wiarygodności. Lecz to nie znaczy, że świat nie szuka nadal na tym skrawku ziemi partnera do rozmów i to wy, drodzy państwo, jesteście teraz, dzisiaj, tutaj na tej sali tymi partnerami, czy wam się to podoba, czy nie, czy tego chcecie, czy nie.

Nie wiem jednak, czy wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że nasze konta kredytowe w światowych bankach są zablokowane. Czy zostaną uruchomione – to nie zależy od Świętego Ducha, ale między innymi od tego, co przez najbliższe godziny zostanie tu wypowiedziane. Bowiem kraj, który mógłby się pogrążyć w wojnie domowej, nie jest wiarygodnym partnerem kredytowym. Niepokoi mnie to, że już wczoraj wieczorem zaczęły się tu zawody w dyscyplinie, którą by można nazwać żartobliwie „kto wyżej podskoczy”. A są nam potrzebne zawody, które chciałbym nazwać „kto mądrzej pomyśli” [oklaski]. I świat oczekuje właśnie takich zawodów, a nie licytowania się tym, kto ostrzej dołoży rządowi. Nie możemy tu, na tej sali brać przykładu z ludzi głoszących hasła nieuniknionej wojny domowej – to, cośmy widzieli w telewizji, ten żołnierzyk mówiący: „rozkaz wykonamy”.

Bo wbrew temu, co sądzą niektórzy nasi działacze, nasza związkowa wspólnota nie oczekuje tego, że poprowadzimy ją na barykady, gdzie będzie mogła zginąć z fasonem, ale oczekuje od nas poczucia bezpieczeństwa. Bezpieczeństwa i ochrony nie tylko… [oklaski] przed zimą i mrozem, ale przed kompletną ruiną gospodarczą, przed wojną domową i przed gąsienicami obcych czołgów [oklaski].

Zwyciężyć to nie znaczy nakrzyczeć jak najgłośniej na przeciwnika. Zwyciężyć w tej walce to znaczy wymyśleć, jak najmądrzej przywrócić ubezwłasnowolnionemu narodowi pełną wolność, pełnię praw publicznych, politycznych i osobistych. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Każdego z dyskutantów proszę, aby przeszedł obok siedzącej po prawej stronie Komisji Programowej dla uzgodnienia, czy zostaje coś wprowadzane z tez do programu. Będziemy tą procedurę kontynuowali już cały czas.

Zabierze głos kolega Henryk Bąk z Mazowsza, a przygotuje się koleżanka Anna Urbanowicz[60].

HENRYK BĄK

Ja postaram się krótko przedstawić swoje uwagi dotyczące tezy nr 26 i, jak czas pozwoli, to jeszcze tezy nr 20, ale jak nie pozwoli te 5 minut, to tylko tezy nr 26.

Otóż w rozwinięciu tezy nr 26 jest powiedziane, że związek powinien opracować plan działania dotyczący powstrzymania dalszego upadku kulturalnego, zwłaszcza na wsi, co należy przedsięwziąć wspólnie z NSZZ RI „Solidarność”.

Otóż, proszę koleżanek i kolegów, nasz związek na stronie 18 programu, projektu programu, wyraził tezę, że mimo że jesteśmy najliczniejszym ruchem zawodowym w Polsce, to jednak stoimy na punkcie pluralizmu zawodowego. Rzeczywiście w naszym związku znajdują się również chłoporobotnicy. Jest to naturalne, ponieważ mają dwa zawody – zawód rolnika i zawód robotnika czy pracownika, szerzej mówiąc. Wobec tego interesy jako rolnika powinni bronić poprzez związek zawodowy rolników, a interesy swoje jako robotnika czy, szerzej mówiąc, jako pracownika, poprzez związek zawodowy „Solidarność”, czyli nasz związek zawodowy.

Przecież nam, ludziom pracy w mieście, zależy na współpracy i współdziałaniu z rolnikami. Nie wąsko pojęty z członkami takiego czy innego związku zawodowego, ale z rolnikami jako całość. Ponieważ stan istniejący na wsi w zakresie tym jest następujący, że oprócz Niezależnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność” działa również związek Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność Wiejska”, w którego szeregach zrzeszani są również chłoporobotnicy, i to w dużym procencie. Dlatego też wydaje mi się, żebyśmy nie popełnili tego samego nieopatrznie błędu, jaki popełniliśmy przy zapisie w statucie do § 13, proponowałbym, żeby w naszych tezach programowych właśnie to słowo, że należy uzgadniać tylko wspólnie z NSZZ RI „Solidarność”, zamienić na ogólniejsze sformułowanie „z Niezależnymi Samorządnymi Związkami Zawodowymi Rolników »Solidarność«” na wsi. Chciałbym tylko dla informacji podać, że związek zawodowy „Solidarność Wiejska” działa już od 1978 r., a więc w warunkach, kiedy był prześladowany i represjonowany. Tyle na temat tej tezy.

Na zakończenie chciałbym jeszcze dodać, że przecież nam wszystkim zależy na tym, żebyśmy się nie dzielili, a łączyli. A jeśli komuś zależy na tym, żebyśmy się dzielili my ludzie pracy w mieście w stosunku do ludzi pracy na wsi, to chyba tylko partii rządzącej i rządowi, w myśl zasady: dziel, to łatwiej będzie rządzić.

Następny problem to jest problem dotyczący tezy nr 20. Mianowicie tam postulowany jest pogląd, że powinna istnieć zasada swobodnego zgłaszania kandydatów przez organizacje, grupy obywateli. Proponowałbym dodać, żeby również przez załogi zakładów pracy. Jest to rzecz niebagatelna, bo przecież żeby móc wybierać, to przede wszystkim trzeba mieć możliwość wpływania na ustalanie listy kandydatów.

Ja wiem, że ordynacja dotychczas obowiązująca, zarówno do rad narodowych, jak do Sejmu, problem stawia tak, że naród może tylko wybierać spośród tych, których Front Jedności, a praktycznie biorąc, rządząca partia monopolistycznie umieści na liście kandydatów. Wiem, że w tym momencie już niektórzy mogą mi powiedzieć: o właśnie, właśnie już wkracza w dziedzinę, która dla nas jako dla związku jest niewygodna. Proponuję cierpliwość. Czy rzeczywiście jest to rzecz, której powinniśmy unikać, bo spotkamy się zaraz pod zarzutem – oho, już chcą przejmować władzę. Jest to naprawdę straszak, nieprzyzwoity nawet straszak. Przejmowanie władzy, a udział w sprawowaniu władzy przez społeczeństwo to są dwa różne pojęcia. I ja… [oklaski]. I dlatego też…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czas wypowiedzi minął.

HENRYK BĄK

Już kończę. I dlatego też kończąc, uważam, że powinniśmy się śmiało wypowiedzieć za tym, że rządząca partia władzą musi się podzielić ze społeczeństwem. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę o przejście do stolika Komisji Programowej. Głos zabierze koleżanka Anna Urbanowicz z Mazowsza, a przygotuje się kolega Ryszard Kuszłeyko z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Nie ma koleżanki Urbanowicz. A zatem kolega Ryszard Kuszłeyko i kolejnym mówcą będzie Piotr Ejsmont z Gdańska.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Podzielam pogląd, że jednym z warunków podźwignięcia tego kraju z kryzysu, jednym z podstawowych warunków jest zmiana mechanizmów władzy w Polsce. Wielkich reform, które nas czekają, nie da się przeprowadzić metodą wciskania kolanem. Muszą je wdrażać ludzie całkowicie oddani sprawie. Nie można tego powiedzieć, oczywiście, co najmniej o znacznej części obecnej ekipy partyjno-rządowej. Ta grupa nie może decydować o naszym losie. Uważam, że naszym obowiązkiem jest otwarte stwierdzenie, ustalenie punktu stabilnego. Otwarte stwierdzenie, iż dążymy do takiego punktu równowagi społecznej, w którym o porządku w Polsce stanowić będą rzeczywiście najlepsi obywatele. Może nawet część obecnych decydentów, ale muszą oni być wyłonieni w wolnych wyborach, a nie w rezultacie układów wewnątrz Frontu Jedności Narodu. Ani więcej, ani mniej. Tę dopiero sytuację widzę jako zakończenie etapu walki i potyczek.

Nie rozumiem przy tym poglądów tych kolegów, którzy jako kompromis proponują drugą izbę decydującą o sprawach gospodarczych, lecz powoływaną jakby z rozdzielnika. Myślę, że najważniejszymi sprawami wewnętrznymi zajmować powinna się izba pochodząca z wolnych wyborów, zaś izbie pochodzącej z rozdzielnika należałoby przyznać najwyżej coś w rodzaju kompetencji angielskiej Izby Lordów.

Klucz do wyjścia z naszego impasu znajduje się zresztą nie tylko u nas. Musimy dokonać przynajmniej próby zmiany stanowiska naszych sąsiadów za granicą. Konieczne jest przede wszystkim unaocznienie niekorzystnych dla całego bloku skutków ślamazarnego wychodzenia Polski z kryzysu. Przy tym zaś powinniśmy starać się wykazać sąsiadom, że socjalizm w Polsce wymaga naszego podtrzymania, że nie zagrażamy mu, a chcemy jedynie skutecznego uzdrowienia sytuacji społeczno-gospodarczej, do której doprowadziło dotychczasowe rządzenie krajem. Nie widzę oczywiście możliwości, aby dowód taki przeprowadziła ekipa kontynuująca przecież częściowo te błędy, które były popełniane, to znaczy ta ekipa, która ma obecnie monopol na przedstawianie polskiej sytuacji współpartnerom w RWPG. Zdaję sobie dobrze sprawę z wszystkich trudności na drodze dojścia do jakichś rozmów między „Solidarnością” a na przykład radziecką centralą związków zawodowych. Byłoby jednak niewybaczalnym błędem, gdybyśmy tu nie przeprowadzili wszelkich możliwych prób. Nic o nas bez nas.

Obecna sytuacja ustawodawcza w Polsce jest takim dziwnym tworem, w którym przedstawiciele dziesięciomilionowej, a zatem kluczowej części społeczeństwa w sile wieku nie mają praktycznie możliwości nawet poddania swego projektu ustawy pod obrady najwyższego organu władzy. Tak było przecież z ustawami o przedsiębiorstwie. Taki stan nie może trwać dalej, jeśli odnowa kraju ma być dziełem całego społeczeństwa…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

…a nasze problemy rozwiązywane przez najlepszych, najbardziej kompetentnych Polaków. Czy mogę prosić o kontynuację?

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę, czy państwo chcą, żeby była kontynuowana wypowiedź? Dziękuję panu.

Kolega Piotr Ejsmont z Gdańska i w kolejności Andrzej Gwiazda z Gdańska.

PIOTR EJSMONT

Delegaci, przemówi teraz do was przedstawiciel siły rządzącej. Żeby nie było niedomówień, nie ukrywam, że jestem członkiem partii. Ale do rzeczy. Deklaracja „Kim jesteśmy i dokąd idziemy” – proponuję wstawić zapis: „Dążymy do Polski prawdziwie socjalistycznej i samorządnej”. Uważam, że trzeba słowu „socjalizm” przywołać właściwe znaczenie. To, co było dotąd, to była jakaś pokraka tego słowa. Z całości programu wynika, że jednak skręcamy na lewo.

Teza nr 22 pkt 3 stanowi dowód na to, jak można ludziom zamieszać w głowach. Z treści tego punktu w pierwszej chwili nie wiadomo, o co chodzi. Jak się w to wczytać, to wydaje mi się, że chodzi tutaj o powrót do dyskusji nad kierowniczą rolą partii, to jest nad sprawą zakwestionowania zapisu o tej treści w konstytucji. Uważam, że autorzy tego zapisu celowo użyli niejasnych sformułowań, by wrócić do tego, co się w I turze zjazdu nie udało Sobieszkowi. Byłem w swoim zakładzie pracy, spytałem się, czy załogę ten temat interesuje. Powiedzieli, że nie, bo co z tego, że zostanie udowodniona bezprawność tego zapisu. Czy programem związku ma być takie dowodzenie? Proponuję albo jasny zapis, bo może źle zrozumiałem, albo skreślić całkowicie, bo nie jest to spójne z całością programu.

Program ogólnie jest skierowany na dogadanie się i to wygląda tak, jakbyśmy wyciągając rękę, jednocześnie bluźnili. To ta druga strona może sobie pomyśleć, że albo jesteśmy nieszczerzy, albo pomyleni. Zaznaczam, że dla mnie jako członka partii ten zapis w konstytucji jest zbędny, bo kierownicza rola winna wynikać z rzeczywistego autorytetu, a nie z zapisu [oklaski].

Teza nr 18 pkt 2, w którym mówi się o otwartości związku na współpracę z różnymi ruchami społecznymi. Proszę o zapis, że związek będzie walczył o utrzymanie swojej niezależności wobec wszystkich grup i partii politycznych, związek nie będzie przeszkadzał swoim członkom w swobodnej działalności politycznej, ale poza strukturami związkowymi [oklaski].

Prasa związkowa nie powinna służyć reklamowaniu deklaracji i programów partii politycznych. Tak jak sala zjazdu nie powinna być miejscem do rozdawania tych deklaracji, gdyż jest to zwykła agitacja polityczna. To czy ja mam tu na przykład rozdawać statuty PZPR?

Zawarliśmy porozumienie ze Związkiem Literatów Polskich. A powinniśmy, myślę, zawrzeć porozumienie przede wszystkim z „Solidarnością Wiejską” i Rzemieślników. Powinniśmy utworzyć wspólny front porozumienia wszystkich sił postępowych. Jest to wymóg chwili i alternatywa wobec ewentualności, że rząd po odczytaniu tego programu nie będzie chciał nam pomóc i żadnego porozumienia z nami nie będzie, albo zawrze takie porozumienie ze względów taktycznych, a będzie robił swoje.

Dlaczego rząd może odrzucić porozumienie z nami? Czytając program z pozycji rządowych, można przewidzieć, że najbardziej będą przykre dla rządu takie sformułowania, jak oddzielenie władzy politycznej od gospodarczej, zniesienie konstytucyjnego zapisu o kierowniczej roli partii, obalenie nomenklatury partyjnej, uspołecznienie środków masowego przekazu, uruchomienie własnych rozgłośni radiowych i telewizyjnych, obalenie monopolu państwa w handlu zagranicznym, poddanie społecznej kontroli organów ścigania czy też obrona osób represjonowanych za działalność polityczną.

I tu mała dygresja: zapis ten jest w tezie nr 24. Jest to zapis bardzo nieszczęśliwie sformułowany. Bo, proszę państwa, Gierek też prowadził działalność polityczną, nie wyszło mu i może się spodziewać tych czy innych represji z tego tytułu. To co, jego też mamy bronić? To powinno być zapisane inaczej. Ja wiem, że tu chodzi w tej chwili o Moczulskiego i o opozycję, ale jest różnica na przykład pomiędzy terrorystami, którzy rzucają bomby, a Moczulskim, który pisze manifesty. Nie wprowadzajmy się więc w ulicę bez wyjścia.

Teza nr 28 pkt 2 stwierdza, że związek będzie popierał rozwój wydawnictw niezależnych. Boję się, że zostanie to odczytane jako działanie związku wbrew prawu, wbrew sejmowej uchwale o cenzurze. Należałoby tu dodać, że związek popiera rozwój wewnątrzzwiązkowych wydawnictw nieobjętych cenzurą. Przy obecnym zapisie jest to źródło szeregu niepotrzebnych konfliktów. Mam jednak jeszcze tą nadzieję…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czas wypowiedzi upłynął. Czy państwo zgadzają się na przedłużenie? Proszę mówić dalej.

PIOTR EJSMONT

Dziękuję.

Mam jednak jeszcze tę nadzieję, że rząd i kierownictwo partii wykażą realizm polityczny i chyba zrozumią wreszcie, że tym krajem przeciw „Solidarności” i bez „Solidarności” nie da się rządzić. Rząd nie ma wyjścia, jeśli prawdziwe są jego intencje o wyprowadzeniu kraju z kryzysu i chęci odnowy kraju. Jak dotąd, wygląda to bardzo nieciekawie i mówiąc delikatnie, nieuczciwie. Proszę sobie przypomnieć, że podczas IX Zjazdu PZPR związek apelował o pokój społeczny. Powinniśmy się domagać od kierownictwa partyjnego tego samego podczas naszego zjazdu. Tymczasem od sierpnia rozpętano celowe ataki na nasz związek po to, byśmy byli jeszcze bardziej radykalni, żebyśmy się przez to porozbijali, żebyśmy w nich gromy ciskali, a oni wtedy powiedzą: patrzcie, jaka ta „Solidarność” brzydka – nie chce pracować dla wyciągnięcia kraju z kryzysu, tylko się kłóci i chce władzy.

Uważam, że teraz powinniśmy wykazać swoją siłę, postąpić zgodnie ze starą dewizą chrześcijańską: ty we mnie kamieniem, a ja w ciebie chlebem. Pokażmy, że jesteśmy ponad te podszczypywania… [oklaski]. Że jesteśmy ponad te podszczypywania nas przez rząd w postaci wezwań, przesłuchań, zatrzymań, rewizji, opluwania w prasie i w telewizji, demonstracje siły. Ich na nic więcej już chyba nie stać. Zostały im ostatnie bastiony konserwy w postaci wojska i telewizji. Został straszak agresji radzieckiej, kruszy się milicja, wyłamuje Sejm, i rząd, i radni, wali dyspozycyjna prasa, a niedługo i telewizja, zawala się nomenklatura. Zostało im tylko wojsko, które jest dla nas wielką niewiadomą [oklaski].

Straszaka możemy i powinniśmy rozbroić. Uważam za bardzo rozumne zawarcie w programie naszej deklaracji o gwarancji sojuszy. Powstrzymajmy naszą prasę od malowania rysunków wymierzonych w tamtą stronę. To jest fajne, zabawne, to jest satyra polityczna jak na Zachodzie, a zrozumiecie, że przeciwnik nie jest skory do żartów, i podejmie każdą aluzję, by wmówić nam antyradzieckość. Niech ci satyrycy malują na przykład naszych rodzimych dygnitarzy, czy Wałęsę jako Stalina. Bądźmy rozważni politycznie, walka jest zbyt poważna, by ją rozmieniać na drobne [oklaski].

Powinniśmy przełamać monopol państwa w kontaktach z krajami demokracji ludowej. Nawiązać bezpośrednie kontakty z ludźmi pracy w Leningradzie czy Bratysławie, ale nie pouczać ich [oklaski], nie pouczać ich, tak jak to zrobiliśmy trochę niefortunnie w Posłaniu.

Ja przytoczę tu słowa Bratkowskiego, który swego czasu w tym temacie napisał, że rzecz nie polega na tym, by szczypać niedźwiedzia, tylko tak oswoić tego niedźwiedzia, żeby on nie był naszym wrogiem, ale przyjacielem [oklaski].

Nie wiem, czy nie będzie to odczytane za kupczenie z naszej strony, ale można postawić warunek wstępny rozpoczęcia rozmów z rządem: zaprzestanie nagonki propagandy na nasz związek i natychmiastowe zaprzestanie represji działaczy związkowych. Te ustalenie jest szczególnie ważne. Wiele regionów zawiesiło swoje akcje wymierzone przeciw represjom do decyzji zjazdu i na okres pozjazdowy. Nie możemy nad tym przejść obojętnie. Trzeba to załatwić za jednym zamachem, bo inaczej będziemy znowu odciągani od naszego programu.

Dajmy tę ostatnią szansę Sejmowi i rządowi. Jeśli władze tego nie wykorzystają, udowodnią, że nie reprezentuje nikogo poza sobą. I wtedy mamy zmontowany Front Porozumienia Narodowego złożony z sił postępowych, reprezentujący całe społeczeństwo. Zmiany wymaga zatem zapis w ostatniej tezie programu: „»Solidarność« domaga się nowego porozumienia społecznego”.

Jak postępować z władzą i innymi organizacjami? Myślę, że trzeba stosować broń, jaką rząd stosuje wobec nas, że nas usiłuje dzielić. Chwali na przykład Wałęsę, gani Rulewskiego. Róbmy to samo. Żałuję, że państwo nie zrozumieli znaczenia wniosku zgłoszonego przez Kozickiego, żeby za to, co się stało ostatnio w Sejmie, pogłaskać trochę posłów. Nie traktujmy władzy i partii jako monolitu, bo to nie jest prawda. Trzeba odróżniać, że co innego znaczy Olszowski, co innego Kania[61], co innego Łabęcki[62] czy Fiszbach[63], co innego Bratkowski czy doły partyjne. Tak samo jest w aparacie władzy.

Co niektórzy chcieliby, żeby partyjni w związku określili się. Chce tego również prawica w partii, chce na przykład Siwak. Cele są zbieżne – chcą nas znowu podzielić. A przypomnę zapis tezy nr 24: „Nikt nie może być prześladowany za przekonania ani zmuszany do działań niezgodnych z sumieniem”. Proszę więc o respektowanie tego również w stosunku do partyjnych. Nie wszyscy partyjni to złodzieje, malwersanci, dwulicowcy, sprzedawczyki i agenci SB. W końcu z PZPR, a nie skąd indziej, wywodzą się właśnie Kuroń, Słowik, Bogdan Lis, Bratkowski, a Bujak na przykład chodził na zebrania partyjne [śmiech i oklaski]. Trzeba zrozumieć, że partyjni w „Solidarności” są jakby piorunochronem dla związku. Nie uznaję więc za właściwe rozlepianie plakatów z trupimi główkami o wynikach zjazdu partii. Bo równie dobrze teraz rząd może wydrukować plakat: „Pierwszy efekt zjazdu »Solidarności« – obcięcie przydziałów na węgiel”. Czy coś podobnego. No i co? Mamy się obrazić wtedy? Związek musi sobie zyskać jak najwięcej sojuszników. Inaczej nie wygra z rządem.

Szanowni delegaci, na nas ciąży takie zboczenie, zwane sekciarstwem, głęboka nieufność, że będziemy wykolegowani, manipulowani, podpuszczani. Jest w tym wiele racji, bo przeciwnik nie przebiera w środkach. Proszę zauważyć, że my mamy pewne takie odchylenie psychiczne. W większości jesteśmy ludźmi, którzy mieli zatargi z władzą, którym się dotąd nie wiodło w pracy, których poglądy nie miały uznania. I to teraz przejawia się w naszej wzajemnej nieufności do siebie, w obawie, że stracimy niezależność. Niektórzy np. boją się nawet rozmawiać z władzami partyjnymi w zakładach pracy, żeby się jakąś czerwoną chorobą nie zarazić. Boję się, żeby ta głęboka nieufność w naszych szeregach nie doprowadziła do kolejnego okresu wypaczeń, tym razem w naszym związku, do pozbywania się wartościowych ludzi pod wpływem pomówień, do zrażania sobie społeczeństwa i innych bliskich nam organizacji. Myślę, że nie mamy co się bać o utratę naszej niezależności, jeśli u nas wszystko będzie jawne. Owszem, nie można iść na ścisłą współpracę z niektórymi ludźmi czy organizacjami, ale nie przesalajmy w drugą stronę, żebyśmy wszystkich, którzy nie są wśród nas, traktowali jako wrogów. Czytając projekt programu, nasuwa mi się szereg wątpliwości. I tak: nie traktujmy samorządów jako recepty na wszystko. Mówmy też tę drugą prawdę…

[Szum, na salę wchodzi Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych z wynikami wyborów na przewodniczącego związku]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam, ale w tej sytuacji jest bardzo trudno kontynuować, a przypominam koledze, że czas ponaddwukrotnie został już przekroczony. Dziękuję bardzo [oklaski].

PIOTR EJSMONT

Dziękuję. Nie traktujmy samorządów jako recepty na wszystko. Mówmy też tę drugą prawdę… Koniec czy… [głosy z sali: dalej, dalej].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy państwo przedłużają jeszcze czas?

PIOTR EJSMONT

My nie mamy wielu prawdziwych działaczy samorządowych, i to nie jest tak łatwo zarządzać przedsiębiorstwem. Samorządów jest jeszcze naprawdę za mało, a jak grzyby po deszczu to one nie urosną. Mam taką wątpliwość: kto i jak będzie dzielił zyski w przedsiębiorstwach samorządowych? Czy będzie to podział sprawiedliwy? Czy przy podziale zysków nie dojdzie do sytuacji, że pieniądze zostaną rozdane wśród ludzi, a na założenie filtru na komin, żeby nie zatruwał powietrza, nie pójdzie nic. Popieramy rozwój inicjatywy i gospodarki prywatnej. A czy nie wyrośnie z tego nowa, jeszcze większa klasa posiadaczy i bogaczy? Czy nie wpadniemy w nową skrajność, że w konkursach na dyrektorów będzie teraz obowiązywała nie nomenklatura partyjna, a „Solidarności”?

A teraz troszkę o chomeinistach i nawiedzonych. Proszę delegatów, proszę zauważyć, jak niektórzy tu pięknie mówią. Patrzą nam w oczy badawczo i czarują nas słowami „demokracja”, „niepodległość kraju”, „rewizja układów handlowych”, a może i paktów wojskowych. Który z Polaków nie podpisze się pod hasłem demokracja i niepodległość? A niektórzy chcą nas nawet zbawić i roztaczają urocze wizje, że za piętnaście miesięcy to my będziemy mieli Eldorado, że przełożenie pieniędzy z jednej kieszeni do drugiej sprawi, że zaczniemy być bogaci. Czy pamiętacie, jak nam Gierek piękne wizje roztaczał? Jak nas to porywało, tak jak teraz porywa nas wizja Kurowskiego? Nie łudźmy się, jeszcze najgorsza bieda nie przyszła. I proszę zauważyć, jak niektórzy się do nas łaszą, żebyśmy ich kochali i wybrali do władz. Jest też taki typ człowieka: wytrawny polityk. Cechuje go to, że kiedy są podejmowane…

[OGŁOSZENIE WYNIKÓW WYBORÓW

NA PRZEWODNICZĄCEGO KK]

[PD 1kzd_2t_052_19811002 – 45 minut 38 sekund]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Już naprawdę czas został wielokrotnie przekroczony [oklaski]. Proszę jeszcze o podejście do stolika Komisji Programowej.

Proszę państwa, ten niepokój na sali wróży i właściwie stało się to już. Przybyła Komisja Skrutacyjna i poprosimy o zabranie głosu przedstawiciela Komisji Skrutacyjnej.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, tradycją tego kraju było, iż szefa przynoszono w teczce. My postanowiliśmy inaczej: przynieśliśmy państwu szefa w worku [oklaski]. Worek pokażcie. Proszę państwa, zgodnie z ustaleniami, komisja przeprowadziła liczenie wyników wyborów dwuwariantowo, traktując liczenie wyników głosowania ręczne jako podstawowe, ponieważ uznaliśmy i państwu przedstawialiśmy poprzednio, że liczenie komputerowe wyników na przewodniczącego Krajowej Komisji będzie liczeniem testującym dla zapoznania Komisji Skrutacyjnej z procedurą, z całą konieczną przy tym techniką liczenia. Komisja została podzielona na zespoły, pakietowała. To wszystko, co robione było na Sali, państwo mieliście możliwość obejrzeć. Następnie ten zalakowany worek przewieziony został do Stoczni.

Proszę państwa, ja powinnam powiedzieć wszystko to, co muszę powiedzieć najpierw, zanim odczytam protokół. Rozumiem państwa zniecierpliwienie, ale obowiązują mnie pewne procedury [oklaski]. Widząc jednak państwa zniecierpliwienie, chcąc uczynić zadość formalności, czytam protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych nr 1:

„Gdańsk, 2 października 1981 rok.

Wyniki głosowania na przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ »Solidarność« uzyskane w I turze głosowania: Komisja stwierdza, że oddano 844 glosy, w tym ważnych głosów 837, głosów nieważnych oddano 7. W ramach głosów ważnych oddano 48 głosów wstrzymujących.

Wyniki głosowania w kolejności alfabetycznej: Andrzej Gwiazda – 74 głosy, co stanowi 8,84 proc. [oklaski]. Bardzo państwa proszę o nieprzeszkadzanie. Marian Jurczyk – 201 głosów, co stanowi 24,01 proc. [oklaski], Jan Rulewski – 52 głosy, co stanowi 6,21 procent, Lech Wałęsa – 462 głosy… [oklaski i okrzyki].

Proszę państwa, protokół komisji nie został zakończony! [oklaski].

Proszę państwa, pozwolę sobie zakończyć protokół Komisji Skrutacyjnej: …co stanowi 55,2 proc. Przewodniczącym Komisji Krajowej został Lech Wałęsa [oklaski]”. Za Prezydium Komisji Skrutacyjnej protokół podpisali: przewodnicząca Elżbieta Błaszczyńska, członkowie Prezydium Komisji Skrutacyjnej.

Dziękuję państwu uprzejmie [oklaski].

Proszę państwa, wydaje mi się, że tytuł pełnionej funkcji szefa Komisji Skrutacyjnej upoważnia mnie do złożenia w państwa imieniu najserdeczniejszych gratulacji nowemu szefowi tego naszego związku [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, chciałem przypomnieć, że trwają jeszcze nasze obrady. Bardzo prosimy kolegów fotoreporterów o pozostawienie trochę miejsca.

Składamy serdeczne życzenia sukcesów w pełnieniu tej ważnej, trudnej, trudnej i zaszczytnej funkcji panu Lechowi Wałęsie i zapraszamy go do zabrania głosu [oklaski].

BENEDYKT NOWAK – członek Prezydium II tury I KZD

Służby porządkowe prosimy o pomoc w robieniu porządku na sali.

LECH WAŁĘSA

Dziękuję bardzo za to, że państwo w sposób lekko lekki wybrali mnie. Jednocześnie przepraszam, jeśli ktoś bardziej stawiał na mowę, jak na wyniki pracy. Myślę, że tak jak powiedziałem w sierpniu, jeśli będzie trzeba, pójdę jako pierwszy. Jeśli będzie trzeba uciekać, ucieknę ostatni. Z tego państwo sobie zdają sprawę. Nigdy słów nie rzucałem na wiatr i teraz też nie rzucam. Oczywiście uzasadnione pretensje były i do mnie, i do nas z KKP, z prezydium, jednak, jak państwo wiedzą, my się uczyliśmy i demokracji, i postępowania. Myślę, że po tym zjeździe będziemy mądrzejsi o doświadczenia, mądrzejsi o uwagi, które państwo szczerze nam przekazali.

Jednocześnie chciałem powiedzieć, że tak jak do tej pory, będę szedł tą drogą razem z państwem, którą mi wytyczycie. Jednocześnie nie będę dążył do sekciarstwa, a sekciarstwo będę rozwalał [oklaski]. Jednocześnie zastanawiające jest, że jak państwo wiedzą, od dołu to znaczy przez wydział MY [stoczni], gdzie prawie zdobyłem 100 proc., idąc coraz wyżej, było coraz trudniej. Nad tym też należałoby się zastanowić, dlaczego tak: czym wyżej, to jakiś procent niżej dostawałem. Nie wiem, czy to jest to, że odłączyłem się od dołów, czy przyłączyłem się do góry, ale to zostawiam już państwu [oklaski].

Zdaję sobie sprawę, że walka będzie ciężka, jednocześnie jeśli się podejmuję tego, myślę, że czym będzie trudniej, tym bardziej będę się państwa pytał, tym bardziej więcej ludzi będzie brało udział w podejmowaniu decyzji [oklaski]. To nie znaczy, że życie zmusi nas do jakiegoś desperackiego kroku, ale wtedy spytamy się każdego i powiemy: czy jesteś gotów iść, bo taka i takie jest ryzyko. Jeśli będzie, że tak, pójdziemy. Będziemy załatwiać to, co będziemy uważać za słuszne. Jednocześnie myślę, że rozsądek zwycięży, że tą walkę wygramy w sposób pokojowy, bo jesteśmy naprawdę przygotowani przez ten system i przez nas wszystkich tak dobrze, że jesteśmy w stanie wymanewrować każdego, nawet wysoko rozwiniętego przeciwnika [oklaski].

Dziękując państwu, proszę o to, że ci, którzy nie stawiali na mnie, aby naprawdę, nie chodzi już o pomaganie, ale aby nie przeszkadzali za bardzo, a wtedy zwyciężymy [oklaski]. Pamiętajmy, że pojedynczo znaczymy niewiele, jednak razem znaczymy bardzo wiele i wspólnie proszę idźmy drogą do zwycięstwa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Jest jeszcze niespodzianka dla pana przewodniczącego.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, w związku z nową tradycją przynoszenia przewodniczących w worku, pozwolimy sobie w imieniu państwa wręczyć ten worek przewodniczącemu na pamiątkę [oklaski].

BENEDYKT NOWAK – członek Prezydium II tury I KZD

W związku z tym myślę, że nie będzie od rzeczy zaintonować nowemu przewodniczącemu Komisji Krajowej „Sto lat” [delegaci śpiewają „Sto lat”].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jesteśmy wszyscy podekscytowani, nastrój jest uroczysty, nie chcielibyśmy go teraz zakłócać dalszymi obradami. Mamy do państwa następującą propozycję. Dzisiaj na kolację pójdziemy trochę wcześniej i proponujemy państwu krótką, półtoragodzinną sesję wieczorną o godzinie 20.00. Dziękuję bardzo.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_052_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_053_19811002]

[Przerwa]

[SPRAWA BLOKADY TRANSPORTÓW ŻYWNOŚCI W PORTACH GDYNI, GDAŃSKA I SZCZECINA]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Chcielibyśmy wrócić jeszcze do sprawy przegłosowania zmiany porządku obrad i umożliwienia wystąpienia w sprawie blokady żywności w portach Gdyni, Gdańska i Szczecina. Jest to wniosek formalny kolegi Mariusza Świontkowskiego z Pomorza Zachodniego. Przypomnę państwu, że już raz przedstawialiśmy tą propozycję i odłożyliśmy ją do takiego momentu, żeby nie przerywać toku obrad.

Proszę kolegów, którzy stoją do nas plecami, aby byli uprzejmi usiąść. Jeszcze raz przedstawiam wniosek formalny, który będziemy za chwilę głosowali. Dotyczy on zmiany porządku obrad i umożliwienia wystąpienia w sprawie blokady żywności w portach Gdyni, Gdańska i Szczecina.

Kto z państwa jest za tym, aby kolega Mariusz Świontkowski mógł tą sprawę nam teraz przedstawić, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję.

Proszę Komisję o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów jest pan Świontkowski dopuszczony do dyskusji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę kolegę Świontkowskiego o przedstawienie sprawy.

MARIUSZ ŚWIONTKOWSKI

Proszę państwa, jak na pewno państwo z radia i z telewizji, jak również z prasy mieli możność zapoznać się z blokadą, jaka ma miejsce w portach Gdyni, Gdańska i Szczecina odnośnie do eksportu reglamentowanych artykułów żywnościowych, chciałbym państwa poinformować króciutko oświadczeniem, które przygotowałem, jak ta sprawa wygląda, dlaczego ta blokada została podjęta.

„W imieniu NSZZ »Solidarność« pracowników portów morskich Gdyni, Gdańska i Szczecina składam następujące oświadczenie.

Sprawa zaopatrzenia w żywność stała się pierwszoplanową i najistotniejszą sprawą polskiego społeczeństwa. Bez uczestnictwa w rozwiązaniu tego problemu związek nasz zawiedzie nadzieje i zaufanie społeczne. Kierowani tą myślą pracownicy portów podjęli blokadę eksportu reglamentowanych artykułów żywnościowych, a przede wszystkim mięsa i jego przetworów. Nie chodzi nam o paraliżowanie eksportu i polityki handlu zagranicznego kraju. Rozumiemy, że eksport środków żywnościowych, w tym mięsa, musi postępować i nie można się tutaj kierować wąsko pojętym interesem społecznym. Niepokój nasz budzi jednak fakt, że Ministerstwo Handlu Zagranicznego nie przedstawia wiarygodnych i przekonywujących informacji, a władze polityczne i państwowe składają publiczne oświadczenia niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy.

Uważamy, że bezwzględną koniecznością jest podjęcie akcji społecznej kontroli eksportu żywności. Uważamy, że akcja ta, aby była skuteczną, powinna objąć cały kraj, kolejowe punkty graniczne, międzynarodowy transport samochodowy, centrale handlu zagranicznego i transport morski. Bez tego nie dowiemy się prawdy o eksporcie żywności.

Traktujemy więc blokadę portową nie jako cel zdobycia żywności dla kraju, ale jako jeden ze związkowych instrumentów walki o społeczną kontrolę i dostęp do informacji o podziale środków żywności. Działania nasze stały się przyczyną ostrych ataków prasy, radia i telewizji, a w ostatnim czasie Prokuratura Wojewódzka w Gdańsku rozpoczęła przesłuchiwania w tej sprawie pracowników portów, wprowadzając niepokój i dodatkowe napięcie społeczne. Akcja nasza nie znajduje też należytego zrozumienia w kierownictwie najwyższym związku. Zwracamy się do I Krajowego Zjazdu Delegatów, by w sprawie akcji portów morskich podjął stosowną uchwałę zawierającą stosunek zjazdu do tej akcji oraz zadecydował o podjęciu ogólnokrajowej akcji kontroli eksportu w ramach szeroko pojętej społecznej kontroli rozdziału żywności” [oklaski].

Żeby nie być gołosłownym, to przytoczę państwu parę faktów. A mianowicie, w telewizji w styczniu pan Olszowski oświadczył, przepraszam, na konferencji zakładowej PZPR pan Olszowski oświadczył, że Polska nie eksportuje węgla do Związku Radzieckiego. Ja państwu tylko podam przykład z miesiąca kwietnia bieżącego roku – wyeksportowano 14 611 ton węgla. Również, proszę państwa, informacja z Hartwiga z Gdańska w sprawie eksportu żywności. W telewizji dosyć często powtarzano nam, że za jeden kilogram wyeksportowanego mięsa Polska będzie miała możność – podkreślam: możność – zakupu trzykrotnie więcej mięsa gorszego gatunku. Co się okazuje, nie jest tak faktycznie, gdyż jestem pracownikiem portu i sam naocznie widzę, ile mięsa wychodziło z kraju, a ile mięsa przychodziło. Podam państwu tylko króciutko cyfry: 82 tysięcy ton wyeksportowano, natomiast 47 tysięcy ton importowano i 42 tysięcy ton smalcu. Gdzie jest relacja 1 do 3?

Chyba więcej już przykładów nie trzeba państwu podawać, a największym przykładem to jest chyba to, o czym najlepiej możemy powiedzieć, obserwując te kolejki, które mają miejsce dzisiaj w Polsce. Więcej dodawać chyba do tego nie trzeba.

W związku z tym postanowiliśmy przygotować projekt uchwały, który państwu przeczytam i rozumiem, że będzie on przedmiotem dyskusji.

„I Krajowy Zjazd Delegatów, uznając sprawy zaopatrzenia rynku w żywność za najważniejszą i najpilniejszą sprawę w kraju, zobowiązuje Komisję Krajową, aby natychmiast po zakończeniu zjazdu wszczęła bezpośrednie działania w celu wprowadzenia społecznej kontroli rozdziału środków żywności, a w tym i eksportu. Jako szczególnie ważny instrument społecznej kontroli uznać należy możliwość stosowania selektywnej blokady eksportu w skali całego kraju. Celem tej blokady nie jest kwestionowanie eksportu, lecz uzyskanie dostępu do rzetelnych i wiarygodnych informacji o społecznych kosztach eksportu.

I Krajowy Zjazd NSZZ »Solidarność«, popierając akcję strajku selektywnego w portach Gdyni, Gdańska i Szczecina, wzywa wszystkie zainteresowane ogniwa związku do czynnego włączenia się do walki o pełną informację i kontrolę społeczną w dziedzinie handlu zagranicznego”.

Proszę państwa, ja nie jestem wielkim mówcą, jestem tylko robotnikiem. Chcę państwu zwrócić uwagę na jedną sprawę. Prawdopodobnie zaraz za mną wystąpi pan Rulewski. Pan Rulewski jest odpowiedzialny za sprawy żywieniowe ze strony „Solidarności” do rozmów z rządem. Przypuszczam, że będzie on bardzo pięknie mówił, ale niech państwo ocenią sami, co do tej pory ta grupa zrobiła, jakie są efekty, a efekty, o jakich tutaj się mówi, to jest, proszę państwa, jeden z instrumentów realizacji tego programu. Bo my w tej chwili innej możliwości jeszcze nie posiadamy, jak poprzez wstrzymanie żywności zmuszenie rządu, żeby w końcu zaczął z „Solidarnością” poważnie rozmawiać. Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Pana Rulewskiego niestety nie ma w sali, bowiem jest na konferencji prasowej, więc proszę o przekazanie tego głosu. Natomiast pana proszę o złożenie projektu uchwały do Komisji Uchwał i Wniosków, ponieważ uchwała została państwu odczytana.

Zapytuję państwa: kto jest za tym, by przyjąć uchwałę do dalszych prac? Dziękuję. Kto się sprzeciwia? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przyjęto uchwałę do dalszych prac.

[ODCZYTANIE LISTU SEKRETARZA GENERALNEGO

KRAJOWEJ KONFEDERACJI WĘGIERSKICH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH DO LECHA WAŁĘSY I JEGO ODPOWIEDZI]

[PD 1kzd_2t_053_19811002 – 11 minut 12 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, zanim rozpoczniemy obrady, proszę o odczytanie listu z Węgier do Lecha Wałęsy.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę bardzo o zachowanie spokoju. Jest to list sekretarza generalnego Krajowej Rady Węgierskich Związków Zawodowych [Magyar Szakszervezetek Országos Szövetsége] [oklaski].

„Szanowny panie Wałęsa, jak poinformowałem pana w liście z dnia 4 września [1981 r.], zaproszenie na zjazd otrzymałem, lecz z powodu zbyt późnego otrzymania go nie mogło dojść do naszego wyjazdu. Również sygnalizowałem, że powrócę do sprawy naszego udziału w drugim etapie zjazdu.

Nasza opinia publiczna, związkowcy węgierscy, z żywym zainteresowaniem oczekiwali waszego zjazdu. Szczerze muszę panu powiedzieć, że zawiedliśmy się w naszych oczekiwaniach. W związkowcach węgierskich niechęć i zaskoczenie wywołało posłanie waszego zjazdu skierowane do wszystkich ludzi pracy Europy Wschodniej, w którym apeluje się o tworzenie wolnych związków zawodowych, o naśladowanie przykładu polskiego. Posłanie to traktujemy jako ingerowanie w sprawy wewnętrzne naszego kraju i odrzucamy je. Uniemożliwia nam to wzięcie udziału w drugiej części zjazdu. Z naszych zasad politycznych wynika, i dlatego uważamy za naturalne, umacnia to również praktyka międzynarodowego ruchu robotniczego, by klasa robotnicza każdego kraju, jego ruch związkowy działał według tradycji historycznych, specyfiki danego kraju. Lecz za tak samo naturalne uważamy i oczekujemy, by nam też nikt nie ustalał, w jakich ramach mają pracować nasze związki zawodowe. Chcielibyśmy przypomnieć, że w przeszło stuletniej historii międzynarodowego ruchu związkowego zawsze wielkie znaczenie miała wymiana wzajemnych doświadczeń. Ruch robotniczy, ruch związkowy ma swą logikę, jak również etykę. Ruch robotniczy, to, co wy proponujecie i jak proponujecie, jest sprzeczne z tym, nie godzi się z tym.

Jeżeli chodzi o węgierskie związki zawodowe, wykonujemy swą pracę w warunkach socjalistycznych, która to praca wymaga wielkiego wysiłku i odpowiedzialności za losy naszej ojczyzny, za reprezentowanie i obronę interesów ludzi pracy. Jako ruch związkowy nowego typu korzystamy ze wszystkich wartościowych doświadczeń, bowiem jesteśmy odpowiedzialni zarówno przed węgierską klasą robotniczą, jak i międzynarodowym ruchem robotniczym. Dlatego też węgierskie związki zawodowe mają systematyczne i owocne kontakty ze wszystkimi europejskimi i wieloma innymi związkami zawodowymi. Odpowiednio wykorzystujemy te doświadczenia na rzecz prawdziwych interesów ludzi pracy i poprawy naszej działalności, lecz to, co wy nam proponujecie, nie jest do przyjęcia.

Nie robimy z tego tajemnicy, że zaskakuje nas wasza odwaga i pewność siebie, z jaką po rocznym swym istnieniu w posłaniu udzielacie rad ludziom pracy krajów socjalistycznych. Węgierskie związki zawodowe mają za sobą kilka dziesięcioleci doświadczenia i rzeczywiste rezultaty. Uznają to przede wszystkim nasi członkowie, lecz również przyjaciele, jak i wrogowie. A jednak nie mielibyśmy odwagi udzielać rad nikomu i stawiać naszą praktykę jako przykład, lecz ruchowi związkowemu – który ma zamiar służyć awansowi narodu polskiego, który tak wiele cierpiał podczas historii i zasługuje na lepsze losy – może warto by było chociażby zapoznać się z doświadczeniami innych krajów socjalistycznych.

Powstaje przed nami pytanie: dlaczego to my jesteśmy adresatami posłania lub jeżeli skierowano je do nas, dlaczego nie skierowano również do Reagana, który drastycznymi środkami przełamał strajk kontrolerów lotów, czy też dlaczego nie skierowano posłania do pani Thatcher, która w sposób pewny siebie oświadczyła, że kongres TUC może decydować w interesie ludzi pracy, jak chce, ale ona tego nie uwzględni. Dlaczego nie skierowano posłania do krajów Trzeciego Świata, gdzie nie są zapewnione nawet elementarne prawa związkowe, gdzie przywódcy związkowi są więzieni, męczeni, gdzie ruch związkowy jest prześladowany.

Na podstawie powyższych jestem zmuszony powiedzieć, że na waszym zjeździe, czy chcielibyście tego czy nie, wyrażona została platforma antysocjalistyczna, antyradziecka. Do takiego programu my nie jesteśmy partnerami, jest bowiem faktem historycznym, że ten, kto w ruchu robotniczym traktuje poważnie swe powołanie, na platformie antysocjalistycznej nie może reprezentować klasy robotniczej, ponieważ droga ta prowadzi donikąd.

W duchu obowiązku internacjonalistycznego i tradycyjnej przyjaźni polsko-węgierskiej jesteśmy gotowi kiedykolwiek prowadzić rozmowy i dyskutować o roli i powołaniu związków zawodowych [oklaski].

Proszę o pana poparcie, by list mój został odczytany na zjeździe. W załączeniu przekazuję numer »Nepszabadsag« z 12 września [19]81 roku, w którym w artykule redakcyjnym szczegółowo przedstawiliśmy nasze stanowisko w związku z waszym zjazdem i posłaniem”.

Mam także krótką odpowiedź Lecha Wałęsy. Przeczytam:

„Pan Sandor Gaspar, sekretarz generalny [Krajowej Rady] Węgierskich Związków Zawodowych, Budapeszt.

Otrzymałem pański list z 23 września [1981 r.]. Bardzo żałuję, że nie skorzystał pan z naszego zaproszenia. Zaprosiliśmy na nasz zjazd przedstawicieli wszystkich międzynarodowych federacji związkowych, jak też wielu związków zawodowych z różnych krajów, z którymi już nawiązaliśmy stosunki. Zaprosiliśmy także przedstawicieli związków zawodowych z krajów socjalistycznych.

Myślę, iż gdyby uczestniczyłby pan w naszym zjeździe, przekonałby się pan, że wiadomości, jakie rozpowszechniają środki masowego przekazu niektórych krajów o naszym związku, nie odpowiadają prawdzie. Przekonałby się pan przede wszystkim, że »Solidarność« jest związkiem ludzi pracy, wyrosłym z buntu przeciw niesprawiedliwości, bezprawiu i kłamstwu. Zobaczyłby pan, że nasz związek służy interesom pracowniczym i wszystkie nasze działania dla naprawy Rzeczypospolitej tym założeniem się kierują. Wiemy, że nasza droga jest trudna i że może będzie wiele nieporozumień. Uważamy, że trzeba je cierpliwie wyjaśniać.

Nasz związek podjął walkę o sprawę ludzi pracy, o ich wpływ na życie kraju, tak aby nikt w naszym imieniu nie decydował za nas. Nikomu nie zagrażamy, nie mamy czołgów ani rakiet. Kierujemy się ideą braterstwa wszystkich ludzi w Polsce i na świecie.

Cieszę się, że nawiązał pan do tradycyjnej przyjaźni polsko-węgierskiej W jej duchu jeszcze raz zapraszam pana do Polski. Mam nadzieję, że mój list zostanie opublikowany w waszej prasie. Łączę związkowe pozdrowienia. Lech Wałęsa” [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Tak więc prośba została spełniona. Możemy tylko do państwa zaapelować, żebyście państwo nie ulegali sugestii tego listu i nie składali projektów posłań do Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii.

Proszę Komisję Mandatowo-Wyborczą o przedstawienie propozycji prezentacji kandydatów do Krajowej Komisji Rewizyjnej i Komisji Krajowej.

[PROPOZYCJA KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ PREZENTACJI

KANDYDATÓW DO KK I KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ.

DYSKUSJA]

[PD 1kzd_2t_053_19811002 – 21 minut 25 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, mamy najważniejsze może wybory za sobą. Ale czekają nas jeszcze długie, żmudne wybory do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej. Listy kandydatów zostały… Listy wyborcze kandydatów zostały złożone. Listy do Komisji Rewizyjnej są już gotowe, są wydrukowane i państwo je dziś otrzymają. A zanim to nastąpi, chciałabym, ażebyśmy uzgodnili wspólnie tryb przedstawiania kandydatów.

Nie będzie to sprawa prosta, ale myślę, że jakoś się dogadamy. Komisja Mandatowo-Wyborcza przygotowała trzy warianty, trzy propozycje, z którymi państwa zapoznam.

Zanim zacznę odczytywać warianty, chciałam zwrócić uwagę państwa, że mamy już bardzo mało czasu do końca zjazdu, a bardzo dużo kandydatów do zaprezentowania. W związku z tym, może pod tym kątem proszę słuchać wariantów prezentacji kandydatów. Zwracam się do prezydium zjazdu… Tam ktoś się zgłasza, proszę bardzo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 1.

STANISŁAW KOCJAN – członek Prezydium II tury I KZD

Kocjan, Pomorze Zachodnie. Chciałbym zgłosić oficjalny protest. Najważniejsze wybory jeszcze się nie odbyły, mamy je przed sobą [oklaski]. Żeby nie przedłużać, ciśnie się na usta Fredro: „Znaj proporcją, mocium panie” [oklaski].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję za tę uwagę.

Wariant I – najdalej idący, to znaczy najdalej idący w kierunku skrócenia czasu prezentacji kandydatów – przewiduje pięć punktów: 1) kandydat przedstawia się sam, podając imię i nazwisko, 2) przewodniczący Komisji Mandatowej pyta się delegatów, czy są zastrzeżenia do kandydata, wymieniając powtórnie jego imię i nazwisko, 3) delegat chcący zgłosić zastrzeżenie podnosi tablicę z numerem mikrofonu i zgłasza zastrzeżenie po udzieleniu mu głosu, 4) kandydat odpowiada bezpośrednio na zastrzeżenie, natychmiast po jego zgłoszeniu, 5) o ile zgłosi się więcej niż trzy osoby zamierzające zgłosić zastrzeżenia, to dalsze osoby podchodzą bezpośrednio do Komisji Mandatowo-Wyborczej, gdzie zostanie ustalony dalszy tryb rozpatrywania tych zastrzeżeń.

To byłaby całość. A do tego służyłyby jeszcze dodatkowe dane. Wszystkie informacje o kandydacie można uzyskać z list wyborczych. Są to informacje, które kandydaci sami składali w ankietach. Życiorysy można wywoływać na monitorach i oczywiście istnieje także możliwość bezpośredniego kontaktu, tu na sali czy w kuluarach, z kandydatem, który interesuje wyborców. To jest wariant I.

Zapoznam teraz państwa z wariantem II, idącym nieco dalej, to znaczy poszerzonym. Wariant II to wszystkie punkty, które należały do wariantu I, plus jeszcze jedna sprawa. Po sesji plenarnej stworzone zostaną warunki do przeprowadzenia prezentacji i zadawania bezpośrednio pytań kandydatom w grupach regionalnych. Sposób przeprowadzania kampanii w grupie regionalnej kandydatów będzie uzależniony od ilości pytań, jakie chcą zadać wyborcy kandydatom w danej grupie. I następnie pytania do poszczególnych kandydatów, po jednym na kartce, przyjmuje Komisja Mandatowa w dniu zakończenia prezentacji na sesji plenarnej.

Wariant III, zabierający najwięcej czasu, składa się z wariantu I, punkty: 1, 2, 3, 4 i 5. Może ja przypomnę te punkty dla spamiętania: kandydat przedstawia się, podając imię i nazwisko. Przewodniczący pyta, czy są zastrzeżenia. Osoba chcąca zgłosić zastrzeżenia podnosi tablicę z numerem – zgłasza. Kandydat odpowiada. Następne – kandydat prezentuje się przez 2 minuty przed salą.

Chciałam państwa poinformować, że wariant I, wobec przyjęcia systemu prawyborów w regionach, wydaje się być wystarczający dla podjęcia decyzji prawidłowego wyboru przy dużej ilości informacji o kandydacie zawartej w materiałach wyborczych, a także na podstawie jego wypowiedzi podczas obu tur zjazdu. Natomiast nawet kilkuminutowa prezentacja w przypadku nieznanego kandydata może dać nieprawidłową ocenę charakterystyki kandydata, zarówno na korzyść, jak i na jego szkodę. Wprowadzenie tych niemiarodajnych, kilkuminutowych prezentacji przedłużyłoby znacznie czas trwania zjazdu. Przy dwuminutowej prezentacji zjazd mógłby się przedłużyć o około 2 dni. Natomiast przy trzyminutowej prezentacji o ponad 3 dni.

Chciałabym jeszcze uzasadnić wariant II. Wariant II, choć bardziej skomplikowany od strony technicznej, organizacyjnie umożliwia ograniczony kontakt wyborców z kandydatami, co można dopuścić wobec istnienia regionalnych list preferencyjnych kandydatów, jakie powstały w wyniku prawyborów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy to wszystko, co…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To wszystko. Chciałam tylko jeszcze króciutko omówić listę wyborczą kandydatów. Na liście wyborczej znajdują się informacje z ankiety i ostatnia rubryka zawiera informacje o procencie głosów, jakie kandydat uzyskał w prawyborach. Osoby, które były zgłaszane indywidualnie, nie mają podanych procentu głosów. Tak więc jest to jeszcze jedna informacja dla delegatów, która mówi, że wszyscy kandydaci, u których w rubryce ostatniej „Procent uzyskany w prawyborach” jest ta informacja, to znaczy, że był to kandydat zgłoszony przez całą grupę regionalną. Tam, gdzie nie ma tego procentu, jest to równoznaczne z tym, iż kandydat został zgłoszony indywidualnie. Dziękuję, to tyle oczywiście.

Zwracam się do prezydium, żeby poddało pod głosowanie, ewentualnie dyskusję, te trzy wersje.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję pani bardzo. Prosiłbym, żeby pani pozostała jeszcze, bo zdaje się, że jeszcze będą potrzebne dodatkowe wyjaśnienia.

Państwa proszę o krótką rzeczową dyskusję, bo już jest dwóch chętnych.

Najpierw mikrofon nr 2, później mikrofon nr 5.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem spytać, co to jest zastrzeżenie. Proszę o definicję i wyjaśnienie, jakie mogą być zastrzeżenia. Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Zastrzeżenie jest to… Przede wszystkim nie pytania, a zastrzeżenia. Jeżeli ktoś ma jakieś informacje o kandydacie, no, różnej mogą być natury, no nie wiem. Różne państwo zgłaszają informacje, być może mają zastrzeżenia do jego czy poprzedniej pracy, czy innych spraw – trudno mi przewidzieć.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

To ja bym jednak prosił o dokładne uściślenie tego, ponieważ w ten sposób nie unikniemy sytuacji, w której albo będą to po prostu pytania, albo otwieramy drogę do składania donosów po prostu lub pomówień. Wydaje mi się to co najmniej niewłaściwe na tej sali przy wyborach do tego związku. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Mikrofon nr 5, później nr 11 i 2.

JERZY ŁYSIAK

Ja chciałem pogratulować Komisji Wyborczej, która dołożyła dużo pracy w tym celu, aby odfajkować prezentację, nie odbywając prezentacji.

Ja chciałem powiedzieć tylko tyle, że… Mój numer jest 17013. Jest kampania, mniejsza o nazwisko. Proszę państwa, my nie możemy robić prezentacji negatywnej. Natomiast to, co zaproponowała Komisja, jest de facto prezentacją negatywną, to znaczy, że się będzie rozmawiać tylko z tymi kandydatami, co do których mają zastrzeżenia jacyś delegaci. To jest pierwszy powód, dla którego uważam, że wszystkie warianty są nie do przyjęcia.

Druga sprawa to jest ta, że zupełnie nie rozumiem, czemu mają służyć kampanie wyborcze czy prezentacje dokonywane w grupach regionalnych, skoro w grupach regionalnych żadne już bliższe poznawanie nie jest potrzebne. Natomiast zjazd zdecydował się wybierać na listy cząstkowe na posiedzeniu plenarnym. I jest potrzeba, aby zjazd zdecydował, który z dwóch albo który z trzech na jedno, mówię przykładowo, miejsce mandatowe ma być wybrany. I w związku z tym uważam, że nie można przeceniać tych wyborów i tej całej procedury wyborczej, która jest za nami. Takie są moje zastrzeżenia. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Czy pan by mógł przedstawić propozycję? Bo pan się wypowiedział tylko negatywnie co do projektów. Może nie od razu, ale jeżeli ma pan propozycję – łatwiej nam będzie dyskutować.

JERZY ŁYSIAK

Uważam, że, niestety, nie ma wyjścia. Należy dokonać prezentacji. Proponowałbym, aby pomijać pytania, natomiast 2–3 minuty to jest czas, który my musimy poświęcić, skoro zdecydowaliśmy się dokonać prezentacji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czyli pan proponuje taki wariant, żeby prezentował się kandydat, ale nie odpowiadał na pytania. Rozumiem.

Jedenasty mikrofon.

Ja bym miał do pani prośbę, żeby notować te pomysły, które będą z sali. Chcielibyśmy, proszę państwa, dzisiaj tę procedurę prezentowania omówić i zakończyć. Bo to nam ułatwi jutro pracę. Żebyśmy już do tego nie wracali.

STANISŁAW POPKA

Stanisław Popka, Region Ziemia Łódzka. Ponieważ jesteśmy bardzo ograniczeni czasowo i przy tym systemie wyborczym, kiedy zjazd wybiera członków Komisji Krajowej i 80 proc. obecnych nie zna tych ludzi, 2 minuty jest to absolutnie za mało, aby poznać kandydatów. W związku z tym proponuję kontrwniosek do punktu 2 i 3, aby organizatorzy dali nam tylko listy i ewentualnie ograniczyli się do zebrania właśnie ewentualnych zastrzeżeń.

Wbrew pytaniu, na pewno wiemy doskonale, czym są zastrzeżenia. Pamiętajmy, proszę państwa, o czasie, a przez 2 minuty człowieka nie poznamy.

I jeszcze może pytanie uzupełniające. Czy organizatorzy mogą nam przedstawić możliwości utrzymania nas wszystkich w ciągu dni następnych, to znaczy ponad ten czas przewidziany? Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Czyli mamy kolejną propozycję, żeby tylko przedstawić listę i nie prezentować w ogóle kandydatów. A do organizatorów zaraz zwrócimy się z prośbą o wyjaśnienie, jak długo jeszcze możemy w Gdańsku obradować.

Mikrofon nr 2.

ADAM STRZEMBOSZ

Adam Strzembosz, Mazowsze. Proszę państwa, musimy sobie zdać sprawę z konsekwencji przyjęcia takiego lub innego wariantu prezentacji kandydatów. Rozumiem, że czas nagli, niemniej zupełnie nie rozumiem, dlaczego Komisja Mandatowa nie zadbała o przedstawienie nam przynajmniej tych życiorysów, które musieliśmy wszyscy złożyć, przyjeżdżając na zjazd. Pięć czy sześć monitorów dla tysiąca ludzi, to są, proszę państwa, no nie chcę tego mocnym słowem nazwać; można by to określić dość dosadnie.

Ja chcę powiedzieć, że jeżeli będziemy głosować automatycznie, to prawdopodobnie będziemy głosować na listy, które zaczynają już krążyć po tej sali, i będą to listy, na których nie będą cechy charakteru i osobowość, i kwalifikacje kandydata decydować, a jakieś powiązania, no może niekoniecznie koteryjne, może też i oparte na jakichś programowych elementach.

W tej sytuacji wydaje mi się, że konieczność zidentyfikowania twarzy z nazwiskiem oczywiście musi być zachowana, że bezwzględnie trzeba dostarczyć nam życiorysów podanych tutaj przez kandydatów, które to życiorysy przecież od dawna tutaj są i wydrukowanie ich nie powinno być wielkim problemem. A poza tym, jeżeli mamy sobie wpisywać tylko cechy negatywne kandydata, zależące od inwencji jego nieprzyjaciół w zarządzie, czy w komisji tutaj obecnych, to sobie darujmy te pytania, bo to będą tylko wyniki inwencji w złośliwości, w pomawianiu i w psuciu krwi sobie wzajemnie [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mikrofon nr 12.

KAZIMIERZ JARZMIK

Kazimierz Jarzmik, Małopolska. Po pierwsze, stanowczo protestuję, aby w ogóle nie było prezentacji. To jest niedopuszczalne, moim zdaniem. W ciemno nie będę głosował. Nie po to tu przyjechałem.

Po drugie, uważam, że nie można w ten sposób mówić, że po 2 minuty dla każdego. To że regiony zgłosiły sobie po 30 kandydatów, to mnie nie interesuje. Należy podzielić czas według proporcji – na każdy region według miejsc mandatowych [oklaski]. Każdemu regionowi ten czas przydzielić i prezentacja. Tam, gdzie prezydium siedzi, region sobie tam wystawi tych swoich kandydatów i określony czas będą mieć. Region sobie zadecyduje, czy w formie pytań z sali, czy w formie prezentacji samych siebie. To jest w końcu ich sprawa, czy się lepiej zaprezentują, czy gorzej. Tak że uważam, że organizatorzy mogą tutaj przeznaczyć określoną pulę czasu, podzielić ten czas na każdy region i po zabawie. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Prosiłbym kolejnych zabierających głos o ograniczenie się tylko do zgłoszenia nowego pomysłu, a nie komentowania tego, co było już do tej pory zgłoszone.

Mikrofon nr 8.

EDWARD NOWAK

Edward Nowak, Małopolska. Proszę państwa, ja proponuję takie rozwiązanie: wychodzi pełny region, wszyscy kandydaci z danego regionu ustawiają się w kolejności, jak uzyskali preferencje, na końcu ci, którzy zbierali podpisy. Przedstawiają się 2 minuty i ewentualnie jakieś pytania do któregoś z kandydatów. Można zadać nie więcej w sumie do całej grupy, no powiedzmy, jak trzy pytania i na tym zakończyć. U nas w Małopolsce było tak zrobione okręgami wyborczymi; dosyć zdało to egzamin.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Szósty mikrofon.

WOJCIECH LASOCKI

Lasocki Wojciech. Region Mazowsze. Proszę państwa, wszyscy jesteśmy równymi delegatami. Jeżeli jednym delegatom daje się 10 minut czasu na przedstawienie i pół godziny na odpowiedzi – myślimy, że my nie jesteśmy gorsi. Tym sposobem, jakim sobie wymyśliła Komisja Wyborcza, to nie wejdzie żaden robotnik, ponieważ ludzie na sali bardziej znani wejdą, natomiast ludzie, którzy są wcale nieznani – nie wejdą. Proponowałbym, żeby każdy z delegatów miał 5 minut czasu na przedstawienie się.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Mikrofon nr 3. Trzeci mikrofon, proszę mówić.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Chciałem zapytać, czy była rozważana sprawa wyświetlania tych życiorysów tutaj na jakimś dużym ekranie podczas prezentacji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie było takiego projektu.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Uważam, że należałoby to rozpatrzeć. To by nam mogło przyspieszyć.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Poza tym jest jeszcze jedna sprawa. Można by rozważyć sprawę zgłaszania tych zastrzeżeń przez reprezentanta regionu – może to by też coś usprawniło.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Piąty mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, my jesteśmy już po wyborach regionalnych, znamy prezentacje, ile czasu pochłaniają i jakie są tego efekty. Dwie czy pięć minut i tak nie uratuje prawidłowości wyboru. Wydaje mi się, że powinniśmy wiedzieć, do kogo należy nazwisko, i to można zrobić. Całą pozostałą część akcji wyborczej należałoby przeprowadzić w godzinnej przerwie w obradach, w której zainteresowani wyborami postaraliby się w regionach uzyskać interesujące ich odpowiedzi. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Drugi mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Po pierwsze, chciałem się zapytać, po co w ogóle były prawybory, jeżeli do tej chwili nie zostały ujawnione listy preferencyjne regionów. Było to obowiązkiem Komisji Wnioskowej w momencie zamykania list wyborczych. Uważam, że prezentacja kandydatów musi nastąpić i powinna ona nastąpić w kolejności preferencyjnej regionów. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Panowie, piąty mikrofon.

BOGDAN LIS

Proszę państwa, wydaje mi się, że można z tej takiej patowej sytuacji wyjść, mianowicie stosując taką propozycję. Proponuję, aby przyznać – czy Komisja Mandatowa musiałaby to w zależności od ilości delegatów w poszczególnych regionach przyznać – czas dla regionów. Wówczas moglibyśmy się zmieścić w ciągu, nie wiem, 8, 10 godzin, z tym że delegaci pytaliby się, zadawali pytania tym kandydatom, których by chcieli pytać po prostu. Natomiast stałby na podium cały region.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dziesiąty mikrofon.

Proszę o spokój.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ustna prezentacja kandydatów, uważam, że przy naszych warunkach jest niemożliwa. Proponuję następujące rozwiązanie: kandydaci w ramach własnych interesów – bo jest to interes kandydata – wywieszają sektorami na tej oto kurtynie wszystko, co uważają za właściwe i w takim razie te informacje są bezpośrednio dostępne, i mamy jednocześnie wszystkie życiorysy, jeżeli uważają to za słuszne, czy swój program jakiś bardzo w hasłach krótki przedstawiony i dostępna dla wszystkich, i taka godzinka czasu daje nam dosyć dużą orientację. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Drugi mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Wnioskuję bezwzględnie o prezentację osobistą ograniczoną czasem oraz o możliwość zadawania pytań i udzielania odpowiedzi, również ograniczoną czasem, oczywiście regionami, na miejscu prezydium.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czwórka.

TADEUSZ SYRYJCZYK

Proszę państwa, na pewno jest wykluczona sekwencyjna prezentacja wszystkich kandydatów, tak jak są. Natomiast można by rozważyć jeszcze jeden pomysł, mianowicie że wyznaczy się okres, np. dwóch godzin, oraz wyznaczy się miejsca, gdzie dany kandydat ma być przez te dwie godziny, i następnie koledzy mogą się nawet w regionie podzielić, znajomi, którzy mają do siebie wzajemnie zaufanie, i pójdą i popytają kandydata, a to się będzie działo równocześnie. Pytanie jest tylko, jak to organizacyjnie uchwycić, żeby nie było harmideru po prostu zwykłego. Ale w ten sposób każdy może zadać każdemu pytanie, prawda? Tyle że nie wszyscy słuchają odpowiedzi. Po prostu żeby były ustalone miejsca, czas ze dwie godziny czy godzina, i miejsca, gdzie kandydat lub grupka kandydatów się ma znajdować. I każdy może iść, gdzie chce, pytać, o co chce, wyrobić sobie pogląd i go upowszechnić w swojej grupie. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

W kolejności mikrofony, żebyście państwo nie musieli stać – nr 4, 9, 10, 2, 5. Czyli najpierw nr 4. Był. Dziewiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jeśli chodzi o wniosek Bogdana Lisa – jest nie do przyjęcia, bo w układzie takim, jak on proponuje, to faktycznie można wykończyć jednego kandydata, którego się upatrzy, i można go strącić. A mój wniosek formalny jest taki, ażeby zamknąć dyskusję, względnie to, co Komisja Mandatowa nam w tej chwili przedstawi, to przegłosować. Będziemy dyskutować do rana.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Zapisanym udzielę głosu oczywiście.

Dziesiąty mikrofon. Proszę bardzo, proszę mówić.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Więc ja chciałbym poprzeć propozycję kolegi Lisa. To znaczy wydaje mi się, że jest bardzo istotne, żeby każdy z głosujących skojarzył sobie nazwisko z twarzą. Więc sądzę, że jest bezwzględnie konieczne, żeby wszyscy kandydujący pojawili się przed nami tam w hallu, żeby można było sobie skojarzyć nazwisko z twarzą. Kwestia limitu czasu, jaki byłby dla regionu, można by przyjąć minutę na kandydata, i według tego ustalić czas, jaki jest dla regionu. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa, zgłaszają się coraz to nowi pomysłodawcy i będziemy mieli tyle wariantów za chwilę, że nie będziemy mogli tego przegłosować. Zatem apel do państwa – ja nie mogę wnioskować o zamknięcie dyskusji na ten temat.

Drugi mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Wydaje mi się, że zasada, według której dzielimy czas na regiony, jest nie do odrzucenia i wymaga jedynie uściślenia, to znaczy, jeżeli któryś region nieproporcjonalnie do ilości miejsc mandatowych w prawyborach nazgłaszał dużą ilość kandydatów, to pośrednio skutkiem tego będzie mniejszy czas na każdego z kandydatów i jest to pewne wyjście z sytuacji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Tak brzmiał właśnie tamten projekt.

Piąty mikrofon, proszę.

ANDRZEJ GWIAZDA

Koledzy, dyskusja już trwa nad tym tyle, że zdążylibyśmy przepytać kilku kandydatów. To jest jedna z najważniejszych czynności na tym zjeździe – wybór Komisji Krajowej – i wydaje mi się, że przeznaczanie minuty na to, żeby poznać kandydata do Komisji Krajowej, to jest robienie śmiechu z samych siebie.

Koledzy, 10 minut było na przepytanie kandydatów na przewodniczącego. Były to też kpiny, ale uzasadnione chyba tylko tym, że już wszyscy byli znani. Natomiast tutaj będą ludzie całkowicie nieznani, którzy na tym forum występują po raz pierwszy, i chcecie oddać na nich głosy na podstawie minuty czasu. Przecież nie bawmy się w wybory. No, przegłosujmy tutaj zmianę ordynacji jeszcze raz i zróbmy po prostu porządnie i z rozwagą. Poważnie, znaczy chciałem powiedzieć.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy mogę prosić o uściślenie wniosku? Ile minut?

ANDRZEJ GWIAZDA

Uważam – co najmniej pięć.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

ANDRZEJ GWIAZDA

Co najmniej pięć, z tym, żeby powołać komisję, która opracuje od razu po prostu pytania, żeby w tych 5 minutach musiały być odpowiedzi na konkretne pytania, jednakowe dla wszystkich, te pytania wyłożone na mównicy, tak żeby każdy powiedziawszy swoje personalia, w skrócie wypowiedział się na te tematy, a jak mu zostanie czasu, to na wolne uzupełnienia.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Jedynka.

TADEUSZ KACZOR

Tadeusz Kaczor, mandat 08004. Panie przewodniczący, ja mam taki wniosek formalny. Proponuję wszystkich wnioskodawców, aby zebrali się gdzieś na uboczu i zaproponowali najbardziej rozsądne wyjście odnośnie do prezentowania wszystkich kandydatów do Komisji Krajowej, do Komisji Rewizyjnej i podadzą potem wniosek wspólny pod głosowanie – rozwiążemy problem. Tak będziemy pół godziny dyskutować, tak jak powiedział kolega Gwiazda – możemy prowadzić prezentację. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

ANDRZEJ KRALCZYŃSKI

Andrzej Kralczyński, Podbeskidzie. Ja chciałbym tutaj poprzeć kolegę Gwiazdę, z tym że zaproponowałbym jednocześnie sali następujący kompromis. Nie 5 minut, a 3 minuty, natomiast o ewentualnym przedłużeniu wypowiedzi przez kandydata zadecydowaliby delegaci. Jeżeli w jego biografii, jeżeli w jego programie dostrzegliby jakieś luki, sami przez podniesienie mandatów ewentualnie ten czas mogliby mu przedłużyć powyżej 3 minut.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czwórka.

ANDRZEJ KONARSKI

Proszę państwa, ja myślę, że czy 3 minuty, czy 5 minut, czy 2 minuty, to każdy będzie miał prawo mówić, co uważa, i to nie będzie poznanie kandydata. Uważam, że były prawybory w regionach, tym ludziom musimy wszystkim wierzyć. Poza tym każdy delegat ma za sobą 10 tysięcy wyborców. Stawiam wniosek formalny o zakończenie dyskusji i przegłosowanie wniosku Komisji Mandatowej [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przegłosujemy w takim razie, bo wniosek jest formalny o przerwanie dyskusji. Kto z państwa chce się wypowiedzieć przeciw wnioskowi?

Siódemka przeciw wnioskowi.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Po prostu nie przeciwko wnioskowi, ale trzeba się najpierw było zapytać, czy ktoś ma coś konkretnego do powiedzenia jeszcze.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie jest głos przeciw wnioskowi.

GŁOS NIEROZPOZNANY

No więc po prostu nie daliście możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii do końca. Więc ja mam zmianę istotną, chciałem ją zgłosić. I chcecie przegłosować już wcześniej, nie dowiadując się, o co mi chodzi. Wobec tego wyjaśniam, ja mam taką propozycję. Ponieważ z reguły wszyscy w regionie się znamy, natomiast nie znamy regionów obcych, mam następującą propozycję, ażeby do komisji, która będzie przepytywała czy po prostu gromadziła, będziemy składać wnioski, pytania do poszczególnych kandydatów. W przypadku prezentacji danego kandydata, już jest na jego koncie jakaś kartka, jakieś pytanie i w tym układzie zadaje mu się pytanie, odpowiada i przychodzi następny. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, chciałbym, ażebyśmy wyszli z tego impasu, bo zaraz będą pojawiali się następni dyskutanci, a państwo przy mikrofonach długo nie otrzymując głosu, bardzo się denerwujecie. Gdybyśmy tak uzgodnili, że ci z państwa, którzy mają…

No nie, państwo chcecie, żebym preferował akurat pana przy drugim mikrofonie. Jest to niemożliwe, bo jeszcze czekają inni. Gdybyście państwo zechcieli podejść do Komisji Mandatowo-Wyborczej, zgłosić swoje pomysły i panią proszę o przedstawienie później jakiegoś kompromisowego wariantu lub wniosku najdalej idącego. W ten sposób jakoś wyjdziemy. A my w międzyczasie będziemy realizowali program, będziemy prowadzili dalszą część głosów w dyskusji.

Bardzo panów proszę o podejście. Bardzo proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

W takim razie, jeśli dobrze zrozumiałam wniosek prezydium…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja sądzę, że to wymaga czasu…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

…państwo, którzy mają jakieś koncepcje, będą uprzejmi podejść do stolika Komisji Mandatowej i złożyć te koncepcje nam. I spróbujemy opracować nowe warianty, które postaramy się za chwilę przedstawić. Ja tylko, skoro jestem przy głosie, jeszcze mam pewną informację. Otóż państwo nie zrozumieli i pan Andrzej Gwiazda mówi o pytaniach dotyczących personaliów kandydata. Te wszystkie sprawy są zawarte w liście wyborczej. Listy wyborcze do Komisji Rewizyjnej są już gotowe i państwo za chwilę je otrzymają, tylko na to chyba trzeba przerwy, żeby można było rozdać. Są tu zawarte wszystkie dane osobiste, i przynależność do organizacji, i nazwa zakładu pracy, zawód i wszystkie podobne rzeczy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja panią bardzo przepraszam, ale delegaci mówili, że to jest niewystarczające.

Więc bardzo proszę, żeby ci, którzy mają pomysł, podeszli do pani i ustalcie państwo, jaki wniosek poddamy pod głosowanie, bo tak nie zakończymy tej sprawy nigdy.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak, za chwileczkę opracujemy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Pana przy drugim mikrofonie też bardzo przepraszam, bo nie powinienem tak robić, rzecz jasna. Ale może pan też pofatygować się do Komisji i ułatwić nam obrady. To jest do mnie.

Proszę bardzo, drugi mikrofon.

TADEUSZ MATUSZYK

Panie przewodniczący, to jest skandaliczne prowadzenie zebrania. Pan nie zna ordynacji. Proszę przeczytać, jaki jest zapis w ordynacji: „W ramach kampanii wyborczej Komisja Mandatowa organizuje prezentację kandydatów dla wszystkich delegatów. Czas prezentacji kandydatów, prezentacja własna i odpowiedzi, powinien być jednakowy i zostanie ustalony przez Komisję Mandatową na podstawie liczby zgłoszeń”. Czyli te wszystkie są zawarte tu w ordynacji wyborczej, którą myśmy już przegłosowali. Tak że nie wiem, o czym dyskutujemy [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo za uwagę, ale tam nie ma dokładnych ustaleń. Dyskutujemy właśnie o tym zapisie, jak to uściślić. Dziękuję panu bardzo za uwagę.

Informacja od organizatorów: od poniedziałku brak obiadów, kolacji i noclegów. Nie widać możliwości załatwienia. To jest odpowiedź na państwa pytanie.

Wracamy, proszę państwa, do dyskusji na temat „Związek a życie publiczne”. Jako pierwszy głos zabierze pan Andrzej Gwiazda, Gdańsk, przygotuje się do głosu pan Jerzy Jastrzębowski, Mazowsze.

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ – SEKCJA III]

[PD 1kzd_2t_053_19811002 – 59 minut 43 sekundy]

ANDRZEJ GWIAZDA

Więc koledzy, o ile omawiamy sprawę stosunku naszego związku do innych organizacji, uczestnictwa w życiu publicznym – jest rzeczą oczywistą, że na pierwsze miejsce wysuwa się tu nasz stosunek do PZPR. Tutaj nawiążę do prac zespołów, gdzie mieliśmy zespół pragmatyków, zespół fundamentalistów i wyrażone przez nich opinie. Oczywiście obie opinie są słuszne i wydaje mi się, że tak jedna, jak i druga byłaby trudna do przyjęcia przez nasz związek, dlatego że opinia fundamentalistów nazywa rzeczy po imieniu, bez osłonek, natomiast, natomiast propozycja pragmatyków jest nieco niezgodna z naszymi przekonaniami.

Proszę państwa, trzeba się zastanowić tutaj, jakie związek powinien tutaj zająć stanowisko i przyjąć metodę postępowania, jak również jakiego języka używać. Wydaje mi się, że najprościej poszukać wskazówek u tych podstaw, kiedy związek powstawał, i które w zasadzie dotychczas nie zostały również na tym zjeździe zmienione. Otóż związek nasz ma być związkiem niezależnym od organizacji politycznych, i to w zasadzie jest już wystarczającym stwierdzeniem.

Koledzy, jeśli nasz związek ma reprezentować interesy ekonomiczne wszystkich członków, jeśli nie stawia barier, jeżeli chodzi o światopogląd, poglądy polityczne, w przynależności, to również nie może mieć stosunku do żadnych partii. Dlatego że jeśli jakąś partię wyróżni, tym samym naruszy egalitarny stosunek do swoich członków, czyli tym samym jakąś grupę swoich członków uprzywilejowuje, tym samym upośledzając resztę.

Koledzy, tutaj były często spory, zresztą sztucznie propaganda je wprowadzała – „czyste związki”, „czyste związki”. Słyszeliśmy te czyste związki aż do obrzydzenia. Oczywiście hasło „czyste związki” to znaczy związki zgodne z moim poglądem politycznym i w których wszystkie inne poglądy są dyskryminowane. Jeżeli partyjny mówi „czyste związki”, to znaczy ma być coś w rodzaju branżowych. Jeśli z innym poglądem mówi nasz członek, to znaczy, że mają być to związki, które tylko jego pogląd uprzywilejowują.

Ale, proszę państwa, związek ma swoją logikę, związek zawodowy, i wydaje mi się, że w takich niewyjaśnionych sytuacjach dobrze tą logiką jest się kierować, ażeby móc określić, co jest związkowe, a co nie.

Ja już wzmiankowałem o tym, tylko że nie miałem czasu. Chodzi o to, że związek broni interesów pracowników. A żeby bronić tych interesów, musi mieć, stworzyć możliwość, ażeby te interesy członkowie mogli przedstawiać. Koledzy, to daje niesłychany szeroki wachlarz, właśnie związkowy, wachlarz zagadnień, szerszy nawet od tego, którym myśmy się zajmowali pod zarzutami działalności politycznej, a różnica jest tylko w tym, czy używamy języka politycznego, czy używamy języka związkowego.

I otóż uważam, że językiem związkowym możemy tak samo dobrze wyrazić i posługiwać się w walce o wolność słowa, o wolność głoszenia poglądów, albowiem są to podstawowe i związek nie może z tego zrezygnować. Bo gdyby zrezygnował, pozbawiłby również możliwości komunikowania się ze swymi członkami, pozbawiłby swoich członków możliwości formułowania swoich interesów, które związek jako organizacja ma bronić.

Ja daję to jako przykład pewnej formuły słownej, pewnego języka. Wydaje mi się, że tutaj można pogodzić zasadniczą i niewątpliwie, powiedziałbym, etyczną postawę fundamentalistów i nieco krętaczą, ale za to dającą konkretne praktyczne korzyści postawę pragmatyków.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam, czas się kończy. Zwracam się do sali z pytaniem, czy ma pan kontynuować głos.

ANDRZEJ GWIAZDA

Nie, dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

A kto jest przeciwny? Proszę mówić dalej [A. Gwiazda odszedł od mikrofonu]. Dziękuję bardzo.

Glos zabierze pan Jerzy Jastrzębowski, przygotuje się Kazimierz Świtoń.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_053_19811002]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_054_19811002]

JERZY JASTRZĘBOWSKI

Marian Jurczyk, Lech Wałęsa, Andrzej Gwiazda, Jan Rulewski – oni wszyscy wczoraj wieczorem, wczorajszej nocy mówili po parę zdań o dostępie związku do środków masowego przekazu. Ale mówiło się o tym już od kilku miesięcy i jak dotąd nic się w tej dziedzinie nie działo w naszym związku. A przecież środki masowego przekazu uznaliśmy już kilka miesięcy temu za jeden, no bodajże z trzech centralnych tematów działania naszego związku. Myślę, że po uchwaleniu programu, programu działania mieszczącego się w tezach nr 28 i 29 tego projektu programu, który został rozdany, zacznie się wreszcie coś dziać.

W porozumieniu z Krajową Komisją Koordynacyjną Pracowników Radia i TV i Krajową Komisją Koordynacyjną Pracowników Stacji Nadawczych chcę powiedzieć, że zaproponowane tezy programu uważam za dobre, nadające się do przyjęcia w zasadzie, choć w trakcie sporządzania w grupie roboczej kłóciłem się dość ostro w wielu punktach. Nadal brakuje mi w nich stwierdzenia dość ważnego, dlaczego związek żąda natychmiastowej realizacji uzgodnień z maja bieżącego roku w sprawie dostępu do radia i TV. Otóż po to, aby móc przeprowadzić najskuteczniejszą i bodajże najtańszą, a najskuteczniejszą, bo najbardziej masową konsultację ze społeczeństwem co do bolesnych posunięć w dziedzinie zatrudnienia i cen. Posunięć, które muszą chyba nastąpić w związku z reformą gospodarczą. Uważam to za kluczowy argument w obecnej chwili w rozmowach z rządem, które oby zaczęły się jak najszybciej. Argument obalający oskarżenia rządowe w rodzaju: „Chcecie dostępu do radia i TV, to znaczy, że chcecie władzy”. Odpowiedzmy w naszym programie: Nie, my nie chcemy władzy, my po prostu was chcemy uchronić przed gniewem ludzi i niekontrolowanym wybuchem, kiedy pan minister Krasiński na przykład podniesie ceny żywności o 200 proc. na podstawie nierzetelnych informacji z nierzetelnych rządowych źródeł, iż ludzie to zaakceptują. Ludzie tego nie zaakceptują.

Punktem kluczowym w dziedzinie dostępu do środków masowego przekazu na dziś jest natychmiastowa realizacja podpisanych przez rząd w maju uzgodnień, niezrealizowanych dotąd, bo rząd po IX Zjeździe partii poszedł, jak to się mówi, w zaparte. Nasze własne programy w radio i TV w ustalonym wymiarze, ogólnopolski dziennik „Solidarności”, rubryki „Solidarności” w lokalnych dziennikach – przecież to wszystko miało już być. Społeczeństwo musi się wreszcie zacząć dowiadywać o sobie, z własnych, nie tylko rządowych środków przekazu, dowiadywać się między innymi za pośrednictwem dziennikarzy, którym zechce wreszcie po wielu latach ufać. Są tacy! A tam, gdzie ich nie ma, też się znajdą – nie wszyscy dali się skorumpować. Jeśli to nie nastąpi, może dojść do tragicznych konsekwencji w naszym kraju. Już teraz widzimy, że kolejność jest taka: najpierw nam zabrakło prawdy w naszym życiu społecznym, potem mieszkań, szpitali, żywności, teraz już sypie się wszystko. Jeśli nie będziemy się o tę prawdę dobijać, i to codziennie, tak jak do tego Komisja Krajowa zostanie zobowiązana przez nasz program, i nie będziemy czynić tego bardziej konsekwentnie niż ustępująca KKP, to scenariusz klęski, nawet po wyjściu z obecnego dołka, zostanie powtórzony za kilka, może za 10 lat.

Komisja Krajowa musi wywalczyć realizację porozumień. Jeśli nie wywalczy, jeśli rząd nie udzieli nam dostępu do środków masowego przekazu, to musimy zbudować własną radiostację, prawdopodobnie [oklaski] powinna to być radiostacja pracująca na UKF, aby nie drażnić sąsiadów. Powiedzą nam natychmiast, że to jest wbrew ustawie. Otóż jeśli ustawa tego zabrania, to trzeba będzie zmienić ustawę, ponieważ kłóci się taka ustawa z § 83 ust. 2 Konstytucji PRL, który mówi, że środki masowego przekazu, drukarnie, radio itp. są własnością ludu pracującego miast i wsi. Nie może być ustaw w tym kraju kłócących się z ustawą zasadniczą.

Studio radiowe możemy mieć w każdej chwili, a kadra radia „Solidarność” będzie miała, mogę was zapewnić o tym, najlepszych w tej dziedzinie fachowców [oklaski].

I teraz ostatnia sprawa z tej dziedziny – drobniejszego kalibru. Może jesteście, koleżanki i koledzy, zainteresowani tematem „strajk w Dzienniku Telewizyjnym”. My w radiu i w telewizji zorganizowaliśmy już jeden całkowicie udany strajk w marcu tego roku, po pobiciu Janka Rulewskiego w Bydgoszczy. Ale to nie jest najlepsza forma protestu w radiu i telewizji. Nikt o zdrowych zmysłach u nas nie myśli o zamknięciu na klucz radia i TV lub zabarykadowaniu się w środku. Tu nie o to chodzi. To są rzeczywiście strategiczne obiekty. To tylko moja władza uważa mnie i moich kolegów z „Solidarności” widać za idiotów. Od trzech tygodni postawili nam warty milicyjne i patrole W[ojskowej] S[łużby] W[ewnętrznej], bojąc się, że narozrabiamy. A my nie będziemy rozrabiać, tylko niech to wojsko pilnuje, a w środku i tak będzie trwał dziwny strajk Dziennika TV. Strajk już jest, wprawdzie wymuszony, czyli nazywający się bojkotem, ale jest. Od tygodnia nie było tutaj Dziennika TV, dzisiaj się pojawił po raz pierwszy i chcę do prezydium zgłosić ostry protest przeciwko Biuru Prasowemu i organizatorom zjazdu, ponieważ dopuścili do obecności Dziennika TV na tej sali, podczas gdy nikt z nas delegatów na to się nie zgodził i nikt o tym nie wiedział [oklaski ].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas upłynął. Czy państwo wyrażacie zgodę na kontynuowanie? Bardzo proszę, natomiast zaraz będzie oświadczenie Biura Prasowego w sprawie, którą pan właśnie poruszył. Mamy je już tutaj. Proszę bardzo.

JERZY JASTRZĘBOWSKI

No więc DTV w sposób wymuszony, ale od sześciu dni strajkował, aż do dzisiejszego dnia, i będzie jutro strajkował ponownie. W Szczygłowicach DTV, dzięki pomocy górników, zastrajkował, chociaż też niechcący. W całym kraju zaczynają te przypadki się zdarzać.

Otóż poddaję propozycję kolegom delegatom – nie projekt uchwały, bo szkoda na to czasu, to zbyt trywialna sprawa. Poddaję propozycję, abyśmy pomogli ekipom telewizyjnym zastrajkować w całej Polsce. Dopóki nie otrzymamy obiecanego nam już i stwierdzonego podpisem dostępu do radia i telewizji [oklaski]. Jeśli posłuchacie tej propozycji, to idę o zakład, że do końca tego roku DTV będzie już budował lipne hale targowe, zatrudniał lipne załogi i nagrywał lipne wywiady [oklaski]. Albo też pęknie i ustąpi. Bo lipnych słuchaczy i widzów nie znajdzie [oklaski].

I na koniec ostatnia krótka uwaga do wezwania mojego przedmówcy sprzed dwóch godzin, redaktora Małachowskiego, mojego starszego kolegi z radia, aby za wysoko nie podskakiwać i rządu u tej trybuny nie obrażać. Otóż ja sądzę, że podskakiwać każdy powinien na tyle wysoko, na ile go stać [oklaski]. Ja też za tym jestem, żeby rządu nie obrażać. Miałem nawet długą i serdeczną dyskusję podczas I tury z kolegą Wądołowskim z Pomorza Zachodniego w sprawie pokazywania gołego tyłka rządowi. Ja jestem przeciwko temu pokazywaniu, ale nie z tego powodu, co on sądził. Otóż rządu nie należy obrażać, po pierwsze, dlatego że bądź co bądź jest to rząd, a po drugie, że ten rząd najskuteczniej cały czas obraża się sam – my nie musimy mu pomagać, on się sam obraża, kiedy ignoruje istnienie największej i najautentyczniejszej organizacji społecznej i ruchu społecznego w Polsce. Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Teraz przerwiemy na chwilę dyskusję. Pana Świtonia przepraszam. Wrócimy do tego skandalicznego incydentu, o którym pan mówił w swoim wystąpieniu. Proszę bardzo.

LESŁAW PAGA – członek Prezydium II tury I KZD

Wcześniej wpłynął do nas wniosek od kolegi Janusza Sanockiego z Regionu Nysa treści następującej:

„Znowu złamano uchwałę zjazdu. Telewizja Gdańska nadała materiał filmowy z sali obrad w programie »Panorama« o godz. 19.00. Nie jest ważne, czy było to korzystne dla związku, czy nie. Najważniejsze jest to, że złamano uchwałę zjazdu. Żądam wyjaśnienia sprawy. Janusz Sanocki”.

Otrzymaliśmy wyjaśnienie od szefa Biura Prasowego.

„Oświadczenie szefa Biura Prasowego I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. Dnia 2 października 1981 r., podczas ogłoszenia wyników wyborów na przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ »Solidarność«, red. Krzysztof Bartnicki, pracownik gdańskiego ośrodka Telewizji Polskiej, akredytowany na zjeździe bez prawa filmowania, zrealizował materiał filmowy emitowany tego dnia w programie lokalnym »Panorama«. Materiał ten został powtórnie wyemitowany w głównym wydaniu DTV w dniu dzisiejszym o godz. 19.30.

Na mocy uchwały zjazdu z dnia 5 września br., która stwierdza, że ekipa »Panoramy« nie może dalej przekazywać relacji filmowych z obrad zjazdu, szef Biura Prasowego pozbawił red. Krzysztofa Bartnickiego akredytacji na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«. Zakładając nawet, że emisja materiałów w głównym wydaniu DTV odbyła się bez zgody autora, powinien on zdawać sobie sprawę z ryzyka przechwycenia, zarejestrowania i wyemitowania jego materiału przez centralny ośrodek TVP”. Oświadczenie podpisał Marek Podgórczyk.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mikrofon nr 2, proszę. Rezygnuje pan. Dziękuję. Czwórkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja mam pytanie do Komisji Uchwał i Wniosków: Cztery dni temu pozwoliłem sobie złożyć projekt apelu w sprawie telewizji i Radiokomitetu. Chciałem zapytać, kiedy on zostanie przedstawiony delegatom.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Sądzę, że Komisja Uchwał i Wniosków odpowie panu.

Drugi mikrofon.

JERZY JASTRZĘBOWSKI

Chciałbym powiedzieć, że tutaj sankcje w rodzaju żądania odwołania kierownika Biura Prasowego czy takie tego rodzaju rzeczy to nic nie pomogą. Ja uważam, że myśmy powinni króciutki, ale ostry protest wystosować, bo Biuro Prasowe już poprzednio się nie popisało podczas I tury obrad. Wydaje mi się, że to Biuro Prasowe chwilami zapomina, że ono ma służyć mam, a nie jest żadnym nadrzędnym organem tutaj, i powinno po prostu bardzo ściśle przestrzegać i wypełniać zaleceń tego zjazdu. I myślę, że takie króciutkie, w dwóch zdaniach, pisemko wystarcza zupełnie. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Komisja Uchwał i Wniosków odpowiada. Dziewiąty mikrofon.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Jan Dowgiałło. Odpowiadając panu, muszę powiedzieć, że pytanie należałoby skierować do prezydium. Komisja Uchwał i Wniosków od bodaj dwóch dni nie bardzo może się dostać na ambonę. To jest jedna sprawa.

Druga sprawa to jest to, że wniosków nie załatwiamy od razu, dlatego że one są opracowywane i dopiero wtedy przedstawiane zjazdowi. Taka jest procedura i jak będzie gotów, to zostanie przedstawiony.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Przewodniczący prezydium, proszę, żeby się ustosunkował do tego.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, wpuszczamy Komisję Uchwał i Wniosków do zabrania głosu w tej chwili, w jakichś momentach luk w programie. W tej chwili program jest tak przeładowany, że nie bardzo było kiedy dopuścić Komisję Uchwał i Wniosków do głosu. Jeśli państwo życzycie sobie, żeby komisja przedstawiła kolejne projekty uchwał, to możemy to zrobić dzisiaj pod koniec dzisiejszej sesji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Zwłaszcza że ten koniec nieuchronnie się już zbliża, skoro miała trwać półtorej godziny. Prosiłbym państwa o głosy później. Wracamy do dyskusji, bo i tak ją przerwaliśmy w trakcie.

Głos zabierze Kazimierz Świtoń, przygotuje się do głosu Jacek Jerz, Ziemia Radomska.

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Szanowni państwo, na pewno niektórzy negatywnie przyjmą moją wypowiedź, ale niestety, już należę do ludzi, którzy zawsze coś muszą robić.

Proszę państwa, w [19]78 r. zbuntowaliśmy się i utworzyliśmy na Śląsku Wolne Związki Zawodowe. Proszę państwa, ja uważam, że nie da się w naszym kraju wiele osiągnąć, jeżeli nie stworzymy możliwości powstawania partii politycznych. Poza związkiem naturalnie, aby ci wszyscy działacze, którzy nie mieszczą się w naszych ramach, mogli wyjść i tworzyć nowe ugrupowania. Aby osłabić naszego przeciwnika, aby była opozycja, proszę państwa, w tym kraju. Nie ma innej możliwości. Takie jest moje zdanie. Może się mylę.

Proszę państwa, i dlatego uważam, że związek powinien w tym kierunku pomóc. Więcej bym jeszcze powiedział: powinien udzielić nawet maszyn poligraficznych, aby te ugrupowania mogły sobie poza związkiem drukować swoje wydawnictwa, by nie narażali naszego działania związkowego na represje.

Proszę państwa, będzie to bardzo niepopularne, ponieważ moi przedmówcy niektórzy, jak pan Piotr Ejsmont, podnosił rangę partii. Ja jestem przeciwnikiem. Proszę państwa, wiemy, że PZPR nie chce dopuścić do powstawania niezależnych inicjatyw politycznych, gdyż nie mogłaby wtedy nasz związek oczerniać i posądzać o działania polityczne. Dlatego niektórych swoich członków utrzymuje w „Solidarności”, aby od środka go rozbijali. Mamy pewne, proszę państwa, dowody na Śląsku, którzy prowokując działaczy do nieprzemyślanych, a często kosztownych protestów, powodują niezadowolenia wśród szeregowych członków naszego związku. Dlatego jestem zwolennikiem, aby niezwłocznie zmienić taktykę działania naszego związku. Powinniśmy zaprzestać ulegania partii [oklaski].

Proszę państwa, musimy się uniezależnić, bezwzględnie uniezależnić od PZPR. Do tego prowadzi tylko jedna droga, takie jest moje zdanie osobiste. Odgrzybić nasz związek! Proszę państwa, to znaczy zaapelować, proszę państwa, do wszystkich członków naszego związku będących w PZPR, aby się określili, aby wystąpili z partii lub z „Solidarności” [oklaski].

Jest to na pewno niepopularne, proszę państwa, ale już ja taki jestem i uważam, że bez tego nic nie zrobimy, nie odnowimy naszego społeczeństwa, a raczej naszego, proszę państwa, działania, nie oczyścimy naszego działania. Musimy osłabić partię, wtedy ta partia, ze swojej słabości, będzie musiała służyć narodowi. Powinniśmy się w końcu określić. Przecież nie wolno nam służyć wrogowi. Polska powinna być kierowana przez Polaków [oklaski].

Proszę państwa, posądza się nas, że chcemy być partią polityczną. Dlatego uważam, że jest to nieprawda. My nigdy nie będziemy partią polityczną, ale musimy pomóc tym wszystkim, którzy chcą tworzyć partie polityczne, aby mogli to robić poza naszym związkiem [oklaski]. Proszę państwa, „Solidarność” jest jedyną siłą, która może wyprowadzić nasz kraj z ruiny gospodarczej i o tym doskonale wiemy, i dlatego nasza jest droga jedna. Na pewno będą to ludzie, proszę państwa, przyjmować negatywnie. Kiedyś też, proszę państwa, moi przyjaciele w [19]78 r. się śmiali: „Świtoń szaleniec – tworzy w tym ustroju związki zawodowe, jest to niemożliwe”. A jednak okazało się zupełnie co innego. Tak samo i teraz. Proszę państwa, trzeba koniecznie się określić, koniecznie powiedzieć, gdzie się chce należeć. Dwom panom służyć dobrze nie można [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, minęło właśnie 5 minut. Pytanie do sali: czy ma pan głos kontynuować?

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Mam jeszcze apel, taki wniosek, jeżeli…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Proszę państwa, utworzyliśmy Komitet Założycielski Więźniów Politycznych, proszę państwa, którzy w tym okresie byli więzieni za swoje przekonania, a szczególnie za działalność opozycyjną. I mamy wniosek, taki apel, ażebyśmy mogli utworzyć tą sekcję przy naszym związku „Solidarność”. I przeczytam go:

„My, niżej podpisani, zwracamy się z gorącą prośbą o formalne uznanie naszego Komitetu Założycielskiego Byłych Więźniów Politycznych PRL za jedną z sekcji Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ »Solidarność«. – Może to być sekcja lub agenda. – Jesteśmy obecnie członkami NSZZ »Solidarność«, zaś w przeszłości byliśmy więzieni i prześladowani za naszą działalność i przekonania polityczne, niezgodne z obowiązującą doktryną komunistyczną. W dzisiejszej rzeczywistości nie mamy żadnych szans na zarejestrowanie jako samodzielnego związku i rozwinięcie swojej działalności.

Powołanie takiej sekcji jest pilną koniecznością z uwagi na to, że wielu byłych więźniów politycznych żyje w bardzo ciężkich warunkach materialnych, wielu potrzebuje pomocy lekarskiej, prawnej, a przede wszystkim satysfakcji moralnej. Prosimy więc o uznanie naszego Komitetu Założycielskiego, którego celem działania będzie niesienie pomocy ludziom skrzywdzonym, poniżonym za ich wierność ideałom wolności”. Podpisało kilkadziesiąt osób. Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Prosimy, żeby pan wniosek ten złożył w Komisji Uchwał i Wniosków bądź w Komisji Programowej, tak jak już pan woli.

Pan Jacek Jerz będzie ostatnim dyskutantem dzisiaj i zgodnie z państwa sugestią poprosimy Komisję Uchwał i Wniosków o wystąpienie.

JACEK JERZ

Ja bardzo króciutko. Chciałbym zwrócić na początek uwagę państwa na samo zagadnienie praworządności. Jesteśmy dzisiaj przytłoczeni sprawami gospodarczymi, często machamy ręką, kiedy słyszymy „praworządność”. Wynika to częściowo z niezrozumienia. W warunkach systemu PRL, gdzie władza państwowa, gospodarcza i polityczna jest zunifikowana, przekonaliśmy się jako związek niejednokrotnie, że prawie każda zasadnicza sprawa z natury spraw gospodarczych jest jednocześnie sprawą polityczną. I tak np. kiedy związek chciał uzyskać kontrolę dystrybucji towarów, okazywało się, że jest to sięganie po władzę. Kiedy rozważaliśmy sprawę samorządów pracowniczych, okazywało się, że jest to sięganie po władzę, a więc sprawa polityczna.

Chcę powiedzieć, że w Polsce hasło „Nie ma chleba bez wolności” należy traktować dosłownie. W tym sensie, że jeżeli nie uregulujemy pewnych spraw z zakresu praworządności, wówczas nie uda nam się załatwić również spraw, które rozumiemy jako gospodarcze.

W tym kontekście nieobojętna jest sprawa środków masowego przekazu. Mija rok od czasu podpisania porozumień. Trzeba powiedzieć, że sprawy praworządności załatwiane są w związku jakoś szczególnie niewydolnie. Należałoby, żeby zjazd położył szczególny nacisk na te sprawy.

Proszę państwa, chciałbym zaproponować kolegom z zespołu ds. praworządności takie może rozwiązanie. Zastosowaliśmy niedawno tzw. strajk prasy, tzw. dni bez prasy. Chciałbym zaproponować nieco inną formę strajku. Niech to będzie strajk prasy, ale polegający na drukowaniu prasy, tyle że naszych treści, treści związkowych. Można byłoby np. powołać społeczny komitet redakcyjny, tak jak to jest w niektórych krajach kapitalistycznych. I gwarantuję państwu, że wówczas gazeta nazwana np. „Naszą Trybuną Ludu” rozchodziłaby się wśród społeczeństwa w nakładzie po 100 zł. Znaczy w kosztach po 100 zł za egzemplarz, jeżeli dalibyśmy temu odpowiednie, fajne treści związkowe.

Ostatnia sprawa, którą chciałbym przedstawić, to jest stosunek związku do innych organizacji politycznych. Związek sam w sobie nie może stać się partią polityczną, dlatego że byłoby to wówczas „zamienił stryjek siekierkę na kijek”, jak w tym przysłowiu. Mielibyśmy do czynienia z tak silną partią, której żadna siła nie byłaby w stanie ruszyć. Natomiast związek powinien stworzyć takie warunki w zakresie praworządności, głównie poprzez respektowanie przez państwo międzynarodowego paktu praw człowieka i obywatela, który umożliwiłby działanie partiom politycznym. I to należy rozważyć, zwłaszcza w kontekście zbliżających się wyborów.

I tutaj znowu wyłania się problem więźniów politycznych. Czy możemy zakładać, że nadchodzące wybory, wolne wybory do rad narodowych, będą rzeczywiście demokratyczne, jeżeli w tym czasie w więzieniu siedzieć będą ludzie właśnie za przekonania? Proszę bardzo, abyśmy to wszystko wzięli pod uwagę przy okazji omawiania spraw z zakresu „Związek a życie publiczne”. Dziękuję bardzo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa, jest wniosek formalny pana Tadeusza Pławińskiego o zakończenie obrad, bowiem minęło już półtorej godziny i rzeczywiście minęło już. My natomiast chcielibyśmy państwu jeszcze zaproponować na 15 minut Komisję Uchwał i Wniosków. Spróbujmy to przegłosować. Ponieważ wniosek pan składał o zakończenie obrad, to taki wniosek będziemy głosowali.

Czy ktoś z państwa chce się przeciwko wnioskowi wypowiedzieć? Proszę bardzo, szóstka. Szósty mikrofon, poproszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę prowadzącego o sprawdzenie obecności, czy są wszyscy na sali. Zobaczmy, co jest na sali. I my mamy głosować wniosek formalny, jak nie ma 50 procent? Ludzie!

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie był głos przeciwko wnioskowi, choć w istocie ma pan rację, że w sali brakuje delegatów.

Jedynka w takim razie, bo pan się zgłaszał przeciw wnioskowi. Jedynka.

ADAM DRĄG

Tak, wszyscy zasypiamy po mału, widzę z tego. Moje nazwisko Drąg Adam, Region Gdański. Przedwczoraj zgłaszałem wniosek formalny o narzucenie sobie pewnego reżimu pracy. I ten wniosek formalny zaginął. Ja postulowałem, aby obrady kończyć o godz. 22.00, 23.00 na tym wniosku formalnym i kolację zrobić na miejscu. Jakie są efekty takiej pracy, jaką sobie narzuciliśmy, widać w tej chwili na sali.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Przyjęliśmy w regulaminie, że jeden głos przeciw. Przepraszam pana bardzo.

Kto jest za tym, by zakończyć obrady już teraz? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, przykro, ale nie jesteśmy zdecydowani. Musimy policzyć.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, liczenie będzie trwało akurat tak długo, jak głos Komisji Uchwał i Wniosków. Tym niemniej, jeżeli go nie przeprowadzę, to narażę się na zarzut, że prowadzę nieformalnie obrady. Czy ktoś z państwa mógłby mnie wesprzeć wnioskiem?

Drugi mikrofon.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Wnioskuję… Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Wnioskuję o zakończenie obrad o godz. 22.00 – w ten sposób rozwiążemy sprawę. Do tego czasu będzie mogła Komisja Uchwał i Wniosków coś zrobić [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że przyjmujecie państwo tę propozycję poprzez aklamację. Prosiłbym Komisję Uchwał i Wniosków: nie głosujmy już tego. Jest protest, będziemy głosowali. Był wniosek formalny. Kto z państwa wypowie się przeciw temu wnioskowi?

Piąty mikrofon.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Ja jestem wnioskodawcą pierwszego wniosku. Wycofuję wniosek.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Pan wycofał wniosek, tak?

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Pierwszy wniosek, ten o zakończenie obrad, wycofuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wycofał pan. Dziękuję bardzo.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Wycofuję ten pierwszy, więc sprawa upada, nowy wniosek.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan przeciw wnioskowi, tak? Proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja jestem przeciw wnioskowi kolegi Kazańczuka. Wnioskuję, żeby o godz. 22.30 zakończyć [śmiech].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, uznamy, że to był głos przeciw wnioskowi. Już nie będę udzielał głosu. Kto z państwa jest za tym, żeby obrady zakończyć o godz. 22.00? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

I proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem, aby do godz. 22.00 obrady trwały. Dziękuję.

[PROPOZYCJE UCHWAŁ PRZEDSTAWIONE PRZEZ KOMISJĘ

UCHWAŁ I WNIOSKÓW]

[PD 1kzd_2t_054_19811002 – 32 minuty 27 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o zabranie głosu.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Dziękuję państwu bardzo za umożliwienie mi dostania się tutaj na to miejsce.

Proszę państwa, chciałem przede wszystkim poinformować, że projekt uchwały w sprawie samorządu nie może być jeszcze państwu przedstawiony, ponieważ dotychczas tylko jedna wersja wariantowa jest rozkolportowana wśród państwa. Druga, niestety, nie została jeszcze wydrukowana. Byłoby nielojalne w stosunku do autorów drugiej wersji, żeby nie były one rozpatrywane równocześnie, bez znajomości obu tekstów przez państwa. Tak że w tej chwili nie mogę państwu tych tekstów przedstawić.

Chciałbym natomiast przedstawić do I czytania, w I czytaniu projekt następującej uchwały, której wnioskodawcą jest pan Jerzy Gawęda[64], Region Gdański.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa o spokój.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Uchwała dotyczy projektu działania związku w środowisku osób niepełnosprawnych. „Doceniając rangę problemu społecznego, jakim są warunki życia osób niepełnosprawnych w Polsce, zjazd delegatów uznaje działalność zmierzającą do pełnej rehabilitacji i integracji tej części społeczeństwa za jeden z głównych kierunków działania związku.

Dotychczasowa działalność w tym zakresie zarówno rządu, jak i władz administracyjnych oraz instytucji odpowiedzialnych za rehabilitację i integrację społeczną osób niepełnosprawnych jest dalece niewystarczająca, a zaniedbania w tej dziedzinie w stosunku do innych krajów, szczególnie europejskich, są ogromne. Stały wzrost ilości osób niepełnosprawnych, których liczba sięga w Polsce 5 milionów, powoduje, że sprawę pełnej integracji tych osób ze społeczeństwem należy uznać za jeden z pierwszoplanowych problemów.

Celem, jaki należy osiągnąć, jest likwidacja wszelkiego rodzaju utrudnień powodujących dyskryminację tej części społeczeństwa pod względem ekonomicznym, oświatowym i kulturalnym. Do osiągnięcia przedstawionego celu związek będzie dążył poprzez:

– podjęcie skutecznych działań, które doprowadzą do ratyfikacji wszystkich konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, które przewidują automatyczną waloryzację świadczeń rentowych i emerytalnych w razie zmiany ogólnego poziomu zarobków lub wzrostu kosztów utrzymania,

– podjęcie walki o likwidację

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 42, s. 22:

istniejących oraz nietworzenie nowych barier architektonicznych, urbanistycznych, komunikacyjnych, administracyjnych i psychologicznych,

– inspirowanie tworzenia nowych ośrodków rehabilitacyjnych oraz sprawowanie związkowej i społecznej kontroli nad organizacją i przebiegiem rehabilitacji w zakładach ją prowadzących,

– spowodowanie, aby zgodnie z Deklaracją Praw Człowieka wszyscy ludzie niepełnosprawni mogli korzystać z prawa do zawodowej rehabilitacji i szkolenia, w celu umożliwienia im podejmowania pracy zgodnej z możliwościami]

psychofizycznymi w warunkach chronionych, gdy zachodzi taka potrzeba.

Dla zapewnienia realizacji przyjętych przez związek zadań zjazd delegatów uznaje potrzebę powołania przez Krajową Komisję i zarządy regionalne zespołów problemowych ds. osób niepełnosprawnych. W zespołach tych należy zapewnić możliwość działania przede wszystkim tym członkom związku, których osobiste doświadczenia, jak i umiejętności zawodowe predysponują do skutecznego prowadzenia tego rodzaju działalności”.

Ponieważ jest to I czytanie, proszę prezydium o przegłosowanie, czy projekt ma być przedmiotem dalszych prac.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Oczywiście, już przystępujemy do tej czynności.

Kto z państwa jest za tym, by projekt tej uchwały przyjąć do dalszej pracy? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Projekt uchwały przyjęto do dalszej pracy większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę następną uchwałę.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Następna sprawa dotyczy prasy związkowej, to znaczy powołania codziennej gazety związkowej. Czytam projekt, to jest I czytanie, mianowicie:

„I KZD NSZZ »Solidarność« zobowiązuje przyszłe władze wykonawcze związku do powołania codziennej gazety związkowej o zasięgu ogólnokrajowym.

Jako stałe pozycje dziennika należy przyjąć:

– omawianie prac Prezydium KK,

– publikowanie wyników rozmów prowadzonych z władzami państwowymi,

– publikowanie szczegółowych raportów Komisji Rewizyjnej dotyczących gospodarki majątkiem związkowym.

Do czasu powołania dziennika funkcje te przejmie »Tygodnik Solidarność«. Zjazd Delegatów”.

Wnioskodawcami są Andrzej Smółka[65], Pojezierze, i Eugeniusz Chytła[66], Podkarpacie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy wnioskodawcy chcą zabrać głos w tej sprawie? Nie widzę. Czy ktoś z państwa chce się wypowiedzieć przeciw projektowi?

Pan jest wnioskodawcą? Przeciw. Proszę bardzo, szósty mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Zupełnym nieporozumieniem wydaje mi się część uchwały dotycząca „Tygodnika Solidarność”. No chwileczkę, nie rozwalajmy tego, co dosyć sprawnie działa w tej chwili. To są dwa różne problemy: dziennik a tygodnik. Nie można w ten sposób uchwałą najwyższej instancji związkowej tak sztywno ustawiać pewnych rozwiązań. Żaden dziennikarz chyba zresztą nie zgodzi się na podjęcie pracy w redakcji dziennika z tak narzuconymi wręcz tytułami rubryk. To jest jakieś nieporozumienie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Poddajemy pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym, by projekt uchwały przyjąć do dalszego opracowywania? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt uchwały przyjęto do dalszej pracy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o następny projekt.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Następna sprawa, również projekt uchwały.

„I Zjazd Delegatów zobowiązuje nowo wybrane władze Komisji Krajowej do pełnego i jednoznacznego wyjaśnienia wszystkich spraw związanych z zakupem, dostawą i rozdziałem sprzętu poligraficznego. Wyjaśnienie powinno określać wysokość darowizn zagranicznych, treść umów na dostawę urządzeń, wielkość zrealizowanych dostaw oraz szczegółowy rozdzielnik.

Materiały opracowane przez komisję prowadzącą postępowanie wyjaśniające należy przedłożyć Krajowej Komisji Rewizyjnej”.

Wniosek został złożony przez pana Mirosława Krupińskiego wraz z grupą delegatów Regionu Warmińsko-Mazurskiego.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy wnioskodawca chce się wypowiedzieć? Siódmy mikrofon.

MIROSŁAW KRUPIŃSKI

Wniosek wprawdzie został skrócony, ale wobec wczorajszego przegłosowania przez salę pozytywnie całości wniosku wraz z wymienionymi punktami przyjmuję tą treść.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czyli poprawkę pan przyjmuje. Dziękuję bardzo.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przepraszam, nie dosłyszałem.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ponieważ Komisja Uchwał i Wniosków wprowadziła poprawkę do tego tekstu, wnioskodawca tę poprawkę przyjął.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Dziękuję bardzo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czyli uznajemy, że jest to II czytanie tekstu, bo myśmy ten tekst głosowali. Ja go przedstawiałem, on był dołączony do wniosku formalnego i sala przyjęła go do dalszego opracowywania. To jest II czytanie.

Zatem głosujemy, proszę państwa. Kto jest za przyjęciem tekstu uchwały w sprawie poligrafii? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Przyjęto uchwałę w sprawie poligrafii większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, mam teraz kilka wniosków, które chciałbym przedstawić w II czytaniu.

Pierwsza sprawa to jest projekt uchwały w sprawie polityki wydawniczej związku. Przypominam, że ten wniosek został zgłoszony przez pana Waliszewskiego z Regionu Górnośląskiego. Obszerną poprawkę do niego zgłosił pan Paweł Michalak[67] z Pobrzeża. Myśmy, Komisja Uchwał i Wniosków, zredagowała wspólny wniosek w tej sprawie. Brzmi on następująco:

„Projekt uchwały w sprawie polityki wydawniczej związku.

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« składa podziękowanie grupom redakcyjnym i założycielskim tygodników, biuletynów i innych wydawnictw związkowych. Biorąc pod uwagę aktualny stan dostępu »Solidarności« do środków masowego przekazu, zjazd stoi na stanowisku, że nowe władze krajowe powinny udzielić jak najdalej idącej pomocy prasie i wydawnictwom związkowym, w szczególności w zakresie zwiększenia nakładów.

Uważamy, że w polityce pomocy (przydział papieru, maszyn poligraficznych) władze krajowe powinny kierować się następującymi zasadami:

1. Podtrzymać należy dotychczasowe inicjatywy, szczególnie zaś te, które w najtrudniejszym okresie znalazły drogę do swej realizacji. Należy stosować zasadę proporcjonalności w rozdziale papieru i maszyn poligraficznych dotychczas wydawanych tygodników i biuletynów związkowych.

2. Nowe tygodniki i dzienniki powoływać należy w tych regionach, w których monopol na informację posiada koncern RSW »Prasa-Książka-Ruch«, szczególnie idzie tu o regiony odległe od wielkich aglomeracji.

W celu określenia innych zasad polityki wydawniczej, oceny pism związkowych i wydawnictw zjazd powoła Radę Programowo-Wydawniczą.

Zjazd apeluje do rządu PRL o jak najszybsze zrealizowanie zobowiązania przydziału puli papieru dla »Solidarności«. Zjazd zwraca się do władz państwowych oraz ich organów prasowych o dostarczenie społeczeństwu rzetelnych informacji o przebiegu obrad zjazdowych”.

Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy były do tekstu uwagi?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak. Jak powiedziałem, do projektu została zgłoszona obszerna poprawka pana Michalaka, z Pobrzeża, która została uwzględniona.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nieuwzględnionych poprawek nie było?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przepraszam. Nie dosłyszałem.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie było poprawek nieuwzględnionych?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, nie było.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czyli możemy przystąpić do głosowania tej uchwały? Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały w sprawie związkowej prasy regionalnej? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Przyjęto uchwałę w sprawie polityki wewnątrz związku większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo i proszę Komisję Uchwał i Wniosków.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie projektu uchwały.

„Podstawową wartością naszego związku jest solidarność ludzi pracy w Polsce i w świecie. W imię tej zasady, w imię obowiązku świadczenia solidarności, zjazd zaprosił na swoje obrady wiele central związkowych z zagranicy. Odmówienie wiz wjazdowych niektórym gościom zjazdu jest kolejnym przykładem lekceważenia naszego związku, jest też przejawem niedopuszczalnej ingerencji organów rządu PRL w zagwarantowaną statutem działalność NSZZ »Solidarność«.

Zjazd krajowy protestuje przeciwko takiemu postępowaniu władz konsularnych i oświadcza, że uniemożliwienie przybycia na II turę naszego zjazdu przedstawicielom następujących central związkowych: ICFTO z siedzibą w Brukseli, AFL/CIO z USA, PTTI oraz FIET z siedzibą w Genewie, stanowi zaprzeczenie idei budowy prawdziwej łączności i solidarności między wszystkimi ludźmi pracy w świecie”.

Wyjaśniam, że w tej sprawie poprawkę zgłosił pan Bogdan Lis, Region Gdański. Poprawka została uwzględniona i w tej wersji proponujemy przegłosowanie uchwały.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poprawka nieuwzględniona. Drugi mikrofon, tak? Drugi mikrofon poproszę.

RYSZARD KALINOWSKI

Jestem przeciw tej uchwale z tego względu, że dawanie wiz poprzez państwa i odmawianie jest to rzeczą normalną. Gdyby była możliwość wjazdu do każdego państwa, to nie byłoby trzeba wiz, i dlatego są wizy. I po drugie, że lista na końcu wymienionych central związkowych jest nieaktualna. Tam tylko jedna centrala miała problemy z uzyskaniem wiz.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja myślę, że to jest bardzo poważna uwaga do tekstu, więc może jeszcze raz tekst przekonsultujemy.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak jest. Możemy go jeszcze raz skonsultować. Głosować czy konsultować?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie, nie, ja myślę, że przekonsultujemy, bo to jest bardzo poważna uwaga. Może nie w tej chwili. Poprosimy pana Kalinowskiego, żeby to wyjaśnić. Czy mamy jeszcze jakąś uchwałę do przekonsultowania?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, dziękuję bardzo. To na razie wszystko jest.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, a zatem nie pozostaje nic więcej, jak zbliżać się do końca, bo zbliża się właśnie czas, na jaki się umówiliśmy, czyli godz. 22.00.

Ja chciałbym jeszcze jedno wyjaśnienie. Komisja Mandatowo-Wyborcza, jak państwo widzicie, nie ma jeszcze kompromisowego projektu sposobu prezentacji kandydatów. Pan, który zgłosił zastrzeżenie do mnie, ma oczywiście rację, że w zapisie brzmi to tak, że Komisja Mandatowa decyduje, w jaki sposób będzie prezentowała kandydatów. Ale państwo wyobraźcie sobie, gdyby Komisja Mandatowa dziś zaproponowała, że będą te prezentacje trwały minutę, jak wielki byłby protest z sali, bo widać to było z dyskusji. Dlatego Komisja Mandatowo-Wyborcza zaproponowała wcześniejsze przedyskutowanie, żeby postawić wniosek taki, który będzie wszystkim wyborcom odpowiadał. Stąd wniosek, żebyśmy przy tym zmęczeniu, które nas wszystkich dotyka, nie denerwowali się. Dziękuję państwu bardzo i dobranoc.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa o powstanie z miejsc. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wyprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękujemy państwu. Jutro rozpoczynamy, jak zwykle, o godz. 9.00. Dobranoc państwu.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_054]

KONIEC SIÓDMEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 2 PAŹDZIERNIKA 1981 R.

[1] Kazimierz Józef Jarzmik (ur. 1943) – inżynier odlewnik, kierownik w Krakowskich Zakładach Armatur, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Zakładowej Komisji Rewizyjnej w KZA, 1981–1982 internowany, w 1982 r. wyemigrował do Francji.

[2] Longin Malec (ur. 1927) – technik mechanik, pracownik Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w Białymstoku, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w BPBK, w 1981 r. członek ZR Białystok.

[3] Przemysław Tadeusz Fenrych (ur. 1951) – 1979–1983 starszy bibliotekarz w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Szczecinie, w sierpniu 1980 r. uczestnik strajku solidarnościowego w WiMBP w Szczecinie, w 1980 r. wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” tamże, wiceprzewodniczący, a następnie przewodniczący KZ, 1980–1981 przewodniczący Ogólnopolskiej Międzybibliotecznej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność”, w 1981 r. członek Prezydium ZR Pomorze Zachodnie, 1981–1982 internowany.

[4] Teodor Basak (ur. 1933) – tokarz-szlifierz, 1955–1991 pracownik Fabryki Samochodów Ciężarowych w Lublinie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący KZ w FSC w Lublinie, w 1981 r. członek ZR Środkowo-Wschodniego, 1981–1982 internowany.

[5] Andrzej Sikora (ur. 1945) – technik elektryk, 1969–1981 programista, starszy programista EMC w Zakładowym Ośrodku Elektronicznej Techniki Obliczeniowej w Zakładach Azotowych w Tarnowie, w 1980 r. członek Komitetu Organizacyjnego w ZA w Tarnowie, od 1980 r. współprzewodniczący Komitetu Założycielskiego tamże, 1980–1981 członek MKZ w Krakowie/MKZ Małopolska, od 1980 r. członek Zarządu Tarnowskiej Komisji Koordynacyjnej, od 1981 r. przewodniczący Komisji Przedsiębiorstwa (Komisji Zakładowej) w ZA w Tarnowie, w 1981 r. członek ZR Małopolska, 1981–1982 internowany.

[6] Tadeusz Piekarz (ur. 1941) – ekonomista, pracownik Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Kraków, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w WSK, członek MKZ Kraków, w 1981 r. członek Prezydium ZR Małopolska, w 1982 r. internowany.

[7] Jan Kudła (ur. 1925) – technik energetyk, pracownik Okręgowego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego w Zielonej Górze, członek MKZ NSZZ „Solidarność” w Zielonej Górze, w 1981 r. członek Prezydium ZR Zielona Góra, w 1981 r. członek Regionalnego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Zielonej Górze i Rady Programowej Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania tamże, w 1981 r. kierownik Biura Wojewódzkiego Komitetu Założycielskiego NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” w Zielonej Górze.

[8] Paweł Grzegorz Lipski (ur. 1954) – pakowacz w Zakładach Przemysłu Odzieżowego im. A. Próchnika w Łodzi, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. członek ZR Ziemia Łódzka, przewodniczący Komisji Koordynacyjnej Krajowej Sekcji Odzieżowców, w 1982 r. internowany.

[9] Leon Okińczyc (ur. 1943) – inżynier rolnik, pracownik Kombinatu PGR Gardno w Szczecinie, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” PGR Gardno, 1980–1981 przewodniczący Zakładowej Komisji Związkowej PGR Gardno.

[10] Leszek Moczulski (właściwie Robert Leszek) (ur. 1930) – historyk, 1979–2001 założyciel, przewodniczący i główny ideolog Konfederacji Polski Niepodległej. Aresztowany 23 IX 1980 r., 8 X 1982 r. skazany na 7 lat więzienia.

[11] Joachim Wincenty Kalka (ur. 1947) – technik elektroenergetyk, pracownik Państwowego Przedsiębiorstwa Handlowego „Centrala Rybna” w Katowicach, sekretarz KZ NSZZ „Solidarność” w PPH „Centrala Rybna” w Katowicach.

[12] Zygmunt Polański (ur. 1929) – ekonomista, 1962–1993 pracownik, kierownik Wydziału Ekonomiki w Morskim Instytucie Rybackim w Gdyni, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek KZ w MIR w Gdyni.

[13] Antoni Zbyszko Gorazd (ur. 1946) – ekonomista, od 1977 r. pracownik naukowy Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek KZ w AE we Wrocławiu, doradca ekonomiczny Regionu Dolny Śląsk, w 1981 r. członek Rady Programowej Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych przy MKZ we Wrocławiu/ZR Dolny Śląsk.

[14] Jerzy Grzegorz Górny (ur. 1949) – technik automatyk w Zakładach Elektroniki Górniczej w Tychach, członek Prezydium KZ NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. członek MKZ w Tychach, potem ZR Śląsko-Dąbrowskiego, 1981–1982 internowany, w 1985 r. wyemigrował do RFN.

[15] Zygmunt Chojnacki (1928–2005) – szklarz, pracownik Komunalnego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego w Szprotawie, przewodniczący KZ w KPRB w Szprotawie.

[16] Romuald Wojtoń (ur. 1941) – kierowca w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji Tarnów, w sierpniu 1980 r. przewodniczący KS, potem wiceprzewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w WPK Tarnów, w 1981 r. przewodniczący Delegatury ZR Małopolska w Tarnowie, 1981–1982 internowany.

[17] Jan Stanisław Polkowski (ur. 1953) – polonista, 1979–1989 pracownik prywatnej firmy elektroakustycznej w Krakowie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek KZ pracowników ZR Małopolska, w 1981 r. etatowy pracownik ZR Małopolska,1981–1982 internowany.

[18] Stanisław Augustyn Karnaś (ur. 1936) – 1959–1995 pracownik Biura Projektowo-Badawczego Budownictwa Ogólnego „Miastoprojekt” Rzeszów, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego, od 1981 r. przewodniczący KZ w Miastoprojekcie, członek MKR w Rzeszowie, w 1981 r. członek ZR Rzeszów.

[19] Ryszard Jan Kuć (ur. 1941) – 1965–1981 projektant w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL Świdnik”, w lipcu 1980 r. członek Komitetu Postojowego i uczestnik strajku w WSK PZL, członek KS, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Prezydium Komitetu Założycielskiego w WSK PZL, następnie wiceprzewodniczący KZ, 1980–1981 członek MKZ w Lublinie, a w 1981 r. Prezydium ZR Środkowo-Wschodniego ds. organizacyjnych i kontaktów z zagranicą, 1981–1982 internowany, w 1982 r. wyemigrował do Kanady.

[20] Andrzej Piotr Kwoka (ur. 1938) – ekonomista, pracownik Spółdzielni Inwalidów „Pokój” w Nysie, w sierpniu 1980 r. członek zakładowego komitetu strajkowego, w 1980 r. członek Komitetu Założycielskiego„Solidarność” w SI „Pokój” w Nysie i KZ tamże.

[21] Henryk Feliks Stasiewicz (ur. 1932) – maszynista w Lokomotywowni PKP w Małaszewiczach, sekretarz KZ NSZZ „Solidarność” tamże.

[22] Marek Obuchowicz (ur. 1951) – inżynier budownictwa lądowego, pracownik Przedsiębiorstwa Produkcji Betonów Budownictwa Rolniczego „Fermbet” w Golubiu-Dobrzyniu, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w Fermbecie, przewodniczący MKZ w Golubiu-Dobrzyniu, 1981–1982 internowany.

[23] Jerzy Jan Labus (ur. 1937) – technik elektryk, pracownik Zakładów Elektroniki Górniczej w Tychach, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Prezydium KZ ZEG.

[24] Zbigniew Dulemba (ur. 1939) – ślusarz, pracownik Fabryki Opakowań Blaszanych w Brzesku, wiceprzewodniczący KZ tamże, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego MKZ Małopolska, przewodniczący Delegatury ZR w Bochni, w 1981 r. członek ZR Małopolska, wiceprzewodniczący Komisji Koordynacyjnej w Brzesku.

[25] Czesław Łączak (ur. 1954) – ekonomista, mistrz w Dębickich Zakładach Opon Samochodowych „Stomil” w Dębicy, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego i członek Prezydium KZ w Stomilu, w 1981 r. członek ZR Małopolska, 1981–1982 internowany.

[26] Marek Stanisław Miecznikowski (ur. 1950) – kierowca w PKS Oddział I – Warszawa, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w PKS Oddział I – Warszawa, w 1981 r. członek ZR Mazowsze, 1981–1982 internowany.

[27] Adam Żyliński (ur. 1935) – 1972–1991 pracownik (st. ekonomista ds. zaopatrzenia, samodzielny pracownik ds. zaopatrzenia, samodzielny pracownik ds. importu, kierownik działu zaopatrzenia) Lubuskich Zakładów Okrętowych „Lubmor” w Trzciance, w 1980 r. współorganizator struktur „Solidarności”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego, następnie przewodniczący KZ w LZO „Lubmor”, od 1980 r. skarbnik w Prezydium MKZ w Pile, w 1981 r. wiceprzewodniczący ZR, 1981–1982 internowany.

[28] Franciszek Gabriel Chodakowski (1948–2008) – inżynier elektryk, maszynista w Lokomotywowni PKP Gliwice, wiceprzewodniczący KZ tamże, przewodniczący Komisji Koordynacyjnej Kolejarzy DRKP w Gliwicach, przewodniczący Komisji Porozumiewawczej DRKP Gliwice, 1981–1982 internowany, wyemigrował do Francji.

[29] Ireneusz Just (ur. 1955) – pracownik Śląskich Zakładów Przemysłu Skórzanego „Otmęt” w Krapkowicach, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”, a następnie przewodniczący KZ w Otmęcie, w 1981 r. członek Prezydium ZR Śląsk Opolski.

[30] Dominik Tyburski (ur. 1941) – 1970–1981 pracownik Miejskiego Przedsiębiorstwa Taksówkowego w Warszawie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego w MPT w Warszawie, przewodniczący KZ w MPT, w 1981 r. członek ZR Mazowsze.

[31] Maria Mieczysława Wasiuk (ur. 1953) – malarz budowlany, pracownik Miejskiego Kombinatu Budowlanego „Praga” w Warszawie, w 1981 r. członek ZR Mazowsze NSZZ „Solidarność”.

[32] Anna Helena Makarewicz (ur. 1947) – farmaceuta, pracownik Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Białej Podlaskiej, przewodnicząca KZ NSZZ „Solidarność” w WSSE w Białej Podlaskiej, członek Prezydium Oddziału Biała Podlaska Regionu Mazowsze.

[33] Jacek Pilchowski (ur. 1950) – technik ekonomista, dyspozytor transportu w Przedsiębiorstwie Budownictwa Komunalnego nr 2 w Wałbrzychu, w sierpniu 1980 r. członek prezydium MKS w kopalni „Wałbrzych”, sekretarz MKZ w Wałbrzychu, w 1981 r. wiceprzewodniczący MKZ, członek Prezydium ZR Dolny Śląsk (kierownik informacji i propagandy), członek Zarządu Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Wałbrzychu Regionu Dolny Śląsk, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do USA.

[34] Zdzisław Wyżykowski (ur. 1940) – nauczyciel w Specjalnym Zakładzie Wychowawczym w Kobylance, przewodniczący KZ Pracowników Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” w Nowym Sączu, wiceprzewodniczący Wojewódzkiej Komisji Pracowników Oświaty i Wychowania w Nowym Sączu, w 1981 r. członek Delegatury ZR Małopolska w Gorlicach.

[35] Ryszard Marian Moździerz (ur. 1941) – technolog obróbki skrawaniem, pracownik Zakładów Elektrotechniki Motoryzacyjnej w Świdnicy, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w ZEM w Świdnicy, przewodniczący KZ w ZEM, członek Zarządu Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Świdnicy, 1981–1982 internowany, w 1982 r. wyemigrował do RFN.

[36] Jerzy Feruś ( ur. 1948) – cieśla, pracownik Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Szczodrowice”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”, następnie przewodniczący KZ w RSP „Szczodrowice”, członek Sekcji Rolnej Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego i Prezydium Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Strzelinie, członek Regionalnej Komisji Wyborczej i Prezydium Zarządu Placówki Terenowej w Strzelinie.

[37] Jerzy Andrzej Kołodziejczyk (ur. 1945) – lekarz w ZOZ w Kraśniku (kierownik), członek KZ NSZZ „Solidarność” w ZOZ w Kraśniku, w 1981 r. członek ZR Środkowo-Wschodniego.

[38] Teresa Feliksa Praszyńska (ur. 1931) – pielęgniarka w Rejonowej Przychodni Lekarskiej PKP w Ostrowcu, członek Komisji Rewizyjnej NSZZ „Solidarność” przy KZ PKP Ostrowiec.

[39] Stanisław Popka (ur. 1949) – technik mechanik, 1968–1990 pracownik Łódzkich Zakładów Kinotechnicznych „Prexer”, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego w ŁZK „Prexer”, przewodniczący KZ w ŁZK „Prexer”, w 1981 r. członek ZR, w 1982 r. internowany.

[40] Wiesław Plezia (ur. 1947) – technik włókiennik w Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego „Sigmatex” w Piotrkowie Trybunalskim, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w ZPD „Sigmatex”, w 1981 r. członek ZR Piotrków Trybunalski, 1981–1982 internowany.

[41] Edward Dreszczyk (ur. 1939) – inżynier mechanik, kierownik zakładu Politechniki Poznańskiej, przewodniczący koła w Instytucie Maszyn Roboczych Politechniki Poznańskiej, w 1981 r. członek ZR Wielkopolska.

[42] Przemysław Andrzej Zell (ur. 1953) – elektryk, pracownik Cukrowni „Chełmża”, w 1980 r. przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w Cukrowni „Chełmża”, członek Prezydium MKZ w Toruniu, 1981–1982 internowany.

[43] Seweryn Nowak (1922–1998) – kierowca w PKS w Kędzierzynie-Koźlu, przewodniczący Komisji Interwencyjnej MKZ w Kędzierzynie-Koźlu.

[44] Zygmunt Bąk (ur. 1948) – elektryk, 1979–1985 elektromonter i kierowca w Kombinacie Rolnym – Zakładzie Mechanizacji i Chemizacji w Radle, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący KZ i MKK, MKZ, Międzyzakładowej Komisji Robotniczej w Świdwinie, od 1981 r. członek TZR Pobrzeże i Prezydium ZR Pobrzeże, 1981–1982 internowany.

[45] Andrzej Jacyna (ur. 1952) – lekarz w ZOZ w Człuchowie, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w ZOZ w Człuchowie, wiceprzewodniczący Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Człuchowie, przewodniczący Komisji Rewizyjnej MKK tamże, w 1981 r. członek ZR Słupsk, w 1981 r. internowany.

[46] Andrzej Kowalski (ur. 1953) – inżynier elektryk, pracownik KWK „Marcel” w Wodzisławiu Śląskim, przewodniczący Komisji Oddziałowej NSZZ „Solidarność” i szef informacji w KWK „Marcel”.

[47] Dorota Moczygęba (ur. 1947) – ekonomista, pracownik Huty „Baildon” w Katowicach, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, w 1981 r. członek Prezydium KZ NSZZ „Solidarność” w Hucie „Baildon” i regionalnej Komisji Rewizyjnej ZR Śląsko-Dąbrowskiego.

[48] Henryk Pękala (ur. 1940) – inżynier automatyk, projektant w Biurze Projektów Przemysłu Tworzyw i Farb „Proerg” w Gliwicach.

[49] Marian Bronisław Maciejczyk (ur. 1950) – inżynier elektronik, pracownik Zakładów Automatyzacji i Mechanizacji Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych w Gliwicach, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”, następnie przewodniczący KZ w ZAiMPMO.

[50] Ryszard Roman Banaś (ur. 1942) – kierowca w Przedsiębiorstwie Robót Inżynieryjnych „Budostal” w Dąbrowie Górniczej, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”, następnie przewodniczący KZ tamże.

[51] Bronisław Lachowicz (ur. 1936) – nauczyciel historii w Liceum Ogólnokształcącym w Rawiczu, przewodniczący Koła NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. wiceprzewodniczący ZR Leszno, przewodniczący Komisji Koordynacyjnej Ziemia Rawicka, w 1981 r. internowany.

[52] Lech Kaczmarek, bp (1909–1984) – 1971–1984 ordynariusz gdański, członek Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu.

[53] Grażyna Elżbieta Pytlak (ur. 1949) – inżynier budownictwa lądowego, 1975–1981 pracownik Zakładu Projektowania i Usług Inwestycyjnych „Inwestprojekt” w Gorzowie Wielkopolskim, 1980–1989 członek NSZZ „Solidarność”, w 1981 r. członek ZR Gorzów Wielkopolski, w 1981 r. redaktor naczelny biuletynu „Solidarność Gorzowska”, 1981–1982 internowana.

[54] Marek Sławomir Markiewicz (ur. 1952) – prawnik, 1979–1981 dziennikarz w Ośrodku Telewizji Polskiej w Łodzi, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. członek ZR Ziemia Łódzka oraz Krajowej Komisji Koordynacyjnej Radia i Telewizji.

[55] Tadeusz Stański (ur. 1948) – 1979–1984 współzałożyciel i członek Rady Politycznej Konfederacji Polski Niepodległej. 13 X 1980 r. został aresztowany za „publiczne lżenie narodu polskiego”, 8 X 1982 r. skazany na 5 lat więzienia.

[56] Romuald Szeremietiew (ur. 1945) – prawnik, 1979–1984 współzałożyciel i czołowy działacz Konfederacji Polski Niepodległej, 1980–1981 (po aresztowaniu Leszka Moczulskiego) przewodniczący KPN. 23 I 1981 r. aresztowany, 8 X 1982 r. skazany na 5 lat więzienia za „próbę obalenia ustroju PRL przemocą”.

[57] Chodzi o braci Jerzego (ur. 1941) i Ryszarda (ur. 1937) Kowalczyków, którzy 7 X 1971 r. wysadzili w powietrze aulę Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu, na kilka godzin przed zaplanowaną tam akademią z okazji święta Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa. Podczas akademii planowano odznaczać funkcjonariuszy, którzy wyróżnili się w akcji tłumienia wystąpień robotniczych w Grudniu 1970 r. w Szczecinie. Mimo że (zgodnie z ich zamierzeniami) nikt nie ucierpiał, we wrześniu 1972 r. Jerzego (który podłożył bombę) skazano na karę śmierci, a Ryszarda – za pomoc bratu – na 25 lat więzienia. W wyniku wielu apeli do władz w styczniu 1973 r. Rada Państwa zmieniła Jerzemu karę na 25 lat więzienia.

[58] Jadwiga Staniszkis (ur. 1942) – socjolog, w sierpniu 1980 r. członek Komisji Ekspertów MKS w Stoczni Gdańskiej, od 1981 r. pracownik naukowy Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego (przywrócona do pracy po wcześniejszym zwolnieniu), ekspert KKP, wykładowca Wszechnicy Górnośląskiej w Katowicach, Wszechnic Związkowych w Opolu i Warszawie.

[59] Mariusz Leopold Świontkowski (ur. 1948) – elektromonter, pracownik Zarządu Portu Szczecin, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, członek Międzyzakładowej Komisji Robotniczej NSZZ „Solidarność” w Szczecinie, przewodniczący KZ w ZP Szczecin, wiceprzewodniczący Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Branży Portów Morskich, 1981–1982 internowany, w 1982 r. wyemigrował do Szwecji.

[60] Anna Maria Augustyn-Urbanowicz (ur. 1942) – nauczycielka w Studium Wychowania Przedszkolnego w Skierniewicach, członek Prezydium Oddziału NSZZ „Solidarność” w Skierniewicach, członek ZR Mazowsze.

[61] Stanisław Kania (ur. 1927) – 1968–1986 członek KC PZPR, 1980–1981 I sekretarz KC PZPR, 1972–1989 poseł na Sejm.

[62] Jan Łabęcki (ur. 1943) – od 1965 r. pracownik (spawacz, mistrz, kontroler jakości, spawacz-brygadzista) Stoczni Gdańskiej, 1980–1986 członek Komitetu Centralnego PZPR, 1981–1982 członek Biura Politycznego KC PZPR, 1981–1983 I sekretarz Komisji Zakładowej PZPR w SG.

[63] Tadeusz Fiszbach (ur. 1935) – 1975–1982 I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku, 1976–1985 poseł na Sejm, w sierpniu 1980 r. sygnatariusz porozumienia gdańskiego, 1980–1981 zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR.

[64] Jerzy Marian Gawęda (1934–2003) – 1973–1990 pracownik Spółdzielni Inwalidów im. Obrońców Helu w Gdańsku (chałupnik, elektromonter, referent, kierownik), od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, w 1981 r. oddelegowany do pracy związkowej w MKZ w Gdańsku, a następnie w ZR, przewodniczący Krajowej Komisji Koordynacyjnej Spółdzielczości Inwalidów, w 1981 r. członek ZR Gdańsk.

[65] Andrzej Smółka (ur. 1943) – elektryk, projektant w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w Węgorzewie, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w PBR w Węgorzewie, w 1981 r. przewodniczący Miejskiej Komisji Koordynacyjnej w Węgorzewie, p.o. przewodniczący Delegatury w Węgorzewie, 1981–1982 internowany.

[66] Eugeniusz Chytła (ur. 1940) – inżynier mechanik, 1978–1981 pracownik Zakładów Mięsnych w Sanoku (kierownik działu technicznego), w sierpniu 1980 r. prowadził akcję informacyjną na terenie woj. krośnieńskiego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, zastępca przewodniczącego KZ w ZM w Sanoku, członek MKZ i Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Sanoku, w 1981 r. członek ZR Podkarpacie, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do USA.

[67] Paweł Michalak (ur. 1951) – inżynier mechanik, 1978–1981 pracownik Zakładów Maszyn i Urządzeń Technologicznych „Unitra-Unima” Zakład Techniki Próżniowej w Koszalinie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność” i Prezydium Komitetu Założycielskiego, następnie przewodniczący KZ w Unitrze-Unimie, współorganizator MKZ w Koszalinie, w 1981 r. przewodniczący ZR, w 1981 r. członek KK, 1981–1982 internowany.

Ósmy dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

3 października 1981 r.

Początek ósmego dnia obrad II tury I KZD

– 3 października 1981 r.

[PD dźwiękowy 1kzd_2t_055_19811003]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Prezydium zjazdu wita wszystkich delegatów w dniu dzisiejszym i jednocześnie informujemy, że o godz. 9.00 pragniemy rozpocząć sesję poranną.

[Brak fragmentu nagrania]

„oraz własnym składam panu najserdeczniejsze gratulacje z powodu ponownego wyboru jako równego spośród równych na to niezmiernie odpowiedzialne stanowisko. Za delegację Zarządu Głównego Związku Polskich Artystów Plastyków akredytowanych przy zjeździe, prezes Jerzy Puciata, Gdańsk-Oliwa, dnia 2 października [19]81 r.”.

„Przewodniczący KKP NSZZ »Solidarność«, pan Lech Wałęsa, Gdańsk, 2 października [19]81 r. Okręgowa Rada Związku Młodzieży Demokratycznej w Gdańsku składa panu szczere i serdeczne gratulacje z okazji wyboru pana na stanowisko przewodniczącego KKP. Jednocześnie życzymy panu, aby związek, na którego czele pan stoi, spełnił oczekiwania społeczeństwa. Na koniec proszę wybaczyć konfidencjonalny ton i wraz z gratulacjami przyjąć jako wyraz naszego poparcia dla pana znanego wszystkim zawołania – Lechu, trzymaj się! Za Okręgową Radę ZMD rzecznik prasowy Tomasz Niemczyński”.

Rozpoczynamy sesję poranną [sygnał dźwiękowy].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Koleżanki i koledzy, bardzo prosimy o podpisywanie listy obecności. Dźwięk syreny to był ten ostatni dzwonek. Mamy mało czasu do końca zjazdu. Bardzo prosimy.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

…że dzisiaj wprowadzony zostanie sztandar, oprócz sztandaru Huty imienia… Przepraszam, obok sztandaru Komitetu Strajkowego w Gdańsku również sztandar pracowników oświaty z dzielnicy Nowa Huta. Jest to pierwszy sztandar NSZZ „Solidarność” nauczycieli. Równocześnie sztandar ten jest bliźniaczym sztandarem pracowników Huty im. Lenina.

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandary wprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn]. Dziękuję państwu.

[PRZEDSTAWIENIE DALSZYCH ZADAŃ I KZD]

[PD 1kzd_2t_055_19811003 – 7 minut 34 sekundy]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Rozpoczynamy ósmy dzień II tury zjazdu. Proszę państwa, nie chcielibyśmy przedstawiać państwu dzisiaj harmonogramu naszych obrad rozpisanego na poszczególne dni, dlatego że kolejność realizacji poszczególnych punktów zależy w tej chwili, oczywiście, od decyzji państwa, a także od tego, w jakiej kolejności mogą dochodzić do głosu z przyczyn technicznych poszczególne komisje, które prowadzą w tej chwili bardzo ważne punkty naszych obrad. To znaczy Komisja Programowa, Komisja Mandatowo-Wyborcza, Komisja Skrutacyjna i Komisja Uchwał i Wniosków. Tak że kolejność zależy w dużej mierze od uzgodnień pomiędzy tymi komisjami oraz od tego, na ile one są gotowe do realizowania kolejnych punktów programu.

Zamiast tego przedstawimy państwu przewidywany czas trwania naszych obrad, to znaczy to minimum, które jeszcze musimy poświęcić tutaj w Hali „Olivii”, żeby obrady doprowadzić do końca. Mamy więc w programie do zakończenia zjazdu następujące bloki w porządku obrad: blok programowy – dyskusja nad III częścią programu oraz nad częścią ogólną. Sądzimy, że dyskusja ta potrwa co najmniej jeden dzień ze względu na liczbę zgłoszeń; około półtora dnia można przyjąć.

Następnie prezentacja – co do prezentacji trudno określić czas jej trwania, bo nie zapadła jeszcze decyzja, jak będzie ona wyglądać. Tutaj wpisać musimy 1–2 dni.

Sama procedura wyborów, nie biorąc pod uwagę liczenia głosów, które odbywa się poza salą, a więc sama procedura dwóch tur głosowania – do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, a przewidujemy, że będą potrzebne co najmniej dwie tury – potrwa co najmniej pół dnia, może i więcej.

Wreszcie punkt: wolne wnioski. Wynika z tego, że przy sprawnym przebiegu obrad musimy tu jeszcze obradować 4 dni.

Proszę państwa, w dniu dzisiejszym, zgodnie z tym, co państwo postanowiliście wczoraj i zgodnie z prośbą Komisji Programowej, która prosiła o kontynuowanie programu, będziemy pracować nad programem. Dalszy ciąg dyskusji, część trzecia. Jednocześnie podejmiemy ważne ustalenia, które Komisja Mandatowo-Wyborcza podda państwu pod głosowanie. Dotyczą one sposobu prezentacji kandydatów do władz krajowych. To tyle na temat programu. Oddaję głos koledze.

[WYSTĄPIENIE JOHNA HARKERA

– PRZEDSTAWICIELA KANADYJSKIEGO KONGRESU PRACY]

[PD 1kzd_2t_055_19811003 – 11 minut 23 sekundy]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, bardzo mi przyjemnie, rozpoczynając dzisiejszy dzień obrad, powitać kolejnego zagranicznego gościa i poprosić go o zabranie głosu. Jest nim pan John Harker, dyrektor Wydziału Spraw Międzynarodowych Kanadyjskiego Kongresu Pracy [The Canadian Labour Congress].

JOHN HARKER

[Tłumaczenie z języka angielskiego]

Dziękuję, bracia i siostry. Na samym początku pragnę przekazać wam braterskie pozdrowienia od Kanadyjskiego Kongresu Pracy. Pozdrowienia te miał przekazać prezydent naszej organizacji, lecz niestety przebywa on w chwili obecnej w Australii, na czele delegacji związkowej, starając się wywrzeć wpływ na rządy Wspólnoty Brytyjskiej w sprawie praw związkowych oraz rozwoju społeczno-ekonomicznego.

Jak państwo wiecie, rządy nie zawsze są otwarte na to, co my, jako związkowcy, mamy im do powiedzenia. Ja sam nie przyjechałem tutaj z Kanady, lecz z Meksyku, gdzie brałem udział w delegacji na Międzynarodową Konferencję Wolnych Związków Zawodowych, która spotkała się z prezydentem Meksyku w celu przeprowadzenia sprawy ogólnoświatowych negocjacji pomiędzy krajami uprzemysłowionymi i rozwijającymi się, która ma zostać zainicjowana przez spotkanie na szczycie.

Zadaniem wolnego ruchu związkowego, zarówno polskiego jak i kanadyjskiego, jest poprawa doli robotników na całym świecie. Nigdy nie ustaniemy w naszych wysiłkach. Jako że moja organizacja prowadzi obecnie negocjacje z premierami krajów Wspólnoty Brytyjskiej, przypominam sobie, że mówiono o poprzedniku Wspólnoty, o imperium brytyjskim, że słońce nigdy nie zachodzi nad imperium brytyjskim. Oczywiście to słońce już zaszło, z dużą pomocą ruchów związkowych nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale przede wszystkim w byłych koloniach imperium brytyjskiego. Możemy powiedzieć, że historia wolnego ruchu związkowego i antyimperializmu są ze sobą nierozerwalnie związane. Jestem pewien, że jest to prawda przyszłości, że zawsze będziemy przeciwstawiać się wszelkim formom imperializmu.

Jednym z najbardziej znanych imperialistów na świecie był Winston Churchill. Przepraszam państwa bardzo za przytoczenie cytatu, ale miał rację, kiedy powiedział, że „Polska jest natchnieniem narodów” [oklaski], a obecnie powinniśmy powiedzieć, że „Solidarność” jest inspiracją i natchnieniem związków zawodowych na świecie [oklaski].

Podróżuję po świecie i wnoszę swój skromny wkład w ruch związkowy. I wszędzie, gdziekolwiek jestem, ludzie chcą wiedzieć coraz więcej na temat waszych doświadczeń i waszej walki. Mogę tu dodać, że niektórzy z nich chcieliby tutaj przyjechać i poznać te sprawy osobiście, ale niestety nie uzyskali wiz. Nie mogę mówić w ich imieniu, ale wiem, że obserwują i słuchają waszych obrad i są niesłychanie zainteresowani tym, co się tutaj dzieje.

Wiecie, tylko 20 lat dzieli nas od momentu, w którym jeden człowiek zainicjował to, co rozwinęło się w nagrodzoną Nagrodą Nobla organizację. Chodzi o Amnesty International. Uczynił to człowiek, który zacytował stare chińskie przysłowie: „Lepiej jest zapalić świeczkę, niż przeklinać ciemność” [oklaski]. „Solidarność” zapaliła nie tylko jedną świeczkę, nie tylko 10 mln świec w Polsce, ale miliony świec na całym świecie [oklaski]. Te świece zostały zapalone wszędzie tam, gdzie istnieją wolne związki zawodowe, wolni związkowcy, albo ci, którzy będą wolni i wywalczą swobodę organizacji swych własnych związkowców, tak jak wyście to silnie podkreślili w czasie wczorajszych obrad. Jest to prawda zarówno w moim kraju, jak i w innych krajach.

Z niecierpliwością oczekujemy wizyty delegacji „Solidarności” w Kanadzie. Możemy wiele się nauczyć nawzajem. Im więcej widzę waszych osiągnięć, tym bardziej zdaję sobie sprawę, że my możemy się uczyć od was. Chcielibyśmy, aby nasze stosunki były obopólnie korzystne i aby każda strona na swój sposób przyczyniała się do rozwoju wolnego ruchu związkowego oraz do podnoszenia stopy życiowej naszych narodów.

Jak pokazuje historia, dobrobyt wymaga i zależy od wysiłków związków zawodowych. Jest to prawda historyczna. Kilka lat temu opuściłem fabrykę samochodów, gdzie pracowałem, i wstąpiłem na uniwersytet. Nie udało mi się zostać intelektualistą, ale studiowałem historię. Wy, siostry i bracia, w istocie rzeczy tworzycie historię. Wasze wysiłki będą miały wielki wpływ na historię i na przyszłość klasy robotniczej.

Popieramy całym sercem wasze wysiłki i udzielimy wam pomocy, kiedy będziecie sobie tylko tego życzyli [oklaski]. Serdecznie wam dziękuję za danie mi tej okazji przemówienia do was i mam nadzieję, że będę miał jeszcze okazję uczestniczenia w waszych kongresach. Dziękuję i niech was Bóg błogosławi! [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo Johnowi Harkerowi.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, zwrócono się do nas z prośbą, byśmy udzielili głosu dzieciom, które towarzyszą I Krajowemu Zjazdowi. Myślę, że wypada powiedzieć: „Serdecznie witamy!”.

DZIECKO ZE SZKOŁY NR 8 IM. JANA MATEJKI W SOPOCIE

„Drogi Panie Przewodniczący, Szanowni Delegaci I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« w Gdańsku! My, uczniowie Szkoły Podstawowej nr 8 im. Jana Matejki w Sopocie, szkoły stowarzyszonej z UNESCO, autorzy wystawy rysunków, która jest na sali waszych obrad, chcemy wyrazić w imieniu całej młodzieży naszej szkoły radość z powodu wybrania pana Wałęsy na przewodniczącego związku »Solidarność«.

My, dzieci, widzimy, obserwujemy i doceniamy działalność »Solidarności«. Widzimy i doceniamy trud naszych rodziców. Smutno nam, kiedy nasze mamy wyczekują w długich kolejkach, smutno nam, kiedy sami wyczekujemy w kolejkach po zeszyty. Ale również cieszymy się i radujemy, tak jak barwne są nasze rysunki, że mamy wielką nadzieję, wielką 10-milionową »Solidarność«, którą namalowała Ania Kwaczyńska na swoim rysunku Jest nas 10 milionów.

Wiemy, że za każdym członkiem »Solidarności« stoi przynajmniej jedno dziecko polskie, czyli jest nas 20 mln [oklaski]. To my jesteśmy również tym dzieckiem z plakatu zjazdowego, dziećmi naszej kochanej Polski, która będzie coraz lepsza, bogatsza i szczęśliwsza.

Panu Wałęsie życzymy, aby jak najdłużej był symbolem »Solidarności«, a wszystkim delegatom zjazdu życzymy owocnych obrad. A całej »Solidarności« zbudowania takiej Polski, o której będziemy mogli zawsze mówić: »Jesteśmy dumni z naszej ojczyzny«. Sopot, dna 3 października 1981 r.” [oklaski].

[KOREKTA DO UCHWAŁY

W SPRAWIE SAMORZĄDU PRZEDSIĘBIORSTWA.

UCHWAŁA KOMISJI STATUTOWEJ DOTYCZĄCA ZAKOŃCZENIA JEJ PRAC]

[PD 1kzd_2t_055_19811003 – 25 minut 12 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo.

Prosiłbym państwa o odszukanie w swoich materiałach projektu uchwały o samorządzie, projektu panów Palki, Kowalewskiego i Seweryńskiego, bowiem w tekście projektu jest pomyłka, którą musimy sprostować. Na stronie 1 w ostatnim wersie należy wykreślić od słowa „banki” w dalszej kolejności: „banki, Polskie Koleje Państwowe, Poczta Polska, Telegraf i Telefon, P[olskie] L[inie] L[otnicze] Lot, Państwowe Gospodarstwa Leśne”. Jeszcze raz powtórzę: proszę o wykreślenie w ostatnim wersie: „banki, Polskie Koleje Państwowe – i na drugiej stronie – Poczta Polska, Telegraf i Telefon, PLL Lot, Państwowe Gospodarstwa Leśne”. I zamiast tego wpisać: „przedsiębiorstwa podległe ministrowi finansów”. I zamiast skreślonych wpisać: „przedsiębiorstwa podległe ministrowi finansów”.

Przeczytam państwu treść uchwały Komisji Statutowej I Zjazdu Krajowego Delegatów NSZZ „Solidarność”.

„Gdańsk, 1 października 1981 r.

Komisja Statutowa I Zjazdu Krajowego Delegatów NSZZ »Solidarność« stwierdza, że ratyfikacja poprawionego statutu oraz zatwierdzenie projektu regulaminu wyboru władz stanowi potwierdzenie wykonania zadań nałożonych przez zjazd w oparciu o pkt 5 rozdziału III zatwierdzonego regulaminu obrad. W świetle powyższego Komisja Statutowa stwierdza wykonanie powierzonych jej prac i postanawia rozwiązać się z dniem dzisiejszym, czyli z dniem 1 października [1981 r.].

Kończąc swą działalność, Komisja Statutowa serdecznie dziękuje wszystkim, którzy swą pracą i pomocą przyczynili się do zakończenia prac nad podstawowymi dla działalności związku dokumentami, a przede wszystkim delegatom za miłą i owocną współpracę.

Za Komisję Statutową podpisali: przewodniczący Jan Koziatek, Gdańsk, i sekretarz Jan Śliwiński, Wielkopolska” [oklaski].

Jest już gotowa Komisja Mandatowo-Wyborcza do przedstawienia nam projektu sposobu prezentacji kandydatów do Krajowej Komisji Rewizyjnej i Komisji Krajowej.

Bardzo proszę o zabranie głosu.

[PROJEKT KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ

DOTYCZĄCY PREZENTACJI KANDYDATÓW

DO KK I KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_055_19811003 – 29 minut 44 sekundy]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, po licznych konsultacjach ostatecznie Komisja Mandatowa opracowała wersję prezentacji kandydatów, która w zasadzie nie różni się od III wariantu przedstawionego już wczoraj. Odczytam państwu, jak ma wyglądać prezentacja kandydatów. Oczywiście jest to tak, jak państwo sobie życzyli – wariant III, który zabiera nam najwięcej czasu, ale daje możliwość przedstawienia się każdemu kandydatowi:

„Kandydat przedstawia się sam, podając imię i nazwisko. Pozostałe informacje – wiek, zakład pracy, zawód, przynależność organizacyjna – są umieszczone na karcie wyborczej, jak również procent głosów uzyskany w prawyborach. Kandydat otrzymuje 2 minuty na zwięzłą prezentację swego programu, na prezentację tego, co zamierza robić w Komisji Rewizyjnej, ewentualnie w Komisji Krajowej. Jeśli kandydat nie wyczerpie tych 2 minut na prezentację, można je zamienić na pytania stawiane bezpośrednio do kandydata.

W przypadku prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej na podium wchodzą jednocześnie wszyscy kandydaci z danego regionu i przedstawiają się kolejno. W prezentacji kandydatów do Komisji Rewizyjnej na podium będzie wchodziło po 10 kandydatów, kolejno według listy wyborczej”.

Taka jest ostateczna wersja prezentacji kandydatów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ponieważ wczoraj wzbudziło to liczne kontrowersje, prosiłbym panią jeszcze raz o podanie najważniejszych danych z tego projektu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Wejście na podium całej grupy kandydatów z danego regionu. Każdy kandydat przedstawia się osobiście i dysponuje 2 minutami do prezentacji swego programu. Jeśli nie wykorzysta tych 2 minut, można je zamienić na zadawanie pytań. Pozostałe informacje są zawarte w liście wyborczej, o której za chwilę jeszcze będę dodatkowo mówiła.

Ponadto apelujemy gorąco do wszystkich delegatów, aby wykorzystywali czas w czasie przerw, w kuluarach, w czasie posiłku na rozmowy z kandydatami. Są znane nazwiska, każdy delegat ma nazwisko na swoim identyfikatorze.

Były również propozycje, aby kandydaci zostali oznaczeni na przykład literką „K” w ciągu tych 2 dni i państwo łatwiej by trafiali do kandydatów. Jeśli uważacie, że jest to sensowne, że jest to potrzebne, można by tę rzecz zorganizować. Zwrócilibyśmy się do poligrafii, aby wydrukowała odpowiednie literki.

Czy jest już zrozumiała cała prezentacja, czy nie?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję pani bardzo. Jak sądzę, jest zrozumiała.

Zgodnie z ordynacją zatwierdzoną przez zjazd, propozycję taką składa Komisja Wyborcza i chcemy ją poddać pod głosowanie. Już głosów do dyskusji nie będziemy przyjmowali. Kto z państwa jest za taką procedurą prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej, proszę o podniesienie mandatu w górę. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za przyjęciem sposobu przedstawiania kandydatów, jaki przedstawiła nam Komisja Wniosków i Uchwał.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

GLOS NIEROZPOZNANY – przedstawiciel Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Mandatowa, przepraszam.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Głos w dalszym ciągu ma Komisja [Mandatowo-]Wyborcza.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Mam prośbę do prezydium. Chciałabym jeszcze przedstawić listy wyborcze, żeby skorygować wszelkie pomyłki, jakie zakradły się w trakcie druku. Czy mogę?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję.

Zaczynam od listy krótszej. Lista wyborcza kandydatów do Komisji Rewizyjnej. Będę czytała wszystkie nazwiska i wszystkie dane. Jeśli ktoś z państwa zauważy pomyłkę, proszę o zgłoszenie tej pomyłki do mikrofonu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Zaprezentowanie wszystkich danych trwałoby strasznie długo. Sądzę, że znacznie lepiej byłoby, gdybyście państwo przyjrzeli się tym tekstom, każdy zna swoje dane, i żebyśmy zgłosili poprawki do Komisji Mandatowo-Wyborczej [oklaski].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dobrze.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nam znacznie skróci obrady. Ja sądziłem, że Komisja Mandatowo-Wyborcza ma przygotowane już takie poprawki, które trzeba zgłosić, by państwo poprawili w swoich tekstach. Skoro tak nie jest, to raczej zaproponowalibyśmy taką procedurę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Część poprawek już została zgłoszona. W takim razie Komisja Mandatowo-Wyborcza oczekuje od państwa zgłoszeń poprawek i dopiero po naniesieniu poprawek zostanie odczytana jedna i druga lista wyborcza.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję pani bardzo. Czyli poprawki naniesiemy później, gdy państwo ewentualne poprawki zgłosicie.

Czy Komisja Mandatowo-Wyborcza chce jeszcze coś przekazać delegatom?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak, to już jest wszystko.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wszystko. Dziękuję bardzo. Możemy kontynuować obrady.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, przystępujemy do kontynuowania naszej dyskusji programowej. [Do podchodzącego delegata:] Ale przepraszam, zgodnie z regulaminem… A to jeżeli nie jest wniosek formalny… To proszę zgłosić do Komisji Mandatowo-Wyborczej. Proszę pana, to te wszystkie poprawki. Jeśli zostaną naniesione, Komisja Mandatowa przedstawi sprostowania. Wszystkie poprawki zostaną uwzględnione i poprawione, na pewno wszyscy je sobie naniosą.

Przepraszam, czy pani też chciała? Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Przecież prościej będzie, jeśli każdy z kandydatów swoją własną poprawkę naniesie przy prezentacji. Po co przedłużać jeszcze przekazywanie poprawek do komisji [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, przyjęliśmy procedurę następującą, zaproponowaną przez mojego kolegę: wszystkie osoby, które są zainteresowane naniesieniem poprawek, których dane zostały zniekształcone, zgłaszają je w tej chwili do Komisji Mandatowej. Przed prezentacją zostaną one uwzględnione.

W tej chwili wracamy do dyskusji programowej. Proszę państwa, zanim zaproponuję wystąpienie pierwszemu z dyskutantów, którym jest kolega Stanisław Osiniak z Regionu Środkowo-Wschodniego, chciałbym podziękować koledze Zdzisławowi Rozwalakowi[1] z Regionu Wielkopolska, który wycofując swoje wystąpienie, stwierdził, że proponuje to również innym i przekazał tekst swojego wystąpienia do Komisji Programowej [oklaski].

Proszę o zabranie głosu przez kolegę Stanisława Osiniaka, przygotuje się kolega Janusz Bałenkowski z Regionu Dolny Śląsk.

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_055_19811003 – 39 minut 21 sekund]

STANISŁAW OSINIAK

Proszę państwa, nie jestem kandydatem do KKP, wobec powyższego proszę nie traktować tego jako wystąpienie. Proszę państwa, chcę powiedzieć na temat punktu 1 tezy nr 29 w brzmieniu następującym: „Związek uważa za niedopuszczalne przeszkadzanie w odbiorze informacji w postaci zagłuszania audycji radiowych, zatrzymywania wydawnictw, zrywania plakatów itd.”. Zanim jednak o tym będę mówił, chciałbym odczytać apel, jaki skierowali do nas, do delegatów, i prosili nas o odczytanie koledzy – członkowie „Solidarności” i uczestnicy ruchu „Troska o życie” w Lublinie:

„Lublin, dn. 23 września [19]81 r. Do delegatów I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« w Gdańsku. Patrzymy dziś z nadzieją na dokonujące się w naszym kraju przemiany, których celem jest zbudowanie porządku opartego na podstawowych wartościach moralnych. Nadzieja, jaką wiążemy z tym ruchem przemiany, każe nam równocześnie wyrazić swój niepokój spowodowany podważaniem podstawowych praw i opartej na nich hierarchii wartości. Oczekujemy od was, delegatów związku, a jednocześnie wyrazicieli troski i nadziei przeważającej części społeczeństwa polskiego, że podejmiecie trud obrony tego podstawowego prawa człowieka, prawa do życia. Broniąc prawa do życia, bronimy fundamentu wszelkich innych praw ludzkich, zarówno osobistych, jak i społecznych. Widzimy tę obronę przede wszystkim w tych działaniach, które wychowują młodzież, umacniają rodzinę i służą budowie społeczności ludzi godnych i prawych. Podstawa szacunku wobec życia nienarodzonych, wobec każdego życia ludzkiego jest najlepszą gwarancją, że nie zostaną naruszone inne wartości moralne i prawa, jak na przykład prawa ludzi starych, chorych, inwalidów, więźniów.

Powszechna solidarność między ludźmi domaga się jednego prawa dla wszystkich. Prawo do życia nie może być zastąpione prawem do zadawania śmierci, tak jak prawo do prawdy nie może być zastąpione prawem do kłamstwa.

Członkowie NSZZ »Solidarność« i uczestnicy ruchu »Troska o życie« w Lublinie: Helena Gulanowska, Ryszard Janiszewski, Witold Starnawski, Eugeniusz Lorek”.

Proszę państwa, następna sprawa, ta zasadnicza, o której chciałem mówić. Byłem wnioskodawcą uchwały o zaprzestaniu zagłuszania radiostacji Wolna Europa. Uchwała ta została przez Walne Zebranie Delegatów w Świdniku przyjęta w dniu 27 kwietnia [1981 r.]. Argumentowałem wtedy, że stopień zasilania 14, który był tego dnia, uzasadnia chociażby z tego względu do zaprzestania. Tej zimy sytuacja na pewno będzie jeszcze gorsza i tutaj powinniśmy doprowadzić do tego, żeby przynajmniej przez okres zimy rozgłośnie zachodnie, w tym przypadku Wolna Europa, nie były zagłuszane. To były argumenty natury ekonomicznej.

7 maja [1981 r.] w „Literaturze” nr 19 ukazał się wywiad z prof. Januszem Groszkowskim[2]. Pozwólcie państwo, że odczytam fragment tego wywiadu. Otóż pan Janusz Groszkowski: „Po wojnie rozczarowałem się do radiotechniki do tego stopnia, że córce i wnukom odradzałem studia, które miały cokolwiek wspólnego z naukami ścisłymi lub techniką. Chce pani wiedzieć dlaczego? Proszę, nastawmy radio. Słyszy pani te przeraźliwe trzaski i szumy oraz te nieartykułowane dźwięki? To są zagłuszające radiostacje. Krystyna Jagiełło: Może po prostu zły odbiór? [J.G.] Nie, wyraźnie są przecież słyszalne wysyłane co kilkanaście sekund sygnały stacji zagłuszających. Tak wygląda dzisiaj tak zwany eter. Nie wiem, co to za radiostacje, ale ktokolwiek zagłusza audycje, gipsuje ludziom usta. Potworne! Ten wspaniały wynalazek, który miał być dobrodziejstwem ludzkości, jest bezczeszczony. Dlatego powiedziałem – »nie«. Nie chcę mieć więcej nic wspólnego z radiotechniką. Już w czasie wojny zacząłem się zastanawiać, w jakim stopniu technika radiowa może być wykorzystywana przez barbarzyńców na szkodę ludzkości. Po wojnie dziedzina ta jeszcze bardziej rozwinęła się i znajduje zastosowanie do niecnych celów”. Tyle cytat z wywiadu z panem prof. Groszkowskim [oklaski].

Proszę państwa, chciałbym jeszcze na moment wrócić do sytuacji sprzed paru lat. Tym z państwa, którzy byli, przypomnę, tym, którzy nie byli, opowiem. Było to w czerwcu 1977 r. podczas procesji Bożego Ciała w Warszawie. Ołtarz główny przed kościołem seminaryjnym, tuż obok Urzędu Rady Ministrów, udekorowany był w ten sposób: duże białe płótno, niesymetryczny krzyż, pnąca się latorośl, winna latorośl, na górnej, poziomej poprzeczce krzyża napis: „Trud wasz nie jest daremny”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam…

STANISŁAW OSINIAK

Pod spodem krzyża – „Wiele owocu przyniesiecie”…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam najmocniej, muszę się zapytać sali, ponieważ czas minął. Kto z państwa jest za przedłużeniem? Dziękuję panu.

STANISŁAW OSINIAK

Dziękuję bardzo. Dziękuję. Już, znaczy rozumiem, że nie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Zabierze w tej chwili głos kolega Janusz Bałenkowski z Regionu Dolny Śląsk, przygotuje się kolega Eugeniusz Szumiejko, również z Regionu Dolny Śląsk. Przy czym raz jeszcze przypominam zasady naszej dyskusji: zgłaszamy tezę lub odniesienie do tezy, o której chcemy mówić, i podajemy argumentację. Każda minuta zjazdu jest w tej chwili naprawdę dla nas wszystkich niezwykle cenna.

JANUSZ BAŁENKOWSKI

Szanowni delegaci, jestem reprezentantem Wrocławskiej Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, kombinatu P[aństwowe] Z[akłady] L[otnicze] „Hydral”, jednego z zakładów, które po strajkach w 1970 r., 1976 r. stały się przedmiotem napaści i represji – tak w stosunku do indywidualnych pracowników, jak i do całego przedsiębiorstwa – ze strony aparatu partyjnego i organów ścigania. Członków naszej organizacji związkowej, którzy stanowią przeszło 98 proc. załogi, bulwersują między innymi problemy ujęte w tezie nr 25. Chodzi o żądanie, by ujawnić i ukarać zleceniodawców i wykonawców zbrodni z czerwca 1956 r., grudnia 1970 r. oraz antyrobotniczego odwetu z 1976 r. [oklaski], jak również wszystkich antyspołecznych działań.

Nie chodzi nam o to, żeby się mścić. I nie tylko o to, żeby najbardziej oburzające akty bezprawia zostały rozliczone zgodnie ze społecznym poszanowaniem sprawiedliwości. Chodzi także o to, żeby zabezpieczyć się przed bezprawiem w przyszłości. Chodzi o to, aby ktokolwiek – decydent czy też wykonawca – zanim wystąpi przeciw społeczeństwu, zastanowił się trzy razy. Aby żył ze świadomością, że każde bezprawie wcześniej czy później będzie ukarane. Zapobiegnie to w znacznym stopniu degeneracji w aparacie władzy i ścigania. Bezkarność winowajców i w dodatku przenoszenie lub pozostawanie ich na wysokich stanowiskach stwarza stan społecznego zagrożenia. Ludzie, którzy przyczynili się do kaźni, jaką zgotowano robotnikom Wybrzeża w 1970 r., mogą grozić również i teraz konfrontacją, użyciem siły i rozlewem krwi.

Jako robotnik i delegat prawie pięciotysięcznej załogi pytam się z tej trybuny: czy władza, której konstytucyjnym obowiązkiem jest reprezentowanie interesów ludzi pracy, całego społeczeństwa, a która straciła zaufanie nie tylko naszych dwóch największych związków zawodowych – rolników i robotników – ma moralne prawo występować przeciwko tym, których powinna reprezentować? Na pewno nie [oklaski].

Błędem, zbrodnią i samobójstwem jest występowanie przeciwko tym, którzy budowali i budują w ogromnym trudzie i znoju nasz kraj, bez widocznej perspektywy poprawy warunków bytowania. Trzeba ich o tym przekonać, zanim będzie za późno. Jeśli mamy w pokoju żyć, pracować i szukać wyjścia z kryzysu, to nie mogą pozostawać na stanowiskach w błogim spokoju ludzie pokroju Kociołka[3] i Czubińskiego[4], i im podobni [oklaski], którzy poprzez różnego rodzaju działania prowokacyjne są burzycielami spokoju społecznego. Wszyscy oni powinni być ukarani zgodnie z zasadami sprawiedliwości społecznej, aby już nigdy więcej ani żołnierz, ani funkcjonariusz porządku publicznego – synowie tej ziemi – nie musieli strzelać do swoich rodaków, do ludzi pracy.

Dlatego też, aby – w myśl zasady, że złu należy przede wszystkim przeciwdziałać, proponuję do tezy nr 25, po zdaniu, cytuję: „Od odpowiedzialności tej nie mogą być zwolnione osoby sprawujące najwyższe funkcje kierownicze w partii i państwie” – dopisać następujące sformułowanie: „Dla zapobieżenia w przyszłości degeneracji życia społecznego i gospodarczego, związek będzie publicznie piętnował ludzi, instytucje i organizacje działające na szkodę społeczeństwa i narodu, wykorzystując własne i społeczne środki komunikowania. Związek brać będzie w obronę tych wszystkich, którzy swoją postawą przyczynią się do zapobieżenia i zwalczania nieprawidłowości w aparacie władzy”.

Szanowni delegaci! Dotychczasowe formy oddziaływania związku na aparat władzy i organy ścigania w zakresie obrony ludzi przed represjami i szykanowaniem są niewystarczające. Dlatego też postuluję, aby nowo wybrana Komisja Krajowa swą zdecydowaną postawą przyczyniła się do poprawy sytuacji w tym temacie. Bezpośrednio po zjeździe musimy podjąć zdecydowane działania, które położą kres mnożącym się ostatnio bezprawnym atakom władz prokuratorskich, wymierzonym przeciwko naszemu związkowi. Musimy użyć wszystkich dostępnych środków, aby zapewnić związkowi bezpieczeństwo…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, muszę się zapytać sali. Kto jest za przedłużeniem tego wystąpienia? Dziękuję koledze.

JANUSZ BAŁENKOWSKI

Dziękuję [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję koledze Bałenkowskiemu.

W tej chwili zabierze głos kolega Eugeniusz Szumiejko z Dolnego Śląska, przygotuje się Ignacy Czeżyk, Region Środkowo-Wschodni.

EUGENIUSZ SZUMIEJKO

Tak, właśnie Dolny Śląsk, Eugeniusz Szumiejko.

Proszę państwa, ja na samym początku swojego wystąpienia chciałbym zaapelować do wszystkich delegatów, do siebie również, abyśmy z pełną rozwagą i krytycyzmem przyjmowali to wszystko, co opowiedzieli nam na temat reformy gospodarczej fachowcy duzi i fachowcy mniejsi. Gdyż jeśli przyjdzie nam przegłosować któryś z wariantów reformy gospodarczej i jeśli zabraknie nam tej rozwagi, to wówczas możemy przegłosować nie to, na co oczekuje społeczeństwo, ale coś, co jest rodzajem noża w plecy reformie gospodarczej.

Przystępując natomiast do tematu, chciałbym mówić o stosunku związku do władz w PRL. Otóż związek zawsze stoi przed dylematem na wszystkich swoich szczeblach – czy władzę traktować jako monolit, tak jak to jest w każdym typowym systemie totalnym, czy też wyszukać wśród instytucji władzy takie instytucje, które są związkowi przychylne i z którymi można współpracować. To samo tyczy oczywiście organizacji. Otóż wydaje mi się, że miniony rok i porównanie tegoż roku do wszystkich lat powojennych wskazuje na to, że takich instytucji władzy przychylnych narodowi jeszcze nie ma.

Monopol PZPR na decyzje w sferze gospodarczej, kulturalnej, społecznej wiadomo że jest główną przyczyną kryzysu w naszym kraju, na dodatek sposób bronienia tego monopolu, kurczowy i, powiedziałbym, niemęski, daje nam do zrozumienia, że władza i PZPR nie może być partnerem dla naszego społeczeństwa. Tym bardziej działacze związku, sekty, eksperci w żadnym wypadku nie powinni dokonywać manewrów i uzgodnień z władzą systemu totalnego za plecami 10-milionowej rzeszy związku.

Pan [Jan] Bartczak mówił o stosunku naszego związku do organizacji społecznych. Mowa tam była o tym, że niektóre z tych organizacji powinniśmy wyraźnie poprzeć. Ja myślę, że najmocniej powinniśmy poprzeć dążenia autentyczne społeczeństwa do przeprowadzenia wyborów do rad narodowych i Sejmu. Otóż poprzeć, to znaczy w końcu zabrać monopol partii na pracę w komisjach wyborczych.

Stąd też składam wniosek. Składam wniosek, aby spośród delegatów wybrać zespół do spraw wyborów do rad narodowych i Sejmu. Jest sprawa pilna i myślę, że Komisja Krajowa nowo wybrana będzie miała tak dużo pracy nad sobą, nad organizacją swojej pracy, że należałoby to scedować na delegatów, na zespół wybrany spośród delegatów. Przy okazji również można zawnioskować, aby spośród delegatów wybrać zespół do przeprowadzenia referendum zakładowego na temat samorządów. Czyli postuluję konkretnie: wybrać dwa zespoły spośród delegatów – zespół do przeprowadzenia wyborów oraz zespół do przeprowadzenia referendum w sprawie samorządu.

Proszę państwa, w świetle koniecznych zmian systemu przedstawicielskiego widać, że musimy pójść na konieczne zmiany w konstytucji naszego kraju. Ja na tym bym skończył. Jeszcze bym tylko orzekł, że ja rozumiem, że dla narodu są najważniejsze sprawy żywnościowe. Ja również przeżyłem kołchozy i wiem, co to znaczy „jeść”, natomiast wydaje mi się, że te sprawy, które porusza zespół III, są sprawami równie ważnymi. Dziękuję bardzo [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję koledze Eugeniuszowi Szumiejko z Regionu Dolny Śląsk. W tej chwili głos zabierze kolega Ignacy Czeżyk z Regionu Środkowo-Wschodniego, a przygotuje się Tadeusz Waśniewski[5] z Białegostoku.

IGNACY CZEŻYK

Szanowni państwo, zbliżamy się właściwie już do końca formułowania naszego programu, zatem Komisja Programowa i państwo, myślę, że są już zdecydowani, ażeby ten program spełniał pewien zasadniczy warunek – był dosyć ogólny, był elastyczny, był inspirujący i poruszający naszą wyobraźnię. Ponadto ten program musi jednocześnie być taki, ażeby łatwo można było dokonywać z niego zapisy dla poszczególnych członków, przekładać go na działkę, maleńką działkę świadomości członka związku.

Ponadto ten program zawiera pewne hasła, pewne prawdy. W logice dwuwartościowej łatwo można zauważyć, gdzie jest prawda, gdzie jest fałsz. Natomiast wydaje mi się, że on jest dotychczas martwy w sferze zapisów. Jeśli jest prawda, to jest, te hasło prawdziwe nie jest obdarzone duchem.

Proponuję tezy nr 26, 27, 28 obdarzyć pewnym wymiarem szerszym, poruszającym, pobudzającym, wydaje mi się, wyobraźnię. Oto moja propozycja. Proponuję taką preambułę, jeśli można to byłoby tak nazwać, tych trzech tez: po słowach „Historia naszego narodu dowiodła itd.” proponuję następujący zapis: „Cały naród jest odpowiedzialny za przyszłe pokolenia. Ogólnospołeczna jest odpowiedzialność za sprawę edukacji narodowej, dlatego rzecznikiem pozytywnych przemian w edukacji narodowej powinno być całe społeczeństwo. Oświata polska powinna służyć narodowi – stąd jej cele i zasady funkcjonowania będą społecznie określane i egzekwowane. Pracownicy oświaty i wychowania będą upowszechniać taki model edukacji, jaki naród uzna za własny”.

I teraz następujący zapis po tym był, który jest tym zapisem inspirującym: „Nowa etyka kształcenia zmierza do tego, aby człowiek stał się panem i twórcą własnego rozwoju kulturalnego. Samokształcenie, a zwłaszcza samokształcenie kierowane, posiada niezastąpione walory. Człowiek stale musi się uczyć, aby żyć i ciągle stawać się na nowo. Uczyć się, aby być, być, więcej niż mieć. Jeśli mieć, to po to, by bardziej być dla innych”.

Pozwolą teraz państwo, że uzasadnię pewne moje tezy, wydobywając hasło „Młodzież i dzieci”. Mile bardzo byłem dzisiaj wzruszony wystąpieniem dzieci Szkoły Podstawowej nr 8 w Sopocie. I dlatego kilka jeszcze propozycji odnośnie do tego niezwykle ważnego tematu. Proponuję również taką zasadę: zasada integrującego kształtu wychowania dzieci i młodzieży na bazie rodziny, szkoły i Kościoła, a w dalszej perspektywie zasadę wychowania przede wszystkim w rodzinie. Związek widzi w przyszłości model rodziny wielodzietnej i wielopokoleniowej. Taka rodzina może tylko zagwarantować ten warunek, który nazywa się warunkiem kulturotwórczym w rodzinie. Rodzina wtedy staje się czynnikiem kulturotwórczym.

Zasada etyki i moralności opartej na sumieniu: w świecie totalnych zagrożeń człowieczeństwa odczuwamy szczególną potrzebę ducha i wiary, ponieważ nastąpił rozkład systemu motywacyjnego.

Ta wystawa, którą widzicie przed sobą państwo, jest to dokument i świadectwo wychowania przez pracę. Praca na naszej dyskusji bardzo szeroko była rozpatrywana, ale niech państwo zwrócą uwagę, jaka wielka siła tkwi, jeśli się da człowiekowi możność wypowiedzenia. Te właśnie przepiękne tutaj rysunki, prace są właśnie przykładem wypowiedzenia duszy. My w tym związku potrafimy się wypowiedzieć. Niech państwo zwrócą uwagę, ile piękna i prawdy o nas samych, jak również gorzkich refleksji widzianej oczami dzieci. Tam są rysunki, które przedstawiają, jak dzieci jadą do szkoły gminnej 10 km, o głodzie i chłodzie. I co zastają w tej szkole gminnej? W tej szkole gminnej pani realizuje temat…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam.

IGNACY CZEŻYK

…temat o przewadze gospodarki socjalistycznej nad gospodarką kapitalistyczną.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, muszę się zapytać sali. Czas minął. Dziękuję koledze.

IGNACY CZEŻYK

Dziękuję państwu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W tej chwili głos zabierze kolega Tadeusz Waśniewski z Białegostoku, przygotuje się kolega Adam Strzembosz z Mazowsza. Równocześnie chciałem państwa poinformować, że do chwili obecnej 9 osób bezpośrednio przekazało swoje wypowiedzi do Komisji Programowej [oklaski].

TADEUSZ WAŚNIEWSKI

Szanowni delegaci, ponieważ pracowałem w zespole tematycznym nr 11, jestem zobowiązany ustosunkować się do wypowiedzi delegata, członka PZPR, w dniu 30 września [1981 r.], zwłaszcza że wystąpienie to zostało wykorzystane w środkach masowego przekazu przeciwko naszemu związkowi.

Wielu uczciwych członków PZPR krytykę partii, obiektywną krytykę tzw. aktywu partyjnego przyjmuje pod swoim adresem. Jest to nieporozumienie. Wszystkie kryzysy gospodarcze, społeczno-polityczne, naniesione na mapę polityczną Polski datami 1956, [19]68, [19]70, [19]76, [19]80, spowodowane są interesami aparatu partyjnego, a nie postawami szeregowych członków partii. Nie będziemy krytykować partii wówczas, gdy będzie spełniać taką rolę w Polsce, jak królowa angielska w Anglii [oklaski].

Dlatego też proponuję, aby nasz zjazd podjął zdecydowane wysiłki na rzecz: 1) ograniczenia monopolu władzy PZPR poprzez rozdzielenie władzy politycznej od gospodarczej; 2) przeprowadzenie wolnych, demokratycznych wyborów do rad narodowych i Sejmu; 3) uwolnienia wszystkich więźniów politycznych, to jest powszechnej amnestii z aktem abolicyjnym; 4) zasady wielopartyjności. Organizacje polityczne będące w opozycji do PZPR niech działają w Polsce jak w państwie, w którym przestrzegane są zasady wolności i sprawiedliwości. Żadna partia polityczna nie ma prawa reprezentować społeczeństwa, narodu, a reprezentuje tylko swoich członków.

Reasumując, wielopartyjność, polityka gospodarcza i społeczna zaproponowana przez Konfederację Polski Niepodległej, program ekonomiczny prof. Stefana Kurowskiego, to droga wyjścia z obecnego kryzysu [oklaski]. Program „Solidarności” to program Poznania z 1956 r., studentów [19]68 r.; program „Solidarności” podały miasta Wybrzeża w [19]70 r. i robotnicy w [19]76 r. Wreszcie program roku 1980. Roku wielkich zdobyczy. Stało się to dziełem najbardziej patriotycznej części społeczeństwa.

„Solidarność” dziś to 70 proc. ludzi pracy w Polsce. Świadczy to o tym, że naród polski opowiedział się za realizacją umów społecznych z roku 1980. Upłynął już rok od podpisania umów społecznych, a władze nie poczyniły żadnych kroków w kierunku naprawy gospodarki. Wszystko obraca się w sferze dyskusji, projektów i propozycji. Społeczeństwo polskie pragnie przeprowadzić wszystkie reformy drogą pokojowych przemian, środkami politycznymi. Ofiary, jakie ponieśliśmy w czasie ostatniej wojny i po wojnie, upoważniają nas do zajęcia takiego stanowiska. Dziękuję za uwagę [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo koledze Tadeuszowi Waśniewskiemu z Białegostoku. W tej chwili głos zabierze Adam Strzembosz z Mazowsza, przygotuje się Jacek Bukowski, również Mazowsze.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_055_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_056_19811003]

ADAM STRZEMBOSZ

Proszę państwa, pozwalam sobie zabrać państwu czas, ponieważ chcę mówić o rzeczy rzeczywiście bardzo ważnej. Chcę mówić o sprawie, za którą powinni się wypowiedzieć nie tylko tu, na tej sali, ale w całym kraju wszyscy członkowie naszego związku. Chcę mówić o potrzebie walki o niezawisłość sądów [oklaski].

Proszę państwa, w naszej walce o nową, samorządną Polskę musimy sobie wyznaczyć odpowiednie punkty o znaczeniu strategicznym. Ileż wysiłków, ileż walki włożyliśmy i jeszcze włożymy w zmianę prawa? Wchodzi teraz pod obrady, pod dyskusję, kodeks karny. Kodeks w wielu punktach niezwykle zły, godzący w nas, zamieniający walkę polityczną i ideologiczną w represję karną. Wchodzi w życie nowelizacja kodeksu postępowania karnego, kodeksu, który był wykorzystywany przeciwko nam, przeciwko prawu człowieka każdego do obrony. Weszła już w życie ustawa o cenzurze, weszła w życie ustawa o przedsiębiorstwach i o samorządzie pracowniczym. Wszystkie te ustawy przewidują odwołanie się do sądu. I tyle one będą warte, i tyle nasze prawa będą mogły być bronione, ile będzie wart sąd, w jakiej mierze będzie on sądem niezawisłym.

Proszę państwa, my wzywamy władze i sami organizujemy się w samorządne społeczeństwo, ale to co innego samorząd w jakiejś fabryce, samorząd w zakładzie pracy czy w biurze, a co innego samorząd w sądzie. Samorząd w sądzie to nie tylko kwestia współdecydowania o własnych sprawach. To kwestia zagwarantowania niezawisłości, to jest kwestia obrony nas wszystkich przed naciskami z zewnątrz na sądy, przed manipulowaniem obsadą personalną. Przed manipulowaniem poprzez odbieranie możliwości awansu, przesuwanie na stanowisko, w którym sędzia nie ma już nic do powiedzenia, właśnie ten sędzia najlepszy, to wykorzystywanie ludzi słabych i ulegających łatwo demoralizacji do sądzenia w sprawach politycznych. To jednym słowem kompromitacja całego polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Dlatego my, którzy reprezentujemy ponad 1000 sędziów zarejestrowanych w naszym związku, od dawna walczymy o tego rodzaju zmianę ustawy o ustroju sądów powszechnych, która zagwarantuje nam prawdziwy, rzeczywisty wymiar sprawiedliwości, zgodny z prawem i sumieniem, która uniemożliwi naciski na nas, która uniemożliwi wyprowadzania z sądu lub przesuwania do nic nieznaczących wydziałów ludzi wartościowych.

I dlatego, proszę państwa, nasz projekt wprowadzenia rzeczywistej niezawisłości, pełnych gwarancji niezawisłości sędziowskiej, łączący się ze zniesieniem kadencyjności w Sądzie Najwyższym – a co ta kadencyjność znaczy, to państwo wiecie, chociażby po szybkości, z jaką Sąd Najwyższy uchylał orzeczenia sądu wojewódzkiego, który zwalniał z więzienia członków KPN. Również w wielu innych sprawach można wykazać, co znaczy nieusuwalność sędziowska w innym trybie niż dyscyplinarny i inne gwarancje tego, by sędzia czuł się w swoim zawodzie bezpieczny.

Dlatego, proszę państwa, całe społeczeństwo musi poznać prawdę o funkcjonowaniu sądu w całym powojennym trzydziestosześcioleciu. I dlatego w imieniu Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości [NSZZ] „Solidarność”, którą tutaj mam zaszczyt reprezentować, nie tylko wzywam państwa do wyrażenia zgody na te zmiany w tezie nr 32 i 33, które zostały już zaproponowane i złożone do Komisji Uchwał i Wniosków, ale również do poparcia projektu uchwały tutaj również złożonej, która zawiera żądanie: 1) włączenia wszystkich związkowców w walkę o niezawisłe sądownictwo, rozpropagowanie tej kwestii i mechanizmów, przy pomocy których niezawisłość sędziów jest łamana; 2) zobowiązania Komisji Krajowej do opracowania i rozpowszechniania w społeczeństwie opracowań naukowych wskazujących na to, jak manipulowano sądownictwem w Polsce i jak to sądownictwo próbowało się mniej lub bardziej udolnie przed tą manipulacją opierać. Chodzi o wytworzenie opinii społecznej, chodzi o wskazanie sędziów niewartych tej nazwy i równocześnie na wskazanie sędziów prawdziwych, cichych bohaterów.

I, proszę państwa, chodzi również o to, by związek nasz, a szczególnie zespół do spraw praworządności, któremu przewodniczy pan Bujak, zyskał pełne poparcie wszystkich członków związku w walce nie tylko o zmianę ustaw, które to zmiany są niezbędne, ale przede wszystkim o zmianę tej ustawy, która gwarantuje sensowność zmian innych ustaw – ustawy o ustroju sądów powszechnych w kierunku pełnej niezawisłości sędziów w Polsce [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję panu Adamowi Strzemboszowi. W tej chwili głos zabierze kolega Jacek Bukowski z Regionu Mazowsze, a przygotuje się Włodzimierz Blajerski[6] z Regionu Środkowo-Wschodniego. Raz jeszcze przypominam o obowiązku przedstawienia tezy i konkretnego omówienia. Każda minuta zaoszczędzona przez dyskutantów jest dla nas naprawdę bardzo cenna.

JACEK BUKOWSKI

Związek nasz, jak i cały nasz kraj, stoi w tej chwili, moim zdaniem, przed jakimś punktem przełomowym w historii nie tylko związku, nie tylko 35-lecia czy 36-lecia PRL, ale także przed punktem zwrotnym w historii Polski liczonej wieloma dziesiątkami lat. Być może stoimy przed szansą zbudowania zupełnie innego kształtu naszego państwa. Lech Wałęsa w swoim wystąpieniu prezentował, moim zdaniem, bardzo słuszne stanowisko, że nasz związek, który ma przekształcić państwo w ciągu najbliższych miesięcy i lat, musi uwzględnić występowanie wszystkich czynników zewnętrznych w stosunku do naszego związku. Biorąc z jednej strony pod uwagę nastroje społeczne, z drugiej strony realne siły polityczne w naszym państwie oraz układ sił politycznych w Europie, nasz związek musi stworzyć taki program, który będzie programem właściwym dla kraju, a zarazem realizowalnym.

Moim zdaniem, program naszego związku powinien wyraźnie podkreślać, iż podstawą działania związku jako związku i jako reprezentanta ruchu społecznego, a zarazem jako reprezentanta, a zarazem jako formy realizacji tego ruchu, że nasz związek musi wyraźnie stać na gruncie porozumień gdańskich, szczecińskich, jastrzębowskich. Przy czym te układy społeczne są dość nieprecyzyjne. Wydaje mi się, iż w najbliższym czasie związek nasz powinien spróbować, jeżeli oczywiście to będzie możliwe, przeprowadzić szczere, zasadnicze negocjacje z władzami partyjno-państwowymi, przy pewnym współudziale innych sił, sił sojuszniczych wobec związku, ale niebędących oczywiście siłami utożsamiającymi się z naszym związkiem, to znaczy przy współudziale Kościoła i różnych grup społecznych.

Oczywiście jest pytanie: z kim rozmawiać? Rząd Jaruzelskiego[7], rząd reprezentujący siłę legislacyjną, administracyjną i do pewnego stopnia także reprezentujący siłę wojskową wydawałby się partnerem dobrym. Niestety, wiele reakcji zarówno wybitnych przedstawicieli tego nurtu we władzy zajęło stanowisko, tak jakby z jednej strony rozmawiać nie chcieli, z drugiej strony byli obrażeni na związek, czyli obrażeni na społeczeństwo. Moim zdaniem, stanowisko takie jest bardzo niebezpieczne dla kraju.

Czy możemy rozmawiać z innymi siłami partyjnymi, które są w Polsce? Jestem pełen niepokoju, że obecnie takie siły są bardzo słabe. Zjazd partii wyciął praktycznie biorąc tych polityków, którzy mają jakąś koncepcję, nie tylko doraźną, ale koncepcję polityczną odważną, śmiałą, ale, rzecz prosta, partyjną. Ich koncepcję.

Moim zdaniem można spróbować, rozważając dokładnie, jacy to są ludzie i jaki prezentują program, zgodzić się, jeżeli oferta jakaś przyjdzie na rozmowy z nimi, z tymi, z którymi w ogóle rozmawiać można. Ale nie po to, żeby tworzyć front przyjaźni, nie po to, żeby tworzyć komitet ocalenia narodowego czy też rząd ocalenia taki, w którym związek straciłby swoją tożsamość. Uważam, że należy nie tyle renegocjować porozumienia gdańskie, ale je uszczegółowić. Uszczegółowić w taki sposób, żeby po tych rozmowach było jasne, jaki jest obszar działania PZPR, jaki jest obszar działania związku, jaki jest ten obszar pośredni…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam.

JACEK BUKOWSKI

…i wówczas…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czas minął. Muszę się zapytać sali. Kto jest za kontynuowaniem wypowiedzi? Dziękuję koledze Bukowskiemu.

JACEK BUKOWSKI

Dziękuję bardzo.

[GŁOSOWANIE NAD WNIOSKIEM

W SPRAWIE ZAMKNIĘCIA DYSKUSJI PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_056_19811003 – 12 minut 40 sekund]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, w tej chwili zostały złożone trzy wnioski formalne. Są one w zasadzie jednobrzmiące, tak że przeczytam tylko autorów tych wniosków i jeden z nich odczytam głośno. Autorami są: kolega Kazimierz Ziobro, kolejno Jan Szafrański i Piotr Kuźmiak. „Wnoszę o zamknięcie dyskusji programowej i przystąpienie do realizacji następnych punktów programu. Delegaci są już tak zmęczeni uprawianą retoryką na sali obrad, że większość z nich nie potrafi skoncentrować swojej uwagi i wyciągnąć wniosków z prezentowanych wystąpień. Delegaci, nie uprawiajcie sztuki dla sztuki, składajcie na wzór innych swoje wnioski bezpośrednio do Komisji Programowej bądź Komisji Uchwał i Wniosków” [oklaski].

Zgodnie z regulaminem dopuszczam w tej chwili jeden głos przeciwny. Proszę bardzo, mikrofon nr 1.

KRZYSZTOF TUROWSKI

Proszę zauważyć, że nie ma kworum na sali.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę Komisję Mandatową o sprawdzenie. Komisja Mandatowa…

Przepraszam, ale w międzyczasie. Czy będzie głos przeciwny? Bo to nie był głos przeciwny, ale to był głos innej natury. Czy będzie głos przeciwny temu wnioskowi formalnemu o zamknięcie dyskusji programowej?

Rozumiem, że mikrofon nr 5.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, wydaje mi się, że dyskusja programowa byłaby bardzo jednostronnie obcięta, gdybyśmy teraz przerwali dyskusję, ponieważ poprzednie dwa działy były w pełni wyczerpane, a ten dział byłby niepełny. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Przepraszam, czy Komisja Mandatowa i Komisja Skrutacyjna potwierdzają zastrzeżenia zgłoszone tutaj przez kolegę?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Ja wnioskuję o przeliczenie delegatów przez Komisję Skrutacyjną, ponieważ…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To ja proponuję coś innego.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

…listy jeszcze nie zostały oddane.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem.

To ja proponuję, że po prostu policzymy głosy w tym głosowaniu i to nam rozwiąże sprawę. Po prostu policzymy głosy, kto będzie za, kto będzie przeciwny i wstrzymujący, i to nam da jednoznaczną odpowiedź. W związku z czym raz jeszcze przypominam wniosek: „Wnoszę o zamknięcie dyskusji programowej i przystąpienie do realizacji następnych punktów programu”. Kto jest za tak postawionym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu, a w sektorach proszę o zliczenie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 26, drugi – 7, trzeci – 11, czwarty – 19, piąty – 11, szósty – 1, siódmy – 21, ósmy – 23, dziewiąty – 28, dziesiąty – 13, jedenasty – 19, 11!, dwunasty – 13, trzynasty – 20, czternasty – 15, piętnasty – 16, szesnasty – 19, siedemnasty – 13 i osiemnasty – 6.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto jest przeciwny temu wnioskowi, proszę o podniesienie mandatu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 10, drugi – 19, trzeci – 3, czwarty – 15, piąty – 5, szósty – 12, siódmy – 3, ósmy – 6, dziewiąty – 3, dziesiąty – 3, jedenasty – 2, dwunasty – 4, trzynasty – 5, czternasty – 1, piętnasty – 3, szesnasty – 2, siedemnasty – 2, osiemnasty – 4.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa wstrzymał się od głosu, proszę o podniesienie mandatu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 10, drugi – 7, trzeci – 7, czwarty – 6, piąty – 11, szósty – 8, siódmy – 7, ósmy – 3, dziewiąty – 3, dziesiąty – 5, jedenasty – 10, dwunasty – 5, trzynasty – 2, czternasty – 2, piętnasty – 3, szesnasty – 4, siedemnasty – 2, osiemnasty – 1 głos.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W takim razie proszę o stwierdzenie, czy wniosek przeszedł, czy został odrzucony, i czy jest kworum na sali obrad.

Proszę państwa, zanim komisja… Proszę państwa, kolega Słowik przekazał nam do prezydium, abyśmy państwa poinformowali, że jest w druku pierwsza seria wzorcowa legitymacji związkowych. Jeszcze raz powtarzam: kolega Słowik pokazał nam pierwszą, wzorcową wersję legitymacji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. I ta pierwsza wersja znajduje się tutaj w tej chwili na stole prezydialnym. Pierwsze czterdzieści kilka egzemplarzy. Ja bardzo proszę służbę nagłośnienia o poprawienie… Wersja wzorcowa, proszę państwa.

Bardzo proszę komisję. Proszę o spokój na sali. Komisja ma głos. Czy Komisja Skrutacyjna… Proszę bardzo. Słuchamy państwa informacji.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Więc wniosek formalny o zamknięcie dyskusji programowej. Za wnioskiem głosowało 273 delegatów, przeciwko wnioskowi 102, wstrzymujących 96. Wniosek przeszedł.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Łączna liczba delegatów, którzy w tym momencie byli obecni na sali – 471. Jest kworum, ponieważ wymagana ilość wynosi 450, a więc jest kworum.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo Komisji Skrutacyjnej i Komisji Mandatowej.

W związku z tym, że organizatorzy zjazdu zapewnili nas, iż wszystkie tezy wystąpień programowych, złożonych w tej chwili do Komisji Programowej, zostaną wydrukowane, w związku z czym zwracam się do osób, które zgłosiły się do dyskusji, aby złożyły tezy swoich wystąpień do Komisji Programowej. To po pierwsze.

Po drugie, proszę państwa, chciałbym w tej chwili zaproponować państwu 15-minutową przerwę, po której Komisja Mandatowo-Wyborcza przygotuje się do prezentacji kandydatów. A w związku z czym ogłaszam w tej chwili przerwę do godz. 11.55.

[Przerwa]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Podam państwu kilka słów wyjaśnienia w imieniu Komisji Skrutacyjnej z uwagi na krążące fantastyczne opowieści wśród delegatów.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam panią.

Bardzo proszę, jeżeli szefowa Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych mówi, to prosiłbym odwrócić się do niej twarzami i nie przeszkadzać dyskursem na sali dodatkowym. Proszę o zachowanie pewnych norm. Szczególnie grupy w środku sali. Bardzo proszę, bardzo, bądźmy delegatami, ale w pełnym wymiarze, bardzo proszę. Proszę bardzo o kontynuowanie.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, chciałabym wyjaśnić to, co rozpoczęłam wczoraj, to znaczy dokończyć informację dla państwa na temat efektów liczenia komputerowego. Ponieważ krążą wśród państwa wieści, iż wyniki były rozbieżne bądź są wymanipulowane, chcę państwa poinformować, że jest to nieprawdą. Prawdą jest to, że w trakcie numerowania kart wyborczych przez członków Komisji Skrutacyjnej tu, na tej sali, numeratorami, nastąpiły pomyłki, to znaczy okazało się, że jest kilka kart, które miały te same numery, ponieważ numeratory przeskakiwały, że były 3 karty o tych samych numerach. W związku z powyższym maszyna wyrzuciła numery tych kart, które członkowie Komisji Skrutacyjnej odszukali, sprawdzili, policzyli, doliczyli i okazało się, proszę państwa, że wynik liczenia ręcznego, dwukrotnie, i wynik liczenia z maszyny, po uwzględnieniu tych poprawek wyrzuconych przez maszyny, jest idealnie zbieżny. W związku z powyższym, jeśli ktoś z państwa chciałby otrzymać jeszcze jakieś dodatkowe informacje, służę. Wydaje mi się, że ta informacja wystarczy.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam, bardzo proszę w okolicy mikrofonu nr 5 o spokój. Bardzo proszę.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dziękuję państwu uprzejmie za uwagę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, za chwilę przystąpimy do prezentacji kandydatów do Komisji Rewizyjnej. Bardzo proszę o frekwencję na sali. To jest naprawdę nasz bardzo drogi czas. Wspólny czas. Prosiłbym Komisję Mandatowo-Wyborczą o przedstawienie, jak będzie to wyglądać, i naniesienie ewentualnych poprawek na listy wyborcze. Proszę państwa, nie będziemy mogli mieć niestety wpływu na to, że koledzy, którzy w tej chwili nie są na sali, poprawek nie naniosą. To jest wyłącznie ich własna wina.

[POPRAWKI DO LISTY KANDYDATÓW DO KRAJOWEJ

KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_056_19811003 – 27 minut]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Zanim przystąpimy do prezentacji kandydatów, przedstawimy wszystkie poprawki, które zostały do tej chwili zgłoszone do Komisji Mandatowej. W tej chwili kolega Kuć Ryszard z Regionu Środkowo-Wschodniego, członek Komisji Mandatowej, przedstawi wszystkie naniesione poprawki do listy wyborczej do Komisji Rewizyjnej, kandydatów do Komisji Rewizyjnej. Proszę uprzejmie wszystkich państwa, abyście je sobie nanieśli na swoich listach wyborczych.

Bardzo proszę, kolego Kuć.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Zanim oddam panu głos, prosiłbym bardzo o bezwzględny spokój na sali. To jest nanoszenie poprawek, bardzo istotna sprawa, nie można tego czynić podczas bałaganu. Proszę uprzejmie.

RYSZARD KUĆ

Dziękuję.

Najpierw podam uwagę natury ogólnej, że wpływały do nas uwagi na temat roku wystąpienia z PZPR w takim przypadku, gdy przedtem ktoś należał do PZPR, a w tej chwili nie należy. Komisja Mandatowa zadecydowała, żeby takich informacji nie podawać.

Teraz podaję szczegółowe informacje: liczba porządkowa 2, Bełz Zbigniew. W rubryce „przynależność do organizacji politycznych” obecnie jest PPD, należy dopisać – członek założyciel PPD, to znaczy Polskiej Partii Demokratycznej, oraz w rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« obecnie” należy dopisać jeszcze dodatkowo – wiceprzewodniczący komisji zakładowej.

Liczba porządkowa 6, Daniel Stanisław. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« obecnie” jest – przewodniczący KZ w F[abryce] S[amochodów] C[iężarowych], należy tutaj dopisać – wiceprzewodniczący zamiast przewodniczący – wiceprzewodniczący KZ FSC.

Następna zmiana. Liczba porządkowa 11, Guzowski Hieronim. Wiek 33 lata, nazwa zakładu pracy, należy dopisać miejscowość – Zakłady Remontowo-Budowlane przy K[ombinacie] R[olnym] Drużno w Elblągu oraz w rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność«” było przewodniczący KZ, członek prezydium zarządu regionu, należy skreślić – przewodniczący KZ, pozostanie – członek prezydium zarządu regionu.

Następnie liczba porządkowa 20, Kuliński Henryk. „Pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy dopisać – wiceprzewodniczący zarządu regionu, „obecnie” należy skreślić – zastępca przewodniczącego, a na to miejsce wstawić – członek zarządu regionu.

Następna zmiana. Liczba porządkowa 22, Lasocki Jerzy. Pełnione funkcje w NSZZ „Solidarność” poprzednio, zamiast – członek MKZ, należy wpisać – członek UKZ, Uczelnianego Komitetu Założycielskiego, przepraszam.

Następnie liczba porządkowa 26, Majka Marek. W rubryce „nazwa zakładu pracy i jego siedziba” należy poprawkę wnieść – było Predom Romet Bydgoszcz, należy napisać – Zakłady Chemiczne Bydgoszcz, następna rubryka, „zajmowane stanowisko” było – socjolog, należy dopisać – tokarz zamiast socjolog, należy wpisać tokarz.

[Brak fragmentu nagrania]

[Makowski] Krzysztof. W rubryce „przynależność do organizacji społecznych, zawodowych i stowarzyszeń” jest SJMP, należy wpisać – SIMP, w rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy wpisać – członek komisji zakładowej, oraz w rubryce „obecnie” było: sekretarz komisji zakładowej, członek prezydium Komisji Krajowej i tutaj dopisać – Komisji Koordynacyjnej.

Następna poprawka. Liczba porządkowa 32, Mirosławski Wiesław. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« obecnie” należy dopisać dodatkowo – członek regionalnej komisji rewizyjnej.

Następne, liczba porządkowa 34, Mszyca Jarosław. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy dopisać – przewodniczący komisji zakładowej oraz „obecnie” należy skreślić słowa – przewodniczący komisji zakładowej i dopisać – sekretarz prezydium zarządu regionu.

Liczba porządkowa 36, Nowak Jan. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy wpisać – przewodniczący komisji zakładowej, „obecnie”, należy skreślić – przewodniczący komisji zakładowej i dopisać – członek prezydium zarządu regionu. Tam jeszcze literki KR należy skreślić; w tej rubryce należy pozostawić tylko napis – członek prezydium zarządu regionu.

Liczba porządkowa 37, Nowak Jerzy. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy wpisać – wiceprzewodniczący Komitetu Strajkowego Pracowników Służby Zdrowia oraz wiceprzewodniczący Prezydium MKZ Wielkopolska.

Następnie, w ostatniej chwili wpłynęła zmiana. Liczba porządkowa 39, Pawlicki Szymon. W rubryce „pełnione funkcje w NSZZ »Solidarność« poprzednio” należy wpisać dodatkowo – przewodniczący Komitetu Strajkowego Teatru, pozostawić należy – przewodniczący KS Pracowników Kultury oraz członek prezydium MKZ. Więc jeszcze raz może powtarzam: ta rubryka ma mieć takie napisy – przewodniczący KS Teatru, przewodniczący KS Pracowników Kultury, członek prezydium MKZ oraz obecnie należy dopisać – przewodniczący komisji zakładowej oraz koordynator do spraw kultury KKP, w tej samej rubryce – koordynator do spraw kultury KKP.

[AUTOPREZENTACJA KANDYDATÓW DO KRAJOWEJ

KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_056_19811003 – 38 minut 48 sekund]

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

[Proszę o] przedstawienie, jak będzie wyglądała prezentacja kandydatów.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Już. Zgodnie z przyjętą procedurą prezentacji, za chwileczkę poproszę kandydatów do Komisji Rewizyjnej, aby po 20 osób kolejno, zgodnie z listą, wchodziło na scenę. Osoby te kolejno, znając swoje kolejne numery, będą przedstawiały się, będą mówiły swoje imię i nazwisko, region i każda z tych osób będzie dysponowała 2 minutami czasu. Jest to czas, który kandydaci mogą wykorzystać na prezentację swojego programu czy inne informacje, które uznają za ważne i słuszne, aby je państwu przekazać.

Przystępujemy do prezentacji kandydatów do Komisji Rewizyjnej. Jeśli mogłabym prosić prezydium zjazdu, to proszę o zrobienie miejsca przy mikrofonach, aby kandydaci mieli dostęp do mikrofonów tu, przy stole prezydialnym.

Pierwsze 20 osób proszę na podium. Proszę o ustawienie się w kolejności nazwisk na liście wyborczej. Proszę kandydatów do Komisji Rewizyjnej na podium. Jeśli sprawnie przebiegnie prezentacja kandydatów, proszę państwa, to jeszcze dziś w sesji porannej będziemy w stanie przeprowadzić wybory do Komisji Rewizyjnej, o co ogromnie apelujemy.

Prosimy o spokój i zdyscyplinowanie sali. Mamy nadzieję, że to nam ogromnie ułatwi i przyspieszy przebieg prezentacji. Proszę państwa, prosimy o absolutny spokój, o niechodzenie w tej chwili, o robienie sobie notatek. Prezydium będzie pilnowało czasu, aby kandydaci nie przekraczali, tak aby wszyscy mieli jednakowe szanse prezentacji. Prosimy o rozpoczęcie prezentacji pierwszego kandydata.

ALEKSANDER ANIOŁCZYK

Nazywam się Aleksander Aniołczyk, Region Ziemia Łódzka. Program działania Komisji Rewizyjnej wynika z § 20 naszego statutu, który mówi, że Komisja Rewizyjna nadzoruje i kontroluje działalność finansową KK i jej prezydium oraz kontroluje zgodność ich działań ze statutem i uchwałami Krajowego Zjazdu Delegatów. W związku z tym chciałem przedstawić kilka moich myśli na temat koncepcji pracy Komisji Rewizyjnej. Uważam, że w tej chwili, przy takim ujęciu w statucie, powinny być w Komisji Rewizyjnej wyodrębnione dwa zespoły tematyczne: jeden do prowadzenia kontroli finansowo-gospodarczej, drugi do nadzorowania zgodności działań ze statutem i uchwałami zjazdu, KK i jej prezydium. W związku z tym uważam, że największą i najważniejszą uchwałą naszego zjazdu jest program, i tutaj Komisja Rewizyjna też powinna się włączyć w ramach swoich kompetencji do nadzorowania realizacji programu uchwalonego przez państwo.

Następna sprawa to sprawa prezydium Komisji Rewizyjnej. Uważam, że ktoś z prezydium Komisji Rewizyjnej powinien być na stałe w Gdańsku. Nie wiem w tej chwili, ile osób – czy jedna, czy dwie – które by tutaj na stałe prowadziły swoją działalność i przygotowywały posiedzenia plenarne oraz posiedzenia tych dwóch zespołów, które wymieniłem. Zwoływały Komisję Rewizyjną na zebrania, przygotowywały wszystkie materiały i dokumenty, tak żeby posiedzenia plenarne były owocne i prowadzone szybko i sprawnie. I ja miałbym tyle do powiedzenia do państwa. Dziękuję bardzo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jeszcze 10 sek. Może jakieś pytanie?

Proszę bardzo, szybciutko, nr 4. Operatorzy muszą szybko działać dzisiaj.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Przepraszam bardzo, to nie będzie pytanie, ale prosimy, żeby prezentować tutaj na mównicy, a nie tam, bo nie widać w ogóle kandydatów.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy.

Proszę bardzo. Może rzeczywiście z mównicy, bo to wtedy każdy będzie widoczny. Kolejno podchodzić proszę. Start.

ZBIGNIEW BEŁZ

Zbigniew Bełz, Region Gorzowski, obecnie jestem od roku asesorem Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim. Pozostałe funkcje w związku są wypisane w programie, o tym nie będę mówił. Ponieważ mój przedmówca wyczerpał wszystko to, pod którym mi pozostaje tylko powiedzieć, że się w zupełności podpisuję, że z zasady mam przekonania demokratyczne. Dlatego też uważam za najważniejszą właśnie kontrolę działalności całej KK, całych nowych władz, badanie tej zgodności ze statutem podejmowanych uchwał, realizacji tych uchwał. Dlatego też zgodziłem się na kandydowanie i kandyduję do Krajowej Komisji Rewizyjnej. Ja bym miał na tyle. Jakby były pytania do mnie, bardzo proszę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Minuta jeszcze. Czy są pytania? Dziękuję.

Proszę bardzo, następna osoba.

ZBIGNIEW BEŁZ

Dziękuję bardzo.

WOJCIECH CHOCHOWSKI

Wojciech Chochowski, Region Gdański. Jestem w tej chwili wiceprzewodniczącym swojej komisji zakładowej. To jest Stocznia Remontowa Radunia. To, co mam robić w Komisji Rewizyjnej, zdaję sobie z tego sprawę oczywiście, bo to zgodnie musi być z tym, co myśmy sami uchwalili. Natomiast uważam, że ogromnie ważną sprawą, to znaczy ja jestem uczulony na przestrzeganie i szanowanie naszego znaku. Bardzo będę zwracał uwagę na tych, którzy zarabiali, zarabiają i chcą dalej zarabiać na naszym właśnie znaku, na znaku „Solidarność”. I to jestem szczególnie na to uczulony. Jeżeli państwo mają pytanie… No, ja jeszcze tyle mogę powiedzieć do swojej osoby, bo tego nie ma w materiałach, że w związku jestem, można powiedzieć, od strajku. W strajku brałem czynny udział i byłem w komitecie strajkowym, bo tego nie ma w materiale. Dziękuję, więcej nie mam.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś szybkie pytania? Proszę bardzo szybko o reagowanie, panowie przy konsolecie, szybko. Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, wyjaśnienie. Podczas prezentacji kolegi Bełza na tablicy było wyświetlone nazwisko Aniołkiewicza. Więc to może wprowadzić w błąd. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie ma pytań.

WOJCIECH CHOCHOWSKI

Dziękuję bardzo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę bardzo następny kolega.

WŁADYSŁAW CHRUSZCZYK

Moje nazwisko Władysław Chruszczyk, Rzeszów. No cóż ja mogę dodać do tego, co powiedzieli moi poprzednicy? Jedno tylko, czego nie ma tam, że byłem sekretarzem KS najdłuższego strajku w Polsce, to jest rolników indywidualnych. Tyle chyba tylko i poza tym dosłownie wszystko zgodnie ze statutem to, co Komisja Rewizyjna powinna robić. Ażeby nie zabierać czasu, ja kończę, będzie szybciej.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo.

Czy są jakieś pytania? Dziękuję.

Proszę bardzo następna osoba.

MARIA CZERWIŃSKA

Maria Czerwińska, Gdańsk. Pracuję w urzędzie pocztowym na stanowisku kontrolera dokumentów. Moi przedmówcy wyczerpali chyba już wszystko, co można powiedzieć na temat pracy Komisji Rewizyjnej. Tak że jeżeli ktoś z państwa ma jakieś pytania, to chętnie odpowiem.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo. Czy są jakieś pytania?

Dziękuję pani, nie widać. Proszę bardzo, następna osoba.

STANISŁAW DANIEL

Moje nazwisko Daniel Stanisław. No pragnę w tych 2 minutach sprostować jeszcze, bo mój kolega z zarządu regionu nie potrafił sprostować wszystkich danych, które dotyczą mojej osoby. Konkretnie: byłem przewodniczącym komitetu strajkowego, chociaż on się nazywał w tym czasie komitetem robotniczym, w lipcu ubiegłego roku w moim zakładzie, w Fabryce Samochodów Ciężarowych. Następnie byłem również założycielem i członkiem KK do stycznia tego roku, ponieważ później, przy zmianach w zarządzie regionu, reprezentował nasz region kto inny. Obecnie pełnię funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Zakładowej FSC. Dlaczego pragnę uczestniczyć w pracach Komisji Rewizyjnej? Ponieważ został rozwinięty jeszcze zakres działalności Komisji Rewizyjnej, pragnąłbym nie jako fachowiec od spraw finansowych, ale ten pilnujący spraw robotniczych i spraw związkowych pilnować zgodności działań KK, jak również zarządów regionalnych ze statutem i zgodności działań z tym duchem, z jakim żeśmy zakładali nasz związek „Solidarność”.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Czy są pytania? Nie ma.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szybciutko, proszę bardzo, tablica mikrofonowa do góry. Numer 4.

SŁAWOMIR WYSOKIŃSKI[8]

Ja mam taką prośbę – Wysokiński [numer mandatu] 3313 – żeby każda osoba z przechodzących powiedziała, jak się ustosunkowuje do decyzji KK o samorządzie: czy to jest zgodne z naszą uchwałą czy nie. Króciutko – tak lub nie.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Kandydaci mają swobodę w wypowiedzi i nie można w tym wypadku obligować ich do ustosunkowywania się…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Natomiast tutaj wpłynęła taka prośba do nas także, żeby kandydaci głównie zwracali uwagę na to, jak widzą swoją działalność w ramach tej komisji. Nie program ogólny, tylko jak siebie widzą w tej komisji.

Proszę bardzo, następna osoba.

TADEUSZ DUDKIEWICZ

Tadeusz Dudkiewicz, Region Śląsko-Dąbrowski. Chciałbym króciutkie sprostowanie, nie zdążyłem dodać do komisji. Otóż w okresie studiów byłem członkiem Z[rzeszenia] S[tudentów] P[olskich] i przewodniczącym Komisji Rewizyjnej. Od roku [19]80 jestem, powiedzmy, pedagogiem, kierunek pedagogika opiekuńcza. Co bym chciał robić w Komisji Rewizyjnej, jak widzę swój udział? Otóż w Gdańsku na pewno bym nie został, jak kolega proponował, natomiast obiecuję, w przypadku wyboru, że przypilnowałbym realizacji uchwał, decyzji KKP i jego prezydium w sprawach oświatowych, oświaty, wychowania dzieci i młodzieży. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę.

Piątka, proszę bardzo.

LECH SOBIESZEK

Sobieszek, Gdańsk. Proszę państwa, ogólnych pytań, moim zdaniem, nie mam do pana. Można powiedzieć, żeby kandydaci odpowiadali na pytanie: czy jeżeli wykryję jakieś przestępstwo lub nadużycie, czy dla dobra związku go wykażę, czy ukryję? [gwar].

Proszę państwa, muszę panu powiedzieć, że kolega Bełz Zbigniew był jednym z dwóch, który na skutek manipulacji miał odwagę i zrezygnował z prac sekretariatu. A nikt poza tym nie zwracał uwagi…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

DANIEL FILAR

Daniel Filar, Wielkopolska Południowa. Na wstępie chciałem zaznaczyć, że przyjeżdżając na zjazd, byłem bardzo szczęśliwy, ale nie miałem zamiaru kandydować do władz i nie pochodzę z listy cząstkowej, natomiast zgłosił mnie jeden z kolegów delegatów. Przyjąłem, choć uważam, że równie dobrze można związkowi służyć wszędzie. Dlatego uważam, że gdybym został tam, gdzie jestem, też będę mógł się przyczynić do tego, żeby nasz związek pracował dobrze.

Co mogę powiedzieć? No, ewentualnie gdybym przyjął i państwo by zaakceptowali to, to ewentualnie kwalifikacje, jakie posiadam. Pracowałem rok w Banku Handlowym, jestem z wykształcenia ekonomistą, a w [19]56 r., kiedy wyszło zarządzenie, że każdy ma prawo zajrzeć do swojej opinii, wyczytałem w mojej opinii, którą sporządził dyrektor, że jestem pracownikiem pedantycznym i dociekliwym. Więc jeśli te sprawy są istotne w Komisji Rewizyjnej, to o tyle byłoby to przydatne.

Jeśli chodzi o pytanie kolegi, które tutaj zgłosił, a nie było przegłosowane, czy jeśli stwierdziłbym jakieś nadużycia, czy bym je, patrząc z punktu widzenia związku, ogłosił, czy bym zataił. Różnie to może ktoś sobie myśleć, że czasem jest dobrze zataić. Ja bym zawsze zgłosił, bo uważam, że cokolwiek, co się tai, to jest zawsze złe. Zawsze w konsekwencji wychodzi na złe. Dziękuję bardzo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Piątka – pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam ogólne pytanie, bo ja tu patrzę w tę listę. Jak to pogodzić: członek prezydium zarządu regionu czy członek zarządu regionu czy nie będzie miał możliwości, pracując w Krajowej] Komisji] Rewizyjnej, manipulowania pewnymi sprawami, jako członek, który będzie kontrolowany? A tu jest grupa osób. Uważam, że to jest ta funkcja, niestety, nie powinna być łączona.

DANIEL FILAR

Jeśli mogę na to odpowiedzieć, to oczywiście, gdybym miał tutaj przyjąć funkcję, to automatycznie rezygnuję z tamtej funkcji, bo taką miałem zasadę od początku. Już jestem w tej chwili trzecią funkcję mam, z poprzednich zawsze rezygnowałem.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Proszę bardzo o szybkie zadawanie pytań, żebyśmy nie mieli kłopotów z czasem.

Proszę bardzo, następna osoba.

RYSZARD FRUTCZAK

Nazywam się Frutczak Ryszard, jestem z Pobrzeża, Koszalin. Jestem przewodniczącym komisji zakładowej, nieetatowym. Do najważniejszych spraw Komisji Rewizyjnej uważam dopilnowanie przestrzegania statutu i oficjalnych dokumentów zjazdu. I proszę zwrócić uwagę, że moi koledzy przyszli z listami wyborczymi, a ja przyszłem ze statutem i przyszłem z dokumentami zjazdu. Uważam to za najważniejsze. Uważam, że powinnem, jeżeli zyskam zaufanie tu obecnych, przestrzegać statut i nie dopuścić do tego, żeby jeszcze raz powtórzyła się sytuacja taka, jak z reformą gospodarczą. A i tak samo próbowałbym wyjaśnić sprawę maszyn poligraficznych, dlatego że sprawa propagandy jest zaniedbana i wymaga załatwienia w poszczególnych regionach.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jeszcze minuta.

Czy są jakieś pytania? Dwójka proszę. Szybkie zadawanie pytań.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Wyłącznie pośrednio. Proszę nie zadawać pytań dotyczących większej ilości kandydatów.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwójka ponownie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pytanie konkretne: czy widzi kolega możliwość rozliczenia maszyn poligraficznych w krótkim czasie?

RYSZARD FRUTCZAK

Uważam, że będzie to trudne, ale przy odpowiednim doborze Komisji Rewizyjnej chyba będziemy się starać, jeżeli takie zaufanie otrzymam.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie ma jeszcze pytań więcej? Dziesiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jaką funkcję pełnił pan w PZPR?

RYSZARD FRUTCZAK

Do roku [19]76, do wydarzeń w Ursusie i w Radomiu. Od tej chwili przekonałem się, że czas skończyć z tą instytucją.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął.

Proszę bardzo, następna osoba.

RYSZARD GLEICH

Moje nazwisko Gleich Ryszard, reprezentuję Śląsk Opolski, a właściwie małe miasto Kluczbork na Opolszczyźnie. Reprezentuję tzw. drobnicę typową związkową. Region, który reprezentuję, składa się z dziesiątków małych komisji zakładowych. Jeżeli chodzi o moją funkcję w Komisji Rewizyjnej, w zupełności się zgadzam z panem Aniołczykiem, z tym że do tego bym dodał, że Komisja Rewizyjna powinna wydawać comiesięczny, albo może co dwa miesiące biuletyn informacyjny ze swoich prac, który by informował bardzo szczegółowo o działalności nie tylko KK, ale również prezydium, jak i działalność przewodniczącego.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę.

Dziękujemy bardzo.

HIERONIM GUZOWSKI

Hieronim Guzowski, Region Elbląg. Jestem tu przed mikrofonem bez statutu i dokumentów zjazdu, lecz mam to wszystko na sali. Przyjmując kandydaturę do regionalnej Komisji Rewizyjnej, zdawałem sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka ciąży na tej komisji – jest to jeden z organów władzy. Program związku naszego jest dosyć bogaty, uchwały mamy dosyć trudne do realizacji, należy czuwać nad terminowością, właściwym realizowaniem programu i tych uchwał. Nie jestem – jeszcze chcę dodać – ekonomistą, jestem robotnikiem, ale pracę oceniać potrafię. Dziękuję bardzo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania. Dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jakie jest pańskie zdanie na temat sprawozdania Komisji Rewizyjnej, które przeczytaliśmy? Ogólne.

HIERONIM GUZOWSKI

Jeżeli chodzi o to sprawozdanie, ono mnie nie satysfakcjonuje. Czy to wystarczy?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Następne pytanie. Nie widzę. Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pan Hardek Władysław?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie ma kolegi?

Pan Hudaszek, proszę bardzo.

ANDRZEJ HUDASZEK

Nazywam się Hudaszek Andrzej, reprezentuję Region Małopolski, a inaczej Hutę Lenina. Jestem członkiem prezydium Komisji Robotniczej huty, prowadzę sekcję interwencji. Dlaczego zgłosiłem się do Komisji Rewizyjnej? Bo chciałbym, żeby praca w związku była zgodna ze statutem oraz z uchwałami naszego I zjazdu.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa ma pytanie? Dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem spytać, w jaki sposób zareaguje kolega, jeżeli prezydium KK nie zastosuje się do uchwał zjazdu?

ANDRZEJ HUDASZEK

Oczywiście, jak ja będę reagował? W sposób na pewno negatywny, podam do publicznej wiadomości, jaka była reakcja prezydium. O tym powinni wszyscy członkowie związku wiedzieć.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Minuta jeszcze prawie. Dwunastka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak kolega chce połączyć działalność w komisji interwencyjnej – wiadomo, że tam jest dużo problemów wewnątrzzwiązkowych – z działalnością w Komisji Rewizyjnej?

ANDRZEJ HUDASZEK

Niech pan powtórzy – nie zrozumiałem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak kolega chce połączyć funkcje działalności w interwencjach, na miejscu, w sprawach związkowych, z działalnością w Krajowej Komisji Rewizyjnej?

ANDRZEJ HUDASZEK

Jak ja widzę, uważam, że jeśli jestem w sekcji interwencji i w Komisji Rewizyjnej, te dwie funkcje nie przeszkodzą mi – właśnie dadzą mi lepsze spojrzenie na pewne sprawy.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jeszcze chwila czasu. Czy są pytania? Nie widzę.

Następny poproszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pani Jung.

REGINA JUNG

Regina Jung, Region Gdański. Pracowałam w Komisji Zjazdowej przygotowującej materiały pod względem merytorycznym na zjazd, pracowałam w zjazdowej Komisji Statutowej, w partii, która przygotowywała statut do uchwalenia przez szanowne koleżanki i kolegów. Jeśli byłabym wybrana do Komisji Rewizyjnej, mogłabym pracować w zakresie kontroli zgodności działań ze statutem i uchwałami podjętymi przez KZD. To wszystko. Dziękuję. Czy są pytania?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę kilka słów na temat swej działalności w Zrzeszeniu Studentów Polskich.

REGINA JUNG

Studentką byłam od roku [19]52 do [19]57 r. Zajmowałam się działalnością kulturalną, w [19]56 r. zajmowałam się tym, czym zajmował się ogół studentów zrzeszonych w Zrzeszeniu Studentów Polskich.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jedynka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jest pani członkiem zarządu regionu i w dalszym ciągu pani szefem będzie Lech Wałęsa. Czy jako członek KKR zdobędzie się pani na obiektywizm?

REGINA JUNG

Proszę pana, żadna decyzja Komisji Rewizyjnej nie może być decyzją jednostkową, to musi być decyzja kolektywna. A w ogóle dewizą dla nas na co dzień to musi być rozwaga i uczciwość na co dzień. A poza tym naszą podbudową w naszych pracach powinna być uchwała programowa, która zostanie tu podjęta na tym zjeździe [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? 10 sekund jeszcze. Nie widzę. Dziękuję.

WIESŁAW KAMIŃSKI

Wiesław Kamiński, jestem z Regionu Środkowo-Wschodniego, mówiąc prościej z Lublina. Proszę koleżanek i kolegów, moi poprzednicy stwierdzali, że jednym z głównych zadań komisji jest dopilnowywanie, aby uchwały i działania organów związku były zgodne ze statutem i uchwałami ciał takich, jak zjazd krajowy. Ja się z tym zgadzam, ale sądzę, że też ważnym działaniem komisji jest profilaktyka, jest podjęcie takich działań, które zapobiegną albo będą wskazywały możliwość powstawania pewnych uchybień. Wiem, że łatwiej czasem zapobiegać, niż leczyć. Jeżeli chodzi o szczegółowe zainteresowania, ze względu na wielkie oczekiwania wiązane przez społeczeństwo z naszym związkiem będę dbał bardzo o odpowiednią etykę, o kształtowanie odpowiedniej etyki związkowca, członka „Solidarności” [oklaski].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_056_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_057_19811003]

GŁOS NIEROZPOZNANY

[Brak fragmentu nagrania]

…uczelni. Czym się zajmuje naukowo?

WIESŁAW KAMIŃSKI

Jestem fizykiem, a szczegółowo zajmuję się teorią jądra atomowego.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Piątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tutaj w materiałach jest, że należy pan do PTF i ETF. Co to znaczy?

WIESŁAW KAMIŃSKI

ETF to jest skrót Europejskiego Towarzystwa Fizycznego, a PTF to jest Polskie Towarzystwo Fizyczne.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję.

WŁADYSŁAW KINEL

Nazywam się Władysław Kinel, Region Podkarpacie, członek prezydium. Mam 42 lata, wykształcenie zawodowe, 25 lat pracy zawodowej w zawodzie monter-spawacz konstrukcji stalowej. Pracowałem w przedsiębiorstwie Naftobudowa Kraków, na budowach takich, jak rafineria Płock, tarnowskie zakłady azotowe, gdańska rafineria. Za granicą w Iraku w [19]70 r., NRD i RFN. Jako pierwszy w Iraku w [19]70 r. podjąłem protest przeciwko strzelaniu do robotników na Wybrzeżu. Odniosło to skutek, załoga nasza wtenczas nie podjęła żadnego postulatu, który by popierał poczynania rządowe. Jako dziecko przeżyłem II wojnę światową, jako chłopak przyglądałem się nierównej walce w mojej ojczyźnie o władzę. Byłem, jestem i takim już pozostanę – niech prawda prawdę znaczy, a sprawiedliwość – sprawiedliwość. Krzywda bliźniego jest krzywdą moją, dlatego poświęciłem się pracy w naszym związku NSZZ „Solidarność” i będę jemu służył.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym się spytać kolegi, w którym roku zrezygnował z organizacji politycznej?

WŁADYSLAW KINEL

W pierwszym dniu strajku, który organizowałem w Z[akładzie] U[rządzeń] N[aftowych] Naftomet Krosno. To było 28 zeszłego roku, [19]80 r.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo, czas mija.

JANUSZ KORNALEWSKI

Janusz Kornalewski, Region Toruń. Dodam państwu, to jest już, co prawda, w mojej ankiecie, że jestem przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Podregionu Grudziądz i o ile zostałbym wybrany do Krajowej Komisji Rewizyjnej, uważam, że doświadczenia z niższej komisji rewizyjnej byłyby na pewno w jakiś sposób wykorzystane w komisji rewizyjnej szczebla krajowego i odwrotnie.

O ile chodzi o moją wizję pracy w Komisji Rewizyjnej, uważam, że Komisja Rewizyjna powinna rzeczywiście być podzielona na dwie grupy tematyczne, które powinny działać jak gdyby niezależnie od siebie, a następnie spotykać się na sesjach plenarnych. Sądzę osobiście, że takie sesje powinny być co najmniej raz na miesiąc, po czym powinien zostać opublikowany protokół, względnie w formie biuletynu, to, co zrobiliśmy, bowiem – jak tu już zostało powiedziane z tej trybuny – lepiej jest coś wcześniej już zasygnalizować aniżeli dopiero po fakcie, kiedy już właściwie jest sprawa nie do odkręcenia.

Czy dla dobra związku zgłosiłbym ewentualne przestępstwo czy niedociągnięcie? Tak, na pewno bym to uczynił, bowiem tylko jasność spraw może ustrzec nasz związek od tego, co działo się w innych organizacjach, szczególnie politycznych w naszym kraju, że dla dobra tej organizacji pewne rzeczy tuszowano i w tej chwili mamy takie wyniki, jakie mamy.

Proszę państwa, chciałbym jeszcze zwrócić na jedną rzecz uwagę, jak tu już jestem. Dzisiaj rano otrzymaliśmy projekt uchwały o sposobach wykonywania praw członka związku. Proszę państwa, uważam…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął.

Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pan Kotarski.

RYSZARD KOTARSKI

Proszę państwa, moje nazwisko Kotarski Ryszard, z zawodu jestem mechanik-spawacz, jestem z Gorzowa. Jestem członkiem Polskiej Partii Demokratycznej z uwagi na to, że jestem demokratą z przekonania. Ja nie udzielałem absolutorium dla Komisji Rewizyjnej z uwagi na to, że niektórzy panowie przyszli do związku się dorabiać. Jestem tego zdania, że należy zwrócić pieniążki, kto wziął, to musi zwrócić, kto sprzedał maszynę, musi ją odkupić [oklaski]. I moja jest taka dewiza – w Komisji Rewizyjnej widzę swoją działalność, że na II turze zjazdu przyniosę państwu nazwiska tych osób, którzy się podorabiali na koszt naszego związku [oklaski]. Oprócz tego, proszę państwa, jeżeli będę widział, że władze związku, czy Leszek, czy prezydium KK, będzie robić niezgodnie ze statutem, przekonam Komisję Rewizyjną, żeby zwołać zgodnie ze statutem drugi zjazd, czy trzeci, czy dziesiąty i sprawę wyciągnąć na wierzch. Dziękuję. Mam tylko tyle. Jeżeli są pytania, bardzo proszę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Rysiek, czy uważasz, że Krajowa Komisja Rewizyjna powinna być całkowicie niezależna?

RYSZARD KOTARSKI

Krajowa Komisja musi pomagać dla KKP. Dlatego że jeżeli Krajowa Komisja Rewizyjna będzie dobrze działać, działacz z KKP nie będzie miał zarzutów, że gdzieś tam ktoś kombinuje. Taka jest zasada. Musimy wspólnie wszyscy działać.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwójka.

ANDRZEJ PIESIAK

Co pan zrobi, jeżeli przewodniczący związku podejmie decyzję bez konsultacji z odpowiednim gremium?

RYSZARD KOTARSKI

Powiadomię KKR, zastanowimy się, czy nie zwołać czasami zjazdu, jeżeli będzie tak bardzo poważna sprawa, że na forum kraju to zaważy.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy mógłby nam pan powiedzieć kilka słów na temat partii, której jest pan członkiem?

RYSZARD KOTARSKI

Proszę pana, partia powstała 22 lipca w połączeniu z komitetem…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam, czas minął. Następna osoba.

JULIAN KUBIAK

Moje nazwisko Kubiak, Region Wielkopolska.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę głośniej, bo nie słychać wyraźnie.

JULIAN KUBIAK

Kubiak, Region Wielkopolska. Jestem z zawodu rewidentem, pracuję w rewizji gospodarczej, pracowałem w rewizji gospodarczej, zagadnienia rewizji nie są mi obce.

Proszę państwa, do tych wszystkich zakresów obowiązków Komisji Rewizyjnej dodałbym jeszcze jeden ważny punkt działalności, a mianowicie jesteśmy w okresie organizacji naszego związku, a więc Komisja Rewizyjna ma również poważne zagadnienia w dziedzinie organizacyjnej, organizacji od podstaw naszego związku. Widzę tu możliwości działania Komisji Rewizyjnej w zakresie wydawania wszelkich aktów normatywnych naszego związku dotyczących obiegu dokumentacji finansowo-księgowej, dokumentacji organizacyjnej, tak bardzo potrzebnej naszym komisjom zakładowym, które borykają się ze straszliwymi kłopotami. Po prostu, dopiero uczymy się tego i tutaj jest poważna dziedzina działalności. Również widzę sprawę uporządkowania wszystkich spraw rewizyjno-finansowo-księgowych. Jestem za kontrolą permanentną w naszym związku, nieustającą.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jeszcze jest czas. Czy są pytania?

Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam pytanie do kolegi: skoro kolega z zawodu jest rewidentem, ile przestępstw w swoim przedsiębiorstwie wykrył jako rewident na przestrzeni ostatniego roku [19]80?

JULIAN KUBIAK

Podobne pytanie miałem w zarządzie regionu. Ostatnia sprawa towarzyszki Haliny Zasady, córki Zasady, I sekretarza K[omitetu] W[ojewódzkiego] PZPR w Poznaniu, wartość przestępstwa 50 tys. zł.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziewiątka. Szybko proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem spytać, jak kolega chce połączyć funkcję członka prezydium zarządu regionu z członkostwem w KKR?

JULIAN KUBIAK

Nie widzę żadnych przeszkód, żeby te dwie funkcje połączyć.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się Kubiak Julian. Teraz Kuliński Henryk.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę zadających pytania o niezastanawianie się. Mikrofony są włączane szybko. Proszę bardzo o niewytracanie czasu kandydatów.

HENRYK KULIŃSKI

Henryk Kuliński, Region Świętokrzyski. W zasadzie prawie wszystko zostało tutaj powiedziane przez poprzedników. Ja myślę, że w pracy każdego z wybranych do Komisji Rewizyjnej powinna szczególnie być brana pod uwagę sumienność, uczciwość, zaangażowanie, bo te cechy powinny być właściwe dla tych ludzi. Tutaj zwrócę uwagę na szczególną pomoc regionom, bo jak było z komisjami rewizyjnymi, wszyscy doskonale wiedzą, zdają sobie sprawę. Dlatego też szczególnie trzeba będzie również preferować pomoc dla regionów.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są jakieś pytania? Nie widzę. Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kiedy kolega zrezygnował z działalności w PZPR?

HENRYK KULIŃSKI

We wrześniu ubiegłego roku, podczas strajku.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam pytanie do wszystkich kandydatów.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Do wszystkich było powiedziane, że nie ma zadawanych pytań.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ale zaraz, nie, nie, nie. Żeby po prostu, jeżeli jest w rubryce wpisane PZPR, żebyśmy nie zabierali czasu, żeby sami od razu przedstawiali, jakie funkcje pełnili, czy wystąpili, jak i kiedy.

HENRYK KULIŃSKI

Funkcję członka.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze pytania? Nie widzę.

Dziękuję koledze.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się Kuliński Henryk. Następny pan Ryszard Lange. Region zgłosił, że pan Ryszard Lange jest chory. Proszę, pan Lasocki. Pan Jerzy Lasocki. Prosimy następną dwudziestkę. Pan Jerzy Lasocki.

JERZY LASOCKI

Jerzy Lasocki, 15 024, Region Małopolska. Otóż, jeżeli miałbym pracować w Komisji Rewizyjnej, to musiałbym sobie odpowiedzieć na 5 punktów. Mianowicie: jakie zadania ma ta komisja – to jest sprawa statutowa. Drugie: jakie mam kwalifikacje i zainteresowania – otóż widziałbym siebie w zakresie problemów opartych na tezie nr 14, 15. To są warunki pracy na stanowisku pracy oraz ochrona środowiska, jak również teza nr 30, 31 – informacja. Te grupy zagadnień.

Teraz, jaką mam praktykę? Od października ubiegłego roku w uczelni pracuję w komisji analizy i interwencji i kilka dość dużych spraw tam załatwiliśmy i widzę, że, że tak powiem, no, w tym miejscu mogę działać. Jakie mam możliwości? Ponieważ Kraków i Gdańsk to jest duża odległość, więc na ogół nie obawiam się podróży, a poza tym jako pracownik uczelni – adiunkt – nie jestem związany listą obecności. A zatem wyjazdy, przyjazdy nie powodują sprawy związanej z dyscypliną pracy, sensu listy obecności. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania czy są? Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy kolega cały czas pracuje na A[kademii] G[órniczo-]H[utniczej]?

JERZY LASOCKI

Tak jest, od [19]54 r.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy kolega w przypadku niekontrolowanej działalności na AGH również liczy na to, że będzie niekontrolowany?

JERZY LASOCKI

Nie rozumiem pytania.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy w przypadku, nie podpisując listy obecności, nie mając nad sobą kontroli, kolega liczy również na to, że w ten sposób można działać w Komisji Rewizyjnej?

JERZY LASOCKI

Nie, zgodnie z ustawą pracownicy dydaktyczni w nomenklaturze uczelni, nauczyciele akademiccy nie podpisują listy obecności.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się pan Lasocki Jerzy. Teraz pan Maciaszek Andrzej.

ANDRZEJ MACIASZEK

Nazywam się Maciaszek Andrzej, jestem z Regionu Pomorze Zachodnie. Proszę państwa, zgodziłem się kandydować do Komisji Rewizyjnej, bo uważam, że jest to już organ jeden z niewielu kontrolnych, który nam został na samym szczycie tej drabinki związkowej i dlatego też nie chciałbym doczekać takiego czasu, kiedy już nikt nie będzie stał na straży ani demokracji, ani o tej demokracji, o wielu poczynaniach związku nie będzie się głośno mówiło. Ktoś tu przede mną powiedział, że bardzo ważne cechy to odwaga i uczciwość. Ja myślę, że wielokrotnie na tej sali udało się zauważyć, że naprawdę, żeby być uczciwym, trzeba być odważnym. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę.

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się pan Andrzej Maciaszek. Mackiewicz Stanisław, prosimy.

STANISŁAW MACKIEWICZ

Stanisław Mackiewicz, Region Warmińsko-Mazurski. Zgadzam się z moimi poprzednikami, jeżeli chodzi o powołanie zespołów. Uważam, że muszą być powołane zespoły w Komisji Rewizyjnej i takie są te zespoły, jak: zespół komisji kontroli finansowej, jak również zespół kontroli zgodności uchwał ze statutem. Chciałbym wyjaśnić państwu, dlaczego zgodziłem się na kandydowanie do Komisji Rewizyjnej. Otóż składałem wniosek formalny na piśmie o wydzielenie sprawy maszyn poligraficznych z zakresu absolutorium dla KKP. Wniosek został zagubiony. Takie sytuacje są niedopuszczalne. Dlatego między innymi zdecydowałem się na kandydowanie. Czy są do mnie jakieś pytania?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo o szybkie podchodzenie do mikrofonu. Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jest pan wiceprzewodniczącym zarządu regionu. To już jest bardzo wysoka funkcja. Jak pan pogodzi te sprawy?

STANISŁAW MACKIEWICZ

Na to pytanie postaram się odpowiedzieć troszeczkę inaczej. Otóż wszyscy przewodniczący zarządu regionu w tej chwili są z nominacji członkami KKP i to im nie przeszkadza w pracy.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co to znaczy PZW?

STANISŁAW MACKIEWICZ

Polski Związek Wędkarski, proszę pana [śmiech, oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam takie pytanie: skoro kolega jest wiceprzewodniczącym regionu, jak będzie mógł połączyć sprawy kolegi, który jest przewodniczącym tego regionu i, można powiedzieć, zwierzchnikiem kolegi?

STANISŁAW MACKIEWICZ

Proszę pana, mamy jeszcze zastępcę. Jeszcze jednego zastępcę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę.

Dziękuję.

STANISŁAW MACKIEWICZ

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się pan Mackiewicz Stanisław. Madeyski Leonard.

LEONARD MADEYSKI

Madeyski Leonard. Przedstawię się króciutko: pracownik Z[akładów] N[aprawczych] T[aboru] K[olejowego] w Ostrowie, jeden z organizatorów strajku w lipcu ubiegłego roku, założyciel MKP „Solidarność” w Ostrowie Wielkopolskim. Chcę wykorzystać swoje doświadczenie, które już od roku nabywam w działalności związkowej. Chciałbym je wykorzystać właśnie w Komisji Rewizyjnej. Zgodnie z tym, co uchwaliliśmy w poprzedniej turze w statucie, rozwinięta jest ta działalność Komisji Rewizyjnej o sprawdzanie, o stwierdzanie zgodności działań KK i jej prezydium ze statutem i z uchwałami zjazdu. Chciałbym tu jeszcze o takiej sprawie powiedzieć, nie mówił tu nikt, interesowałoby mnie szczególnie sprawdzanie działalności i finansowej, i działalności zgodnej z uchwałami wszystkich sekcji branżowych, które działają w tej chwili, i które będą powstawały, bo na pewno jest ku temu trend. A tak na zakończenie chciałbym, abyśmy wszyscy mogli stwierdzić, że jak najmniejsza ilość pracy Komisji Rewizyjnej pod względem sprawdzania finansowego, to wtedy jest najlepiej w związku. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania, tablica do góry, bardzo proszę. Dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jakie ma kolega wykształcenie?

LEONARD MADEYSKI

Z wykształcenia jestem technikiem mechanikiem, pracowałem na stanowisku technologa.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania. Nie widzę.

Dziękuję koledze.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Madeyski Leonard. Teraz Majka Marek.

MAREK MAJKA

Marek Majka. Nie będę powtarzał kompetencji Komisji Rewizyjnej, z tym że chciałbym ewentualnie powiedzieć, że aby nasza mowa przekształciła się w pracę i dała efekty, a ponadto postuluję i opowiadam się za tym, żeby Komisja Rewizyjna swoje wyniki poddawała opinii publicznej związku. To wszystko. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania do kolegi. Dwójka.

ANDRZEJ PIESIAK (?)

Jeżeli pan zna taryfikator, który zaproponowała KKP, jaki jest pana stosunek do tego? Przypominam – najwyższa stawka 17 tys. zł. Dziękuję.

MAREK MAJKA

Trudno mi w tej chwili powiedzieć. Moje zdanie jest takie, że przewodniczący Komisji Rewizyjnej powinien otrzymywać tą pensję, którą miał w zakładzie pracy, plus 8 tys. zł.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dlaczego pan zmienił zawód z socjologa na tokarza?

MAREK MAJKA

Ponieważ nie jestem socjologiem.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Jeszcze jest czas. Dziękuję bardzo. To była po prostu pomyłka w druku. To nie była zmiana zawodu, tylko naprawa pomyłki.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Majka Marek.

Teraz prosimy panią Ewę Makowską-Prochera.

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Ewa Makowska-Prochera, lat 33, wykształcenie wyższe prawnicze, sędzia. Proszę państwa, uważam, że moim głównym zadaniem jest po prostu zagwarantowanie tego, aby Komisja Rewizyjna miała właściwą pozycję, taką, jak przewiduje statut. Jeżeli państwo macie pytania do mnie, bardzo proszę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czwórka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Koleżanka będzie łagodzić ewentualne spory wewnątrz Komisji Rewizyjnej jako prawniczka?

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Jeżeli członkowie komisji będą uważali za stosowne mnie o to poprosić, to tak.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy koleżanka jest za tym, aby zastosować formę przysięgi dla członków KK? Czy uważa, że statut jest wystarczający w tym temacie?

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

No, myślę, że statut powinien na razie wystarczyć.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy jest pani mężatką i czy uważa pani, że połączy pani obowiązki domowe z pracą w Komisji Rewizyjnej?

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Mężatką nie jestem [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę nie zabierać koleżance czasu.

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Myślę, że połączę pracę w Komisji Rewizyjnej z pracą w komisji zakładowej w sądzie.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Jeszcze jest trochę czasu. Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam jeszcze pytanie w wypadku, gdyby koleżanka wykryła jakieś, powiedzmy, niedociągnięcia w działalności Komisji Rewizyjnej, a komisja jako audytorium nie chce tego ujawnić. Jakie mechanizmy koleżanka widzi za stosowne, żeby ujawnić to członkom związku?

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Trudno mi w tej chwili mówić o jakichś środkach formalnych – na pewno dążyłabym do tego, żeby tę sprawę ujawnić, konsekwentnie.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy, czas akurat dobiegł końca.

EWA MAKOWSKA-PROCHERA

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentowała się kandydat Ewa Makowska-Prochera. Teraz Makowski Krzysztof.

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Krzysztof Makowski. Nie jestem mężem tej pani. Piła, sekretarz komisji zakładowej. Proszę państwa, jedną z zasadniczych spraw naszej działalności jest jawność życia związkowego i Komisja Rewizyjna ma być tym instrumentem, który informuje swoich członków o wstydliwych i drażliwych sprawach, jakie podejmuje KK, i taką rolę powinniśmy spełniać. Proszę państwa, dlaczego tak często wraca sprawa poligrafii? Ponieważ KK podjęła decyzję i po cichu rozdzieliła te maszyny. Gdyby poinformowała swoich członków związku, że NOWej i innym wydawnictwom się należą te maszyny, my byśmy to zrozumieli i tej sprawy byśmy tak często nie podejmowali. Proszę państwa, działalnością finansową związku zajmuję się od początku i sądzę, że dysponując jednoprocentową składką, musimy dzielić w taki sposób, żeby nam te finanse wystarczyły. I musimy o tym cały czas pamiętać. Mówimy o samorządności i w ramach naszych finansów tą samorządność musimy cały czas kontrolować. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Piątka proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, może pan wyjaśni, co to znaczy skrót SJMP, i proponowałbym, żeby wszyscy kandydaci, którzy tu podali takie skróty, wyjaśniali, co to znaczy.

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Tam jest pomyłka, chodzi o SIMP – Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników Polskich.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym wiedzieć, jakie pan funkcje pełnił w poprzednich, przed sierpniem, związkach?

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Byłem przewodniczącym rady zakładowej, etatowo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jedenastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Skąd pan wie, że maszyny poligraficzne były po cichu rozdane przez KKP?

KRZYSZTOF MAKOWSKI

W ogóle nie słyszę pytania.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Skąd pan wie, że maszyny poligraficzne były po cichu rozdane przez KKP? I skąd ten osąd taki. Jak pan nie ma jeszcze sprawdzonego w zasadzie sprawy rozdziału tych maszyn KKP, od razu pan mówi, że po cichu.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę nie zadawać długich pytań. To nie jest…

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Proszę pana, to wynika z dyskusji, jaka tutaj zapadała na zjeździe.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Jeszcze raz zwracam się uprzejmie do zadających pytania – to nie jest forum dla ich wystąpień, to jest sprawa szybkiego zadania precyzyjnego pytania.

Proszę bardzo, następna osoba.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Makowski Krzysztof. Pan Małachowski Aleksander.

ALEKSANDER MAŁACHOWSKI

Aleksander Małachowski, lat 56, w regionie nie było list cząstkowych, zostałem przez kolegów zgłoszony. Było tu pytanie o te literki. Jestem członkiem Związku Literatów, gdzie pełniłem przez szereg lat funkcję przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Oddziału Warszawskiego. Jestem ponadto także członkiem Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych. Do pełnienia jakichś funkcji w Komisji Rewizyjnej skłonił mnie poszerzony statut, który nakazuje, aby Komisja Rewizyjna podjęła w czasie, gdy zjazd nie urzęduje, kiedy zjazd nie obraduje, funkcje kontrolne w stosunku do zarządu. Z tych funkcji kontrolnych szczególnie interesuje mnie to, aby KK i jej prezydium wypełniały swoje obowiązki, jakie wynikają z funkcji czysto związkowych, to znaczy ażeby wszystkie sprawy dotyczące inspekcji pracy, dotyczące warunków bhp, wszystkie sprawy dotyczące opiekuństwa stały na pierwszym miejscu, żeby ten związek roztaczał swoje funkcje opiekuńcze nad wspólnotą związkową. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szóstka.

JAN RULEWSKI

Jak wiadomo, kolega Małachowski w dyskusji programowej wypowiedział się, że raczej na barykady nie będzie wchodził. A jeżeli w pracy Komisji Rewizyjnej pojawią się takie barykadowe problemy – czy wejdzie, czy nie wejdzie wtedy?

ALEKSANDER MAŁACHOWSKI

Ja, po pierwsze, nie rozumiem, co to znaczy barykadowe problemy. Komisja Rewizyjna jest zobowiązana do tego, do zbadania tego, czy zarząd przestrzega swoich obowiązków statutowych. Jeżeli zdarzają się sytuacje, że zarząd musi udać się na barykady, to komisja będzie za tym.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Aleksander Małachowski.

Prosimy, Markowski Marian.

MARIAN MARKOWSKI

Nazywam się Markowski Marian, mam lat 50, z zawodu jestem księgowym, w którym pracuję 31 lat. Byłem przewodniczącym Komisji Rewizyjnej MKZ Gdańsk. Obecnie jestem członkiem Komisji Rewizyjnej Regionu Gdańsk. Mój program: uczciwie pracować, mało mówić, dużo robić. W Komisji Rewizyjnej, tak mnie się przynajmniej wydaje, moja wiedza może być przydatna, a czy będę, zadecydujecie państwo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Ósemka proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja chciałbym się pana zapytać o taką sprawę – czy w swojej działalności będzie się pan opierał o dotychczasowe, stare przepisy finansowe, czy też będzie pan podchodził do tych spraw inaczej?

MARIAN MARKOWSKI

Proszę powtórzyć.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pytam, czy w swojej działalności będzie się pan opierał o stare przepisy finansowe, obowiązujące do tej pory u nas, czy też będzie pan podchodził do tych spraw troszeczkę inaczej?

MARIAN MARKOWSKI

Ja nie bardzo słyszę, co pan mówi.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, chodzi mi o to: czy w swojej działalności będzie się pan opierał o stare przepisy finansowe, istniejące do tej pory w Polsce, czy też będzie pan podchodził do tej sprawy troszeczkę inaczej?

MARIAN MARKOWSKI

Na ten temat mogę coś powiedzieć, bo już pewne doświadczenia miałem przy badaniu finansów MKZ Gdańskiego. Uważam, że w naszym związku nie zawsze są przepisy państwowe obowiązujące. Powinna decydować logika, jakieś rozeznanie i trochę rozumu.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Jeszcze raz apeluję do zadających pytania, aby starali się maksymalnie jasno i krótko pytać. To doprowadzi do wykorzystania czasu na zadanie innych pytań.

Proszę bardzo, dziękujemy koledze.

Proszę bardzo, następny…

[Brak fragmentu nagrania]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pan Tadeusz Mikuła. Nieobecny.

Prosimy. Wiesław Mirosławski.

WIESŁAW MIROSŁAWSKI

Wiesław Mirosławski, Region Śląsko-Dąbrowski. Jestem pracownikiem oddziału wojewódzkiego P[aństwowego] Z[akładu] U[bezpieczeń], gdzie pracuję na stanowisku starszego inspektora ekonomicznego. Z zagadnieniem prac kontroli komisji rewizyjnych zetknąłem się już wcześniej, będąc członkiem tzw. Tymczasowej Komisji Kontroli Związkowej, działającej przy MKZ Katowice. Ostatnio zostałem również wybrany do Regionalnej Komisji Rewizyjnej Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Doświadczenia, które zyskałem w owym okresie, pozwoliły mi dojść do wniosku, że dotychczasowy zakres, jaki zakreślał dla komisji rewizyjnych poprzedni statut, był zbyt wąski i dlatego dążyłem, a raczej reprezentowałem pogląd, że zakres komisji rewizyjnych powinien być rozszerzony. Tak też się stało w czasie obecnego zjazdu. Ja osobiście uważam, że członka Komisji Rewizyjnej powinny cechować przede wszystkim takie elementy charakteru, jak uczciwość oraz wnikliwość i obiektywizm. Sądzę, że członek Komisji Rewizyjnej może przyczynić się w znacznym stopniu do usprawnienia prac KK poprzez wskazanie pewnych niedomagań, które z jego punktu widzenia, nieco odleglejszego, są bardziej widoczne. Poza tym może również działać łagodząco w przypadku ewentualnych sporów, jakie wynikną w samej KK. To tyle, co chciałem powiedzieć.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, akurat czas minął.

WIESŁAW MIROSŁAWSKI

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się Wiesław Mirosławski. Pan Mohl Jerzy.

JERZY MOHL

Nazywam się Mohl Jerzy – piszący się przez „h” nieme. Jestem z Regionu Małopolska. Z zawodu jestem prawnikiem, jestem radcą prawnym. Ażeby państwo ocenili, czy się nadaję, to w telegraficznym skrócie powiem, co dotychczas w życiu zrobiłem. Więc jako młody chłopak byłem w A[rmii] K[rajowej], później mnie kosztowało to 7 lat pobytu we więzieniu we Wronkach. Po wyjściu [19]56 r. byłem w Komitecie Rewolucyjnym Studentów. Od tego czasu nie brałem udziału aż do [19]80 r. W [19]80 r. założyłem związek nasz na terenie Zjednoczenia Budostal i równocześnie przystąpiłem do oczyszczenia naszych przedsiębiorstw z elementów przestępczych – mam tu na myśli oczywiście dyrektorów przedsiębiorstwa. W rezultacie tych działań część z nich poszła do więzienia, część została zdjęta ze stanowisk. No ale równocześnie nie opuściłem takich panów, którzy byli na stanowiskach, po prostu byli ministrami w naszym rządzie. Oni też również odeszli, jeden tylko chyba został. To by było wszystko [oklaski] i chcę państwu powiedzieć…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie zabierajmy koledze czasu.

JERZY MOHL

Chciałbym tylko powiedzieć, że gdybym wpadł, jak się to mówi, na jakieś przestępstwa, nadużycia w naszym związku, to obojętnie, jakie on zajmuje stanowisko, ujawniłbym państwu. To wszystko, co mogę powiedzieć [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam pytanie do kolegi: będąc członkiem Komisji Rewizyjnej, w jaki sposób przekazałby kolega informację, że została podjęta uchwała o niedopuszczaniu środków masowego przekazu na walny zjazd? A od dwóch dni ukazują się informacje w Panoramie i Dzienniku Telewizyjnym.

JERZY MOHL

W jaki sposób… No, proszę pań… Proszę pań… Tutaj, jeżeli chodzi o przekazanie tych spraw, no to to są już, powiedzmy, szersze, szersze sprawy i na pewno bym się konsultował ze…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

JERZY MOHL

Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Przedstawiał się kandydat Mohl Jerzy. Mszyca Jarosław.

JAROSŁAW MSZYCA

Moje nazwisko Mszyca Jarosław, jestem z Regionu Częstochowa. Przepraszam państwa bardzo za głos [kandydat ma chrypę], ale jestem chory aktualnie.

Proszę państwa, mnie się wydaje, że w tej chwili Komisji Rewizyjnej przede wszystkim potrzeba będzie konsekwencji. Ja jestem zwolennikiem, może to dziwnie zabrzmi, ale żelaznej wprost konsekwencji, bez względu na to, przeciwko jakim autorytetom miałbym kiedykolwiek wystąpić w sprawach słusznych. Proszę państwa, poza tym widzę bardzo duże znaczenie rozszerzenia przez statut uprawnień Komisji Rewizyjnej, jeżeli chodzi o kontrolowanie działalności pod względem działalności statutowej. Ponieważ byłem uczestnikiem, byłem członkiem Komisji Statutowej i odpowiadałem za prace zespołu III, sądzę, że potrafiłbym się właśnie w tej działalności znaleźć.

I sprawa trzecia. Ponieważ bliskie mi są sprawy organizacji pracy, uważam, że Komisja Rewizyjna powinna być bardzo dobrze zorganizowana. Nie wydaje mi się, żeby akurat trafnym było podzielenie jej na dwa zespoły. Uważam, że powinna się dzielić na zespołów cztery, pięcioosobowe by to wynikało. Po prostu w czterech, może nie tyle krańcach Polski, ale rozrzucone po Polsce, które będą intensywnie działać, a natomiast spotykając się na zebraniach plenarnych, mogą naprawdę podjąć rzeczowe decyzje. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Piątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy jako sekretarz prezydium zarządu regionu znajdzie pan czas na pracę równolegle?

JAROSŁAW MSZYCA

Proszę państwa, uważam, że to właśnie zależy od organizacji pracy i uważam, że stać mnie na to.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytanie? Nie widzę.

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Przedstawiał się pan Mszyca Jarosław. Pan Muszlala Szczepan.

Proszę.

SZCZEPAN MUSZLALA

Muszlala Szczepan, Podbeskidzie. Zakład, gdzie pełnię funkcję przewodniczącego komisji zakładowej, liczy 8 tys. członków „Solidarności”. Do naszego związku należy 98 procent załogi. Z wykształcenia jestem ekonomistą, a przed objęciem funkcji przewodniczącego prowadziłem dział służb ekonomicznych, organizacyjnych i prawnych. W kombinacie bawełnianym w Andrychowie pracuję 25 lat. Jestem żonaty, mam dwoje dzieci. W partii byłem członkiem, nie mam żadnych odznaczeń państwowych, wystąpiłem w sierpniu w 1980 r.

Oprócz tego, co tu już podano, czym powinna się zajmować nasza komisja? Moim zdaniem, komisja powinna dokonywać okresowych kontroli wykonywania wszystkich uchwał zjazdu, ustaleń i postanowień KK, podejmowanych na swoich posiedzeniach, tak pod względem rzeczowym, jak i terminowym, opracowanie materiałów pomocniczych dla komisji rewizyjnych zakładów pracy i regionów w przedmiotowej dziedzinie. Komisja powinna powiadamiać o wynikach kontroli zainteresowane jednostki związkowe. W razie potrzeby należy wydawać biuletyny szkoleniowe. Jak wielu kolegów, mam i ja uwagi do złożonego na zjeździe sprawozdania ustępującej Komisji Rewizyjnej. Gdybym został wybrany do komisji, zająłbym się planowaniem działalności Komisji Rewizyjnej, metodyką jej pracy i ustaleniem wniosków i zaleceń pokontrolnych.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam pytanie: kolega jest przewodniczącym komisji zakładowej. Jak jest liczebna organizacja i jak kolega chce połączyć te dwie funkcje?

SZCZEPAN MUSZLALA

Powiedziałem, że organizacja liczy 8 tys. członków „Solidarności”. Na pewno nie będę miał łatwego zadania, ale o ile będę wybrany, to postaram się godnie wypełnić moją funkcję statutową.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Muszlala Szczepan.

Proszę, Nowak Jan.

JAN NOWAK

Jan Nowak, Region Pomorze Zachodnie. Proszę państwa, charakterystyka, którą państwo macie przed sobą, jest w znacznym stopniu okrojona. Uważam, że winniście bliżej poznać państwo kandydata do Komisji Rewizyjnej, dlatego też państwo pozwolą, że coś niecoś jeszcze o sobie tutaj powiem. Proszę państwa, jako działacz W[olnych] Z[wiązków] Z[awodowych] od [19]78 r. w Regionie Pomorza Zachodniego, potem w [19l]80 r. organizator strajku w przedsiębiorstwie, w którym pracowałem, później przewodniczący komisji założycielskiej „Solidarność”, przewodniczący komisji zakładowej, członek sekcji do spraw komunikacji miejskiej i od 7 czerwca tego roku członek Prezydium Zarządu Regionu Pomorza Zachodniego.

Proszę państwa, na sali padło pytanie, żeby ustosunkować się do samorządu. Proszę państwa, uczynię to i wypowiem, że mój stosunek do ustawy o samorządzie jest negatywny, natomiast pozytywny jest do projektu Sieci.

To jest jedna sprawa i następne takie pytanie było, czy będzie kandydat taił jakieś tutaj nieprawidłowości. Proszę państwa, nie będę taił żadnych nieprawidłowości, absolutnie. Jestem za tym, że wszystkie nieprawidłowości należy ujawniać.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

JAN NOWAK

Dalej, jeśli można jeszcze…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Koniec czasu.

JAN NOWAK

Dziękuję państwu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pan Nowak Jan prezentował się. Teraz prosimy, pan Nowak Jerzy.

JERZY NOWAK

Proszę państwa, jestem przewodniczącym byłej Krajowej Komisji Rewizyjnej KKP i różnię się od swoich przedmówców tym, że ja już wiem, jak ta praca na tym szczeblu wygląda. Trochę dziwię się, że dwóch z moich przedmówców dopiero dzisiaj zgłosiło uwagi do sprawozdania Komisji Rewizyjnej, a w czasie dyskusji nad tym, na tej sali, tylko jeden znalazł się odważny przedstawiciel Cegielskiego, który zresztą bardzo słusznie zabrał głos w tej sprawie. Uważam, że należy życzyć i sobie, i nam tutaj wszystkim, żeby te piękne hasła, które słyszeli państwo z tej ambony, w przyszłości się sprawdziły. Dlatego że, jak wiecie, bardzo łatwo jest mówić, a trochę trudniej później to realizować.

Chciałem wykorzystać tę okazję, że mam możliwość do was tutaj te 2 minuty przemówić, do poruszenia dwóch bardzo ważnych spraw. Pierwsza – sprawozdanie mojej komisji zostało użyte w perfidny sposób przez Czeską Agencję Prasową – CzTK i obecnego tutaj na zjeździe dziennikarza z „Rudeho Prava”, Jana Lipavskiego. Moje oświadczenie na ten temat na piśmie otrzymacie państwo dzisiaj. Czesi przyczepili się do ujawnionych przez naszą komisję publicznie dewiz. To jest jedna sprawa.

Druga sprawa, proszę państwa, bardziej przykra. Mianowicie chciałbym – przykro mi, że nie ma tutaj przewodniczącego naszego związku – chciałbym zdementować to, co przewodniczący Wałęsa, w czasie zrozumiałej gorączki przedwyborczej, mówił publicznie też z tego miejsca, że…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas prezentacji minął. Natomiast proponujemy, żeby to było wyjaśnienie złożone przez kolegę, niezależnie od prezentacji kandydatów. To jest sprawa w tym momencie nie akcji wyborczej. Bardzo proszę.

JERZY NOWAK

Chodzi mi po prostu…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

To jest niezależne wyjaśnienie. Dziękujemy koledze [gwar].

Przepraszam bardzo, proszę rozróżnić dwie sprawy. Jedna sprawa – kolegi jako kandydata do Komisji Rewizyjnej, i to był czas prezentacji. Są poza tym dwie niezależne sprawy – sprawa pana Lipavskiego i sprawa ustosunkowania się do innego przemówienia. I to są dwie niezależne sprawy. Proszę bardzo.

JERZY NOWAK

Zdaje się, że sala jest innego zdania, a ja rozumiem, co to jest manipulacja w tym momencie. Proszę państwa, to nie jest żadna… [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę o głos Komisję Mandatowo-Wyborczą w tym momencie.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, Komisja Mandatowa chce zapewnić wszystkim jednakową możliwość prezentacji. Ustaliliście państwo sami, przegłosowaliście sami, że 2 minuty dla każdego kandydata [oklaski], co nie pozbawia pana Jana Nowaka… Jerzego Nowaka do przedstawienia tej kwestii w czasie dyskusji. Dziękujemy. Prezentował się kandydat Jerzy Nowak.

Prosimy, pan Orczykowski Andrzej.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, jeszcze ja dokończę wyjaśnienie, zanim kolega Orczykowski rozpocznie przemówienie. Przypominamy, że zostało przez salę przegłosowane – prezentacja przez 2 minuty i do tej sprawy jako komunikatu po prezentacji i po wyborze do Komisji Rewizyjnej wrócimy. Sprawa jest oczywista.

ANDRZEJ ORCZYKOWSKI

Andrzej Orczykowski, Kalisz. W wypadku wyboru do Komisji Rewizyjnej chciałbym zapewnić następujące formy działania tejże komisji. Mianowicie zapewnić ciągłą kontrolę finansową związku oraz zasadność wydatków tak złotówkowych, jak i dewizowych poprzez miesięczne sprawozdania księgowości KK, które to sprawozdania byłyby podane do wiadomości zarządów regionów, a tym samym członków związku.

Następnie chciałbym, żeby były wyegzekwowane w szybkim tempie wszystkie uchwały zjazdu dotyczące poprawy pracy organizacji KK, które w przyszłości wyeliminują przypadki stwierdzeń o niewiadomych kierunkach rozchodu środków materialnych i finansowych związku. Następnie chciałbym zapewnić, aby Komisja Rewizyjna przypilnowała szybkiej realizacji uchwały mówiącej o powołaniu do życia, powstaniu po prostu naszych legitymacji związkowych, które usprawnią tak zarówno pracę organizacyjną, jak i finansową związku. W uzupełnieniu pragnę dodać, że byłem członkiem Prezydium MKZ Kalisz. Z PZPR wystąpiłem 15 września tego roku, w związku z aresztowaniem delegata na nasz zjazd z Regionu Dolny Śląsk, traktując to jako protest przeciwko nieodpowiedzialnej polityce władz państwowych. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jakieś pytania. Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Prezentował się kandydat…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak kolega chce połączyć funkcje przewodniczącego komisji zakładowej i działalność w Krajowej Komisji Rewizyjnej?

ANDRZEJ ORCZYKOWSKI

Myślę, że nie będzie to takie trudne. Moja organizacja jest, co prawda, dosyć duża jak na nasze warunki – 4,5 tys. ludzi. Postaram sobie dać z tym radę z uwagi na to, że w zakładzie mam także swojego zastępcę, który w sytuacjach bojowych…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Czas minął. Dziękuję. Prezentował się pan Andrzej Orczykowski.

W tym momencie chciałbym prosić pozostałych kandydatów z listy do Komisji Rewizyjnej, aby weszli na podium. Wszyscy do końca listy. W tej chwili prosimy o prezentację pana Szymona Pawlickiego.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, ja chciałbym tylko informację. Otóż bezpośrednio po prezentacji Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych proponuje wybory do Komisji Rewizyjnej. To jest pierwsza sprawa. A druga sprawa – wszystkie osoby, które są zainteresowane dalszym wyjaśnieniem kolegi Nowaka Jerzego, prosimy o nieopuszczanie sali w tym momencie; on złoży dodatkowe wyjaśnienia. To będzie już w tym momencie właściwe z punktu widzenia działalności naszej wyborczej.

SZYMON PAWLICKI

Szymon Pawlicki. „Chwała Pańska nie idzie w zgodzie,/ a w jedności, jako sam Pan przykazał, ale w wszeteczności. […] Więc jako w wierze, tak i w Pospolitej Rzeczy każdy swą porze, każdy swoje ma na pieczy,/ A dobro pospolite przez wnętrzną niezgodę/ odnosi ciężką żałość i okrutną szkodę”. Taką ocenę swojego społeczeństwa dał ojciec literatury polskiej Jan Kochanowski [Zgoda]. Z przykrością stwierdzam, że byłaby to również ocena moja na dziś. Takiej ocenie bym się przeciwstawiał – należy dążyć jednak do jedności, do współdziałania. Tak widzę poza obowiązkiem spełniania statutowych zobowiązań Komisji Rewizyjnej również i mój udział.

Osobiście wydaje mi się, że należy o wiele większą wagę przykładać do działalności administracji naszego związku. Funkcjonuje ona w moim odczuciu jak najgorzej. W administracji związku, moim zdaniem i do tego będę dążył, winni znajdować się najlepsi administratorzy, najlepsi pracownicy, polecani przez swoje komisje zakładowe, w formie oddelegowywania ich do pracy, aby jeżeli się nie sprawdzają, można ich było szybko i bezboleśnie odwołać. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

10 sekund. Szybkie pytanie. Dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ile według pana powinno być podpisów na dowodzie wypłaty 50 zł i 50 tys. zł?

SZYMON PAWLICKI

Przypuszczam, że ta sama.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas mija.

SZYMON PAWLICKI

Złotówka ma tę samą wartość, co i 50 – jest tylko sumą większą.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Szymon Pawlicki.

Prosimy, pan Zbigniew Pela.

ZBIGNIEW PELA

Nazywam się Zbigniew Pela z Regionu Świętokrzyskiego. Proszę państwa, w partii nie pełniłem żadnych funkcji. Natomiast co do wypowiedzi pana Aniołczyka, który pierwszy tutaj prezentował się, uważam za właściwe i słuszne, aby rozdzielić komisję na dwie grupy tematyczne: finansową i merytoryczną.

Dla mnie oczywiście ważne są sprawy, kwestie finansowe i księgowe, lecz najważniejszą kwestią są sprawy działalności merytorycznej związku, działalności również w podstawowych kwestiach statutowych, jak i działalności opartej na uchwałach naszego zjazdu. Dla mnie osobiście było wielką tragedią wewnętrzną, to tak przeżyłem, że uchwałę naszego zjazdu w I turze zamieniono na drobne między sesjami. Dlatego też uważam, że Komisja Rewizyjna właśnie winna się zajmować sprawami wypełniania obowiązków nie tylko członków – tych podstawowych 9,5 mln, ale przede wszystkim członków KK, a szczególnie prezydium KK, aby nie powtórzył się przypadek decyzji kadłubowego prezydium, tak jak między turami.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Pela Zbigniew.

Prosimy, pan Plaminiak Gabriel.

GABRIEL PLAMINIAK

Gabriel Plaminiak, Region Dolny Śląsk. Jestem zatrudniony w Okręgowym Zarządzie Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej na samodzielnym stanowisku starszego inspektora kontroli finansowej. Do PZPR nie należałem, nie należę i nie będę należał, gdyż uważam, że jest to ciało obce, przeszczepione z gruntu sowieckiego na ziemie polskie [oklaski].

W roku ubiegłym, po powrocie z urlopu, w naszej instytucji założyłem w dniu 4 września [1980 r.] „Solidarność”, następnie zostałem wybrany jako przewodniczący w jednogłośnym głosowaniu. Później zostałem wybrany na przewodniczącego do Komisji Rewizyjnej Regionu Dolnośląskiego. Jestem tam nie na etacie i na etat nie przejdę, bo uważam, że i tak jest dużo pracowników na etacie. Bo nie mam zamiaru zrobić kariery, a po prostu chcę pracować i dla związku oddać wszystko, co możliwe jest.

Proszę państwa, powiem jeszcze troszeczkę o rysie własnego życia. W [19]57 r., jako jeszcze młodzieniec, brałem udział w strajku robotniczym w Dolmelu, w [19]68 r., w tym też Dolmelu chciałem zorganizować strajk, a ponieważ nie znalazłem wielu ludzi chętnych, nie udało mi się to i nie zrobiłem. W roku [19]70 w dziale konstrukcji, oprzyrządowań i technologii założyłem związki bezpartyjnych. Trwały one dwa lata, później poprzez różne manipulacje zostały one rozwiązane. Proszę państwa, na rok [19]80 czekałem, wiedziałem, że taki rok musi przyjść i że przyjdzie, a teraz absolutnie wierzę w nasze zwycięstwo.

Chcę powiedzieć o pracy Komisji Rewizyjnej. Ponieważ jest to mój chleb codzienny, to powiem, że należałoby ją tutaj, jak moi przedmówcy mówili, rozdzielić na: do kontroli uchwał i kontroli wydatków gospodarczych i finansowych. I, proszę państwa, widziałbym się właśnie w kontroli wydatków finansowych, gdybym został wybrany. Należy tam robić… Co należy zrobić jako członek Komisji Rewizyjnej? Należy kontrolować, jak powiedziałem, wpływy i wydatki…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas. Kolega tutaj… Zaciął mu się stoper przez kilka sekund. Kolega nawet…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Plaminiak Gabriel.

Prosimy pana Pławińskiego Tadeusza.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Proszę państwa, wydaje mi się, że ważną rzeczą dla członka Komisji Rewizyjnej są predyspozycje do takiej działalności i wydaje mi się, ponieważ muszę mówić o sobie, że takie posiadam. Kiedyś matematyka była takim moim w zasadzie dodatkowym hobby, dlatego też i działalnością finansową, i z działalnością zgodności ze statutem wydaje mi się, że mogę się zajmować. Inna sprawa to jest kwestia takiego pewnego formalizmu i – może to wada, może zaleta – koledzy mi często zarzucają, że jestem formalistą. W Komisji Rewizyjnej być może jest to zaleta. Inna kwestia, to jest kwestia stosunku do tego, jak postępują władze. To ja powiem krótko, że głosowałem przeciwko udzieleniu absolutorium dla KK. To dziękuję bardzo, tyle.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Czy są pytania?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy koledze. Nie widzę pytań.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Pławiński Tadeusz.

Pan Płotkowiak Jan. Proszę.

JAN PŁOTKOWIAK

Płotkowiak Jan, Region Wielkopolska. Proszę państwa, ja może konkretnie, dewizą moją jest taka dewiza: „Wierz, ale skontroluj” i mam następujące, powiedzmy, zadanie, jakie widzę w Komisji Rewizyjnej. Pierwsza sprawa: zgodzę się z moimi przedmówcami, że należy podzielić Komisję Rewizyjną na dwa zespoły: do spraw finansowych i do spraw uchwał. Następna sprawa: każdy członek Komisji Rewizyjnej powinien uczestniczyć w obradach KKP, jak również w prezydium KKP. I to każdy – nie żeby dwie osoby mieszkały w Gdańsku i tylko te dwie osoby uczestniczyły. Uważam, że każdy członek powinien uczestniczyć, przez to mamy większy kontakt, i na każdym posiedzeniu KK, jak i również prezydium.

Następna sprawa: trzeba się przypatrzyć sprawom takim – u nas jest źle w związku, że na etatach administracyjnych pracują ludzie niefachowcy w pewnym sensie, jak np. kasjerki czy księgowi. Uważam, że w związku powinni też pracować ludzie o najwyższych kwalifikacjach, bo to jest związek, w którym działalność finansowa, jak i inne, muszą być na równo, a nawet lepiej prowadzone być niż w przedsiębiorstwie. Następne jeszcze zagadnienie, które bym widział, że nie chciałbym, żeby Komisja Rewizyjna była organem nadrzędnym nad KKP, żeby tylko była tym kontrolującym. Tyle bym miał.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Jedynka proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, w tym samym czasie problem do rozwiązania ma zakładowa komisja rewizyjna, regionalna komisja rewizyjna i krajowa Komisja rewizyjna. Pracę w której z tych komisji pan by musiał odpuścić?

JAN PŁOTKOWIAK

Już odpuściłem, bo właściwie jeszcze to nie zostało załatwione, w zakładowej komisji rewizyjnej. Ponieważ zostałem wybrany do regionu, więc z komisji rewizyjnej [zakładu] rezygnuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękujemy bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się kandydat Jan Płotkowiak. Prosimy kandydata Proć Władysław.

WŁADYSŁAW PROĆ

Proć Władysław, Wielkopolska. Jestem ojcem pięciorga dzieci – trzech córek, dwóch synów, w wieku od roku do 9 lat. Byłem przewodniczącym, zarazem założycielem i przewodniczącym komisji strajkowej, obecnie pełnię funkcję przewodniczącego społecznie. Moją zaletą jest prawda. Ucząc dzieci prawdy, poprzez historię, poprzez ten wrzesień [19]39 r., ucząc… całkowitą ich wolę, wymowy, żeby mówili zawsze prawdę, żeby miały wiarę w Boga, poprzez Kościół, który zawsze jednolicił ludzi. Pragnę także, ażeby w „Solidarności” była stale całkowita prawda, żeby ta prawda, jak dotychczas, przenikała, przenikała dalej. Dlatego twierdzę, że człowiek w „Solidarności”, zwłaszcza który jest przy władzy, który jest na jakimś stołku, powinien być stanowczy i odważny i wytykać wszelkie brudy, wszelkie nieścisłości, które czasami się, niestety, ale zakrywają w tym związku. Po prostu trzeba być stanowczym i mówić tylko prawdę. To jest cała dewiza i hasło „Solidarności”. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania? Nie widzę.

Dziękuję bardzo.

WŁADYSŁAW PROĆ

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Proć Władysław.

Prosimy panią Rogińską Danutę.

DANUTA ROGIŃSKA

Danuta Rogińska, Region Jelenia Góra. Pracuję od 13 lat, w tym 8 lat na stanowisku kierownika kontroli jakości w niewielkim zakładzie zatrudniającym 260 osób. Kieruję czteroosobowym zespołem. Dotychczas swoje obowiązki wykonywałam właściwie, a reklamacje należały w naszym zakładzie do rzadkości. Uważam, że nie ilość, ale jakość powinna być dewizą naszej działalności w każdej dziedzinie życia. Wtedy nie będzie marnotrawstwa, a tym samym dobra gospodarka. Uważana jestem za osobę konfliktową, szczególnie za głoszenie prawdy.

Nowy statut poszerza kompetencje Komisji Rewizyjnej, a więc mamy możliwość kontrolować nie tylko działalność finansową KK i jej prezydium, ale, co uważam za bardzo cenne, również zgodność działalności ze statutem i uchwałami zjazdu. Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej stwierdza wiele nieprawidłowości w pracy KK oraz jej prezydium. Złe zarządzanie majątkiem trwałym związku, w tym szczególnie maszynami poligraficznymi, zobowiązuje mnie do takiego działania, które pozwoli wyjaśnić, gdzie ten drogocenny i potrzebny sprzęt się znajduje.

[Brak fragmentu nagrania]

…istniejący bałagan.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentowała się pani Danuta Rogińska. Prosimy Krystynę Ruchniewicz.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_057_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_058_19811003]

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Krystyna Ruchniewicz, Gdańsk, wykształcenie średnie, stan wolny, doradca finansowy Komitetu Strajkowego Pracowników Oświaty i Wychowania w Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku.

Proszę państwa, zdaję sobie sprawę z tego, że będzie to ciężka harówa, jako że państwo przegłosowali skład Komisji Rewizyjnej w ilości 21 osób, a nie 35, jaka była propozycja. Poza tym, na pewno padnie pytanie z sali, jako przewodnicząca Komisji Rewizyjnej Regionu Gdańskiego jak sobie poradzę, pracując w Komisji Rewizyjnej KK. Proszę państwa, uważam, że przy dobrej organizacji pracy i będąc tu na miejscu, sprawa jest do załatwienia. Następna sprawa, wynika z tego, że jako przewodnicząca Komisji Rewizyjnej Regionu Gdańskiego i ewentualnie członek Krajowej Komisji Rewizyjnej będę kontrolowała podwójnie Lecha Wałęsę.

Następna sprawa, proszę państwa: nie zgadzam się generalnie z siatką płac, którą podała nam KKP. Jest ona zupełnie obłędna i nie do przyjęcia. Następna sprawa: uważam, że zatrudnianie pracowników w zarządzie regionu czy w KKP jest niedopuszczalne w takiej sytuacji i w takim zakresie, jak jest obecnie. Powinni to być ludzie oddelegowani z zakładów pracy i pod kontrolą komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” [oklaski]. A poza tym, proszę państwa, uważam, że jeżeli Komisja Rewizyjna będzie działała zgodnie ze statutem, a nie będzie żadnych manipulacji finansowych w KKP czy w zarządach regionu, to uważam, że praca powinna układać się prawidłowo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentowała się kandydatka Krystyna Ruchniewicz.

Prosimy, pan Rajmund Rutkowski.

RAJMUND RUTKOWSKI

Rajmund Rutkowski, lat 55. Jestem lekarzem pediatrą. Proszę państwa, do kandydowania do Komisji Rewizyjnej skłoniły mnie podobne powody, o których mówił tutaj pan Aleksander Małachowski. Na finansach się nie znam, bo z racji zawodu, ale na gospodarce lekami i innymi sprawami to się znam, bo przecież taka jest rzeczywistość. Chodzi mi o takie rzeczy: jak wszystkim wiadomo, Polska otrzymała dość dużo darów i pomocy dla dzieci, jak również i innego sprzętu i leków. Te np. odżywki dla dzieci zostały tak wymanipulowane, że bardzo duża ilość tych odżywek została przekazana do zakładów karnych. Proszę państwa, ja o tym mówię, bo jak się później okazało, były te odżywki i są jak najbardziej odpowiednie dla dzieci i tutaj było takie marnotrawstwo.

Chodzi mi o to, że pracując w Komisji Rewizyjnej, będę dbał o to, żeby – przecież mamy bank leków – żeby te leki czy inny sprzęt, czy jakieś dary z zagranicy, żeby one były rozdysponowywane w taki sposób, aby nie było żadnego marnotrawstwa.

I to chyba tyle. Jeżeli są jakieś pytania, to proszę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Szybciutko, jeżeli są pytania… Jedenastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, jest pan ordynatorem oddziału dziecięcego, zajmuje pan kierownicze stanowisko. Jak to się stało, że pan został członkiem w zarządzie regionu i został delegatem na zjazd?

RAJMUND RUTKOWSKI

Mnie się wydaje, że to jest takie samo kierownicze stanowisko jak brygadzisty czy jak mistrza.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Rajmund Rutkowski.

Prosimy pana Zygmunta Semeniuka.

ZYGMUNT SEMENIUK

Zygmunt Semeniuk, lat 47, inżynier budownictwa sanitarnego, stan rodzinny – 4 dzieci. I drobne takie uzupełnienie do listy Komisji Rewizyjnej. Mianowicie „pełnione funkcje w »Solidarności«” – tam nie wszystko jest napisane, proszę państwa. A zatem byłem członkiem założycielem, współzałożycielem „Solidarności” w zakładzie pracy, jednocześnie założycielem Komisji Koordynacyjnej Budownictwa przy Regionie Mazowsze, obecnie w dalszym ciągu jestem przewodniczącym tej komisji, jak również wiceprzewodniczącym Komisji Koordynacyjnej Budownictwa przy KKP.

Dlaczego? Mój pogląd na działalność w Komisji Rewizyjnej. W Komisji Rewizyjnej, moim zdaniem, nie można prezentować żadnej szczególnej tendencji, bo wówczas byłoby się tendencyjnym działaczem, a to zapewne nie zyskałoby uznania ogółu związkowców. Uważam, że nasza Komisja Rewizyjna powinna być sumieniem związku, szczególnie że obecnie do jej zadań należy również badanie zgodności działań władz związku ze statutem i uchwałami zjazdu. Bez względu na to, czy spotka mnie ten zaszczyt, by znaleźć się w jej szeregach, składzie, życzę naszemu związkowi sumienia skrupulatnego i wrażliwego. Sumienia, które nawet przy tendencji naszych przeciwników do poszukiwania skandali w naszych szeregach potrafi nas zabezpieczyć przed błędami i nadużyciami. Dziękuję państwu.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania. Szóstka. Proszę szóstkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W czasie różnych dyskusji występował pan razem z grupą swych przyjaciół przeciwko tradycjom opozycyjnym w naszym związku – i to zarówno tym z KOR, z Ruchu Obrony [Praw Człowieka i Obywatela], jak i KPN. Czy w tej sytuacji, działając w Komisji Rewizyjnej, będzie pan sprawiedliwy?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

Kolego, proszę o zadawanie konkretnego, szybkiego pytania. Czas mija w czasie zadawania takiego pytania!

ZYGMUNT SEMENIUK

Czy ja mogę odpowiedzieć?

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Prywatnie koledze w tej chwili…

ZYGMUNT SEMENIUK

Dziękuję państwu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował swój program pan Zygmunt Semeniuk.

Prosimy, pan Błażej Stasiak.

BŁAŻEJ STASIAK

Stasiak Błażej, Region Wielkopolska. Proszę państwa, tyle tu zostało po prostu powiedziane, że ja w zasadzie nie mam ani nic do dodania, ani po prostu odjęcia. Jeżeli są pytania, proszę bardzo.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania czy są do kolegi? Czwórka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, pana kolega z regionu, pan Jerzy Nowak, obraził się na Lipavskiego, dlatego że skrytykował sprawozdanie Komisji Rewizyjnej i poczuł się jednocześnie jedynym ojcem tego sprawozdania. Czy pan nie uważa, że wykorzystał tutaj ten moment jako propagandę swojej osoby, czy autentycznie stworzył to sprawozdanie sam?

BŁAŻEJ STASIAK

Trudno mi powiedzieć. Nie brałem udziału po prostu w sporządzaniu tego sprawozdania.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są dalsze pytania? Nie widzę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję.

Prezentował się pan Stasiak Błażej. Prosimy pana Adama Strzembosza.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Zanim rozpocznie pan Strzembosz, jeszcze jedna uwaga: koledzy, szybko podchodźcie do mikrofonów i trzymajcie numery tablic mikrofonów. Tu chodzi o operatywność wykorzystania czasu.

Bardzo proszę.

ADAM STRZEMBOSZ

Proszę państwa, jestem sędzią i jestem pracownikiem naukowym, zajmuję się problematyką prawną. Wydaje mi się, że te moje kwalifikacje i jako pracownika naukowego, i jako sędziego mogą się przydać przy analizie zgodności uchwał i innych dokumentów władz związku ze statutem związku.

Jestem zwolennikiem stanowiska, które nie zostało tutaj przez państwa podzielone, a mianowicie rozdzielenia władzy uchwałodawczej od wykonawczej, to znaczy powołania rady naczelnej związku i małego KK. Ponieważ moje stanowisko tutaj państwo nie podzielili, sądzę, że znaczenie Komisji Rewizyjnej w tym układzie jest szczególnie duże i wobec pewnych zrozumiałych podziałów między delegatami tutaj na sali i między związkowcami, Komisja Rewizyjna musi szczególnie dbać o swoją niezależność, i, tak jak wszelkie inne organy o charakterze kontrolnym, nie podlegać żadnym wpływom ani z zewnątrz, ani z wewnątrz.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziewiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co konkretnie zrobiłby pan w przypadku złamania przez prezydium KK uchwał zjazdu?

ADAM STRZEMBOSZ

Starałbym się oddziałać na moich kolegów w Komisji Rewizyjnej w kierunku podjęcia uchwały, która by zaprotestowała przeciwko temu lub podjęła inne statutowe decyzje. Natomiast nie czułbym się uprawniony do działania we własnym imieniu, poza Komisją Rewizyjną.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pytania. Dwa pytania mam. Jaki procent pracowników zrzesza „Solidarność” w Ministerstwie Sprawiedliwości? I drugie: czy zdaniem kolegi eksperci powinni być członkami KKP?

ADAM STRZEMBOSZ

Ministerstwo Sprawiedliwości to jedno z tych niewielu ministerstw…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, kolego. Proszę zadawać kolejne pytania, dlatego że tak to jest zadanie dwóch pytań i brak odpowiedzi, nielogiczne. Dziękuję bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Strzembosz Adam.

Prosimy panią Jadwigę Szcześkiewicz.

JADWIGA SZCZEŚKIEWICZ

Uważam, że wielu moich przedmówców do Komisji Rewizyjnej zgłosiło akces, bazując na rozszerzeniu uprawnień Komisji Rewizyjnej. W wielu też wypowiedziach przejawiała się nawet chęć jakby tworzenia nowych przepisów. Nic błędniejszego w tym rozumowaniu nie widzę. Dążyłoby to bowiem do dwuwładzy w związku, a uważam, że rolą Komisji Rewizyjnej jest uczciwe kontrolowanie tego, co się dzieje w związku, oraz jawność życia związkowego i działalności KK.

Gdybyście państwo obdarzyli mnie zaufaniem i byłabym wybrana, nie wyobrażam sobie, żeby ktokolwiek z Komisji Rewizyjnej był potraktowany tak, jak mnie potraktowali członkowie byłej komisji, gdzie zamiast odpowiedzi na konkretne pytania, otrzymałam, że jestem widocznie agentem SB, że mam jakiekolwiek zainteresowania co do sprawozdania Komisji Rewizyjnej. To był główny motyw, dla którego zgodziłam się kandydować do Komisji Rewizyjnej [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania. Dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jaka jest różnica pomiędzy „ma” i „winien”?

JADWIGA SZCZEŚKIEWICZ

Nie rozumiem. Panu chodzi o konta księgowe, tak? Wydatki i wpływy. Jeszcze zapomniał pan o saldo. Może uzupełnię, mam wykształcenie wyższe techniczne i podyplomowe studia ekonomiczne.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Ktoś ma pytania?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentowała się pani Jadwiga Szcześkiewicz.

Prosimy pana Krzysztofa Turowskiego.

KRZYSZTOF TUROWSKI

Proszę państwa, rzeczywiście zostało już powiedziane bardzo wiele, jestem dziennikarzem od 11 lat. Chciałbym oczywiście zajmować się sprawą zgodności działania KK z ustawami. Dotychczas na tej sali padało tak wiele nieufności i tak wiele różnych wzajemnych podejrzeń, że chciałbym, żeby dzięki pracy Komisji Rewizyjnej więcej tego typu spraw już na zjeździe nie było. Jeśli jednak będą, trudno, będziemy je rozpatrywać, ale może uda nam się po prostu poprzez pracę Komisji Rewizyjnej wcześniej wychwycić ludzi nieuczciwych i tym samym nie dopuszczać do tego typu sytuacji na zjeździe.

Proszę państwa, ja jestem ten jeden, który ma tutaj wpisane w ankiecie „członek partii”. Wiem, że państwu drży w tej chwili ręka, żeby natychmiast skreślić. Pozwólcie jednak, że jedno zdanie przedtem powiem. Otóż, proszę państwa, nigdy w partii nie pełniłem żadnych funkcji, nie wstąpiłem do niej dla kariery, po prostu wstąpiłem dla pewnej idei, natomiast zacząłem działać w tej partii wtedy, kiedy zaczęły się działania poziome na terenie Łodzi. Niestety, nasze działania nie doprowadziły do tego, do czego miały doprowadzić. Ja jednak w dalszym ciągu pozostaję, bo wierzę, że dzięki dołom partyjnym uda się wreszcie sprawić, że ta partia będzie i polska, i zjednoczona, i robotnicza. Poza tym uda się sprawić, że będzie to partia, która będzie chciała współpracować ze swoim narodem, a nie na niego się obrażać. To wszystko. Dziękuję. Jeśli mimo to chcecie państwo skreślić – trudno.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Ósemka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy kolega zna, jak… Proszę o komentarz do art. 29 statutu partii: „Działalność członków PZPR w masowych organizacjach społecznych i samorządowych ludzi pracy. Członkowie partii reprezentują w tych organizacjach linię polityczną PZPR, realizując aktywnie cele programowe i zasady statutowe tych organizacji”.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Kolego…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana…

GŁOS NIEROZPOZNANY

„Członkowie partii zobowiązani są reprezentować linię polityczną partii również w kwestiach spornych i sytuacjach konfliktowych” [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana, obowiązuje mnie przede wszystkim sumienie i godność człowieka…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

Bardzo proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował swój program pan Krzysztof Turowski. Prosimy, pan Mieczysław Wilk.

MIECZYSŁAW WILK

Mieczysław Wilk, Region Śląsko-Dąbrowski. Moi poprzednicy właściwie o programie powiedzieli już wszystko. Ja się z tym właściwie zgadzam, chciałem tylko dodać, że członek Komisji Rewizyjnej winien być bezkompromisowy, szczery i niewchodzący w żadne układy. Aby wykorzystać czas, który mi jeszcze pozostał, chciałbym się skupić na innym temacie, bo o programie wspomniałem. Moje dane personalne są na monitorze poza tym.

Chciałbym ustosunkować się tutaj do decyzji KKP, w stosunku do tej uchwały dotyczącej samorządów pracowniczych. Więc niektórzy delegaci zwracali tu uwagę, że chcieliby wiedzieć, jaki jest stosunek. Więc mój stosunek do tego jest oczywiście pozytywny. Zgadzam się z decyzją KKP i zaraz to uzasadniam. Proszę sobie wyobrazić, że wspaniałą uchwałę podejmuje Sejm, którą od jutra wprowadzamy w życie, taką, jaką chciała Sieć. Ja też tego chcę, oczywiście. Ale czy załogi zakładów pracy organizacyjnie przygotowane są do stosowania takiej uchwały? Na pewno nie! Dlatego zgadzam się z decyzją KKP, że etapowo, etapowo musimy niestety tą uchwałę wprowadzać w życie; oczywiście nowelizować ją trzeba.

Chciałem się zatrzymać jeszcze nad jedną sprawą. Chciałem na przykładzie takim prozaicznym przedstawić zebranym, jak ja widzę „Solidarność”. „Solidarność” jest monolitem, jest to twierdza, którą zbudowaliśmy wszyscy, większość tego społeczeństwa rozumnego i na szczycie tej twierdzy mamy armaty, tylko do tych armat nie mamy jeszcze amunicji. Musimy się zastanowić, jak wyprodukować amunicję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

MIECZYSŁAW WILK

Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Prezentował się pan Mieczysław Wilk.

Prosimy bardzo, pan Andrzej Wymazał.

ANDRZEJ WYMAZAŁ

Andrzej Wymazał, Małopolska, wykształcenie średnie techniczne, pracuję jako elektryk w stalowni Huty im. Lenina w Krakowie, ojciec dwojga dzieci, mam jeszcze żonę oprócz tego. Swoją działalność w związku zacząłem w Komisji Rewizyjnej Huty im. Lenina, jako jej wiceprzewodniczący. No myślę, że była to pierwsza Komisja Rewizyjna w „Solidarności”.

Dlaczego kandyduję dalej do Komisji Rewizyjnej? Proszę państwa, obiecywaliśmy sobie i wszystkim naszym kolegom, że w działalności związkowej będziemy przestrzegać zasad uczciwości, dyscypliny i zgodności naszych działań z zapisem w statucie, tym statucie, który został tak życzliwie przyjęty przez społeczeństwo. Uważam, że mimo swojej niepopularności Komisja Rewizyjna jest jedynym organem, który ma za zadanie i kompetencje do pilnowania i dbania o dopełnienie tych zobowiązań. Tyle. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania proszę. Dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy jako członek Komisji Rewizyjnej nie będzie miał pan nic przeciwko temu, jeżeli połowę naszych funduszy związkowych przeznaczymy na reklamowanie naszego związku za granicą, np. w Związku Radzieckim itd.?

ANDRZEJ WYMAZAŁ

Jeżeli będzie taka wola członków związku, w żadnym wypadku nie.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kolega jest przewodniczącym dużego zakładu i dużej organizacji związkowej. Jak chce połączyć te dwie funkcje – kontrolną funkcję z funkcją wykonawczą i usłużną w stosunku do związkowców?

ANDRZEJ WYMAZAŁ

Jestem przewodniczącym komisji zakładowej w zakładzie liczącym 3 tys. osób, mam oprócz tego zastępców. Uważam, że to wszyscy są ludzie, którzy będą w „Solidarności” pracować tak samo dobrze jak ja. Dziękuję.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie widzę pytań. Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Prezentował się pan Wymazał Andrzej. Prosimy pana Andrzeja Zaracha.

ANDRZEJ ZARACH

Nazywam się Andrzej Zarach, Region Dolnośląski, kandyduję z listy regionu, ale jeśli będę wybrany, to nie będę reprezentować specjalnych interesów Dolnego Śląska, chociażby dlatego, że 18 lat żyłem tutaj, na Kaszubach, potem przez 7 lat byłem w Warszawie, gdzie skończyłem studia matematyczne i doktorat, 8 lat mieszkam we Wrocławiu.

Jeśli chodzi o pracę komisji, to zgodnie z moim wykształceniem, specjalizacją – logika, uważam, że przede wszystkim powinna być logiczna. To wystarczałoby dla Komisji Rewizyjnej. A dla mnie widziałbym pracę taką, jak analiza uchwał w stosunku do postępowania KK i jego prezydium. Po prostu umiejętność ocenienia. Po wyborze, gdyby to nastąpiło, zrezygnuję z wszystkich innych pełnionych funkcji w związku, aby nie było podejrzeń co do partykularnych interesów. Nie pełnię żadnych funkcji wykonawczych w związku.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania. Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Z ankiety wynika, że na studiach kolega należał tylko do Z[wiązku] M[łodzieży] S[ocjalistycznej]. Skąd brak przynależności do studenckich organizacji.

ANDRZEJ ZARACH

Została podana, tylko w ankiecie było, kiedy poprzednio należało się do organizacji politycznych, natomiast nie było pytania o byłe organizacje społeczne. Należałem do Z[rzeszenia] S[tudentów] P[olskich].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czwórka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co kolega sądzi o sprzedaży kartek tutaj, na terenie tutaj hali po cenie 20, 50 zł? Przez organizatorów.

ANDRZEJ ZARACH

To jest taka odpustowa działalność i uważam, że gdańska Komisja Rewizyjna powinna się przyjrzeć, po prostu. To jest ich zadanie, oni znają teren.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Nie widzę pytań. Dziękuję koledze.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Prezentował się pan Andrzej Zarach.

Prosimy pana Stefana Zazoniuka.

STEFAN ZAZONIUK

Stefan Zazoniuk, lat 50. Proszę państwa, w [19]52 r. skończyłem technikum górnicze w Bytomiu, wydział mechaniczny i od tego czasu pracowałem w przedsiębiorstwach górniczych na Dolnym Śląsku i ostatnie kilkanaście lat w Łęczycy, w zarządzie przedsiębiorstwa i w eksploatacji również. Od kilku lat jestem prawnikiem, tak że obecnie jestem magistrem prawa. Znam się trochę na finansach i dlatego też wydaje mi się, że mam jakieś kwalifikacje do tego, żeby być przydatny dla Komisji Rewizyjnej.

Jeżeli chodzi o przynależność do partii politycznych, więc należałem przez 2 lata do PZPR – od [19]56 do [19]58 r., legitymację złożyłem w [19]58 r. w komitecie powiatowym w Ząbkowicach Śląskich, łącznie z żądaniem ukarania winnych za czerwiec [19]56 r. i za wystrzelanie polskich oficerów w [19]52 r. Pozostało to bez odpowiedzi do dzisiaj.

Co bym chciał realizować tutaj w Komisji Rewizyjnej? Wydaje mi się, że powinniśmy zadbać o to, żeby ten nasz związek był naprawdę związkiem praworządnym i żeby ta odnowa moralna była realizowana w związku tak na dole, jak i na górze. Jesteśmy społeczeństwem deprawowanym przez tyle lat i postawy moralne czyste i ta moralność jest nam potrzebna w równym stopniu jak chleb i mydło, i wydaje mi się, że na to powinniśmy zwrócić szczególną uwagę. To chyba tyle. Jeżeli są jakieś pytania…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas.

Bardzo proszę o następnego kandydata.

WACŁAW ZEMAN

Moje nazwisko Zeman Wacław, Region Rzeszów. Jestem stomatologiem, nie jak tu podano – okulistą. Dlaczego wyraziłem zgodę na kandydowanie do Komisji Rewizyjnej? Podyktowane jest to rozszerzeniem jej kompetencji. Poza tym uważam, proszę państwa, że nadrzędnym celem, jakim jest praca Komisji Rewizyjnej, czyli kontrola, ale drugim celem jest po prostu współpraca zarówno z KK, jak i prezydium KK poprzez wykazywanie zawczasu jakichś niedociągnięć, które oni popełniają. Chodzi o to, żeby nasz związek działał prężnie i szybko, proszę państwa.

Pośród państwa jest dużo wątpliwości co do ludzi, którzy zostali wystawieni – czy będą uczciwi, czy nieuczciwi. Proszę państwa, należy zwrócić uwagę, że chyba wszyscy tutaj jesteśmy wybrani przez tą reprezentację, jak wskazywano, przez tych 10 tys. [mln] ludzi. Czyli wybrano najprawdopodobniej już tych ludzi uczciwych. I miejmy wreszcie troszeczkę do siebie zaufania, bądź co bądź mamy w naszym związku tą nazwę – „Solidarność”. Proszę, może pytania.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem spytać, czy jest pan na etacie związkowym? To jest jedna rzecz. I co pan sądzi o łączeniu funkcji związkowych?

WACŁAW ZEMAN

Nie, nie jestem na etacie. Jeśli chodzi o łączenie funkcji związkowych, uważam, że nie wszystkie powinny być łączone, natomiast jeżeli dana osoba nie potrafi po prostu wykonywać należycie swoich zadań, powinna z którejś z funkcji zrezygnować.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Koniec czasu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Zeman Wacław.

Prosimy, pan Żurawiecki Jerzy.

JERZY ŻURAWIECKI

Nazywam się Jerzy Żurawiecki, Region Konin, Spółdzielnia Pracy „Tkacz”. Z tą prezentacją to jest tak jak z kolejką w sklepie mięsnym, im bliżej końca, tym mniej w sklepie i zostaje mniej do powiedzenia.

Ale chciałbym zwrócić uwagę na to, czym chciałbym się zająć, gdybym został wybrany do Komisji Rewizyjnej. Uważam, że najważniejszą sprawą jest sprawa informacji, z góry do dołu i odwrotnie, sprawa szkoleń, szczególnie działaczy komisji zakładowych, problemy komisji zakładowych, dyscyplina wewnątrzorganizacyjna w związku, a szczególnie działaczy funkcyjnych i etyka działacza oraz członka związku. Uważam, że te rzeczy, gdybym był w Komisji Rewizyjnej, najbardziej bym pilnował i konsekwentnie rozliczał tych, którzy by nie wykonywali swoich obowiązków. Oraz konsekwentna realizacja uchwalonego programu i podjętych uchwał na zjeździe.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Pytania? Nie widzę.

Dziękuję koledze.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentował się pan Żurawiecki Jerzy. Prosimy, pan Żyliński Marek.

MAREK ŻYLIŃSKI

Żyliński Marek, Region Warmińsko-Mazurski. Chciałbym zwrócić uwagę szanownemu zjazdowi, że jestem ostatni na liście, tak że mamy wspólną szansę wyboru, ostatnią już.

Proszę koleżeństwa, dlaczego postanowiłem kandydować do KKR? Zdecydowałem się na podanie swej kandydatury w momencie porównania sprawozdania KKP ze swej działalności i sprawozdania KKR ze swoją własną oceną działalności krajówki. Moim zdaniem za duże mam w tym względzie rozbieżności. Ponadto sprawa ostatniego stanowiska prezydium krajówki w sprawie uchwały o samorządzie utwierdziła mnie w tej decyzji.

Czy się nadaję? Jestem z prowincji, z tzw. dołów, sądzę, że potrafię zachować czystość spojrzenia na wiele spraw, ponadto nie jestem w żadnych układach, nie licząc oczywiście warszawskiego.

Co będziemy robić? Proszę koleżeństwa, wydaje mi się, że koncepcję podziału Komisji Rewizyjnej na dwa zespoły czy trzy zespoły uzgodnimy na wspólnym posiedzeniu i wówczas zostanie wybrana koncepcja najbardziej optymalna. Natomiast uważam, że powinniśmy – wydaje mi się, że przekonam KK, a następnie zjazd – przyjąć jedną zasadę. Mianowicie Komisja Skrutacyjna [do Głosowań Tajnych] przyjęła zasadę przynoszenia kandydatów w worku. Wydaje mi się, że zasadne będzie wprowadzenie w pracach naszych zasady, żeby Komisja Rewizyjna wynosiła kandydatów w teczkach. Dziękuję.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję bardzo. To byli wszyscy…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

…kandydaci do Komisji Rewizyjnej.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Moment, jeszcze jest czas.

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję. Dopiero.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prezentacja przebiegła bardzo sprawnie i w związku z tym, proszę państwa, tuż po przerwie obiadowej będziemy mogli przeprowadzić wybory. A w tej chwili mam jedną bardzo ważną informację: drukarnia wydrukowała kartoniki z literą „K” – kandydat I KZD. Proszę bardzo, aby wszyscy kandydaci w tej chwili odebrali te kartoniki przy stoliku Komisji Mandatowej, teraz, podczas przerwy, aby mogli…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo o siedzenie na miejscu na razie.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prosimy jeszcze siedzieć. To jest bardzo ważne, ponieważ już po przerwie będzie głosowanie na kandydatów do Komisji Rewizyjnej. Mają państwo jeszcze te 2 godziny czasu, aby odszukiwać kandydatów, rozmawiać z nimi, zadawać pytania, abyście mogli sobie wyrobić pogląd, na kogo będziemy głosować.

Proszę kandydatów o odebranie karteczek przy stoliku Komisji Mandatowej.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę o siedzenie na miejscach na razie, proszę o spokój na sali. Podczas przerwy koledzy wydadzą kartoniki. Proszę nie ruszać się z miejsc. Dwie rzeczy.

Otóż pierwsza sprawa: do poligrafii przeznaczyliśmy oświadczenie kolegi Jerzego Nowaka w sprawie – ja tu odczytam tylko fragment – „Około 900 delegatów zapoznało się również ze sprawozdaniem Komisji Rewizyjnej związku Wałęsy. Ze sprawozdania jasno wynika, że na koncie dewizowym organizacji jest kilkadziesiąt tysięcy dolarów przekazanych dla wsparcia wywrotowej i antysocjalistycznej działalności »Solidarności« przez szczodrych mecenasów tej organizacji na Zachodzie. To jest agencja CzTK itd.”. Proszę państwa, nie chciałbym odczytywać całego tekstu, który każdy z delegatów otrzyma. Załącznikiem do tego tekstu będzie pełny wykaz ofiarodawców naszego konta dewizowego. Będzie to jednoznacznie określone. To jest pierwsza uwaga.

Druga sprawa to jest oświadczenie szefa Biura Prasowego I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”: „W związku z tym, że oświadczenie dotyczące odebrania akredytacji red. Krzysztofowi Bartnickiemu wywołało głosy krytyczne oraz liczne pytania delegatów, Biuro Prasowe Zjazdu informuje: 1) red. Krzysztof Bartnicki z gdańskiego ośrodka Telewizji Polskiej, redakcja »Panoramy«, był akredytowany przy II turze zjazdu bez ekipy realizatorskiej i bez prawa filmowania obrad. Oznacza to, że jedynym uprawnieniem wynikającym z tej akredytacji było prawo śledzenia obrad…

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 42, s. 203 (15):

Po prezentacji kandydatów do Komisji Rewizyjnej przewodniczący obrad odczytuje wyjaśnienie szefa Biura Prasowego:

„W związku z tym, że oświadczenie dotyczące odebrania akredytacji red. K. Bartnickiemu wywołało głosy krytyczne oraz liczne pytania delegatów, Biuro Prasowe Zjazdu informuje, że red. K. Bartnicki z gdańskiego ośrodka Telewizji Polskiej, redakcja »Panoramy«, był akredytowany przy II turze zjazdu bez ekipy realizatorskiej i bez prawa filmowania obrad. Oznacza to, że jedynym uprawnieniem wynikającym z tej akredytacji było prawo śledzenia obrad i komentowanie ich na antenie gdańskiej »Panoramy«. Fakt, że red. K. Bartnicki sfilmował z loży prasowej moment ogłoszenia wyników wyborów na przewodniczącego Komisji Krajowej, jest jaskrawym przekroczeniem jego uprawnień akredytacyjnych. Każda akredytowana przy zjeździe ekipa filmowa bądź telewizyjna ma prawo rejestrowania z loży prasowej przebiegu obrad. Red. Bartnicki w momencie akredytacji został poinformowany, że prawo to mu nie przysługuje.

Biorąc po uwagę fakt, że informacje i komentarze »Panoramy« gdańskiej, emitowane ze studia gdańskiego ośrodka TVP, były dotąd rzetelne i obiektywne, Biuro Prasowe nie uznało za stosowne pozbawienia dziennikarzy ośrodka gdańskiego TVP akredytacji w ogóle. Wobec powyższego nic nie wskazywało na możliwość nielojalnego zachowania się jednego z dziennikarzy reprezentujących tę redakcję.

Biuro Prasowe nie ma niestety możliwości przydzielenia każdej ekipie filmowej lub telewizyjnej akredytowanej przy zjeździe przedstawiciela służby porządkowej, który czuwałby nad stroną merytoryczną i formalną realizowanych materiałów. Przekroczenia etyki dziennikarskiej, których przykładem jest zachowanie się red. Bartnickiego, zdarzały się zawsze i niemożliwe jest ich całkowite wyeliminowanie. Biuro Prasowe Zjazdu wyraża delegatom swoje ubolewanie z powodu zaistniałego incydentu, informując, że dołoży wszelkich starań, aby nie powtarzały się one w przyszłości. Respektowanie uchwały zjazdowej z dnia 5 września br. o niedopuszczeniu do relacji filmowych ze zjazdu w TVP jest jedną z głównych trosk Biura Prasowego”.]

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę o ciszę zarówno na sali, jak i na galeriach. W tej chwili rozpoczynamy sesję popołudniową, w czasie której przystąpimy do wyboru Komisji Rewizyjnej na szczeblu krajowym.

Oddaję głos Komisji Mandatowej.

[I TURA WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_058_19811003 – 34 minuty 16 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prosimy służby porządkowe o zamknięcie drzwi. Delegatów wszystkich proszę o pozostanie na miejscach, o zajęcie swoich miejsc w sektorach. Tu przy stoliku pozostają tylko członkowie Komisji Mandatowej.

Jeszcze jedna bardzo ważna sprawa: ci delegaci, którzy nie brali udziału w dniu wczorajszym w wyborach na przewodniczącego związku i nie otrzymali karty głosowań, która dziś będzie potrzebna przy oddawaniu głosów do urn, ci tylko mogą podejść z przodu do stolika, do przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej, która po sprawdzeniu wyda kartę głosowań. Tylko te osoby, które wczoraj nie uczestniczyły w wyborach na przewodniczącego, zgłoszą się do przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej.

[Brak fragmentu nagrania]

Przebieg wyborów będzie podobnie wyglądał jak w dniu wczorajszym. Przedstawiciele KMW podejdą do wszystkich sektorów, po sprawdzeniu mandatu, i tylko mandatu, wydadzą kartę wyborczą. Proszę nie dokonywać na karcie wyborczej żadnych skreśleń, zanim nie przejmie dalszego toku wyborów Komisja Skrutacyjna.

Zanim przystąpimy do tego, chciałam państwu przedstawić, jako przewodnicząca KMW, usprawiedliwienie obydwu nieobecnych osób spośród delegatów [kandydatów] do Komisji Rewizyjnej: pan Ryszard Lange i pan Tadeusz Mikuła. Obaj ci kandydaci są w tej chwili obecni, mimo że są chorzy. Mają usprawiedliwienie lekarskie i dlatego nie byli w stanie zaprezentować się państwu w prezentacji przedpołudniowej kandydatów. Pan Ryszard Lange i pan Tadeusz Mikuła.

Za chwileczkę Komisja Mandatowa przekaże mi protokół z dnia dzisiejszego. Protokół obecności delegatów. I po odczytaniu tego przystąpimy do wydawania kart wyborczych.

Protokół nr 13 Komisji Mandatowo-Wyborczej I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”:

„Komisja po sprawdzeniu listy delegatów na I Krajowy Zjazd Delegatów przedstawionej przez Krajową Komisję Wyborczą stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów. W dniu 3 października 1981 r. na sesji porannej obecnych było 717 delegatów, co stanowi 89,9 proc. Ilość ta spełnia wymagania statutowe uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności delegatów. Gdańsk dnia 3 października 1981 r.”. Podpisy członków Komisji Mandatowo-Wyborczej.

Nasz zjazd w dniu dzisiejszym jest prawomocny do odbycia wyborów. Prosimy bardzo, przedstawiciele, członkowie KMW, prosimy o udanie się do sektorów w celu wydania kart wyborczych. Rozpoczynamy wydawanie kart wyborczych.

[Brak fragmentu nagrania]

[Komisja] Mandatowo-Wyborcza ma taką propozycję, aby dwaj kandydaci, którzy ze względu na chorobę nie mogli się prezentować w sesji porannej, teraz, kiedy na sali panuje cisza, są wydawane karty wyborcze, mogli wykorzystać, każdy z nich te swoje 2 minuty do prezentacji. Jednakże prosiłabym, aby nie było już w tej chwili zadawania pytań. Nie ma tutaj, w prezydium nikt nie siedzi, trudno jest w tej chwili kontrolować czas.

Bardzo proszę pana Ryszarda Lange i pana Tadeusza Mikułę, aby zaprezentowali się delegatom. Jest to jeszcze szansa, ponieważ państwo jeszcze nie oddali swoich głosów.

RYSZARD LANGE

Dzień dobry państwu, przepraszam za opóźnienie, czuję się niezbyt dobrze, dlatego też dziękuję komisji, że zezwoliła mi jeszcze na prezentację. Z zawodu jestem nauczycielem, mam 41 lat. W liceum uczę matematyki, uczyłem matematyki do tej pory oraz informatyki. Po wyborze przez Walny Zjazd Delegatów zostałem wybrany na sekretarza Zarządu Regionu Elbląg oraz na delegata na ten zjazd.

W Komisji Rewizyjnej, do której kandyduję, gdybym został wybrany, będę przede wszystkim dbał o to, by z tej trybuny na przyszłym zjeździe nie dochodziło do wypowiedzi takich, jak dochodziło w tym roku.

Działalność Komisji Rewizyjnej jest działalnością odpowiedzialną, zresztą jest to jedna z władz związku i trzeba pamiętać o tym, że tam muszą być ludzie, którzy przede wszystkim znają pewne prawidła działania tej komisji, znają księgowość. To tyle z mojej strony. Dziękuję państwu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję. Prezentował się pan Ryszard Lange. W tej chwili proszę o prezentację pana Tadeusza Mikułę.

TADEUSZ MIKUŁA

Dzień dobry i najmocniej przepraszam za nieobecność na sesji rannej. Jestem z wykształcenia prawnikiem, obecnie pełnię funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej w Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. Armii Ludowej w Łodzi.

Moje zainteresowania przy ewentualnym wyborze do władz krajowych, do władz rewizyjnych szłyby w kierunku respektowania zasady zgodności podejmowanych uchwał ze statutem – to jest jeden kierunek. Drugim kierunkiem jest również sprawa niezwykłej wagi, mianowicie prawidłowe funkcjonowanie gospodarki finansowej związku i od strony formalnej, jak i od strony celowości dokonywanych wydatków.

Chciałbym jeszcze oświadczyć, że moim zdaniem praca Komisji Rewizyjnej powinna odbywać się systematycznie, na bieżąco, przez cały okres kadencji, a nie jedynie na sesjach półrocznych, czy rocznych i wyrywkowych kontrolach. Komisja Rewizyjna powinna funkcjonować tak często, jak będzie tego potrzeba.

I ostatnia sprawa: sądzę, że byłoby rzeczą karygodną, gdyby w pracy Komisji Rewizyjnej zabrakło takiego elementu, czy powiedzmy takiego kierunku działania, który zmierzałby do ostatecznego załatwienia sprawy wynagrodzeń dla pracowników, dla działaczy związkowych i kontroli wypłacanych wynagrodzeń z tabelami i z taryfikatorami.

Coś jeszcze, co się tyczy mnie, spraw osobistych – jestem żonaty, jedno dziecko. Dziękuję. To wszystko.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję bardzo.

Tak więc wszyscy kandydaci do Komisji Rewizyjnej mieli możność zaprezentować się przed państwem.

[Brak fragmentu nagrania]

…delegatów o pozostanie na miejscach i nieskreślanie jeszcze nazwisk w kartach wyborczych do momentu przejęcia prowadzenia wyborów przez Komisję Skrutacyjną. Członkowie KMW już za chwilę zakończą wydawanie kart wyborczych.

[Brak fragmentu nagrania]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

[Brak fragmentu nagrania]

…o skreśleniu, mam to na myśli, że możecie państwo popełnić błędy pod tym kątem, że głosy wasze będą nieważne. Wczoraj znaleźliśmy kilka błędnych skreśleń. Jeśli państwo nie głosujecie na dane nazwisko, to należy to nazwisko skreślić poziomo, począwszy od numeru porządkowego, przez numer mandatu i przez nazwisko. To jest pierwsza z tych uwag.

Dalej, proszę państwa, jeżeli się na dane nazwisko nie głosuje, to nie należy zostawiać czystej kartki, czy na daną listę, bo ten głos po prostu jest głosem nieważnym. Głos ważny to jest taki, kiedy państwo skreślicie wszystkie nazwiska. Jest to wówczas głos ważny – wstrzymujący.

I jeszcze jedna uwaga. Proszę nazwisk jako całości nie brać w obwódki. Bo państwo potraficie zrobić w ten sposób – zostawić pozostałe nazwiska nieskreślone i jedno w obwódkę. To jest również głos nieważny. Więc bardzo proszę o skupienie i uwagę.

Ponadto jeszcze jedna uwaga – tak proszę karty nie kreślić, czyli poprzecznie, po przekątnych. Tak się nie skreśla kart – tylko poziomo. Dziękuję państwu.

Poproszę Komisję Skrutacyjną na swoje miejsca.

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 42:

O [godz.] 16.04 przedstawiciele Komisji Skrutacyjne] zajmują swoje miejsca przy urnach, pokazują delegatom, że są one puste. Rozpoczynają się wybory.

O [godz.] 16.26 urny zamknięto i przekazano Komisji Skrutacyjnej. W związku z tym, że praca Komisji Skrutacyjnej jest jawna i odbywa się na sali obrad, wznowienie obrad plenarnych zapowiedziano na [godz.] 17.00.]

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

Następnie wystąpienie jednego z członków prezydium z oświadczeniami dziennikarzy. Kolejna pozycja – wystąpienie Jana Kułaja[9], przewodniczącego NSZZ R[olników] I[ndywidualnych „Solidarność”]. Następnie przedstawiciele Huty Szkła „Irena” z Inowrocławia pragną przekazać zjazdowi upominek.

[Brak fragmentu nagrania]

…Januszowi Onyszkiewiczowi.

[INFORMACJA PRASOWA RZECZNIKA I KZD

JANUSZA ONYSZKIEWICZA]

[PD 1kzd_2t_058_19811003 – 46 minut 52 sekundy]

JANUSZ ONYSZKIEWICZ – rzecznik prasowy I KZD

Ja może zacznę od wiadomości z nasłuchu radiowego z dnia dzisiejszego z godz. 14.15. Mianowicie BBC w swoim programie omawia list węgierski do „Solidarności” i mówi, że list ten może stanowić punkt zwrotny w ustosunkowaniu się bloku radzieckiego do „Solidarności”. Korespondent warszawski dodaje, że Węgrzy gotowi się wydają przyjąć „Solidarność” jako potencjalnego partnera.

Jeśli chodzi o reakcje radzieckie, to oznaki umiarkowania w Gdańsku nie zrobiły większego wrażenia, jak dotąd. Korespondent TASS nic nie wspomina o zobowiązaniu do współpracy z rządem i nazywa obecną turę zjazdu jeszcze bardziej wrogą wobec socjalizmu niż I tura.

Dzienniki brytyjskie piszą dzisiaj nadal o sprawach polskich, zwłaszcza o ponownym wybraniu Wałęsy na przewodniczącego. Korespondent „Timesa” z Gdańska podaje, że wczorajsze wybory wskazują, że delegaci udzielili poparcia jednemu z najbardziej umiarkowanych i niesłuszne okazały się przepowiednie, jakoby znaczna część delegatów miała dać wyraz niezadowoleniu z powodu tego, co niejednokrotnie uważane jest za tendencję Wałęsy do podejmowania decyzji bez uzgadniania i bez uwzględniania życzeń szeregowych członków związku. „Guardian” natomiast pisze, że Wałęsa zdawał sobie sprawę, dlaczego duży procent delegatów głosował przeciwko niemu, i że wybór Wałęsy na przewodniczącego prezydium powitany został przez większą część polskiego kierownictwa z ulgą.

„Trybuna Ludu” podaje dosyć obszerny komentarz o obradach. Taki cytat można podać następujący, że: „Kolejni mówcy z autentyczną troską mówili o fatalnym stanie naszej gospodarki”.

Jeśli chodzi o prezentację kandydatów, to komentowana jest ona przez Jana Bieleckiego, który snuje ogólne refleksje w oddzielnym, autorskim felietonie, mówiąc, że sala najbardziej żywiołowo reaguje na wszelkie spektakularne hasła, zwłaszcza te, które są podane w odpowiednim, nieprzychylnym dla socjalizmu, dla partii, dla sojuszy zabarwieniu, i że nawet realistycznie myślący delegaci nie chcą lub nie potrafią spojrzeć trzeźwo na dzień dzisiejszy i na konstruktywny program i że korzystają w swoich, nawet dość umiarkowanych wystąpieniach z demagogii, żeby w ten sposób jakoś uzyskać sobie przychylność. Dziennik Telewizyjny podaje bez specjalnego komentarza wyniki wyborów. W telewizji jest to dosyć krótka informacja i – jak już mówiłem – niespecjalnie pogłębiona. Określono tutaj zarówno Rulewskiego, jak i Jurczyka jako radykałów, dlatego że krytykowali zaakceptowaną ustawę o samorządzie.

BBC w godzinach rannych też podaje wiadomość o wyborze Wałęsy, wybija jego słowa, że należy uczynić wszystko dla uzyskania porozumienia z rządem.

Jeśli chodzi o radio szwajcarskie, to w swoim serwisie angielskim podaje taką informację, że Rulewski, który jest uważany za najbardziej radykalnego kandydata, w swojej mowie wezwał do wystąpienia przez Polskę z Układu Warszawskiego kierowanego, jak twierdził, przez sowiecki imperializm. Taka jest relacja radia szwajcarskiego [oklaski].

Jeśli chodzi o radio Moskwa, to nie ma jakichkolwiek w ogóle wiadomości o zjeździe, jest tylko taka ogólna informacja o tym, że polski rząd i partia robotnicza otrzymują wiele rezolucji, w których potępia się „Solidarność”. To właściwie tyle.

Jeśli chodzi o przegląd prasy zachodniej z wczoraj, to jest parę interesujących komentarzy. „Los Angeles Times”, amerykańska gazeta, pisze o programie i tu jest cytat: „Jak na stosunki w Europie Środkowo-Wschodniej, jest to dokument niezwykły, lecz jak na sytuację w Polsce – raczej umiarkowany”. „Le Monde” pisze o nastrojach na zjeździe w sposób następujący: „Wielu delegatów chciałoby od kierownictwa »Solidarności« bardziej stanowczej postawy i mniej ugodowości wobec władz, ale można wyczuwać, że pragną oni też większej stabilizacji w kraju i zgodziliby się na politykę współpracy z władzami, gdyby tylko partia umożliwiła to swym postępowaniem”.

Natomiast „Washington Post” zajmuje się sprawami politycznymi i pisze, że „dotychczasowy rytm wydarzeń, polegający na gwałtownych odruchach, próbach siły i kompromisach, ale zawartych dopiero na krawędzi przepaści, stwarza zbyt wiele ryzyka i jest zbyt kosztowny. Konieczne jest zarówno ze strony »Solidarności«, jak i władz bardziej poważne zajęcie się sprawą gospodarki w spokojniejszej atmosferze. Jakakolwiek strona dążąca do wielkiej próby sił na płaszczyźnie politycznej bierze na siebie ogromną odpowiedzialność. Tego rodzaju postępowanie może spowodować wewnętrzny krach, a oznaczałoby to, że sami Polacy oddaliby Moskwie przysługę, robiąc za nią brudną robotę”.

„Il Messagero”, dziennik włoski, uważa, że jeśli chodzi o stosunek Moskwy, to ataki są niezmienione, ale uważa, że już pewna się rzecz zmienia, mianowicie, że w komentarzach radzieckich zawarta jest informacja, że utworzenie „Solidarności” było wyrazem protestu przeciwko systemowi władzy, natomiast jeśli chodzi o KOR, to TASS cytuje za „Żołnierzem Wolności” informację, że KOR przypomina – znaczy według „Żołnierza Wolności” – przypomina lożę masońską.

Prasa tygodniowa zawiera sporo materiału. Podana jest dosyć ciekawa statystyka w „Polityce” badań opinii publicznej, przeprowadzonych w czasie trwania I tury zjazdu o ocenie środków masowego przekazu i w ogóle. 90 proc. ocenia stosunki między władzą a „Solidarnością” jako złe. Winę za ten stan rzeczy 28 proc. przypisuje władzy, a 4 proc. „Solidarności”. Większość uważa, że wina leży po obu stronach. Natomiast jeśli chodzi o zaufanie do rządu, to w porównaniu z wiosną spadło bardzo wyraźnie – w kwietniu wynosiło 70 proc., obecnie 38 proc. Jeśli chodzi o stopień akceptacji Dziennika Telewizyjnego, to tuż po zamachu na papieża to był to najlepszy okres – wynosił on 50 proc., a obecnie kształtuje się na poziomie 15–18 proc. A więc jest to bardzo znaczny spadek.

Inne komentarze prasy zachodniej podnoszą bardzo silnie naszą bardzo złą sytuację ekonomiczną. Jeśli chodzi o sprawę Sejmu i sprawę samorządów, dzienniki rzymskie twierdzą, że uchwalona przez Sejm wbrew opozycji twardego skrzydła PZPR ustawa o samorządzie robotniczym stwarza, obiektywnie rzecz biorąc, płaszczyznę porozumienia z „Solidarnością”.

Dużo stosunkowo miejsca zajmują w dalszym ciągu informacje o KOR-ze. Prasa czechosłowacka natomiast podnosi pewien inny element, mianowicie korzystając z rocznicy układów monachijskich, zaczyna przypominać bardzo intensywnie nasz udział w tej całej sprawie. Wygląda na to, że pragną rozbudzić jakieś uczucia antypolskie. W jednym z artykułów np. opublikowanych w „Trybunie” – to jest organ, tygodnik KC KPCz – autor Lukas pisze: „Mocarstwa zachodnie biernie przyglądały się polskiemu ultimatum w sprawie odstąpienia ziemi cieszyńskiej, stanowiącemu naruszenie także litery dokumentów monachijskich. Polska Becka, której nie zaproszono do trybunału w Monachium, wymuszała łup, tak samo jak Hitler, grożąc wojną. Mówiąc słowami czechosłowackiego ministra spraw zagranicznych, wbiła ciężko rannemu sztylet w plecy”.

No i na sam koniec, w Płocku kolportowane są ulotki znanej proweniencji, takiej mniej więcej treści: „Niezależny i Samorządny Teatrzyk Kukiełek i Marionetek przedstawia Cud Mniemany, czyli jak z Polski zrobić Japonię. Scenariusz KSS KOR, reżyseria Kuroń, Michnik[10], Modzelewski przy współpracy Geremka – jest to pewna nowość, muzyka – radio Free Europe. Grają: Jan Rulewski – męczennik natchniony, Bogdan Lis – Judasz, Andrzej Słowik – widmo głodu, Andrzej Rozpłochowski – Casanova dla Ubogich, Andrzej Gwiazda – UFO, Marian Jurczyk – mistrz dyplomacji. Silna grupa pod wezwaniem KPN, a w antrakcie żonglerka słowna w wykonaniu Janusza Onyszkiewicza – jak odwracać kota ogonem” [śmiech]. No więc to tyle. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo panu Januszowi Onyszkiewiczowi. Wprowadził nieco lżejszy nastrój do naszych obrad.

Proszę państwa, mam do przedstawienia państwu kilka istotnych, jak mi się wydaje, dokumentów. Czynię to zresztą z prawdziwą przyjemnością.

„Do Prezydium I Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. W dniu 27 września, podczas wieczornej konferencji prasowej dziennikarze, członkowie SDP akredytowani przy zjeździe, opublikowali oświadczenie, pod którym złożyło podpisy 106 osób. Uprzejmie prosimy o załączenie naszego oświadczenia do oficjalnych dokumentów zjazdu. Za sygnatariuszy oświadczenia Jan Jakubowski, członek Rady SDP”.

Czytam tekst oświadczenia:

„Akredytowani przy I KZD »Solidarności« dziennikarze członkowie SDP wyrażają protest przeciwko kolejnemu wykorzystaniu Telewizji Polskiej do spowodowania w przeddzień obrad zjazdu napięcia w kraju, którego brzemiennym w skutkach objawem jest strajk w kopalni „Szczygłowice”. Jak świadczą przedstawione nam przez naocznych świadków wydarzeń fakty, przyczyną skłócenia załogi, a w konsekwencji incydentów na terenie kopalni, zakończonych aresztowaniem działacza »Solidarności«, była próba nieobiektywnego przedstawienia stanowiska załogi przez ekipę Dziennika Telewizyjnego w drażliwej kwestii uchwały nr 199. Budzi nasz sprzeciw posłużenie się ekipą dziennikarską telewizji do gry politycznej, w myśl skompromitowanego w sierpniu [19]80 r. scenariusza. Budzi naszą dezaprobatę postawa niektórych dziennikarzy, którzy godzą się wykonywać polecenia zmierzające do dezinformacji i jątrzenia społeczeństwa.

W czasie, gdy w interesie narodu i państwa najwyższym nakazem moralnym jest dążenie do ugody i poszukiwania kompromisowych rozwiązań nabrzmiałych sprzeczności, wykorzystywanie środków masowego przekazu, a zwłaszcza telewizji do wytwarzania sztucznych podziałów w społeczeństwie i burzenia spokoju wywołuje nasz stanowczy protest. Jednocześnie popieramy stanowisko delegatów Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, apelujące do załóg kopalń, aby zaniechali strajku na czas trwania zjazdu. Gdańsk, 27 września1981 r.” [oklaski].

Kolejny komunikat:

„W dniu 28 września br. odbyło się plenarne posiedzenie Komitetu Porozumiewawczego Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych, na którym m.in. omawiano problemy związane ze współpracą z Komitetem ds. Radia i Telewizji, wynikające z zaproszenia niektórych związków do Rady Programowej Radia i Telewizji. Powołano komisję do spraw radia i telewizji. Zdecydowano, iż związki zrzeszone w Komitecie Porozumiewawczym Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych nie wezmą udziału w Radzie Programowej Radia i Telewizji wskutek wyraźnych niezgodności w statucie Komitetu ds. Radia i Telewizji z artykułem 83 Konstytucji PRL oraz punktem 3 porozumień gdańskich. Sekretarz komisji Jan Zalewski” [oklaski].

I jeszcze jeden apel, tym razem jednego z delegatów:

„W sierpniu 1980 r. zespół Teatru Dramatycznego w Gdyni, Opery Bałtyckiej, literaci i naukowcy Wybrzeża przyłączyli się do MKS w Stoczni Gdańskiej. Gdy nasz związek zarejestrowano, znaleźliśmy poparcie wszystkich stowarzyszeń i związków twórczych i naukowych. W sierpniu [19]80 r., ryzykując wszystkim, w imieniu narodu, o spełnienie 21 społeczno-narodowych postulatów okupował zakłady pracy robotnik. Dziś my wszyscy możemy włączyć się czynnie w tę walkę, artyści i naukowcy. Telewizja jest własnością społeczną. Ten postulat porozumienia gdańskiego, mimo wielu wysiłków związku, nie został spełniony. A przecież bierzemy czynny udział w funkcjonowaniu tej kłamliwej instytucji, uczestniczymy w programach telewizji. Swoim uczestnictwem czynimy wiarygodnym jej program.

I KZD NSZZ »Solidarność« zdecydował o niekorzystaniu z usług tak funkcjonującego środka komunikowania społecznego. Apeluję do wszystkich koleżanek i kolegów aktorów, naukowców, artystów – zaprzestańmy współpracy z ludźmi, którzy naszą wiedzę i talent podporządkowują jednej tylko grupie mającej dziś władzę. Punkt 3 porozumienia gdańskiego nie został dotąd zrealizowany. Jeżeli do końca października br. Radiokomitet nie będzie podporządkowany społecznej kontroli, zrezygnujemy ze współpracy z Telewizją Polską. Stracimy na tym parę złotówek, wynikających z proponowanych nam umów o dzieło, zyskamy poczucie godności i świadomość spełnionego obowiązku wobec idei »Solidarności«. Naszą wiedzę i talent oddajmy społeczeństwu, niech jego głos określa naszą wartość”. Podpisano: Szymon Pawlicki, aktor, członek stowarzyszenia Z[wiązek] A[rtystów] S[cen] P[olskich], delegat Regionu Gdańskiego 01040 [oklaski].

Przekazujemy to do dokumentów zjazdu.

Proszę kolegę Fudakowskiego o dalsze prowadzenie.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, obecnie proszę Jana Kułaja, przewodniczącego NSZZ R[olników] I[ndywidualnych „Solidarność”] o zabranie głosu. Ponieważ zdaje się, że Jan Kułaj w tej chwili nie jest obecny na sali, w związku z tym proszę przedstawicieli Huty Szkła „Irena” w Inowrocławiu o przekazanie swego upominku dla zjazdu. Idzie, wobec tego aktualna jest sytuacja. Proszę Jana Kułaja o zabranie głosu [oklaski].

[WYSTĄPIENIE PRZEWODNICZĄCEGO NSZZ RI „SOLIDARNOŚĆ”

JANA KUŁAJA]

[PD 1kzd_2t_058_19811003 – 1 godzina 4 minuty 17 sekund]

JAN KUŁAJ

Moi drodzy, na początku chciałem powiedzieć kilka zdań na ten temat, po prostu związanych z wami i z rolnikami. Pierwsza rzecz to jest taka, że bardzo byłem zdziwiony, że sobie robotnicy wybrali swego przywódcę i od razu go tak szybko schowali wczoraj, że myśmy go nie mogli znaleźć, aby od rolników zanieść mu kwiaty. I naprawdę, jak żeście go wybrali w demokratyczny sposób, to Wałęsa jest narodowy, a nie prywatny i go nie chowajcie, bo go wszyscy tak lubią. Niech się naród pocieszy nim przez chwilę po prostu, żeby był nawet taki mały już po tym scałowaniu, to tak być musi, bo już nie jest osobą prywatną. I naprawdę nie chowajcie go tak, bo dlatego, że my go nie znajdziemy czasem [oklaski].

Druga sprawa to jest taka. Moi drodzy, trzeba powiedzieć otwarcie, że jedną z głównych po prostu tez do działania programu waszego i naszego to jest współpraca obydwu związków. I to, co słyszałem, oczekując na tą chwilę, aby zająć głos dzisiaj, nie zadowala nas rolników dlatego, że po prostu jest za mało dyskusji na temat współpracy obydwu związków. A wiecie, że wy jesteście większością robotników, a my jesteśmy większością rolników i przez te obydwa związki musimy w jakiś sposób starać się wyprowadzić kraj na płaszczyznę niepogłębiania się kryzysu. Uważam, że stać nas – obydwa związki – na to.

Niemniej jednak musimy wiedzieć, że związek zawodowy „Solidarność” jest związkiem, który liczy ponad 10 mln członków i, moi drodzy, nie jest powiedziane, że związek ten ma być tylko do obrony interesów robotników i ma być tylko do podziału tego, co zostanie wyprodukowane. Uważam, że w tej chwili naprawdę nadszedł czas, aby przywódcy tego związku wraz z rolnikami, z chłopami poznali bardziej ten cały cykl produkcji – skąd się bierze chleb, skąd się bierze żywność – i żebyśmy razem stanęli wspólnie krok w krok.

Dlatego to mówię, moi drodzy, że w tej chwili naprawdę wy, jako robotnicy, będziecie mieli możliwość zauważenia prawdziwej samorządności. I poprzez swoje samorządy robotnicze wy będziecie mieli więcej kłopotów, aniżeście mieli dotychczas. Będziecie mieli to samo, co mają chłopi, że o wszystko trzeba zadbać, że trzeba będzie walczyć, wreszcie zacząć walkę o to, żeby można produkować. Moi drodzy, taka jest prawda, do tego samorządy robotnicze was zmuszą i w tej chwili wy stajecie przed konkretnym zadaniem i tutaj już nas, obydwa związki, łączy ta jedna idea i dążność do tego, żeby nam pozwolono produkować.

To przecież nasz związek o nic więcej nie chce walczyć, tylko o to, żeby nam pozwolono produkować. My walczymy o to, żeby mieć prawo do własności ziemi, żeby mieć środki do produkcji i jaką taką opłacalność, bo nie ma możliwości nabycia środków, dokładania do rolnictwa w tej chwili.

Moi drodzy, taka jest prawda i każdy to musi zrozumieć. Niemniej jednak chcę wam powiedzieć, że w tej chwili jeszcze są siły, które działają na niekorzyść dla obydwu związków, starają się przeciwstawić w tej chwili jeden związek przeciwko drugiemu związkowi. I tutaj nie chcę nikogo obrazić, ale dziennikarze i redaktorzy niekiedy występują z takimi dziwnymi pytaniami, w imieniu robotników, że żaden robotnik by sobie na to nie pozwolił. Bo chcę wam powiedzieć, że jeśli się mówi, że się sprzedaje jajka po 25 zł, to jest tak samo prawdziwe, jakby ktoś powiedział, że jakąś tam śrubkę stoczniowiec chciał sprzedać czy górnik za 1000 zł. To jest normalna tzw. naiwność, ale niemniej jednak są takie próby, puszcza się takie kaczki, aby zbadać odczucie chłopów.

Chcę wam powiedzieć jeszcze jedną rzecz: że naprawdę w tej chwili musimy nasilić współpracę między sobą. I miałbym taką prośbę do najwyższej władzy związków zawodowych „Solidarność”, jaką jest zjazd, ażeby wyłonić komisję, która by mogła współpracować z przedstawicielami naszego związku [oklaski]. Należy to uczynić tak samo na szczeblach wojewódzkich. Niemniej jednak w niektórych województwach w tej chwili jeszcze nie są uregulowane sprawy tak, jak powinny. I właśnie my, obydwa związki, powinniśmy dbać o to, żeby organa wojewódzkie naszych związków dogadywały się i pracowały w ścisłej współpracy.

Niemniej jednak nie podoba mi się działalność niektórych przedstawicieli „Solidarności” robotniczej. Są to jednostki, że ingerują w sprawy „Solidarności” RI, tworząc niby to nowe pseudozwiązki pod nazwą „Solidarności Wiejskiej”, gdzie mają zrzeszać rolników i pracowników P[aństwowych] G[ospodarstw] R[olnych]. Ani nie mają upoważnienia ze strony robotników do tego, ani ze strony rolników. Uważam, że jeśli tyle siły i tyle pracy wniósł związek zawodowy „Solidarność” robotnicza w stworzenie się związku zawodowego rolników indywidualnych, w tej chwili powinniśmy godnie szanować tego, cośmy zdobyli.

Niemniej jednak chcę jeszcze tutaj powiedzieć krótko, że chłopi są za tym, aby w tej chwili ta ścisła współpraca się nawiązała. Ale mam tylko jeden żal, że kolegę Wałęsę zna każden dziadek na wsi, który nawet nosi potrójne okulary, ale żeby bramkarze na zjeździe po okazaniu dowodu nie chcieli wpuścić Kułaja, to ja uważam, że ja na rękach nie będę wszędzie wnosił bochenka chleba, żeby mnie wpuszczono [oklaski].

Chciałem jeszcze wam powiedzieć tutaj otwarcie, że w tej chwili stać wieś polską wyżywić naród, dlatego że były czasy bardziej przykre, czasy wojen i w tej chwili nie było też importu, tylko wojska z importu zjadały naszą polską żywność i wygrywały niby to wojny i daliśmy sobie radę [oklaski]. I teraz uważam – tak jak tutaj słyszałem z wypowiedzi niektórych działaczy – że jesteśmy w stanie wyżywić polski naród. Niemniej jednak trzeba jako główny cel obrać sobie najpierw odbudowę wsi, a poprzez wieś odbudowę państwa. Dlatego że jeśli nie odbudujemy wsi, nie ma mowy o żadnym wzroście produkcji, moi drodzy, bo nie będzie nią nikt zainteresowany.

A druga rzecz to jest taka, aby w miarę możliwości przestawić nasz przemysł i podjąć działania w tym kierunku, żeby jak najwięcej prac w tej chwili było wykonywanych dla wsi. Naprawdę chcę wam powiedzieć, że powinniście sobie wziąć to do serca, bo pewien jestem tego, że wielu ludzi, większość nawet, nawet w pierwszym pokoleniu wywodzi się ze wsi i wieś jest im bliska. Niemniej jednak uważam, że działania ludzi, którzy nie są bezpośrednio zżyci z wsią, nie będą tak doskonałe, jak poprzez działania wspólne.

I jeszcze raz apeluję o to, aby dzisiaj określił zjazd twarde stanowisko związku zawodowego robotników w stosunku do związku zawodowego rolników indywidualnych i aby po zjeździe, w jak najkrótszym czasie, kierownictwa obydwu związków mogły się spotkać.

Chciałbym jeszcze raz życzyć owocnych obrad, pomimo że się już zbliżacie ku końcowi, a koniec jest zawsze najważniejszy, bo wiemy, że w działalności „Solidarności” wszystkie finisze były sukcesem dla narodu i dla ogółu. Dziękuję i szczęść Boże [oklaski].

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Obecnie zabierze głos pan Asmundur Stefansson, przewodniczący Islandzkiej Federacji Pracy.

[WYSTĄPIENIE ASMUNDURA STEFANSSONA

– PRZEWODNICZĄCEGO ISLANDZKIEJ FEDERACJI PRACY]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_058_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_059_19811003]

ASMUNDUR STEFANSSON

[Tłumaczenie z języka angielskiego]

Bracia i siostry, chciałbym zacząć od pogratulowania kongresowi wyboru Lecha Wałęsy na przewodniczącego KKP.

„Solidarność” na całym świecie stała się symbolem nadziei, a Lech Wałęsa stał się symbolem „Solidarności”. W imieniu Islandzkiej Federacji Pracy chciałbym wykorzystać tę okazję do przekazania wam pozdrowień i najlepszych życzeń od robotników islandzkich. Istnieją różnice pomiędzy Islandią i Polską, klimat też się różni, przede wszystkim klimat polityczny, i choć różnimy się w wielu aspektach, nasza walka pozostaje taka sama. Mamy ten sam cel, to znaczy poprawę społeczno-politycznego położenia naszych członków i zwiększenie ich praw.

W bardzo krótkim czasie udało się wam zbudować silną i niezależną organizację, która stała się największą siłą w Polsce. Naród islandzki jest z wami, podziwia wasze zdobycze i sposób, w jaki załatwiliście najbardziej nawet delikatne sprawy [oklaski].

Jak zwykle solidarność jest jedyną bazą do budowy, jeżeli chcemy osiągnąć efekty i bez wątpienia zasłużyliście na tę nazwę. W Islandii związki walczyły o swe uznanie na początku bieżącego stulecia. W naszym kraju związki zostały ustanowione mniej więcej w tym samym czasie, kiedy kraj nasz uzyskał niepodległość po zrzuceniu kilkusetletniej dominacji norweskiej i duńskiej. Jestem pewien, że zdajecie sobie sprawę ze znaczenia naszego uzyskania suwerenności i możliwości kierowania naszym życiem zgodnie z wolą narodu i naszym kulturowym dziedzictwem [oklaski].

Islandzki ruch związkowy jest niezależny od wszelkich partii politycznych, niemal każdy człowiek pracy jest członkiem naszego związku. Naszym zadaniem jest koordynacja różnych opinii i wspólna działalność w walce o lepsze życie dla robotników islandzkich. Jeden z wczorajszych mówców powiedział, że politycy nie mają sumienia. Gdy przyjrzymy się im bliżej, okaże się, że niektórzy z nich mają jednakże sumienie. Nasze doświadczenie pokazuje jednak, że istnieje ogromna różnica pomiędzy ich obietnicami a ich spełnieniem. Jesteśmy doświadczeni w negocjowaniu spraw z naszym rządem, mamy doświadczenia kompromisów i złamanych obietnic. W każdej sytuacji ruch związkowy musi bronić swych praw i naciskać na postęp. Chociaż ruch związkowy nie ma powiązania z żadną partią polityczną, jest on z natury ruchem o naturze politycznej. Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że sytuacja islandzkiego robotnika jest tylko częściowo decydowana przy stole przetargowym z pracodawcą. W naszym systemie rynkowym rząd również odgrywa kluczową rolę w ustaleniu ostatecznego rezultatu. Dyskusja, której słuchałem na tym zjeździe, wykazuje, że z otwartą głową poszukiwaliście realistycznych rozwiązań. Mimo iż istnieją różnice opinii, razem wypracowujecie rozwiązania.

Obecnie wpisujecie nowy rozdział w historii międzynarodowego ruchu związkowego. Zrodziły się nowe nadzieje. Oczy ludzi pracy na całym świecie skierowane są na was. Popieram nasze poparcie. Dowiedliście, że możecie dać sobie radę w skomplikowanych i trudnych sytuacjach. Pokazaliście światu, iż wszystko jest możliwe, jeżeli ma się wolę, odwagę i silną solidarność. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo przedstawicielowi islandzkich związków zawodowych [oklaski].

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Obecnie proszę delegację Huty Szkła „Irena” z Inowrocławia o wręczenie daru dla Zjazdu.

PRZEDSTAWICIEL HUTY SZKŁA „IRENA”

W imieniu członków „Solidarności” zakładowej Huty Szkła „Irena” oraz Oddziału Zarządu Inowrocławskiego serdecznie pozdrawiamy delegatów, życzymy owocnych obrad, wszystkiego najlepszego. Dziękuję [oklaski].

[PROPOZYCJE ZMIAN W SPOSOBIE PREZENTACJI

KANDYDATÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_059_19811003 – 10 minut]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy pięknie.

Proszę państwa, za chwilę udzielę głosu Komisji Mandatowo-Wyborczej. Nim jednak to nastąpi, muszę odczytać wniosek formalny, który do nas wpłynął, i proszę Komisję Mandatową o ewentualne wzięcie go pod uwagę. Pan Kazimierz Jarzmik, numer mandatu 15013, Małopolska: „Wnoszę o zmianę sposobu prezentacji kandydatów do KK, bowiem obecny sposób nie gwarantuje sali zadawania pytań, co w tym przypadku jest bardzo istotne. Proponuję 2 minuty dla kandydata i minuta dla sali. Jeżeli kandydat nie wykorzysta 2 minut, czas pytań jest odpowiednio dłuższy. Jeśli jest to niemożliwe ze względu na czas, to podzielić 2 minuty na minutę dla kandydata, minutę dla sali”.

Czy ktoś z państwa chciałby wypowiedzieć się przeciw wnioskowi? Mikrofon nr 6 proszę. Dziewięć, przepraszam najmocniej, dziewięć.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja chciałbym zwrócić uwagę, że wiele wniosków tego typu wpływa do sekretariatu i one są przekazywane do Komisji Mandatowo-Wyborczej. Więc uważam, żeby nie głosować tych pojedynczych wniosków, tylko w Komisji Mandatowo-Wyborczej ustalić jakieś wersje kompromisowe i dopiero to przedstawiać sali do głosowania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Poproszę Komisję Mandatową o wypowiedzenie się w tej sprawie.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak, tak, jestem.

Proszę państwa, istotnie wiele tego typu wniosków wpływa do nas i Komisja Mandatowa mogłaby się tylko cieszyć, bo stwarza to lepsze szanse prezentacji kandydatów. Ale nie my ustalamy czas trwania prezentacji. Państwo sami rozumieją i sami zadecydowaliście, że mają to być 2 minuty. Nie dlatego, że ten czas jest absolutnie wystarczający, tylko że no musimy kiedyś ten zjazd zakończyć.

Mam jeszcze jedno tylko zastrzeżenie, chociaż, jak powiadam, jestem ogromnie za tym, żeby umożliwić zadawanie pytań. Istotne jest to, co przedstawiają wnioskodawcy, że jeśli kandydat wyczerpie 2 minuty, to praktycznie nie ma możliwości zadawania mu pytań. Propozycje idą w dwóch kierunkach: jedne są takie, żeby kandydatowi zostawić minutę na prezentację, a drugą minutę zostawić na pytania, z tym że wyliczać z tego czasu, odliczać z czasu przeznaczonego kandydatowi czas, w którym trwa samo pytanie.

Nie mogę w tej chwili zadecydować o tym sama – o tym musi zadecydować sala, ponieważ poprzedni sposób prezentacji państwo przegłosowali znaczną większością głosów. Jeszcze jedno jest przeciwko temu. Sprawa mianowicie, że kandydaci do Komisji Rewizyjnej mieli tylko te 2 minuty. Jeżeli teraz przedłużymy, byłyby to nierówne szanse dla wszystkich kandydatów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, w tej sytuacji, w demokratyczny sposób poddaję pod głosowanie tylko drugą część wniosku, który przed chwilą przedstawiłem. Kto jest za tym, aby podzielić dwuminutowy czas dla kandydata na minutę dla niego, a minutę dla sali, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję uprzejmie. Kto się wstrzymał?

Komisję Skrutacyjną poproszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek został oddalony.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

A zatem czy sposób prezentacji kandydatów w sensie czasu nie ulega zmianie?

Zwracam się do Komisji Mandatowej.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Jak do tej pory nie może ulec zmianie, ponieważ taki był czas przegłosowany.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dobrze. To poproszę o przedstawienie w ogóle samej formuły prezentacji kandydatów do KK.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Każdy kandydat ma 2 minuty czasu na prezentację własną. Państwo mają do dyspozycji listy kandydatów z wszystkimi danymi kandydata. Na monitorach są życiorysy. W dniu dzisiejszym jeszcze organizatorzy dostarczą nam dalsze życiorysy. Rano otrzymaliśmy życiorysy kandydatów do Komisji Rewizyjnej, w dniu dzisiejszym dostaniemy życiorysy kandydatów do KK. W tej sytuacji sposób prezentacji pozostaje niezmieniony. Kandydat przedstawia swoje imię i nazwisko. Na zakończenie dwuminutowej prezentacji lub prezentacji krótszej i pytań powtarzam nazwisko po to, żeby lepiej utrwalić. Jednocześnie kandydaci byli zobowiązani nosić literkę „K” – kandydat, co pozwala wszystkim państwu podchodzić do tych osób, zadawać im pytania, rozmawiać z nimi. To jest bardzo ważne. Myślę, że jeśli byłaby taka wola sali, to można by w jakichś przerwach organizować coś w rodzaju krótkich prezentacji, konferencji z kandydatami. Jeszcze jedna sprawa – wszyscy kandydaci, którzy się już zaprezentują, są proszeni przez salę, aby przeszli powoli dookoła sali, zanim wrócą na swoje miejsce. Po prostu jest to konieczne dlatego, że osoby siedzące w dalszych sektorach nie widzą dokładnie twarzy kandydata, nie bardzo mogą sobie skojarzyć osobę z nazwiskiem. O to kandydatów prosimy, mimo że w procedurze przedstawiania się nie było to głosowane.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Widzę, że są pytania.

Zechce pani jeszcze chwilkę pozostać, żebyśmy już mieli pełną jasność.

W kolejności mikrofon nr 12, 11, 6 i 3. Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, jesteśmy przed faktem właściwie najważniejszym na naszym zjeździe. Mamy wybrać ludzi, którzy przez dwa lata będą reprezentowali naszą wielomilionową organizację. Niedopuszczalną jest sprawą stawianie argumentów, że 2 minuty, że muszą mieć wszyscy równe szanse. Kandydujący na przewodniczącego mieli również 10 minut i nie można też utożsamiać, że mieli równe szanse z pozostałymi kandydatami do krajówki.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Strasznie pana przepraszam, ale pańska agitacja jest lekko spóźniona – sala przegłosowała.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Przepraszam bardzo, pan tutaj w tej chwili coś sugeruje.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Niczego nie sugeruję.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Oczywiście. Uważam, że musimy jako sala mieć prawa zadać każdemu kandydatowi pytanie, chyba że sala nie będzie sobie życzyła zadać pytań, to wiadomo, że nie będzie tych pytań [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Mikrofon nr 6, proszę.

BENEDYKT LEWANDOWSKI[11]

Lewandowski, Bydgoszcz, 012. Ja chciałbym zwrócić na jedno uwagę, żeby nie przerywano kandydatom odpowiedzi na jakiekolwiek pytanie, bo się zdarzało w przypadku Komisji Rewizyjnej. Ktoś odpowiadał na pytanie i przewodniczący prezydium z miejsca mu przerywał po prostu zdanie. Żeby to się nie powtarzało.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dobrze, to uwzględnimy, że jak pytanie padło, to żeby była już odpowiedź. Oczywiście. Dziękuję panu bardzo.

Mikrofon nr 11, proszę bardzo.

STANISŁAW ŁAKOMY

Łakomy Stanisław, 27011. Po co te chodzenie wkoło sali po tym i się patrzenie? To jeszcze może do każdego przyjść i się ukłonić. Przecie po to mamy te literki i każdy, kto chce, to może zobaczyć. Przecież ludzie, nie zdziwiajcie, nie róbcie cudów. A może nas dacie zamiast mięsa i szynek na parę dni, na niedzielę, jutro na wystawy – postawić nas na okna wystawowe. Przecież nie zdziwiajcie i nie róbcie cudów z tych ludzi.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, ja rozumiem…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chciałam powiedzieć, że to nie my robimy. Takie wnioski wpływają od delegatów i obiektywnie je przedstawiam.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mam kompromis, proszę państwa. Może wobec tego, kto chce, niech obejdzie wokoło salę. Kto nie, to nie. Nie róbmy z tego problemu.

Mikrofon nr 3 poproszę.

JAN ŁUŻNY

Ja chciał powiedzieć ino jedno: jeżeli my tu przyjechali do cyrku, to se jesce weźmy i konia tu na sala wprowadźmy. A jeżeli my przyjechali tu, żeby po prostu wybrać Krajowo Komisja Porozumiewawczo, bo kożdy myśli przyjechali my władze wybierać, ale to się bardzo myli. Krajowo Komisja Porozumiewawczo jest po to, żeby nos wszystkich razem pogodzić i żeby między nami nie było niesnasek. I nie róbmy cyrku, żeby wkółko hali chodził ktoś jak osioł [oklaski]. W końcu zrozumcie jedno – osły są, ale kej indziej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. To jest jeszcze raz za tym, co powiedziałem przed chwilą.

Mikrofon nr 1 proszę i mikrofon nr 12. Kończę dyskusję na ten temat.

RYSZARD KUSTRA

Ryszard Kustra, Pomorze Zachodnie. Proponuję, żeby powrócić do dobrego zwyczaju, żeby każdy zabierający głos jednak mówił, z jakiego jest regionu i jak się nazywa. A po drugie proponuję, żeby tą dyskusję przerwać, bo już pewne sprawy zostały przegłosowane.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Popieram pana.

Mikrofon nr 12. Koniec.

MIECZYSŁAW LACH[12]

Szanowni państwo, Lach Mieczysław, Piotrków Trybunalski. Ja to uważam, że jednak to przejście przez salę, biorąc pod uwagę, że nawet kandydat na prezydenta Stanów Zjednoczonych staje przed bramami czy innymi sklepami i podaje nawet rękę prostym wyborcom. Ja to tu np. zauważyłem, że kolega z Rzeszowa, twarz jego jest np. nieprzyjemna i już na niego nie będę głosował. Dziękuję [śmiech].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kończymy dyskusję w tym temacie.

Czy Komisja Mandatowa ma nam jeszcze coś do przekazania?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak.

Pierwsza sprawa to pan Łupina Zygmunt, mandat 31022, Region Środkowo-Wschodni, zrezygnował z kandydowania do KK. Pan Zygmunt Łupina zrezygnował, sam złożył takie oświadczenie do Komisji Mandatowo-Wyborczej, że rezygnuje z kandydowania do KK. Prosimy wykreślić.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Strona 17, proszę państwa.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Strona 17. To na razie wszystko. Po Komisji Uchwał i Wniosków przedstawimy państwu uwagi, poprawki do listy wyborczej kandydatów do KK.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, żebyśmy wybrali jak najlepsze władze, dajemy jeszcze kilkanaście minut czasu na tzw. kampanię wyborczą, ale oczywiście nie oznacza to, że państwo opuszczają salę. Mamy sprawę dość istotną.

Głos ma kolega Fudakowski.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jest sprawa pilna. Odczytam treść oświadczenia, proszę o uwagę:

„Z coraz większej liczby zakładów pracy nadchodzą alarmujące wieści świadczące o dążeniu aparatu władzy do zdławienia prawdziwego i niezależnego ruchu samorządowego załóg. Dyrektorzy przedsiębiorstw wydają polecenia służbowe, w których powołują odgórnie komisje organizacyjno-wyborcze samorządu pod przewodnictwem I sekretarzy komitetów zakładowych PZPR. Ignoruje się w nich istnienie komitetów założycielskich samorządu powołanych z inicjatywy załóg. Akcja ta jest prowadzona z polecenia rządu. Zjazd oświadcza, że ustawy o samorządzie załogi i przedsiębiorstwach państwowych nie nadają dyrektorom uprawnień do ingerowania w proces tworzenia organów samorządowych. Wspomniane polecenia służbowe dyrektorów gwałcą brutalnie elementarne zasady samorządności załóg. Zjazd domaga się natychmiastowego położenia kresu ingerencji władz administracyjnych i dyrekcji w sprawy samorządu. Zjazd oświadcza, że NSZZ »Solidarność« uznaje i uznawać będzie tylko komitety założycielskie samorządu i rady pracownicze powołane w sposób niezależny, przez załogi, bez żadnej ingerencji administracyjnej. Zjazd wzywa organizacje zakładowe związku i wszystkich ludzi pracy, aby bojkotowali komisje organizacyjno-wyborcze tworzone z polecenia dyrektorów i prowadzili nadal niezależną działalność na rzecz tworzenia i umacniania prawdziwego samorządu pracowniczego”. Podpisali: Zbigniew Kowalewski, numer mandatu 14028, Ziemia Łódzka, Janusz Karpiński, numer mandatu 31019, Region Środkowo-Wschodni, Jerzy Dyner, numer mandatu 16011, Region Mazowsze. Jest to projekt oświadczenia.

[PROJEKTY UCHWAŁY

W SPRAWIE SAMORZĄDU PRZEDSIĘBIORSTWA]

[PD 1kzd_2t_059_19811003 – 26 minut 36 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Oświadczenie przekazujemy do Komisji Uchwał i Wniosków do ostatecznej redakcji, natomiast samą Komisję Uchwał i Wniosków proszę o zabranie głosu. W tej sytuacji myślę, że państwo uznają to również, tak jak i prezydium, za rzecz szalenie ważną.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, zostały państwu rozdane w ostatnich dniach dwa teksty projektu uchwał w sprawie samorządu. Pierwszy z nich jest, czy jeden z nich raczej, jest sygnowany przez kolegę Krajewskiego z Mazowsza. Jest to właściwie kontynuacja i dopracowanie w pewnym sensie tego tekstu, który był poddany I czytaniu uprzednio. Natomiast drugi tekst został przygotowany przez kolegów Palkę, Seweryńskiego i Kowalewskiego, jest przez nich podpisany i ma za sobą także konsultacje z innymi regionami, to znaczy część kolegów z Mazowsza, Region Łódzki i część kolegów z Górnego Śląska.

Wobec tego to, co w tej chwili będę chciał państwu przeczytać, to są te dwa projekty, które chciałbym traktować jako II czytanie, ponieważ projekt tak zwany łódzki, czyli projekt sygnowany przez kolegę Palkę, był już raz przez niego samego przedstawiany. Natomiast projekt sygnowany przez kolegę Krajewskiego można traktować jako czytany poprzednio. Natomiast zwracam się również do prezydium, żeby w tej sprawie, jeżeli to jest możliwe, umożliwiło dyskusję – mimo że to byłoby II czytanie – jakąś dyskusję na ten temat, ponieważ była ogromna ilość wniosków w tych sprawach i być może ani w jednym, ani w drugim projekcie niektóre wnioski nie zostały uwzględnione. Wobec tego, jeśli można, przystępuję do czytania. Czytam pierwszy tekst:

„W uchwale podjętej w I turze obrad I Krajowy Zjazd Delegatów zajął stanowisko w sprawie samorządu pracowniczego i samodzielności przedsiębiorstw. Odpowiadając na inicjatywę komisji sejmowych, Prezydium KKP zaproponowało rozwiązania kwestii powoływania dyrektora, będące daleko idącym ustępstwem. Uczyniło to w celu uniknięcia za wszelką cenę konfliktu. Mimo tego Sejm zmienił uzgodniony kompromisowy zapis w kwestii powoływania dyrektora oraz nie uwzględnił zastrzeżeń związku w innych ważnych kwestiach.

Uznając pozytywne wartości ustaw o samorządzie załogi i przedsiębiorstwach państwowych uchwalonych przez Sejm, zjazd nie kwestionuje ich w całości. Nie zamykają one całkowicie drogi powrotu do nakazowo-rozdzielczego systemu zarządzania przedsiębiorstwami, stawiają jednak ograniczenie zamierzeń rządu przeciwstawiającego się idei rzeczywistego samorządu. Dlatego obecnie ciężar działań związku w kwestii samorządu przenosi się na zagwarantowanie właściwego sformułowania ustaw towarzyszących i przepisów wykonawczych do uchwalonych już ustaw, zwłaszcza w kwestiach:

– ograniczenia listy przedsiębiorstw, w których dyrektor jest mianowany przez organ założycielski do działających wyłącznie na użytek przemysłu zbrojeniowego,

– takiego uściślenia pełnomocnictw komisji konkursowej wyłaniającej kandydatów na dyrektora, by pełniła ona wyłącznie funkcje opiniodawcze,

– przeciwdziałania powoływaniu obligatoryjnych zrzeszeń przedsiębiorstw i narzucaniu zadań gospodarczych przedsiębiorstwom przez państwo.

Działania te powinny zostać podjęte natychmiast.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową do powoływania we wszystkich regionach, w oparciu o Sieć Wiodących Zakładów Pracy, specjalnych zespołów do spraw analizy i kontroli aktualnych skutków wprowadzania w życie wymienionych na wstępie aktów prawnych. W zależności od oceny wyników analizy dokonanej w regionach w ciągu pół roku działania ustawy, a także od stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sejm, Komisja Krajowa podejmie decyzje o realizacji uchwały I tury Krajowego Zjazdu Delegatów w sprawie ogólnozwiązkowego referendum. Treść pytań referendum odzwierciedlać będzie potrzeby ujawnione w wynikach analizy.

I Zjazd NSZZ »Solidarność« z całą mocą stwierdza, że związek będzie nadal popierał powoływanie samorządów. Powinny one powstać we wszystkich jednostkach gospodarczych i być niezależne od administracji państwowej, organizacji politycznych i związków zawodowych. Taka jest wola załóg”.

Czytam drugi tekst, który państwo również mają. Brzmi on następująco:

„Stanowisko naszego związku w sprawie samorządu pracowniczego i samodzielności przedsiębiorstw zostało przedstawione w uchwale zjazdu podjętej w dniu 8 września br. Było ono więc znane Sejmowi PRL, który w dniu 25 września 1981 r. uchwalił ustawę o przedsiębiorstwach państwowych oraz ustawę o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego. Sejm odstąpił w ustawach od uzgodnionego z Prezydium KKP kompromisu dotyczącego sposobu powoływania dyrektora przedsiębiorstwa państwowego. Był on wyjątkowo daleko idącym ustępstwem, mającym na celu uniknięcie konfliktu z władzami państwowymi. Sejm nie uwzględnił również stanowiska związku w wielu innych, wyjątkowej wagi sprawach dotyczących samorządu pracowniczego i samodzielności przedsiębiorstw. Mimo to zjazd, kierując się duchem porozumienia, nie odrzuca tych ustaw w całości.

Zgodnie z wcześniejszą uchwałą, zjazd postanawia poddać pod referendum w zakładach pracy te przepisy obu ustaw, które w rażący sposób odbiegają od stanowiska związku oraz zagrażają samorządności i samodzielności przedsiębiorstw, a tym samym godzą w reformę gospodarczą.

Oczekujemy, że zmiany w obu ustawach dotyczyć będą w szczególności:

1. Przepisów dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem. Zjazd wyraża pogląd, że przedsiębiorstwem winna zarządzać załoga poprzez decydowanie o wszystkich istotnych sprawach przedsiębiorstwa.

2. Przepisu określającego skład komisji konkursowej wyłaniającej kandydatów na dyrektora przedsiębiorstwa. Jesteśmy zdania, że określanie składu oraz powoływanie owej komisji winno być wyłącznym i niezbywalnym prawem rady pracowniczej.

3. Przepisu określającego przedsiębiorstwa, których dyrektorzy mają być powoływani i odwoływani przez organ założycielski. Zjazd jest zdania, że na liście owej mogą się znajdować jedynie zakłady zbrojeniowe, przedsiębiorstwa podległe Ministerstwu Finansów oraz przedsiębiorstwa podległe ministrowi sprawiedliwości, działające przy zakładach karnych.

4. Przepisu zezwalającego organowi założycielskiemu na nałożenie na przedsiębiorstwo państwowe obowiązku wykonania określonych zadań. Uważamy, że może to mieć miejsce jedynie w wypadku klęski żywiołowej oraz zadań wynikających z niezbędnych potrzeb obronnych kraju. We wszystkich tych przypadkach organ założycielski winien zapewnić odpowiednie środki materialne oraz ponieść wszystkie koszty związane z nałożonym zadaniem.

5. Przepisu zezwalającego na zmuszenie przedsiębiorstwa do przystąpienia do zrzeszenia przedsiębiorstw. Zjazd uważa, że przepis taki może dotyczyć wyłącznie przedsiębiorstw wskazanych wyżej w punkcie 3.

Komisja Krajowa przedstawi Sejmowi wyniki referendum wraz z wnioskiem o dokonanie odpowiedniej nowelizacji ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego oraz ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. Zjazd stoi na stanowisku, że treść rozporządzeń wykonawczych do obu ustaw oraz do ustaw towarzyszących winna być ustalana w porozumieniu ze związkami zawodowymi.

W walce o samorząd pracowniczy i przedsiębiorstwo uspołecznione związek nadal będzie postępował zgodnie z wolą załóg. Związek zapewnia załogi, że podejmie wszelkie kroki niezbędne dla obrony samorządu. Zjazd wzywa wszystkie załogi do tworzenia autentycznych samorządów pracowniczych na zasadach zgodnych ze stanowiskiem związku”.

Tak brzmią teksty obu projektów, które państwo mają, i do zjazdu należy zadecydowanie, który z nich powinien zostać przyjęty. Dziękuję bardzo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję również. Pan proponował dyskusję na ten temat.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak. Sądzę, że znajdą się jeszcze głosy w dyskusji, które może uzupełnią tę całą sprawę.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę w kolejności – mikrofon nr 12, 3, 2, 1.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, dyskusja będzie pewnie znowu ożywiona. Ja proponuję tylko, żeby rzecznicy jednego projektu oraz drugiego projektu wystąpili krótko, przedstawili wady i zalety swoich i przeciwników projektów i przystąpmy do głosowania. Bo tak to będziemy dyskutować znowu bardzo długo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Chciałem państwu przypomnieć, że takie wystąpienia już nastąpiły tutaj kilkakrotnie.

Mikrofon nr 3.

RYSZARD KUSZŁEYKO

Ryszard Kuszłeyko, Region Śląsko-Dąbrowski. Ja zgłosiłem tam poprawkę do Komisji Uchwał i Wniosków, ażeby akapit drugi brzmiał następująco: „Zgodnie z wcześniejszą uchwałą, zjazd zaleca KK, aby poddała pod referendum te przepisy obu ustaw, które itd.”. Dalszy ciąg jest taki sam. Chodzi o to, że w przyszłości może się zdarzyć, iż będzie korzystniejsza droga załatwienia tej sprawy od referendum i żeby tę sprawę pozostawić jednak do decyzji KK, zalecając jej przeprowadzenie referendum, jeśli nie będzie lepszej drogi.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Ja, nie ingerując w słuszność pańskiej wypowiedzi, chciałbym prosić, żebyśmy najpierw powiedzieli o trybie przyjmowania tych projektów, a później o szczegółowych poprawkach do nich. Gdybyście byli państwo uprzejmi w ten sposób, bo jest tu konkretna propozycja Komisji Uchwał i Wniosków.

Mikrofon nr 2.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2 proszę.

MACIEJ SEWERYŃSKI

Maciej… Nie działa… Maciej Seweryński, Mazowsze. Otóż ja chciałbym zwrócić uwagę państwa, że projekt podpisany przez kolegę Krajewskiego zawiera pewne nieścisłości. Mianowicie w tym projekcie twierdzi się, że należy zabiegać o wydanie odpowiednich przepisów wykonawczych między innymi do artykułów, które mówią o powoływaniu obligatoryjnych zrzeszeń przedsiębiorstw i narzucaniu zadań gospodarczych przedsiębiorstwom przez państwo. Otóż odpowiednie artykuły, to znaczy art. 60 i art. 49 ustęp 2 żadnych delegacji dla Rady Ministrów do wydania rozporządzeń wykonawczych nie przewidują. Chciałem zwrócić uwagę, że projekt kolegi Krajewskiego, przedstawiony tutaj jako projekt Komisji Uchwał i Wniosków, sugeruje, iż przy pomocy rozporządzeń wykonawczych można cokolwiek poprawić w wielu sprawach. Otóż najważniejsze artykuły w ustawie to w ogóle nie przewidują rozporządzeń wykonawczych. Nie wyobrażam sobie, jak wobec tego można cokolwiek w tej sprawie zmienić przez rozporządzenia wykonawcze.

Chciałbym jeszcze państwu zwrócić uwagę, że projekt sygnowany przez kolegę Palkę, Kowalewskiego i przeze mnie nie określa, kiedy należy przeprowadzić referendum – pozostawia tę sprawę uznaniu KK. Wydaje mi się, że uchwalając projekt Komisji Uchwał i Wniosków, de facto sankcjonujemy pozostawienie gospodarki nakazowo-rozdzielczej, tak jak to było dotychczas. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Ponieważ dwa głosy ostatnie zgłaszają poważne poprawki do projektów, chciałbym przypomnieć Komisji Uchwał i Wniosków, że przy II czytaniu głos zabierają wyłącznie ci, którzy współpracowali z Komisją Uchwał i Wniosków i których poprawki nie zostały wprowadzone do projektów uchwał. Zatem za każdym razem poproszę państwa o przedstawianie się, a pana z Komisji Uchwał i Wniosków o weryfikowanie, czy osoba ta współpracowała z Komisją Uchwał i Wniosków, czy zgłosiła wcześniej swoje zastrzeżenie i czy w związku z tym ma prawo do obrony swojego stanowiska.

W kolejności mikrofon nr 1.

JULIUSZ PRANDECKI

Prandecki Juliusz, numer mandatu 02025. Sam fakt, że czytamy już po raz trzeci konstrukcję właściwie nowych uchwał, świadczy o tym, że te uchwały są obarczone jakimś podstawowym błędem. Uważam, że tym błędem jest przede wszystkim brak konstrukcji i zamysłu podstawowych tez, jakie powinien zawierać ten poważny dokument.

Z podstawowych zarzutów, które można czynić tym dokumentom, nie obrażając autorów, to jest to, że dokument ten jest mało czytelny. Proszę zważyć, dokument musi dotrzeć do przeciętnego człowieka, tego, którego żeśmy zrazili poprzednim oświadczeniem o niesłuszności tworzenia samorządów. Dziś te samorządy chcemy powoływać i dajemy dokument, który jest sformułowany niejasno, zawile, lub używane są słowa, które nie będą przemawiały do poszczególnych ludzi.

Druga natomiast bardzo istotna sprawa to to, że to jest w zasadzie obarczone, każdy z tych dokumentów jest obarczony kompromisem, następnym kompromisem. My te uchwały rządowe w zasadzie chwalimy, mówiąc, że generalnie nie mamy do nich zastrzeżeń. To jest błąd, błąd, który będzie wykorzystany przez propagandę i który w kontekście będzie brzmiał, że związek to akceptuje, tylko są jakieś drobiazgi, które trzeba poprawić.

Kwestia jest podstawowa i zasadnicza. Wnioskuję, żeby autorzy tych uchwał, tych projektów uchwał oraz te osoby, które wnosiły zastrzeżenia lub przedstawiały poprzednio – tak jak Pomorze Zachodnie już w dniu 26 [września] zgłaszało uchwałę – zebrali się, ustalili zasadę konstrukcji tegoż dokumentu i przedstawili uzgodniony wniosek. Komisja Uchwał i Wniosków musi wykazać właściwą inicjatywę w tej sprawie, inaczej staniemy przed impasem i ten dokument się nie ukaże. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Traktuję pański głos jako wniosek formalny o ponowne odłożenie rozmowy na temat uchwały o samorządzie i konsultacje z tymi, którzy zgłaszają do tych projektów poprawki. Ja widzę wszystkie państwa tablice, mało tego – mikrofon nr 11 mam już zapisany, więc możecie państwo tych tablic nie trzymać. Natomiast wniosek formalny przerywa dyskusję i musi być poddany głosowaniu. Kto z państwa wypowie się przeciw wnioskowi?

Mikrofon nr 11, proszę.

GRZEGORZ PALKA

Mam kontrwniosek. Sprawa samorządu czeka bardzo długo, czekają na nią także zakłady, które nie znają stanowiska zjazdu. Jednocześnie dyrektorzy zaczęli działalność organizacyjną, tworząc komitety, na czele których stają I sekretarze partii. Mamy takie teleksy z zakładów pracy z Łodzi. Wnioskuję o rozstrzygnięcie tej sprawy dzisiaj koniecznie [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Podaję poprzedni wniosek formalny pod głosowanie. Zgodnie z regulaminem tylko jeden głos jest przeciw wnioskowi. Kto z państwa jest za wnioskiem, by odłożyć dyskusję i decyzję? Dziękuję. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek został oddalony.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kontynuujemy dyskusję na ten temat. Bardzo proszę, by Komisja Uchwał i Wniosków za każdym razem sprawdzała, czy dyskutant współpracował przy tworzeniu projektów i czy jego poprawki nie zostały uwzględnione.

Mikrofon nr 9 w kolejności, później nr 10, 5, 11, 7, 2 i 8.

BOGDAN HEŁKA

Bogdan Hełka, Śląsk Opolski. Ja chciałem się tylko zapytać o wariant, który był opracowywany przez samą Komisję Uchwał i Wniosków. Ja współpracowałem przy tym wariancie i ten wariant gdzieś zaginął. To byłby trzeci wariant.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę o odpowiedź.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Wariant opracowany przez Komisję Uchwał i Wniosków był poddany I czytaniu. Nie był to wtedy wariant, tylko propozycja uchwały. Następnie w ciągu licznych dyskusji doszliśmy do wniosku, że przedstawimy zjazdowi tezy, których rozstrzygnięcie umożliwi nam opracowanie właściwej uchwały. Ta propozycja dwukrotnie spotkała się z odmową, z odrzuceniem przez zjazd, w związku z tym opracowaliśmy następną, znaczy kolega Krajewski w tym wypadku kontynuował prace nad tym poprzednio czytanym projektem i ten właśnie projekt został państwu przedstawiony.

BOGDAN HEŁKA

To znaczy należy rozumieć, że ponieważ odrzucono głosowanie nad tezami, Komisja sama zrezygnowała z przedstawienia kompleksowej własnej uchwały.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja przedstawia projekt własnej uchwały i traktuje jako swój ten projekt, który jest sygnowany nazwiskiem kolegi Krajewskiego. Komisja się pod nim podpisuje.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję za wyjaśnienie.

Mikrofon nr 10. Pan zrezygnował z głosu, tak?

Mikrofon nr 5.

JACEK MERKEL

Jacek Merkel, Gdańsk. Otóż chciałem być rzecznikiem projektu kolegi Krajewskiego. Wyjaśnię sytuację. Otóż uważam, że to, że znaleźliśmy się w takim punkcie, przed decyzją między dwoma projektami, wynika z tego, że zjazd nie przeprowadził weryfikacji wariantów przedstawionych przez Komisję Wniosków i Uchwał. W tej sytuacji powstała myśl napisania projektu, który będzie się minimalnie różnił od projektu łódzkiego i redakcja jego jest bardzo podobna, ale będzie eliminował te elementy, które są według autora w projekcie niekorzystne. I takim podstawowym elementem jest jego zbytnia szczegółowość, która jest niepotrzebna z kilku przyczyn.

Po pierwsze, należy pamiętać o tym, że stanowisko związku z 10 sierpnia [1981 r.], które było podstawą do rozmów w Sejmie, nadal obowiązuje i zawiera właściwie wszystkie szczegółowe wyliczenia. Poza tym nadmierna szczegółowość niepotrzebnie wiąże ręce KK, jeśli chodzi o działania zmierzające do realizacji uchwały zjazdu. Na przykład jest tam kwestia wyszczególnienia przedsiębiorstw, w których dyrektora ma powoływać organ założycielski. Taka zbytnia szczegółowość może doprowadzić do awantury w naszym związku, zupełnie niepotrzebnej.

Jest jeszcze jedna sprawa. Otóż referendum przed uchwaleniem ustawy przez Sejm jest czymś innym jak referendum w obecnej sytuacji i powinniśmy się zastanowić, czy w tak szybko zmieniającej się sytuacji, jaka panuje w naszym kraju, załogi będą chciały rozstrzygać drogą referendum tak szczegółowe kwestie. Należy te sprawy pozostawić KK.

I na zakończenie sprawa nie mniej ważna jak te, już które poruszałem, to jest taka, że uchwała łódzka właściwie nie dostrzega istnienia ruchu samorządowego, a właściwie nie dostrzega jego niezależności od związku. Po prostu uchwała zjazdu powinna zawierać deklarację pomocy dla ruchu samorządowego, a nie apel o popieranie stanowiska czy tam w ogóle zdania związku w tej kwestii. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Mikrofon nr 11. Pan Palka, rzecz jasna, współpracował, bo jest współautorem projektu.

GRZEGORZ PALKA

Po pierwsze, chciałbym stwierdzić, że rozumiem, że koledzy z Gdańska chcą kontynuować ten błąd, jaki w sprawie samorządu popełniło prezydium KKP, także z Gdańska.

Po drugie, proszę państwa, chciałbym powiedzieć, że prace nad tymi projektami trwają długo, ustawy są tyloma błędami obarczone, że na pewno moglibyśmy jeszcze przez tydzień zgłaszać różne zastrzeżenia, i że to, co przedstawiliśmy, jest już wynikiem długich prac.

Dlatego wnoszę, żeby bezwzględnie dzisiaj, teraz, przystąpić do głosowania tych projektów. Jeszcze jedno. Projekt ten drugi, łódzki, z którym także koledzy z Mazowsza współpracowali z nami, zawiera jedną podstawową rzecz – jest tam wyraźne stanowisko związku, o które będą się mogły oprzeć samorządy. Jeżeli tego wyraźnego stanowiska związku nie będzie, to będziemy mieli do czynienia z niekorzystnymi faktami dokonanymi, bo do tego już szykują się teraz władze i to już wykonują. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Traktuję to jako wniosek formalny, który jest podparty jeszcze dwoma wnioskami formalnymi, które w tej chwili napływają. Wniosek Jana Brodzkiego z Ziemi Płockiej: „Proszę poddać II czytaniu i głosowaniu projekt łódzki, to jest Palki i Kowalewskiego. Być może zostanie przyjęty w proponowanej wersji i zaoszczędzimy w ten sposób czas”.

I drugi wniosek, Andrzeja Łogiewy[13], Region Śląsko-Dąbrowski: „Proszę o przegłosowanie, który wniosek zjazd odrzuca lub przyjmuje ewentualnie do dalszej poprawki. Nie można bez końca dyskutować nad dwoma lub trzema projektami”.

Najdalej idący jest wniosek pana Palki. Proszę, żeby ktoś wypowiedział się, jeżeli chce, przeciw wnioskowi. Dziesiątka… Pan ma nr 7, tak? Mikrofon nr 7.

MIROSŁAW KRUPIŃSKI

Składam wniosek przeciwny, umotywowany w sposób następujący: w pierwszym dniu zjazdu złożyłem wniosek plus motywację do wniosku. Materiały te zostały częściowo uwzględnione. Natomiast nie została przytoczona nigdzie motywacja, która – moim zdaniem – ma istotny wpływ na wybór rozwiązania, na wybór wersji.

Uważam, że uchwała, którą wydamy, musi być zrozumiała nie tylko dla władzy, ale i dla związku i wnoszę o przytoczenie tej motywacji. Jestem ją w stanie w tej chwili zreferować. Wnosi ona nieporuszane momenty do rozumowania na temat tych obydwu uchwał.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie jest wypowiedź przeciwko wnioskowi.

MIROSŁAW KRUPIŃSKI

Jestem przeciwny zamknięciu dyskusji. Proszę o umożliwienie przedstawienia motywacji przedstawionej formalnie w pierwszym dniu zjazdu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Notuję na wszelki wypadek mikrofon nr 4. To jest zgłoszenie do dyskusji, tak?

I głosujemy wniosek formalny pana Palki, taki mamy regulamin obrad. Kto z państwa jest za tym, by przystąpić natychmiast do głosowania? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – przedstawiciel Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem, żeby przejść do natychmiastowego głosowania.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Tym samym muszę przeprosić państwa, którzy zapisali się przy mikrofonie nr 7, 2, 8, 5, 1, 3 i 4 i przystąpić do głosowania projektów uchwał zgłoszonych przez Komisję Uchwał i Wniosków. Proszę o sformułowanie wniosku.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przepraszam, nie dosłyszałem…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę o sformułowanie wniosku. Nie wiem, czy powtórzymy teksty uchwał, czy też będziemy nazywali je nazwiskami autorów i w jakiej kolejności będziemy to głosowali. Te rzeczy musimy ustalić.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

No, jeżeli mamy głosować między pierwszą a drugą i między jedną a drugą, to…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie ma znaczenia praktycznie który pierwszy.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

To proponuję, żeby zapytać, za którą się opowiada zjazd. Jedną proponuję nazywać, powiedzmy, roboczo ustawą łódzką, projektem łódzkim, a drugi – projektem Komisji Uchwał i Wniosków.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Pan w tej sprawie? Proszę bardzo. Mikrofon nr 9. Proszę zdjąć tablicę nr 3 przy mikrofonie. Dziękuję. Dziewiąty mikrofon.

ANDRZEJ SOBIERAJ

Andrzej Sobieraj, Ziemia Radomska. Przed chwilą odczytany przez pana wniosek formalny dotyczył głosowania tylko i wyłącznie wniosku łódzkiego i tak było przegłosowane. I proszę to poddać pod głosowanie.

[GŁOSOWANIE PROJEKTÓW UCHWAŁY

W SPRAWIE SAMORZĄDU PRZEDSIĘBIORSTWA]

[PD 1kzd_2t_059_19811003 – 56 minut 40 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Głosowaliśmy wniosek formalny pana Palki, który brzmiał inaczej – żeby przystąpić od razu do głosowania. Nie mówił nad jakim projektem, więc zaraz zdecydujemy, który zjazd wybierze. Myślę, że niepotrzebne pana zdenerwowanie, bo nic złego się nie stało.

Kto z państwa jest za przyjęciem projektu uchwały, łódzkiego projektu uchwały? Dziękuję państwu bardzo. Kto z państwa jest za przyjęciem projektu uchwały Komisji Uchwał i Wniosków? Dziękuję bardzo. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przyjęto wniosek uchwały łódzkiej [oklaski].

[PROJEKT UCHWAŁY W SPRAWIE OBRONY NIEZALEŻNYCH

WYDAWNICTW ZWIĄZKOWYCH]

[PD 1kzd_2t_059_19811003 – 58 minut 3 sekundy]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mamy wniosek formalny, który dotyczy Komisji Uchwał i Wniosków, Eligiusza Naszkowskiego, Region Piła: „Wnioskuję o odczytanie projektu uchwały w sprawie obrony niezależnych wydawnictw związkowych jeszcze w dniu dzisiejszym, po godz. 16.00”.

Kto z państwa się wypowie przeciw wnioskowi?

A ja mam pytanie do Komisji Uchwał i Wniosków, czy jest gotowa w razie przegłosowania tego wniosku formalnego do odczytania projektu uchwały?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

W tej chwili nie dysponuję tekstem tego projektu. Zdaje się, że tekst jest w prezydium, jeśli się nie mylę.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Prezydium nie jest w posiadaniu tego projektu.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

W takim razie proponuję, żebyśmy w kontakcie z autorem wzięli tekst i wtedy jest możliwe odczytanie tego.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 8 – autor wniosku.

ELIGIUSZ NASZKOWSKI

Otóż w prezydium zjazdu zostało ustalone, że po przegłosowaniu mego wniosku formalnego na tak będę mógł zapoznać z treścią projektu uchwały i w ten sposób zaliczyć I czytanie, po czym projekt pójdzie do Komisji Uchwał i Wniosków i dalsza procedura normalnie się odbędzie. Otóż jest sprawa to o tyle nagła, że w ciągu ostatnich kilku dni było kilkanaście przypadków przetrzymywania redaktorów, wydawców, kilkunastu aktów oskarżenia sformułowanych. I obawiamy się bardzo, gdyż w porozumieniu robię to z zainteresowanymi bezpośrednio, że nie zmieścimy się z tym, a jest to bardzo ważne.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiemy pana wniosek i uzasadnienie. Wprawdzie jest taka kolejność, że oddajemy teksty do Komisji Uchwał i Wniosków i one przez tę komisję trafiają tutaj do nas, ale ponieważ złożył pan wniosek formalny, będziemy go głosowali.

Kto z państwa chce się wypowiedzieć przeciw wnioskowi? Nie widzę, zatem pytam państwa: kto z państwa jest za tym, by pan Naszkowski odczytał projekt uchwały w sprawie obrony niezależnych wydawnictw związkowych? Dziękuję. Kto przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuje.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów delegaci wypowiedzieli się za wnioskiem w sprawie niezależnych wydawnictw i redakcji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

I proszę pana o głos. Mikrofon nr 8.

ELIGIUSZ NASZKOWSKI

Dwa słowa wyjaśnienia jeszcze przedtem. Otóż te represje, o których ja mówię, dotyczą następujących spraw. Po pierwsze, sformułowania aktów oskarżenia oraz przetrzymywania wydawców, redaktorów, pracowników poligrafii związkowej. Dalej, prowadzonych śledztw w stosunku do tychże, a także uniemożliwieniu druku i kolportażu. Przypadków takich w tej chwili, sformułowanych aktów oskarżenia na terenie całego kraju, w całym związku jest już kilkadziesiąt, jeszcze więcej prowadzonych śledztw, jeszcze więcej wypadków przetrzymań. Dysponuję pełną dokumentacją zebraną w trakcie przygotowania projektu uchwały. Ja tego nie będę, ze zrozumiałych względów, ze wszystkim państwa zapoznawał, ale chcę powiedzieć, że wśród aktów oskarżenia sformułowanych są i takie np., jak za zamieszczanie w pismach związkowych materiałów z I tury zjazdu. A więc paradoksalna zupełnie sytuacja i anormalna. Czytam projekt uchwały:

„Projekt uchwały I zjazdu w sprawie obrony prasy i wydawnictw związkowych przed represjami ze strony władz państwowych.

Od dłuższego czasu trwa eskalacja działań przeciw prasie związkowej, takich jak: kampania w prasie, radiu i telewizji, stawianie zarzutów prokuratorskich i wnoszenie aktów oskarżenia do sądu, zastraszanie dziennikarzy i współpracowników redakcji, wydawnictw, poligrafii i kolportażu, utrudnianie dostępu do poligrafii zakładowej i państwowej i do sprzętu poligraficznego związku, uniemożliwianie kolportażu wydrukowanych materiałów i ich konfiskata.

I Zjazd NSZZ »Solidarność« zobowiązuje wszystkie władze związkowe do stworzenia warunków do prowadzenia działalności redakcyjnej i wydawniczej zgodnie ze statutem związku, a w szczególności zapewnienie bezpieczeństwa prasie związku. Zjazd zaleca wszystkim władzom związkowym niedopuszczenie do druku odpowiedniej gazety partyjnej w przypadku aresztowań współpracowników prasy związkowej lub w przypadku uniemożliwiania ukazywania się tej prasy, druk wydawnictw bądź artykułów bezprawnie zatrzymanych przez władze państwowe, stosownie do możliwości druku, zgodę na akcję solidarnościową.

I Zjazd NSZZ »Solidarność« powierza zorganizowanie ośrodka zajmującego się obroną prasy Biuru Interwencji Mazowsza, przy którym będzie działać punkt informacyjny i stały zespół obrońców”.

Rozmawiałem z przyszłym kierownikiem takiego ośrodka. Prawnicy są chętni i będą bronić. Chcę powiedzieć, że jestem tym zainteresowany bezpośrednio, jako że w Regionie Pilskim dwóch działaczy związkowych, przeciwko dwu działaczom sformułowano akty oskarżenia i powiem za jakie materiały, żeby nie było wątpliwości: „Poznański Czerwiec” i „Wszystkie zakręty historii naszej najnowszej”. Traktuję to jako I czytanie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Tak samo traktuje to prezydium.

Zatem pytam: kto z państwa chce się wypowiedzieć przeciw projektowi? W takim razie, jeżeli nie ma głosów przeciwnych, pytam: kto z państwa jest za tym, by projekt uchwały przyjąć do dalszej pracy? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto się sprzeciwia? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przyjęto uchwałę do dalszego opracowania w sprawie niezależnych wydawnictw.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę pana o przekazanie wniosku do Komisji Uchwał i Wniosków, a ewentualne państwa uwagi składane są do tej właśnie komisji. Uwagi do tego tekstu, rzecz jasna.

W tej chwili proszę państwa, zapraszamy państwa na kolację, mamy na to niecałe półtorej godziny. O godzinie 20.00 rozpoczniemy sesję wieczorną i będziemy ją prowadzili do godziny 22.00.

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Jest za trzy minuty godzina 20.00. Prosimy o zdecydowane wchodzenie na salę. Powtarzam: prosimy o zdecydowane wchodzenie na salę.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przypominam państwu, że punktualnie o godzinie 20.00 rozpoczynamy prezentację kandydatów. Jest to bardzo ważny moment w obradach naszego zjazdu, zatem prosimy o zajmowanie miejsc na sali.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

[Brak fragmentu nagrania]

…I można było przedstawiać przy pełnej sali, tak aby wszyscy delegaci mogli je sobie, jeśli sobie tego życzą oczywiście, ale żeby mieli możność nanieść je do list wyborczych. Bardzo prosiłabym, żeby wszyscy delegaci, którzy są zainteresowani naniesieniem poprawek, zajęli już miejsca.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Bardzo koleżanki i kolegów przepraszam, ale jeżeli Komisja Mandatowo-Wyborcza przedstawia poprawki i to stanie na sali tyłem, i niereagowanie na jej prośbę – nie chciałbym komentować. Bardzo proszę.

[POPRAWKI DO LIST KANDYDATÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_059_19811003 – 1 godzina 7 minut 24 sekundy]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy możemy rozpocząć obrady, proszę państwa, czy jeszcze trwa dyskusja kuluarowa? Bardzo proszę państwa o uwagę – podajemy poprawki do list kandydatów do KK.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Poprawki przedstawi państwu kolega Marek Biały, członek Komisji Mandatowo-Wyborczej.

MAREK BIAŁY – członek Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, ja chciałem bardzo przeprosić za te nieścisłości w tej liście wyborczej, wynikły one na pewno z naszej winy. Niemniej, przepisując z państwa oświadczeń, wiele rzeczy było nawet nie do rozszyfrowania. Poza tym żeście państwo używali dużo skrótów, które praktycznie nic nie mówiły, ewentualnie były niepełne dane, bo porównując te poprawki w tej chwili z tym, co państwo żeście napisali w oświadczeniach, po prostu wielu danych żeście wcześniej nie zamieścili.

Może od początku ja będę mówił, z której listy cząstkowej, oczywiście nazwisko i pozycję.

Region Gdańsk – lista cząstkowa nr 1, pozycja 1, Dowgiałło Krzysztof. Proszę skreślić tam, gdzie jest – Klub Wysokogórski, członek zarządu, i dopisać – SARP, Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej.

W tej chwili wpłynęła uwaga od sekretarza Prezydium Zarządu Regionu Gdańskiego, pana Konrada Maruszczyka, dotycząca pozycji nr 2, Andrzej Gwiazda. Pełnione funkcje poprzednio w NSZZ „Solidarność”, proszę wpisać – członek prezydium zarządu regionu, natomiast funkcje obecnie pełnione – członek zarządu regionu.

Dalej to samo dotyczy również pana Konrada Maruszczyka, dotyczące pozycji nr 9. Przepraszam, pozycji nr 8, Jacek Kłys. Członek prezydium zarządu regionu – oczywiście funkcja obecnie, natomiast osobiście zgłosił pan Kłys również – poprzednio członek komitetu strajkowego i prosił o przepisanie do funkcji obecnych – grupa robocza KKP.

Dla pozycji 9, Bogdan Lis. Funkcje pełnione poprzednio – wiceprzewodniczący MKZ, i funkcje pełnione obecnie – członek prezydium zarządu regionu, oczywiście w miejsce – wiceprzewodniczący.

I pozycja 13, Samsonowicz Jan. Przynależność do organizacji politycznych i pełnione funkcje – Ruch Młodej Polski, RMP, i pełnione funkcje w NSZZ „Solidarność” obecnie – członek Rady Funduszu Społecznego „Solidarności”.

Lista cząstkowa nr 2, pozycja nr 3, Kamrowski Andrzej. Przynależność do organizacji społecznych, zawodowych i stowarzyszeń – Komitet Założycielski W[olnych] Z[wiązków] Z[awodowych] Pomorza Zachodniego.

Lista cząstkowa nr 4, Region Bydgoszcz, pozycja 2, Tokarczuk Antoni. Funkcje w „Solidarności” poprzednio – wiceprzewodniczący MKZ.

Pozycja 3, Walczak Jan. Poprzednio w „Solidarności” – przewodniczący komitetu strajkowego, przewodniczący komisji zakładowej i członek prezydium MKZ.

Pozycja nr 4, Winiarski Lech. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – wiceprzewodniczący komisji zakładowej, obecnie – członek prezydium K[omisji] K[oordynacyjnej] Budownictwa.

Lista nr 6, Dolny Śląsk, pozycja 13, przepraszam 12, przynależność do organizacji społecznych, zawodowych i stowarzyszeń, proszę dopisać – Polskie Towarzystwo Astronomiczne – nazwisko Szumiejko Eugeniusz.

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_059_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_060_19811003]

Pozycja 15 z tej samej listy, Winnik Jan. Poprzednio w „Solidarności” – przewodniczący komisji zakładowej, a więc należy skreślić, to zostało wpisane w rubrykę „obecnie”, natomiast funkcje obecnie w „Solidarności” dopisać – przewodniczący oddziału.

Lista cząstkowa nr 7, Region Elbląg, pozycja nr 3, Nowak Benedykt. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – wiceprzewodniczący MKZ.

Lista nr 8, Gorzów Wielkopolski, Konsik Anatol. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – członek prezydium Z[akładowego] K[omitetu] Z[ałożycielskiego].

I pozycja nr 2, Opiel Adam. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – członek prezydium MKZ, funkcje obecnie w „Solidarności”, należy skreślić – przewodniczący KK Budownictwa, skreślić prezydium, bo jest tylko członkiem zarządu regionu, a nie prezydium, i dopisać – przewodniczący komisji zakładowej.

Lista cząstkowa nr 9, Region Jelenia Góra, Kwieciński Marian. Funkcje obecnie w „Solidarności”, należy dopisać – członek prezydium zarządu regionu; jest – członek zarządu regionu, a ma być – członek prezydium zarządu regionu. Jak również w ostatniej rubryce, procent głosów uzyskanych w prawyborach – 60 proc., ale należy dopisać – w VI turze.

Z tej samej listy, pozycja nr 2, Modrzejewski Jerzy. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – członek MKZ.

Lista nr 11, Region Ziemia Łódzka, pozycja nr 3, Kowalewski Zbigniew. Funkcje poprzednio w „Solidarności”, dopisać proszę – przewodniczący komisji zakładowej, natomiast tą funkcję skreślić – jest wpisana, że obecnie pełni.

Pozycja nr 6, Terlecki Andrzej. Przynależność do organizacji społecznych, zawodowych i stowarzyszeń oraz pełnione funkcje – jest wpisane Stowarzyszenie Miłośników Dawnej Broni, należy dopisać – i Barwy, oraz dopisać – członek założyciel Społecznego Komitetu Pamięci Józefa Piłsudskiego.

Lista nr 12, Region Małopolska, pan Doros Józef. Proszę poprawić „s” na „z” – Doroz. Nazwa zakładu pracy i siedziba – Zakłady Mechaniczne „Tarnów”, oczywiście „w Tarnowie”, data wstąpienia do „Solidarności” – 10 września 1980 r., funkcje obecnie pełnione w „Solidarności” – członek prezydium komisji zakładowej.

Pozycja… Przepraszam bardzo, chyba [19]80 [rok wstąpienia], tu jest oczywiście już błąd maszynowy.

Pozycja nr 4, Jurczak Stefan. Należy dopisać poprzednio pełnione funkcje w „Solidarności” – członek prezydium MKZ.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana na chwilę, ja bardzo proszę, ale Radiowa Agencja „Solidarności” Gdańsk nie uzgadniała z nami tego, że będzie sprzedawała kasety w trakcie obrad. Bardzo proszę o zaprzestanie tego. Proszę przedstawicieli regionów o powrót na swoje miejsce. Natomiast kolegów z RAS proszę o natychmiastowe zaprzestanie. Proszę kontynuować poprawki.

MAREK BIAŁY – członek Komisji Mandatowo-Wyborczej

Pozycja nr 8, Syryjczyk Tadeusz. Poprzednio pełnione funkcje w „Solidarności”, należy dopisać – wiceprzewodniczący komisji zakładowej, oczywiście skreślić tą pozycję w rubryce „obecnie”, a w miejsce tego wpisać – członek komisji zakładowej.

Lista cząstkowa nr 13, Region Mazowsze, pozycja nr 6, Gręziak Anna. Obecnie pełnione funkcje w „Solidarności”, należy dopisać – przewodniczący Społecznego Komitetu Banku Leków „Solidarność”.

Dalej pozycja nr 7, Hołuszko Marek. Zajmowane stanowisko, jest wpisane – specjalista meteorolog, powinno być – specjalista metrolog.

Pozycja nr 17, Kuczyński Piotr. Poprzednio pełnione funkcje, należy wpisać – przewodniczący komitetu założycielskiego i członek komisji zakładowej.

Pozycja nr 20, Mikołajczyk Jacek. Poprzednio pełnione funkcje – członek komitetu założycielskiego i przewodniczący komisji zakładowej, natomiast obecnie, należy dopisać – przewodniczący. Tam, gdzie są funkcje obecnie, dopisać dwie funkcje – przewodniczący R[egionalnej] K[omisji] K[oordynacyjnej] S[ekcji] I[nwalidów] i członek K[rajowej] K[omisji] K[oordynacyjnej] SI.

Pozycja nr 21, Niezgodzki Paweł. Poprzednio pełnione funkcje w „Solidarności”, proszę dopisać – członek MKZ.

Pozycja 28, Tyszkiewicz Maria. Poprzednio w „Solidarności”, proszę dopisać – członek komitetu założycielskiego.

Lista nr 14, Śląsk Opolski, w pozycji 1 omyłkowo wpisano przynależność do organizacji politycznych i pełnione funkcje obecnie, proszę skreślić – PZPR. Pozycja nr 1 – Kupczak Waldemar.

Pozycja nr 3, Mielnik Jerzy. Funkcje poprzednio w „Solidarności”, proszę wpisać – członek komisji zakładowej i przewodniczący komisji interwencyjnej MKZ.

Pozycja nr 5, Wiktor Włodzimierz. Procent głosów uzyskanych w prawyborach, proszę wpisać – 41; zostało to po prostu omyłkowo pominięte, nieprzepisane z protokołu z prawyborów.

Lista cząstkowa nr 16, pozycja 1, Dzimidowicz Edward. Poprzednio funkcje w „Solidarności” – przewodniczący komisji zakładowej. Tą funkcję proszę skreślić z rubryki „obecnie” i dopisać w to miejsce – przewodniczący oddziału.

Pozycja nr 2, Śliwiński Bronisław. Funkcje poprzednio w „Solidarności” – wiceprzewodniczący MKZ Szczecinek.

Pozycja nr 3, Tabisz Roman. Obecnie funkcje w „Solidarności” – proszę skreślić wszystko, co jest tam napisane, a wpisać tylko – przewodniczący rady programowo-wydawniczej zarządu regionu.

Lista cząstkowa nr 17, Region Podbeskidzie, pozycja 1, Barteczko Mieczysław. Zajmowane stanowisko, proszę skreślić – wiceprzewodniczący komisji zakładowej, a wpisać – kierownik przygotowania produkcji i kontroli realizacji.

Pozycja nr 3, Kralczyński Andrzej. Poprzednie funkcje w „Solidarności”, proszę wpisać – przewodniczący służb centralnych FSM.

Lista nr 19, Region Ziemia Radomska, pozycja 3, Król Witold. Funkcje poprzednio w „Solidarności”, proszę wpisać – sekretarz T[ymczasowej] K[omisji] Z[akładowej].

Pozycja nr 5, Rejczak Jan. W rubryce przynależność do organizacji społecznych, zawodowych, stowarzyszeń, proszę wpisać – K[lub] I[nteligencji] K[atolickiej] i funkcja – członek zarządu, i w rubryce funkcje poprzednio w „Solidarności” – członek prezydium MKZ.

Lista nr 20, Alot Stanisław, pozycja nr 1. Obecnie funkcje w „Solidarności” – sekretarz prezydium zarządu regionu.

Pozycja nr 2, Kęsy Tadeusz. Data wstąpienia do „Solidarności” – 26 września [19]80 r.

Pozycja nr 3, Kuźniar Ryszard, przepraszam, Andrzej. Funkcje obecnie – członek zarządu regionu, a nie prezydium, po prostu skreślić prezydium.

Pozycja nr 4, Łakomy Stanisław. Poprzednie funkcje w „Solidarności” – przewodniczący komisji zakładowej, natomiast funkcje obecnie w „Solidarności”, proszę wpisać – Biuro Interwencyjne. Oczywiście członek zarządu regionu zostaje.

Pozycja nr 5, Stachowicz Stanisław. Poprzednio funkcje w „Solidarności” – członek komitetu strajkowego.

Lista cząstkowa 21, pozycja nr 2, proszę wpisać zajmowane stanowisko, przepraszam Cierniewski Andrzej. Zajmowane stanowisko – górnik, górnik wiertnik, funkcje poprzednio w „Solidarności” dopisać – przewodniczący MKZ, i funkcje obecnie w „Solidarności” – członek prezydium Z[akładowego] K[omitetu] Z[ałożycielskiego].

Pozycja nr 3, Czarnota Stanisław. Poprzednio funkcje w „Solidarności” – przewodniczący komitetu założycielskiego.

Pozycja nr 4, Gliszczyński Jarosław. Zajmowane stanowisko, proszę dopisać – psycholog, czyli jest starszy asystent, psycholog.

Pozycja nr 8, Kurkowski Jerzy. Obecnie w „Solidarności”, należy skreślić funkcję – członek prezydium oddziału.

Pozycja nr 11, Malinowski Zbigniew. Poprzednio funkcje w „Solidarności” – przewodniczący komitetu strajkowego i przewodniczący Z[akładowej] K[omisji] R[obotniczej].

Pozycja nr 12, Mąsior Michał. Przynależność do organizacji politycznych poprzednio, proszę wpisać – PZPR.

Pozycja nr 13, Michałowski Kazimierz. Przynależność do organizacji politycznych obecnie, proszę dopisać – KPN.

Pozycja nr 21, Świtoń Kazimierz. Poprzednio funkcje w „Solidarności”, proszę dopisać – członek KKP.

Pozycja nr 22, Wach Marek. Proszę dopisać funkcje poprzednio pełnione w „Solidarności”, dopisać w tej rubryce – przewodniczący komitetu strajkowego, przewodniczący Z[akładowego] K[omitetu] Z[ałożycielskiego] i wiceprzewodniczący MKZ.

Lista cząstkowa nr 23, Region Środkowo-Wschodni. Proszę wykreślić w ogóle pozycję 4, Łupina Zygmunt. Pan Łupina zgłosił dzisiaj oświadczenie o rezygnacji z kandydowania.

Lista cząstkowa nr 24, Region Świętokrzyski, pozycja nr 3, Ryś Bogdan. Zajmowane stanowisko powinno brzmieć – starszy rzemieślnik, specjalista, natomiast funkcje poprzednio pełnione w „Solidarności”, proszę dopisać – wiceprzewodniczący Terenowej K[omisji] K[oordynacyjnej], natomiast skreślić proszę tą pozycję tam, gdzie ona jest wpisana: funkcje obecnie, a więc skreślić – wiceprzewodniczący KK.

Lista cząstkowa nr 27, Region Wielkopolska, pozycja 1, Adamczak Wacław. Zawód, to znaczy zajmowane stanowisko – starszy instruktor i poprzednio zajmowane funkcje w „Solidarności”, powinno być wpisane – wiceprzewodniczący komitetu założycielskiego.

Pozycja nr 8… Przepraszam, pozycja nr 7, Różański Lech. Zajmowane obecnie funkcje w „Solidarności” czy pełnione obecnie funkcje w „Solidarności”, ta funkcja powinna brzmieć – członek prezydium O[gólnopolskiego] K[omitetu] P[orozumiewawczego] N[auki] regionu.

Pozycja nr 8, Szymczak Stanisław. Poprzednio pełnione funkcje w „Solidarności” – przewodniczący komisji zakładowej, a więc proszę to skreślić z rubryki „obecne funkcje”, natomiast proszę tam dopisać – przewodniczący MKZ Jarocin.

Lista nr 28, Wielkopolska Południowa, pozycja 2 – Pietkiewicz Antoni. Poprzednio funkcje pełnione w „Solidarności”, proszę wpisać – przewodniczący MKZ. Oczywiście błąd maszynistki. Lista cząstkowa, to jest numer 28, Region Wielkopolska Południowa. Nazwisko Pietkiewicz. Pozycja nr 2, przepraszam, już była…

[Brak fragmentu nagrania]

Lista nr 30, pozycja nr 1, przepraszam, pana nazwisko powinno brzmieć: Mrowiec Zbigniew, a nie Mrowiecki. Mrowiec Zbigniew, i proszę dopisać przynależność do organizacji politycznych poprzednio – PZPR.

Pozycja nr 2, Szachowicz Zenon. Poprzednio funkcje w „Solidarności” – członek MKZ.

Proszę państwa, jeszcze trzy kartki wpłynęły w międzyczasie, jak ja bawiłem się w odczytywanie.

Lista nr 7, Region Elbląg, proszę wrócić, strona 5. Proszę państwa, pozycja nr 3, Nowak Benedykt. Poprzednio pełnione funkcje w „Solidarności”, dla wyjaśnienia – nie jest to MKZ w regionie, tylko Międzyzakładowy Komitet Założycielski w Kombinacie Rolnym „Powiśle”.

Lista nr 12, Region Małopolska, pozycja nr 6, Nowak Edward. Przynależność do organizacji politycznych poprzednio, przepraszam, jest PZPR, oczywiście błąd maszynowy, jest PZPR.

Pozycja 7, Sonik Bogusław. Funkcje w NSZZ „Solidarność”, dopisać – sekretarz MKZ, obecnie. Przepraszam bardzo, mam napisane: w rubryce funkcje w NSZZ „Solidarność” dopisać sekretarz MKZ i w ten sam sposób żeście państwo wypełniali te oświadczenia, i stąd tyle pomyłek. Oczywiście tu mi podpowiadają koledzy, że poprzednio.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy to już wszystkie uwagi?

MAREK BIAŁY – członek Komisji Mandatowo-Wyborczej

Jeszcze lista nr 14, pozycja nr 3, Mielnik Jerzy. Poprzednio przewodniczący, należy jeszcze dopisać – przewodniczący komitetu strajkowego, i obecnie należy wpisać – przewodniczący delegatury zarządu regionu i członek komisji zakładowej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

MAREK BIAŁY – członek Komisji Mandatowo-Wyborczej

I ostatnia kartka, przepraszam najmocniej, lista nr 23, Region Środkowo-Wschodni, pozycja nr 2, Jędruszewski Zbigniew. Proszę napisać przy zajmowanym stanowisku, zajmowane stanowisko – specjalista do spraw zakupu maszyn, i funkcje poprzednio pełnione w „Solidarności” – członek MKZ. Dziękuję państwu bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To są wszystkie poprawki, proszę państwa, mimo że było na to 11 godzin, do ostatniej chwili państwo donosili kartki. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję Komisji Mandatowej.

Mamy Komisję Skrutacyjną na sali, z wynikiem I tury głosowań do Komisji Rewizyjnej. Proszę przewodniczącą o odczytanie protokołu. Proszę państwa o ciszę teraz.

[WYNIKI I TURY WYBORÓW DO KRAJOWEJ

KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_060_19811003 – 40 minut 52 sekundy]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, Komisja Skrutacyjna zakończyła pracę nad I turą wyborów członków Komisji Rewizyjnej. Państwo pozwolą, że odczytam wyniki.

Numer kolejny 1, numer mandatu 14001, Aniołczyk Aleksander – 213. Proszę państwa, pozwolę sobie czytać tylko nazwiska i liczbę uzyskanych głosów.

Bełz Zbigniew – 315, Chochowski Wojciech – 296, Chruszczyk Władysław – 207, Czerwińska Maria – 276, Daniel Stanisław – 286, Dutkiewicz Tadeusz – 164, Filar Daniel – 294, Frutczak Ryszard – 143, Gleich Ryszard – 172, Guzowski Hieronim – 166, Hardek Władysław – 101, Hudaszek Andrzej – 300, Jung Regina – 358, Kamiński Wiesław – 397, Kinel Władysław – 62, Kornalewski Janusz – 189, Kotarski Ryszard – 449, Kubiak Julian – 383, Kuliński Henryk – 158, Lange Ryszard – 114, Lasocki Jerzy – 274, Maciaszek Andrzej – 345, Mackiewicz Stanisław – 216, Madeyski Leonard – 94, Majka Marek – 233, Makowska-Prochera Ewa – 553 [oklaski], Makowski Krzysztof – 201, Małachowski Aleksander – 455 [oklaski], Markowski Marian – 194, Mikuła Tadeusz – 79, Mirosławski Wiesław – 213, Mohl Jerzy – 550 [oklaski], Mszyca Jarosław – 270, Muszlala Szczepan – 158, Nowak Jan – 169, Nowak Jerzy – 283, Orczykowski Andrzej – 54, Pawlicki Szymon – 220, Pela Zbigniew – 64, Plaminiak Gabriel – 466, Pławiński Tadeusz –293, Płotkowiak Jan – 207, Proć Władysław – 342, Rogińska Danuta – 252, Ruchniewicz Krystyna – 392, Rutkowski Rajmund – 114, Semeniuk Zygmunt – 245, Stasiak Błażej – 124, Strzembosz Adam – 559 [oklaski], Szcześkiewicz Jadwiga – 403, Turowski Krzysztof – 185, Wilk Mieczysław – 116, Wymazał Andrzej – 120, Zarach Andrzej – 290, Zazoniuk Stefan – 179, Zeman Wacław – 187, Żurawiecki Jerzy – 101, Żyliński Marek – 244.

Liczba oddanych głosów – 825, głosów ważnych – 800, głosów nieważnych 25.

Wyniki wyborów Komisji Rewizyjnej:

Strzembosz Adam – 559, Makowska-Prochera Ewa – 553 [gwar], proszę państwa, te wyniki głosów macie zanotowane, chcecie państwo pisać, dobrze.

Proszę państwa, skoro 800 jest głosów ważnych, to 50 plus 1 procent bardzo łatwo wyliczyć. Znaczy, że jest 401 głosów. Podam numery osób, które zostały wybrane do Krajowej Komisji Rewizyjnej. Numery porządkowe: 050, 027 [gwar]. Nazwiska też? Dobrze, już rozumiem, o co państwu chodzi.

Numer kolejny 50 – Strzembosz Adam. Czy głosy mam jeszcze raz podawać? Nie. Dobrze. Numer kolejny 27 – Makowska-Prochera Ewa, numer kolejny 33 – Mohl Jerzy, numer kolejny 41 – Plaminiak Gabriel, numer 29 – Małachowski Aleksander, numer 18 – Kotarski Ryszard, numer 51 – Szcześkiewicz Jadwiga.

W I turze wyborów do Komisji Rewizyjnej 50 plus 1 procent uzyskało siedmiu kandydatów.

Proszę państwa, przed nami II tura głosowania do Komisji Rewizyjnej. Dziękuję państwu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy Komisja Mandatowa może mi powiedzieć, kiedy możemy się spodziewać II tury wyborów?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Komisja Mandatowa naturalnie musi poprosić o tyle czasu, ile potrzeba dla wydrukowania nowych kart wyborczych.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że jutro to będzie.

Proszę państwa, proszę o spokój, moment. Proszę panów techników o głos do tamtego mikrofonu.

[WNIOSKI FORMALNE, W TYM W SPRAWIE UCHWAŁY

DOTYCZĄCEJ SAMORZĄDU PRZEDSIĘBIORSTWA]

[PD 1kzd_2t_060_19811003 – 52 minuty 31 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, w tej sytuacji wnioski formalne. Pan, jak sądzę, w sprawie swojego wniosku formalnego. Już będę czytał go, zaczynamy właśnie od tej sprawy. W tej sprawie do komisji, do sekretariatu Prezydium wpływają – prosiłbym państwa o spokój, bo sprawa jest ważna, dotyczy uchwały o samorządzie – wpływają do sekretariatu liczne wnioski formalne i uwagi państwa. Uwagi te również zbiera Komisja Uchwał i Wniosków, dotyczące przegłosowanego przez nas wariantu uchwały o samorządzie. W tej sprawie wyjaśnienie złożyć powinna Komisja Uchwał i Wniosków.

Wniosek pana Grzegorza Palki, jednego z autorów przegłosowanego wariantu projektu uchwały o samorządzie, brzmi następująco: „Proszę o wyraźne poinformowanie zjazdu, że uchwała o samorządzie została ostatecznie przyjęta”.

Wnioski, które wpływają do Komisji Uchwał i Wniosków, dotyczą poprawek zgłoszonych do projektu łódzkiego, które nie zostały uwzględnione. W związku z regulaminem przyjętym przez nas, poprawki wpływające do projektu uchwały, jeżeli nie zostały uwzględnione w tym projekcie i uzgodnione między autorami projektu a autorami poprawek, powinny być przegłosowane ponownie przez zjazd. To znaczy ci, którzy złożyli te poprawki, mają prawo obrony swojego stanowiska. Tej procedury w istocie nie było. My wybieraliśmy między jednym wariantem a drugim.

Czy Komisja Uchwał i Wniosków gotowa jest do złożenia oświadczenia w tej sprawie? Bowiem wyjaśnienie w tej sprawie nie leży w kompetencjach prezydium zjazdu.

W międzyczasie udzielimy głosu jednemu z autorów projektu. Proszę bardzo, mikrofon nr 11. Proszę państwa o skupienie. Sprawa jest bardzo ważna. Proszę.

GRZEGORZ PALKA

Ja składałem wniosek, aby zjazd ostatecznie głosował między tymi dwoma wariantami, uznając, że ilość poprawek może być bardzo duża, a nic istotnego one nie wnoszą. W tej sytuacji sądzę, że głosowanie, które odbyliśmy, było ostateczne, bo wyeliminowało tym samym wszystkie zgłoszone poprawki [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ponieważ jest to wniosek formalny, zapytuję, kto jest przeciwny temu wnioskowi? Mikrofon trzeci.

RYSZARD KUSZŁEYKO

Uważam, że wyraźnie zostało powiedziane z trybuny, iż głosowanie rozstrzyga pomiędzy generalnie dwoma projektami, natomiast poprawki miały być głosowane później. Tak ja zrozumiałem przynajmniej.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem, że jest to głos przeciw.

Czy Komisja Uchwał i Wniosków chce zabrać głos w tej sprawie? Czy przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków chce zabrać głos w tej sprawie? Bardzo proszę o wyjaśnienie i zaraz przystępujemy do głosowania.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

W trakcie głosowania uchwały o samorządzie została popełniona mała nieformalność, bowiem zgodnie z przyjętą procedurą przewodniczący prezydium powinien dopuścić do głosu wszystkich tych, którzy zgłosili poprawki do tej uchwały, a ich poprawki nie zostały uwzględnione w tejże uchwale. Wynik głosowania w rozumieniu Komisji Uchwał i Wniosków świadczy o tym, że ogromna część delegatów popiera ten projekt, jednak chciałaby ewentualnie dokonać jeszcze tam małych poprawek redakcyjnych. I to chyba musi być umożliwione.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu za wyjaśnienie.

Ja natomiast chcę wyjaśnić, że przewodniczący zebrania dopuszcza do głosu tych, którzy zgłosili poprawki, a poprawki te nie zostały uwzględnione na wniosek Komisji Uchwał i Wniosków, a nie na własny wniosek. Więc jeżeli jest nieformalność, to jest po stronie Komisji Uchwał i Wniosków.

Mikrofon nr 11 poproszę.

GRZEGORZ PALKA

Wobec tych kłopotów formalnych wnoszę, aby teraz po raz drugi, ale już ostateczny zostało jeszcze raz przegłosowane – projekt autorski bez żadnych poprawek, ponieważ poprawki te są nieistotne.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo. Komisja Uchwał i Wniosków. To państwo musicie załatwić.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Wnoszę, aby jednak dopuścić do głosu tych, którzy wnieśli poprawki, a ich zdaniem nie zostały one uwzględnione w projekcie uchwały.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Myślę, że wystarczająco wiele było głosów przeciw i za. Wniosek formalny brzmi wyraźnie: „Proszę o wyraźne poinformowanie zjazdu, że uchwała o samorządzie została ostatecznie przyjęta”. Ponowiony wniosek mniej więcej wyraża tę samą treść. Ponieważ wniosek padł i były głosy przeciw, państwo sobie to przemyślą i zagłosujemy: kto z państwa jest za tym, by przyjąć wniosek Grzegorza Palki, proszący o uznanie przyjętego wariantu uchwały za ostateczny? Dziękuję.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków chciałaby prosić o głos jeszcze, jeśli można, na chwilę [okrzyki z sali: nie!].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o wynik głosowania. Natomiast udzielimy głosu Komisji Uchwał i Wniosków, jeżeli chce złożyć jakieś wyjaśnienie. Ja natomiast spełniłem swój obowiązek. Wniosek formalny musi być przegłosowany.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów delegaci przyjęli wniosek [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, proszę zabrać głos.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Chciałbym przypomnieć, że proponując II czytanie obu tekstów, zaproponowałem również, aby zaraz potem odbyła się dyskusja w związku z bardzo dużą ilością głosów, poprawek i wniosków nieuwzględnionych. Ta dyskusja się rozpoczęła, jednakże na podstawie wniosku formalnego została przecięta i przerwana, i to było przyczyną, dla której część delegatów nie otrzymała już głosów. Prosiłbym, żeby państwo jednak i o tym pamiętali, że to państwo zdecydowali, że dalszej dyskusji ma nie być [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za to wyjaśnienie.

Czy pan w tej samej sprawie? Proszę, nr 1.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pan przewodniczący nie był uprzejmy powiedzieć o nieformalności, którą sam popełnił. Ja w tej sprawie do przewodniczącego obrad zgłaszałem interpelację ustną i przyrzekł mi pan przewodniczący, że z panem przeprowadzi rozmowę. Nie wolno prowadzić tego typu dyskusji i tego typu przeinaczania faktów. Mój wniosek po mojej wypowiedzi nie miał charakteru wniosku formalnego, a zatem pan przewodniczący nie powinien w tej sprawie ogłaszać głosowania nad tymże wnioskiem, bo nie był to wniosek formalny. Był to głos w dyskusji i w ten sposób zamknięto dyskusję, która powinna się toczyć, ponieważ uwagi są i pozostały nadal. Najlepszy dowód, że są zgłoszone w tej chwili, znaczy były zgłaszane zastrzeżenia co do całej procedury. Poza tym głosowanie takich spraw, tak ważnych uchwał o tej porze, o godz. 21.12, przy takim napełnieniu sali, jest co najmniej niepoważne. Muszę w związku z tym zgłosić swoje głębokie ubolewanie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo [oklaski] i w pełni zgadzam się z tym, że pora jest nieodpowiednia do podejmowania takich decyzji. Chciałem panu wyjaśnić, że oprócz pana wniosku – bo ja pytałem, czy jest to wniosek formalny i pan to potwierdzał – oprócz tego były jeszcze inne wnioski formalne o przerwanie dyskusji i natychmiastowe głosowanie, więc nieformalności nie ma.

Przy mikrofonie nr 3 już głosu nie udzielimy, pan wybaczy, bo to jest ta sama sprawa [głos z sali – nieczytelny]. Ja wiem, że jest niezgodne z regulaminem obrad, myśmy wyjaśniali. Ja wyjaśniałem na początku. Wyjaśniła również Komisja Uchwał i Wniosków. Wniosek formalny zgodnie z regulaminem przegłosowałem i zjazd ma prawo podjąć taką decyzję, jaką uważa za słuszną [oklaski].

Czytam państwu następne wnioski formalne, które napłynęły do prezydium. Marek Eberhardt[14], Region Świętokrzyski:

„Wnioskuję o przyjęcie następującego porządku obrad, od zaraz:

– prezentacje kandydatów do Komisji Krajowej,

– odbycie kolejnych tur głosowań; w czasie obliczania głosów dyskutowanie i przyjmowanie uchwał.

Pozwoli to efektywnie wykorzystać czas obrad zjazdu” [oklaski].

I wniosek, który jest w tym samym duchu, jest jednak dalej idący. Pan Andrzej Piesiak, Region Jelenia Góra, proponuje, żeby od godz. 20.00 – rzecz jasna, nam się tutaj przedłużyło, czyli od teraz – wprowadzić prezentację wszystkich kandydatów oraz przeprowadzić I turę głosowania. Natomiast alternatywnie, żeby nie rozpoczynać w ogóle prezentacji do Komisji Krajowej.

Zarówno prezydium zjazdu, jak i Komisja Mandatowo-Wyborcza są zgodne co do tego, że nie można w godzinach nocnych prowadzić ani prezentacji kandydatów, ani tym bardziej wybierać tak ważnego ciała, które ma przez dwa lata sprawować władzę w związku. Mamy jedno przykre doświadczenie z prowadzenia obrad w późnych godzinach nocnych – o godz. 9.00 dnia następnego mieliśmy zaledwie jedną trzecią delegatów. Doświadczenie mówi, że znacznie lepiej przebiegają obrady od rana, gdy delegaci są wypoczęci. Jest to absolutnie naturalne. Dzisiaj obradujemy już od godz. 9.00. Minęło 12 godzin. Można wprawdzie odliczać przerwy, które są konieczne na posiłki, ale one nie regenerują aż tak bardzo umysłów, jak sądzę, bo o to zmęczenie głównie chodzi.

Ponieważ jest to wniosek formalny, takie jest stanowisko prezydium i takie jest stanowisko Komisji Mandatowo-Wyborczej – wniosek poddamy pod głosowanie. Jeżeli ktoś z państwa ma głos przeciw wnioskowi, to bardzo proszę. Nie ma.

A więc kto z państwa jest za tym, aby prowadzić bez przerwy prezentację kandydatów i zakończyć to pierwszym głosowaniem? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek został odrzucony.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

I druga część wniosku: „Nie rozpoczynać prezentacji w dniu dzisiejszym”. Kto z państwa jest przeciw wnioskowi? Drugi mikrofon. Kto chce się wypowiedzieć przeciw wnioskowi?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Halo. Ja uważam, że dzisiaj to jednak powinniśmy trochę zaprezentować kandydatów, żeby jednak z tego Gdańska wyjechać kiedyś.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_060_19811003]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_061_19811003]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głosujemy. Kto z państwa jest za tym, by do godz. 22.00, zgodnie z zapowiedzią, prezentować kandydatów? Kto z państwa jest za tym? [głosy z sali – nieczytelne]. Przepraszam, przepraszam, tak, to jest moja pomyłka. Kto z państwa jest za tym, by nie prezentować w dniu dzisiejszym kandydatów? Bo tak brzmi wniosek. Dziękuję. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, w związku z tym, że członkowie Komisji Skrutacyjnej nie są zgodni – liczymy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa o spokój, to pójdzie bardzo szybko. Alternatywny wniosek pana Piesiaka brzmi następująco: nie rozpoczynać prezentacji do Krajowej Komisji. Kto z państwa jest za tym, by nie rozpoczynać w dniu dzisiejszym prezentacji do Krajowej Komisji. I liczymy głosy.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, rozpoczynamy liczenie w sektorach.

Sektor pierwszy – 35, sektor drugi – 18, sektor trzeci – 23, sektor czwarty – 28, tak?! sektor piąty – 10, sektor szósty – 16, siódmy – 30, ósmy – 27, dziewiąty – 19, dziesiąty – 12, jedenasty – 24, dwunasty – 22, trzynasty – 13, tak?! czternasty – 19, piętnasty – 18, szesnasty – 14, siedemnasty – 13, osiemnasty – 11.

Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest przeciw wnioskowi?

Proszę liczyć głosy.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Rozpoczynamy liczenie w sektorach.

Sektor pierwszy – 18, sektor drugi – 10, trzeci – 6, czwarty – 22, piąty – są kontrowersje, tak? szósty – 5, siódmy – 10, ósmy – 6, dziewiąty – 12, dziesiąty – 15, jedenasty – 12, dwunasty – 5, trzynasty – 27, czternasty – 5, piętnasty – 7, szesnasty – 6, siedemnasty – 5, osiemnasty – 8 oraz piąty – 24. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy możemy podać wynik głosowania?

Proszę zgłosić do sekretariatu sprawę, w której chce pan zabrać głos. Szósty mikrofon, skoro koniecznie przez głośniki.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, muszę stanowczo zaprotestować przeciwko metodom, jakie przyjęło prezydium. Wnioski formalne winny być poddawane pod głosowanie w brzmieniu, w jakim zostały złożone. Prawo do interpretacji wniosków może mieć tylko wnioskodawca. Prezydium, poddając wnioski pod głosowanie, dokonuje różnych zmian w tekście, które zupełnie zmieniają znaczenie wniosku [oklaski]. Tym bardziej że wnioski poddaje się pod głosowanie wiele godzin po ich złożeniu. Dziękuję bardzo.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

W tej sytuacji musiałby pan rzeczywiście podać, w którym momencie zmieniłem tekst wniosku. Jest to możliwe do sprawdzenia. Proszę bardzo, wnioski czekają na pana tutaj, na stole.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Czy mogę podać wyniki?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę podać wyniki.

Proszę bardzo, tutaj czekają na pana.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Za wnioskiem, aby nie prowadzić prezentacji do godziny 22.00, głosowało 352 delegatów, przeciw – 203.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę o powtórzenie werdyktu, ponieważ pan podał od razu, za czym sala głosowała. Wniosek, powtarzam, brzmiał: nie rozpoczynać prezentacji do Komisji Krajowej. To była druga alternatywa pana Piesiaka.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Za wnioskiem głosowały 352 osoby, przeciw – 203.

[SPRAWA PODWYŻKI CEN PAPIEROSÓW]

[PD 1kzd_2t_061_19811003 – 7 minut 37 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Kolejny wniosek formalny dotyczy podwyżki cen papierosów, która została uzgodniona ze związkami zawodowymi. Są to dwa wnioski. Środki masowego przekazu podały w Dzienniku Telewizyjnym, podają, że podwyżka ta została ze związkiem uzgodniona. W związku z czym jest wniosek wcześniejszy, pana Wiesława Plezi z Piotrkowa Trybunalskiego: „Proszę, aby głos zabrał pan Rulewski lub pan Lis. Krążą bardzo niepokojące wieści wśród delegatów, że od 4 października – pierwszy efekt I Zjazdu NSZZ »Solidarność« – będzie podwyżka cen papierosów. Tylko te dwie osoby są o tym powiadomione”. Drugi wniosek dotyczy tej samej sprawy.

Czy ktoś z państwa chce się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi? Drugi mikrofon.

MICHAŁ ORLICZ

Nie tyle przeciw – Orlicz, Jelenia Góra – ile chciałem wyjaśnić. Ja słyszałem oświadczenie któregoś tam z tych podrzędnych ministerków w tej sprawie dzisiaj, około godziny 19.00, w Polskim Radiu. Otóż stwierdził on, że ta sprawa nie została uzgodniona ze związkami zawodowymi, że to zostało przesłane związkom zawodowym do oceny i nie otrzymali, znaczy się, to całe ministerstwo nie otrzymało od związków zawodowych wyraźnych sprzeciwów. Tak brzmiało stanowisko tego pana. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Jest wniosek formalny, proszę państwa, i formalnie będziemy postępowali. Kto z państwa jest za tym, by pan Rulewski lub pan Lis wystąpili i wyjaśnili sprawę? Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów udzielono głosu koledze Rulewskiemu i Bogdanowi Lisowi.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, możecie panowie stanąć obydwaj. To nie ma problemu.

JAN RULEWSKI

Proszę koleżeństwa, to właściwie są dwa problemy. Jest to podwyżka cen papierosów, kolejna już nam serwowana podwyżka. I drugi problem, rozpatrywany przez grupę roboczą KKP do spraw stabilizacji gospodarki w czerwcu bieżącego roku, na którym rząd zgłosił gotowość podwyższenia cen papierosów oraz alkoholu. Związek uznał – wówczas w czerwcu – że nie zajmuje się tego typu sprawami, gdyż stawia to go w bardzo trudnej sytuacji oraz, po wtóre, że to nie należy do kompetencji tego zespołu. Bo przecież nie stabilizuje się gospodarki poprzez drenaż rynku.

Wobec tego, o ile pamiętam, przesłano do Prezydium KKP stanowisko rządu, które uznało, to prezydium, za możliwe przeprowadzenie tej podwyżki, jednak uzależniło to od paru warunków. Po pierwsze, od wykazania kwoty, jaka powstaje przy tego typu operacji. Po wtóre, od skierowania jej na cele socjalne, jak podwyższenie rent i emerytur oraz przeznaczenie na realizację porozumienia gdańskiego w kwestii dotyczącej służby zdrowia. I po trzecie, od wskazania, ile z tych środków poszło faktycznie na doprowadzenie do opłacalności produkcji papierosów oraz zapałek, a ile na sprawy, o których mówiłem poprzednio.

Wczoraj otrzymałem teleks, aczkolwiek nie jestem kompetentnym do rozstrzygania tych spraw. Nie zgłosiłem, bo zajmujemy się sprawami żywności i artykułami powszechnego użytku. Papierosy, jak wiadomo, do tego zakresu spraw nie należą. Papierosy i używki. Oto treść tego teleksu:

„Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ »Solidarność«, pan Jan Rulewski. W nawiązaniu do wcześniejszych przeprowadzonych rozmów informuję uprzejmie, że Państwowa Komisja Cen podjęła decyzję o wprowadzeniu w najbliższy poniedziałek, w dniu 5 października podwyżki cen wyrobów tytoniowych i zapałek.

Przypominam jednocześnie, że powodem wprowadzenia tej podwyżki cen są zarówno nieprawidłowe relacje niezmienianych od szeregu lat cen papierosów i zapałek i zwiększonych w ostatnim czasie dochodów nominalnych ludności, jak i wzrost kosztów produkcji, spowodowany zwłaszcza podwyżkami cen skupu tytoniu oraz wzrostem cen innych materiałów pochodzenia krajowego i importowanych. Zwiększone dochody z podwyżki cen w części przewyższają wzrost kosztów produkcji i obrotu. Zostaną wykorzystane na pokrycie części deficytu budżetowego, spowodowanego między innymi zwiększonymi wydatkami na cele socjalne.

Ceny papierosów krajowych zostaną podwyższone średnio o 95 proc., w tym dominujących w sprzedaży papierosów „Popularnych” z 6 do 11 zł, „Klubowych” z 9 do 17, papierosy wyższych gatunków zdrożeją w nieco większym stopniu. Na przykład „Carmen” – z 32 do 65 zł, „Caro” – z 27 do 55 zł, AB – z 22 do 55 zł. Ceny zapałek zostaną podwyższone z 80 gr do 2 zł za mniejsze pudełko i z 1 zł do 2,50 zł za pudełko większe.

Komunikat o podwyżce cen wyrobów tytoniowych i zapałek zostanie podany dzisiaj w wieczornym dzienniku radiowym i telewizyjnym oraz ukaże się w sobotnich wydaniach gazet”.

Powiedziałem, że są to dwa problemy. Inna sytuacja była w czerwcu, kiedy związek jedynie poinformowano, że będzie wprowadzane, i nie uznano, że musi być ta sprawa konsultowana, i druga sprawa – zasadniczy problem. Jesteśmy już w tej chwili, co parę dni serwuje nam się podwyżki w momencie, kiedy związek, a przede wszystkim rząd zobowiązany do wypracowania metod jakiejkolwiek rekompensaty, która by między innymi też określała koszyk towarów, jaki będzie podlegał rekompensacie. Właściwie to chce doprowadzić do sytuacji, kiedy ta rekompensata nigdy nie zadziała. Bo jeżeli się przeprowadzi tak wielkie podwyżki do 1 stycznia, to nieaktualnym stanie się to, o czym dyskutowaliśmy w zespole VI, to jest wypracowania rekompensaty dla skokowego przejścia cen na ceny odpowiadające kosztom produkcji i później tego dodatku drożyźnianego systematycznego, następującego w trakcie realnej. W związku z tym uważam za stosowne… Mogę jeszcze powiedzieć inną informację, że minister Krasiński poinformował, że istotnie nadużywa się postanowień uchwały 112 w zakresie podwyżki cen tzw. sektora gospodarki drobnotowarowej i spółdzielczej.

W związku z tym, ponieważ jest to jawne przyznanie się rządu do braku kontroli nad cenami, do której sobie uzurpuje wyłączne prawo, postuluję, niestety to, co tylko związek dzisiaj może – wystosowanie protestu przez zjazd związku, którego elementami byłyby, że rząd dokonuje podwyżek nie tylko używek, ale prawie wszystkich artykułów konsumpcyjnych, bo również ryby, bo również dżemy, artykuły cukiernicze. I, po wtóre, zabraniamy, to znaczy żądamy wstrzymania jakichkolwiek podwyżek do czasu, dopóki rząd nie opracuje chociaż prowizorycznego systemu rekompensaty.

No, jest sprawa dyskusyjna, ile na tym zyskamy, ile stracimy. Na pewno 3,5 tony papieru na różne rodzaju oświadczenia. I na pewno stracimy na tym, że znowu związek nie zareaguje tak, jak powinien, ale to już zależy nie tylko od pełnomocnika KKP do spraw żywności, ale od całego związku.

Zatem jest do rozważenia jeszcze też inna sprawa. Sprawa żywności, która była poruszana i którą mi się zarzucało. Rząd nie chce respektować ustaleń, dwunastu ustaleń, o których informowałem na I turze zjazdu, dotyczących natychmiastowej poprawy warunków pozyskiwania żywności i jej rozdziału. Między innymi dowiedziałem się dzisiaj rano od kolegi Rusinka z Mazowsza, że nie zgodził się [rząd], wbrew danym obietnicom i podpisanemu porozumieniu, na przeznaczenie środków konsumpcyjnych trwałego użytku z miasta na wieś, celem pozyskiwania, na zasadzie premiowanego skupu trzody chlewnej, dodatkowych zamrożonych ilości ton mięsa. Wywiązuje się częściowo i między innymi od wczoraj weszła podwyżka cen skupu o 24 zł trzody chlewnej. Natomiast od tego zasadniczego, o którym tu mówili ekonomiści, że nie pieniądz w tej chwili reguluje stosunki towarowe w naszym kraju, lecz towar i właściwie istnieją warunki przedfeudalnej gospodarki towarowej, rząd do tego nie przykłada większego znaczenia.

Wobec tego, jeżeli ten wniosek, a więc ten protest domagający się wstrzymania jakichkolwiek podwyżek do czasu wypracowania uzgodnionego ze związkami zawodowymi systemu rekompensat, miałby wasze poparcie, nie mam innych prócz akcji strajkowych propozycji dla was [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Pani w sprawie tej samej, tak? Dziesiąty mikrofon, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę koleżeństwa, uważam, że jednak tutaj błąd został popełniony. Jak się dowiadujemy dzisiaj, o planowanej podwyżce wiedziano wcześniej. Jednak nikt nie postarał się skonsultować tego ze związkami. Ponadto uważam, że jest niedopuszczalne, żeby robotnik polski pracował godzinę na paczkę papierosów. Czy nawet, zależy jakie papierosy będą w sprzedaży, bo słyszymy, że będą „Popularne”. Następnie może nie być tych najtańszych papierosów, po 11 zł. Mogą być papierosy, czy „Orienty”, czy inne po dwadzieścia kilka złotych. Jest to niedopuszczalne. Nie wiem, jak wrócimy do zakładów pracy i przedstawimy się robotnikom, którzy w końcu nic nie mają oprócz pracy, ewentualnie spalenia papierosa czy nadziei naszych związkowych. Wydaje mi się, że błędy zostały popełnione. Chciałabym wiedzieć, dlaczego mimo wszystko dowiadujemy się o tym dopiero na skutek dwóch wniosków formalnych.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję [oklaski].

Panowie też w tej samej sprawie? Drugi mikrofon, proszę.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Proszę państwa, ja chciałem zwrócić na jedno uwagę. Ja w tej polityce cenowej rządu widzę specjalne działanie. Bo zauważmy, jaka jest sytuacja. Przedtem my stawialiśmy warunki, że tylko wtedy zgodzimy się na podwyżki cen, jeżeli rząd w pewnych punktach ustąpi. Teraz stawia się nas w jakiej sytuacji?! Najpierw się robi podwyżki cen, stawiając związek przed tym, że teraz my będziemy prosili o rekompensaty. Trzeba na to natychmiast zareagować bardzo silnie [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę jeszcze dwójka i później pan – wyjaśnienie.

RYSZARD BUGAJ

Ryszard Bugaj, Mazowsze. Ja mam do kolegi Rulewskiego prośbę, żeby przedstawił zjazdowi tekst uchwały prezydium w tej sprawie, która została podjęta w momencie, kiedy związek został powiadomiony o tym, że decyzja będzie podjęta. Z tego, co kolega Rulewski mówił, mam wrażenie, że ta odpowiedź, była, delikatnie mówiąc, niefortunna. Proszę o przedstawienie tego.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy jest to możliwe? Szósty mikrofon, proszę.

JAN RULEWSKI

Na tym prezydium [fragment niesłyszalny] znana mi jest [fragment niesłyszalny]. Kolega Lis może. Ale prezydium KKP jest, jest sekretariat KKP, Jermakowski albo Grzegorz…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Piąty mikrofon, proszę.

BOGDAN LIS

Proszę państwa, ja brałem udział, Janka wówczas nie było w rozmowie z wiceprzewodniczącym Państwowej Komisji Cen. Rozmowa ta odbyła się po rozmowach z ministrem Krzakiem[15] w Ministerstwie Finansów, gdzie nas poinformowano o tym, że taka podwyżka cen papierosów jest w planie. I po kilku tygodniach do Gdańska do MKZ przyjechał wiceprezes Państwowej Komisji Cen. Ja z nim wówczas rozmawiałem i w myśl tez programowych, którymi związek i Krajowa Komisja Porozumiewawcza się kierowała podczas swojej… nie kadencji, ale podczas swojej działalności, związek miał nie zajmować stanowiska wobec podwyżek zarówno alkoholu, jak i papierosów.

W związku z tym myśmy… Ten teleks, który tutaj Janek czytał, nie odzwierciedla w pełni prawdy. Dlatego że myśmy zostali poinformowani o tym, że rząd zamierza taką podwyżkę wprowadzić, przyjęliśmy to do wiadomości, natomiast nie byliśmy poinformowani o tym, jakie papierosy, ile będą kosztować. Po prostu wiedzieliśmy, że mniej więcej o tyle i tyle procent te ceny wzrosną. Te rozmowy były bodajże w lipcu, chyba pod koniec lipca.

I tak wygląda sprawa. Tak że związek został poinformowany o tym, że taka podwyżka ma nastąpić. Zobowiązaliśmy jedynie… To znaczy zobowiązaliśmy?! Nasze stanowisko było takie, że jeżeli ta podwyżka nastąpi, zostanie ogłoszona, my żądamy i związek tego się będzie domagał opublikowania w prasie, podania opinii publicznej to, co Janek Rulewski mówił – jaka suma uzyskana z tej podwyżki ogólnie będzie i na co te pieniądze pójdą, na co zostaną przeznaczone. Tyle informacji.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy sekretariat może dostarczyć tekst tej odpowiedzi? Nie mamy odzewu, to dalej będziemy udzielali głosu. W kolejności mikrofon nr 8, później 7, 11, 6, 5, 1. Prosiłbym państwa bardzo o niewzbudzanie dyskusji na ten temat, bo wnioski można składać do Komisji Uchwał i Wniosków. Wnioski formalne powinniście państwo przesyłać przez sekretariat. Udzieliłem dwóch głosów w tej sprawie, ale nie otwieramy dyskusji na ten temat, bo ona nas może donikąd nie doprowadzić. Choć sprawa jest oczywiście bardzo poważna i chcę ją od razu tutaj wyjaśnić.

Ósmy mikrofon, proszę.

JERZY LASOCKI

15024, Jerzy Lasocki. Proszę państwa, poza cenami jest sprawa, że ludzie zaczynają palić tytoń nieprzefermentowany. To jest sprawa, która bije w zdrowie, wydaje się wobec tego, że reakcja związku powinna być ostra. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Siódemka, dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja jestem z zakładu z W[ytwórni] S[przętu] K[omunikacyjnego] Świdnik. Rok temu nasza załoga zastrajkowała o kotleta schabowego, który kosztował 11 zł, a potem cena wzrosła na 18 zł. Teraz nam się winduje ceny raz po raz, a my co na to? Siedzimy tutaj już 8 dni, nie potrafimy nawet podjąć uchwały w konkretnej sprawie samorządu, który rząd położył nam na łopatki. I teraz dalej będą ceny windować, a pan Rulewski z panem Lisem pojechali i mówią, że oni przyjęli sobie do wiadomości. I co dalej? Z czym my wrócimy do załóg? Ja jak wrócę, to jestem rzecznikiem, że powinniśmy od razu strajkować [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Jedenastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Oburzenie budzi fakt, że w czerwcu panowie wiedzieliście, to znaczy w momencie, kiedy my na dole w zakładach pracy szarpaliśmy się o papierosy, wtedy, kiedy załogi już strajkowały. Uważam, że był to jeden z manewrów polegających na doprowadzeniu załóg do wściekłości.

Ale nie to jest ważne. Ważne jest to, że KKP, mając możliwość w ramach OPSZ zorganizowania zespołów, które by zbierały dane na temat wielkości produkcji i kosztów produkcji, żeby mieć materiał do skutecznych rozmów, przyjmuje do wiadomości jakąś sprawę, nie przekazuje jej dalej i godzi się na nią.

I jest ciąg tych spraw: karpie, pieczywo i inne historie. Rząd oświadcza, że w związku z tą sytuacją nam się poprawi – nie ma poprawy. I co, panowie, czym wy się zajmowaliście do tej pory? Oburzenie budzi fakt, że podstawowe środki, które są tak ważne dla społeczeństwa, rzeczy, były i są nadal lekceważone. Zjazd powinien się w tej chwili wypowiedzieć w dwóch sprawach – konkretną akcję protestującą wobec tych podwyżek i jeszcze raz dokonać analizy i oceny działalności KKP. Nie było to reprezentacją wobec społeczeństwa [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Wniosek formalny wpłynął w tej sprawie. Andrzej Porawski, Wielkopolska: „Przerwać dyskusję, do której nie ma pełnych podstaw. Należy przygotować materiały, potem podjąć dyskusję”. Kto z państwa wypowie się przeciw wnioskowi?

Jedynka.

RYSZARD BOGACZ

Bogacz Ryszard, 02002 mandat. Chciałbym zaznaczyć, że dziś o godz. 19.30, wbrew temu, co jeden z przedmówców powiedział, że któryś z ministrów czy innych urzędników państwowych wyraził się niezbyt sprecyzowanie, jeżeli chodzi o uzgodnienie ze związkami, wyraźnie było powiedziane, że ceny zostały uzgodnione ze związkami i sprawa poszła w świat.

Rezonans na pewno już jest widoczny, w związku z tym nie ma co czekać na jakieś materiały, tylko trzeba natychmiast zareagować. To jest jedyne wyjście i uratowanie częściowo twarzy. A wydaje mi się, że chyba natychmiast można sprawdzić, czy jest podpis związku pod tym uzgodnieniem, czy nie ma podpisu związku pod tym uzgodnieniem. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Poddaję wniosek Andrzeja Porawskiego pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym, żeby przerwać dyskusję, do której nie ma pełnych podstaw i do której należy przygotować materiały i podjąć ją później? Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest przeciwna wnioskowi.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

W kolejności będę zapisywał mikrofony, które się zgłaszają, i państwa o tym informował – nr 6, 5, bo już państwo czekacie długo, nr 9, 11, 12, 10, 4, 2, 3 i 1.

ROMAN PATEREK

Roman Paterek, Region Bydgoszcz, mandat 4017. Proszę państwa, chciałbym zwrócić uwagę, że podwyżka tych artykułów, którą się w tej chwili proponuje, odbyła się kilka miesięcy temu. I w tej chwili nas się kompletnie lekceważy. To jest, w moim odczuciu, dla nas wszystkich robociarzy policzek, ponieważ raz nam podniesiono i teraz niby w uzgodnieniu drugi raz.

Ja, jako robotnik, tutaj muszę stanowczo zaprotestować, bo ja nie będę w stanie godziny pracować w zakładzie na paczkę papierosów. I takiego sobie czegoś nie życzę i wypraszam. Uważam, że nasz zjazd powinien zająć tylko jedno stanowisko – w tej chwili od razu wysłać wiadomość, że my z tym się nie zgadzamy i że wzywamy wszystkich naszych członków do bojkotu tej podwyżki cen i uzgodnić, [gwar] uzgodnić w ten sposób, że jeżeli ta podwyżka będzie wprowadzona, to my wzywamy wszystkich naszych członków do niepłacenia abonamentu za radio i telewizję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Mikrofon nr 5.

BRONISŁAW KAWĘCKI

Kawęcki, Region Ziemia Radomska. Proponuję, żeby grupa, która miała w tezach problem „Związek wobec cen”, jeszcze dzisiaj przyjęła ten temat, nie tylko pod względem faktu podwyżki cen, ale jak stoi sprawa polityki związku – już wypracowano w tezach do tego, co się stało w sprawie papierosów. W sposób jednoznaczny sugeruję, żeby grupie tej przewodniczył kolega Bugaj. Zadaniem tej grupy na czele stojącego kolegi Bugaja będzie na godzinę 10.00 dać proponowane stanowisko związku wobec tej sprawy.

Natomiast sam potwierdzam, że jestem oburzony na taki fakt. Powtórzyło się CRZZ! [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Bardzo państwa proszę, byście wnioski szybko sformułowali na piśmie, żeby coś nam zostało z tej dyskusji.

Dziewiąty mikrofon, proszę.

JANUSZ WSZEBOROWSKI

Proszę państwa, jesteśmy…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja jeszcze panu przerwę, przepraszam bardzo. Natomiast sekretariat zjazdu prosilibyśmy bardzo o odszukanie dokumentów dotyczących tej sprawy.

Proszę bardzo.

JANUSZ WSZEBOROWSKI

Wszeborowski, Ziemia Radomska. Proszę państwa, nie zabierałem do tej pory głosu, bo większość mówiła, byliśmy zajęci pracą. Jesteśmy po raz drugi na tym zjeździe poinformowani i postawieni przed faktem dokonanym. Raz było samorząd, drugi raz ceny.

I w tej chwili, proszę państwa, kolega Rulewski, korzystając z tego, że była akcja wyborcza, nie podał nam w ogóle na temat tego, że wiedział od czerwca o proponowanych podwyżkach. Wnoszę w tej chwili, aby kolega Rulewski ujawnił nam tu, na zjeździe, o wszystkich rozmowach z rządem odnośnie do podwyżek od czerwca do chwili obecnej.

Wnoszę, drugie, abyśmy uchwalili, że związek nie będzie akceptował żadnych podwyżek bez ogłoszenia w prasie na trzy miesiące przed wprowadzeniem podwyżki, z zaznaczeniem, że była konsultowana ze związkiem. Wtedy będziemy wiedzieli, że KKP nam to zrobiło [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

LECH WAŁĘSA

Proszę państwa, ja protestuję. Żadne KKP ani prezydium tej decyzji nie podejmowało. To jeśli podjął, to tylko i wyłącznie Rulewski [gwar].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 11. Proszę państwa o zachowanie spokoju.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Halo, już dobrze. Proszę państwa, pierwsza sprawa to jest taka: na jutro powinniśmy otrzymać wszystkie pozycje i propozycje. jakie przyjęła do wiadomości poprzednia KKP. Żebyśmy nie byli tu stawiani przed takimi faktami.

Następna sprawa to wiadomo, że w tej chwili, to znaczy ja mam jeszcze jedno. Mam propozycję, żeby pan Leszek Wałęsa, tak jak w marcu oświadczył, 70 proc. i do załóg, to myślę, że w poniedziałek do załóg powinien pojechać, bo my chyba nie zdążymy. Zgłosiłem takie uchwały dużo wcześniej.

Pierwsze – Krajowy Zjazd Delegatów „Solidarność” zobowiązuje Krajową Komisję do powołania zespołu, którego zadaniem będzie zbieranie informacji od komisji zakładowych i samorządów na temat wielkości produkcji oraz kosztów produkcji. Jak możemy mówić o cenach, kiedy tego nie mamy. Następnie…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja mam do pana bardzo uprzejmą…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, ja skończę, ja skończę i wtedy pan się wypowie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ja wiem. Ja mam do pana uprzejmą prośbę, żebyśmy się trzymali tematu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

To jest wszystko temat, proszę pana.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy pan sobie wyobraża, co się stanie, kiedy każdy z dyskutujących, a jest ich w tej chwili ponad 10 zapisanych…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja sobie wyobrażam, bo zabierane mamy głosy i stąd są wyniki, że dzisiaj dowiadujemy się o niektórych sprawach.

Następna rzecz, proszę państwa. Trwają negocjacje w sprawie warunków i trybu likwidacji zadłużenia, a my nie mamy społecznej kontroli nad tymi negocjacjami. I w chwili, kiedy my rozmawiamy o reformie, załatwią nam tak sprawy, że nie będziemy mieli możliwości jej wprowadzania, a zobowiązania weźmiemy na siebie. Następnie, negocjacje w sprawie udostępnienia polskiego potencjału przemysłowego kontrahentom zagranicznym w formie produkcji nakładczej i też nas w tym nie ma.

Więc proszę o jedno: żebyśmy na rano, proszę państwa, otrzymali wszystkie przyjęte do wiadomości sprawy ze strony rządowej, przekazane KKP. No i mam propozycję, żeby pan Wałęsa jednak do załóg przemówił.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę o złożenie wniosku z pana głosu.

Mikrofon nr 12 w kolejności. Jedenasty się zapisuje ponownie, tak?

KAZIMIERZ JARZMIK

Kazimierz Jarzmik, Małopolska. Proszę państwa, ja przypominam, że my jesteśmy delegatami, bowiem to, co się dzieje na tej sali, przypomina mi jakąś wrzawę i nie jest godne, abyśmy to czynili. To po pierwsze.

Po drugie, boję się, że podgrzewanie takie sali może spowodować za chwilę wniosek formalny, żeby ogłosić strajk generalny w kraju i czuję, że to by może i przeszedł. Tak nie można się zachowywać, no, przecież to jest niepoważne.

Po trzecie, wydaje mi się, że propozycja, żeby koledzy Rulewski, Bugaj, może jeszcze Bóg wie kto, może Wałęsa nawet, niech jedzie do Warszawy… To znaczy wcześniej uprzedzić rząd teleksem, w poniedziałek my tutaj będziemy siedzieć, niech pogadają, a jeżeli nie dogadają, to będziemy na miejscu, to może i stosowną decyzję podejmiemy wtedy. A nie gorączkować się. Odłożyć tą dyskusję. Wszyscy, którzy chcą zabrać w tej sprawie głos – zgłosić się do Komisji Wniosków i Uchwał, omówić sprawę, nawet całą noc można gadać, a spokojnie się pójść teraz przespać, nie? Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Pana również proszę o złożenie wniosku w tej sprawie, bo mamy z tej dyskusji już przynajmniej cztery różne, często sprzeczne ze sobą wnioski. Jeżeli mamy je głosować, to bardzo proszę, żebyście państwo je złożyli.

Dziesiąty mikrofon jest w kolejności.

ZBIGNIEW PUCZEK[16]

Zbigniew Puczek, W[ytwórnia] S[przętu] K[omunikacyjnego] Świdnik. Proszę państwa, chciałbym zaapelować do rozsądku. Przyjechaliśmy tutaj na II turę zjazdu, aby dokonać tego, czego oczekuje cały naród, aby wybrać władze naszego związku. Tymczasem w sposób nierozważny, nie bacząc na to, że jesteśmy cały czas pod obstrzałem dobrze przemyślanej propagandy, że jesteśmy szykanowani w różny sposób, daliśmy się wpuścić na kolejny zakręt. To jest próba rozmydlenia tego, co tutaj na tej sali się dotychczas dokonało, co się usiłuje nadal zrobić. To jest próba podzielenia nas i skłócenia naszej spójni wewnętrznej.

Apeluję, proszę państwa, jeszcze raz o spokój i rozwagę, i o podjęcie rzeczowej, konstruktywnej decyzji w tej mierze.

Wnioskuję, aby prezydium dokonało głosowania zgłoszonych już wniosków. Poddać zwłaszcza pod głosowanie wniosek kolegi, który wysunął propozycję zebrania jutro na godz. 10.00 tematu pod dyskusję, nad którym będzie pracować grupa wyłoniona z panem Bugajem na czele. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Wniosek formalny już mamy. Pan Bronisław Kawęcki z Ziemi Radomskiej: „Proponuję, by grupa problemowa opracowująca tezy »Związek a podwyżki cen«, na czele tej grupy pan Ryszard Bugaj”. To znaczy, by powołać, by ta grupa zajęła się tą sprawą pod przewodnictwem pana Bugaja. Tak rozumiem wniosek.

Może wnioskodawca potwierdzi. Dobrze. Dziękuję panu bardzo.

Kto z państwa się wypowie przeciw temu wnioskowi? Kto z państwa chce się wypowiedzieć przeciwko wnioskowi?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja. Mogę prosić o głos?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie wiem, z którego mikrofonu pan do mnie mówi.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Z dziesiątki. Z dziesiątki mówię.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Zgłaszacie się państwo równocześnie…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ale jestem przy mikrofonie. Pan słyszy chyba, nie?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pan proponuje pana Bugaja. Ja uważam, że jest to sprawa robotników na dole. I chcemy na ten temat my rozmawiać. Raz opracować konkretny temat. Kolega Rulewski nie pali, bo jest sportowcem, bo widać, że w trampkach lata [oklaski], ale my w zakładach pracy czego innego oczekujemy. I albo tą sprawę załatwimy tutaj, na tym zjeździe, raz mocno, bo w końcu niedługo będziemy mieli menażki przy paskach i będziemy na rynek chodzili jeść. Do tego dojdzie [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. To nie ja proponuję pana Bugaja, tylko wnioskodawca pan Bronisław Kawęcki.

Ponieważ pan Bugaj jest przy mikrofonie, to bardzo proszę. Dwójka.

RYSZARD BUGAJ

Jeżeli można, ja chciałem powiedzieć, że ja się zupełnie nie rwę do tego i nie wiem, czy jestem do tego dobry. Ja myślę, że dobry pomysł polegałby na tym, żebyśmy rzeczywiście wyłonili trzy, cztery osoby zainteresowane, które w tej skomplikowanej dosyć sprawie – zawikłanej przez decyzję prezydium, po pierwsze, po drugie, zawikłanej dlatego, że sprawa rekompensat za podwyżki cen tytoniu jest szczególnie trudna do rozwiązania, dlatego że właśnie nie wszyscy palą – żeby ta grupa w porozumieniu z tymi ekspertami, którzy są tutaj na sali, spróbowała rzeczywiście jutro przed południem przygotować jakieś stanowisko dla zjazdu. Beze mnie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem, że pan Bugaj wycofał się z pracy nad tym, zatem pozostaje wniosek [głosy z sali – nieczytelne]. Chwileczkę, proszę państwa, to nie chodzi o to, żeby rzucać nazwiska, bo to jest kwestia wtórna przy tym wszystkim.

Jest wniosek Bronisława Kawęckiego. Przeciwko wnioskowi już były wypowiedzi. Poddajemy go zgodnie z procedurą pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym, by tematem zajęła się grupa problemowa opracowująca tezy do programu związku na temat „Związek a polityka cen”? Kto z państwa jest za, proszę o podniesienie mandatów [głosy z sali – nieczytelne]. Już był głos przeciw wnioskowi, ja dobrze pamiętam.

Bardzo państwa proszę. Ja wiem, że stoi pan Rulewski i chce zabrać głos i pewnie wie wiele w tej sprawie, ale nie odstępujemy od przyjętej wcześniej procedury. Kto z państwa jest za, proszę podnieść mandaty. Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem [okrzyki na sali].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę powtórzyć werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, głos należy do Komisji Skrutacyjnej. Była w tym wypadku jednomyślność i większość delegatów jest za wnioskiem.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

W tej sytuacji dalsza dyskusja jest niecelowa, bowiem zjazd zdecydował, że specjalnie powołana komisja zbada tę sprawę i przedstawi zjazdowi w dniu jutrzejszym stanowisko w tej sprawie. Jeżeli Komisja Skrutacyjna mówi, że większość delegatów była za, to znaczy, że państwo sobie życzycie, by sprawę rozpatrzyła komisja i jutro przedstawiła stanowisko.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę państwa o spokój. Musimy zakończyć tę sprawę. Ponieważ zdecydowaliście państwo, żeby rozpatrzyła sprawę, którą omawiamy, powołana przez nas komisja, proponujemy, żeby od tego rozpocząć jutro obrady i tę sprawę zaraz jutro rano wyjaśnić. Proszę państwa, umówiliśmy się dzisiaj z państwem, że skończymy o godz. 22.00 i sądzimy, że będzie to najlepsze rozwiązanie sprawy, żeby rano tę sprawę ostatecznie wyjaśnić. Oczywiście rozpoczniemy od powołania grupy, która tę sprawę wyjaśni.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Oczywiście, komisję tę wyłonimy teraz. Państwo zaproponujecie jej skład. Choć wniosek brzmiał, że chodzi o grupę, która opracowywała tezy do programu „Związek a polityka cen”.

Proszę bardzo, pan Rulewski.

JAN RULEWSKI

Proszę koleżeństwa, proponuję wtedy jednak nie ten zespół, bo akurat kierowałem tym zespołem i znowuż narażę się na pewien konflikt polegający na tym, o czym kolega Bugaj powinien wiedzieć – że związek generalnie nie wypowiada się przeciwko podwyżkom cen, natomiast stawia na związkowy aspekt tej sprawy, czyli na rekompensaty.

I teraz mam żal do występujących osób tutaj w podwójnej roli, to znaczy ekspertów i delegatów, jakim jest kolega Bugaj. Że był świadkiem tej rozmowy i mimo że ja nie jestem istotnie palaczem, to większość palaczy przyjęła ze zrozumieniem fakt podwyżki, no bo czy jakikolwiek związek na świecie, również „Solidarność”, wyrazi zgodę na podwyżkę? Nie wyrazi. Nikt z nas nie wyrazi.

Zatem albo związek nie będzie rozpatrywał tej sprawy, albo jeżeli się chce kontrolować życie w zakresie cen, to musi wskazywać, na co te środki mają być przeznaczone. I taki werdykt wydała komisja. Właściwie zasugerowała rządowi, nie wydała, bo nie była kompetentna, ale zasugerowała rządowi komisja w składzie, oprócz działaczy, chyba dziesięciu, od Rulewskiego do Lisa, tam chyba do kolegi z Piły, do Słupska i przy udziale takich ekspertów, którym biliśmy brawa, których wyznawaliśmy politykę w zakresie cen, jak doc. Kurowski, jak dr Bugaj, jak chyba dr Tomasz Stankiewicz. Zatem nie proponowałbym nawiązać do głosu kolegi wołającego o umiar w tej dyskusji, bo ta komisja, którą powołamy, to co może zrobić? Może się nie zgodzić na podwyżkę cen. No to wszystko i nic więcej. Natomiast rząd to i tak wprowadzi jednostronnie.

Ja przypominam wszystkie tezy i zespołu V, i zespołu VI, które mówią, że niezbędne są konieczne regulacje cenowe. Oczywiście zakres ich jest podany w pracach zespołu VI, że to mają być stopniowe, nie generalne z tym, że ważnym jest, żeby były rekompensaty. Związek nie jest przygotowany do tych rekompensat, bo nie określił, jakie to ceny mają być rekompensowane.

Przypominam wypowiedź kolegi Bugaja, który mówił, że nie wszystkie towary będą podlegały rekompensacie, tzw. luksusowe i półluksusowe. Nie wiem, czy „Marlboro” należą do luksusowych czy półluksusowych, czy codziennego użytku.

Zatem proponuję, żeby nie wypowiadać się osobowo pod publiczkę tutaj, kolego Wałęsa, bo jak pan nie uczestniczy we wszystkich pracach prezydium, to niech pan nie zabiera głosu [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Jest wniosek formalny pana Lisa: „Utworzyć komisję z osób stojących przy mikrofonach” [śmiech, oklaski]. Jest to wniosek formalny. Proszę państwa o spokój i o przypilnowanie, żeby nikt nie odszedł od mikrofonu.

Pan przy trójce – wniosek? Pan chce się wypowiedzieć przeciw?

JAN ŁUŻNY

Tak jest. Tak jest. Słuchaj chłopie, rozumiesz, jak chcesz z kogoś balona robić, to nie ze mnie. Po pierwsze, rozumiesz, żeś czytał, najpierw zabieraj głos mikrofon nr 9, potem nr 10, potem nr 3. W końcu czy to wolne wnioski? Nie pozwolisz żadnemu dyskutować. Będziemy oba razem z tymi ludźmi, co przy mikrofonach, do rana radzić, co zrobić. Ja ci pokażę i że ja wytrzymam i trzy dni bez spania. Będziemy widzieć, jak bedemy maglupać. Łobejżymy się, rozumiesz? [oklaski] Na pewno będziesz widział, jak Ślązak wygląda z bliska. Dobrze?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu za uwagę. Wniosek formalny nie był mój, tylko pana Lisa. Dyskusję przerwaliśmy rzeczywiście przed udzieleniem mikrofonowi nr 3 głosu, bowiem wszedł wniosek formalny. Będziemy musieli ten wniosek głosować. Chyba że uznacie państwo, że jest to żart i że żartów nie głosujemy.

Proszę państwa, ponieważ nie panuję już nad salą, dalsze prowadzenie przeze mnie jest nonsensowne. Kolega przejmie obrady.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę wszystkich o powstanie z miejsc. Dotarła do nas dziś smutna wiadomość. Zmarł nestor polskich uczonych prof. Tadeusz Kotarbiński. Pamięć uczonego uczcimy chwilą ciszy [delegaci wstają – chwila ciszy]. Dziękuję państwu.

Proszę państwa, w dniu jutrzejszym rozpoczniemy obrady o godzinie 9.00. Na samym początku obrad powrócimy do tematu, który dzisiaj się rozpoczął. Zgodnie z obietnicą, którą państwu daliśmy, powinniśmy byli dzisiejsze obrady skończyć o godzinie 22.00, i tak je przeciągnęliśmy. Proponuję w związku z tym zakończenie dzisiejszych obrad.

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wyprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_061_19811003]

KONIEC ÓSMEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 3 PAŹDZIERNIKA 1981 r.

[1] Zdzisław Rozwalak (ur. 1943) – od 1965 r. ślusarz-mechanik w Poznańskiej Fabryce Maszyn Żniwnych w Poznaniu, w sierpniu 1980 r. przewodniczący Zakładowego Komitetu Strajkowego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i KZ w PFMŻ w Poznaniu, przewodniczący MKZ w Poznaniu, w 1981 r. przewodniczący ZR Wielkopolska, w 1981 r. członek KK.

[2] Janusz Groszkowski (1898–1984) – od 1935 r. prof. zwyczajny nauk technicznych, naukowiec zajmujący się elektroniką i radiotechniką, w latach 1962–1971 prezes PAN.

[3] Stanisław Kociołek (ur. 1933) – 1964–1971 członek Komitetu Centralnego PZPR, 1968–1971 członek Biura Politycznego KC PZPR, w 1970 r. wiceprezes Rady Ministrów, 1970–1971 sekretarz KC PZPR, 1980–1982 I sekretarz Komitetu Warszawskiego PZPR.

[4] Lucjan Czubiński (ur. 1930) – 1972–1981 prokurator generalny PRL, 1981–1983 dyrektor generalny w MSW, szef wojsk MSW (nadzorował WOP, NJW, Biuro Ochrony Rządu i Zarząd WSW).

[5] Tadeusz Waśniewski (ur. 1936) – fizyk, od 1969 r. pracownik naukowy Politechniki Białostockiej, przewodniczący Uczelnianego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” na PB, od 1980 r. członek Prezydium KZ na PB i Prezydium MKZ w Białymstoku, w 1981 r. członek ZR Białystok i białostockiego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania, 1981–1982 internowany.

[6] Włodzimierz Jan Blajerski (ur. 1950) – prawnik, od 1980 r. radca prawny Polskiego Związku Motorowego oraz Okręgowego Zakładu Działalności Gospodarczej w Lublinie, w lipcu 1980 r. przewodniczący Komitetu Postulacyjnego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, doradca MKZ Regionu Środkowo-Wschodniego, przewodniczący KZ w PZMot, w 1981 r. członek Prezydium ZR Środkowo-Wschodniego, przewodniczący Regionalnego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Lublinie.

[7] Wojciech Jaruzelski (ur. 1923) – 1964–1989 członek KC PZPR, 1971–1989 członek Biura Politycznego KC PZPR, 1981–1989 I sekretarz KC PZPR, 1961–1989 poseł na Sejm, 1968–1983 minister obrony narodowej, 1981–1985 prezes Rady Ministrów.

[8] Sławomir Henryk Wysokiński (ur. 1954) – lekarz medycyny, pracownik Zespołu Opieki Zdrowotnej w Nowym Mieście Lubawskim, członek Prezydium KZ NSZZ „Solidarność” tamże (skarbnik), wiceprzewodniczący ds. służby zdrowia w Zarządzie Podregionu w Nowym Mieście Lubawskim.

[9] Jan Kułaj (ur. 1958) – w 1980 r. przewodniczący Wojewódzkiego Komitetu Założycielskiego NSZZ Rolników „Solidarność Wiejska” woj. przemyskiego, w 1981 r., podczas zjazdu zjednoczeniowego „Solidarności Wiejskiej”, „Solidarności Chłopskiej” i NSZZ Rolników Indywidualnych, wybrany na przewodniczącego Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ RI „Solidarność”, 1981–1982 internowany.

[10] Adam Michnik (ur. 1946) – historyk, 1980–1981 doradca MKZ NSZZ „Solidarność” Mazowsze, następnie Komisji Robotniczej Hutników Solidarności w Hucie im. Lenina, w 1981 r. doradca ZR Mazowsze, współzałożyciel Klubów Samorządnej Rzeczpospolitej „Wolność – Sprawiedliwość – Niepodległość”, 1981–1982 internowany.

[11] Benedykt Jerzy Lewandowski (ur. 1947) – 1970–1984 aparatowy w Zakładach Chemicznych „Organika-Zachem” w Bydgoszczy, w sierpniu 1980 r. przewodniczący Zakładowego Komitetu Strajkowego, w 1980 r. wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w ZCh „Organika-Zachem” w Bydgoszczy, 1980–1981 wiceprzewodniczący (ds. socjalno-bytowych) KZ tamże, w 1981 r. członek Prezydium ZR Bydgoszcz (odpowiadał za dział łączności z oddziałami terenowymi), w 1984 r. wyemigrował do USA.

[12] Mieczysław Lach (ur. 1949) – technik budownictwa wodno-melioracyjnego, pracownik Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w Opocznie, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w PBR w Opocznie, w 1981 r. przewodniczący ZR Piotrków Trybunalski, członek KK, 1981–1982 internowany.

[13] Andrzej Wiktor Łogiewa (ur. 1950) – kierowca, pracownik Przedsiębiorstwa Transportu Budowlanego „Transbud” w Katowicach, w sierpniu 1980 r. przewodniczący Zakładowego Komitetu Strajkowego, Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w PTB „Transbud” w Katowicach, członek Prezydium Krajowej Komisji Koordynacyjnej Sekcji Transportu i Prezydium Regionalnej Komisji Koordynacyjnej Transportu w Katowicach, w 1982 r. internowany.

[14] Marek Antoni Eberhardt (ur. 1944) – inżynier mechanik, pracownik Zakładów Urządzeń Chemicznych i Armatury Przemysłowej „Chemar” w Kielcach, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, sekretarz Komitetu Założycielskiego, a następnie przewodniczący KZ w ZUChiAP „Chemar”, członek MKZ w Kielcach, w 1981 r. członek ZR Świętokrzyskiego, przewodniczący Rady Koordynacyjnej ds. Samorządów Pracowniczych, 1981–1982 internowany.

[15] Marian Krzak (1931–1996 ) – ekonomista, 1969–1980 podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów (1973–1980 I zastępca ministra), 1980–1982 minister finansów.

[16] Zbigniew Puczek (1929–2002) – technik technolog, 1958–1983 pracownik Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL Świdnik” (tokarz, a następnie konstruktor, kierownik sekcji i normalizator), w lipcu 1980 r. współorganizator strajku i członek Komitetu Postojowego, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego w WSK „PZL Świdnik”, w 1980 r. współzałożyciel MKZ Regionu Środkowo-Wschodniego, od 1980 r. przewodniczący KZ w WSK „PZL Świdnik”, w 1981 r. członek ZR Środkowo-Wschodniego, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do USA.

Dziewiąty dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

4 października 1981 r.

Początek dziewiątego dnia obrad II tury I KZD

– 4 października 1981 r.

[SPRAWA UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ PODWYŻEK

CEN PAPIEROSÓW]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_062_19811004]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dzień dobry państwu w dzisiejszym dniu zjazdu. Głos oddaję przewodniczącemu Prezydium.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wprowadzić [delegaci śpiewają hymn narodowy]. Dziękuję państwu.

Dzień dobry państwu w dziewiątym dniu II tury zjazdu. Do wyczerpania programu pozostało nam jeszcze kilka istotnych punktów, przede wszystkim jest to prezentacja kandydatów do Komisji Krajowej, następnie głosowania: pierwsza i kolejne tury głosowania do Komisji Krajowej oraz druga i kolejne tury głosowania do Krajowej Komisji Rewizyjnej.

Czeka nas również problem zatwierdzenia programu związku oraz punkt „Wolne wnioski”.

Zgodnie z obietnicą złożoną państwu w dniu wczorajszym pod koniec obrad, dzisiejsze obrady powinniśmy jednak zacząć od sprawy podwyżek, podwyżek cen papierosów. Oddaję głos koledze.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Koleżanki i koledzy, w dniu wczorajszym ustaliliśmy, że trzeba zbadać sprawę podwyżki cen i podjąć właściwe działania w tej sytuacji. Oczywiście muszą być, po pierwsze, ustalone wszystkie okoliczności tej sprawy. Zarówno na terenie związku, jak i poza tym terenem. Wszystkie kryteria doboru osób do tej komisji, która może to zbadać, powinny nie budzić najmniejszej wątpliwości.

Dlatego prezydium zjazdu proponuje, aby już wybrane 7 osób do Komisji Rewizyjnej naszego związku poprosić o zbadanie wszystkich faktów związanych z tą podwyżką. Po pierwsze, ta komisja została wybrana przez zjazd w głosowaniu tajnym. Mamy do nich pełne zaufanie, wybrani zostali w pierwszej turze wyborów do Komisji Rewizyjnej. Oczywiście współdziałanie z tą komisją będą miały wszystkie osoby, które ona powoła. Mogą być także składane wszystkie wnioski w tym względzie do Komisji Uchwał i Wniosków. Komisja ta będzie miała nadrzędną funkcję w rozwiązaniu tego problemu.

Czy ktoś z państwa się wypowiada przeciwko takiemu rozwiązaniu tej sprawy? Proszę bardzo. Poproszę tablicę mikrofonową. Mikrofon nr 9.

TADEUSZ SYRYJCZYK

Ja chciałem przedstawić może nie tyle sprzeciw, ile pewne uzupełnienie tego wniosku. Otóż sytuacja jest dość napięta w związku z tą podwyżką i musimy zająć się takim rozwiązaniem tej sprawy – nie tylko skontrolowaniem, co było do tej pory, bo to jest kwestia rozrachunkowa bardziej, ale także tym, co robić na przyszłość, tak żebyśmy za 24 godziny nie stanęli w obliczu strajku w niektórych regionach kraju.

W związku z tym, ponieważ sprawa jest poważna i wymaga jednak kontaktu z zakładami, a więc na terenie Małopolski i nie tylko, tutaj doszliśmy do takiego wniosku, że zachodzi potrzeba jednak sformułowania innego pola walki – to znaczy nie może to być walka o papierosy. Po drugie, zachodzi potrzeba wypracowania postulatów w związku z tym pewnych i opracowania tez do rozmów i ewentualnego wystąpienia w Dzienniku dziś wieczór – zażądanie od rządu. Żeby to wszystko opracować w sposób merytoryczny, znaczy tak, żebyśmy nie zostali wpuszczeni w straszny kanał, jaki nam rząd przygotował, w kanał polegający…

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Bardzo przepraszam, to miał być głos sprzeciwu do tej koncepcji.

TADEUSZ SYRYJCZYK

W porządku. A więc proponuję, żeby powołać – niezależnie od tego, że powołujemy tę komisję rewizyjną do zbadania zaszłości – żeby jednak z każdego regionu jedna, dwie osoby zostały oddelegowane do specjalnego zespołu roboczego, który się zajmie merytoryczną stroną tego, co na przyszłość. Tak żeby dziś koło obiadu było dokładnie wiadomo, co na przyszłość.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, ja uważam, że głos kolegi nie wykluczał tamtego rozwiązania, a był pewnym tylko uzupełnieniem. My nie chcemy w tej chwili prowadzić dyskusji. Powiedziane było także w naszej propozycji, aby każda koncepcja w postaci wniosku była zgłaszana do Komisji Uchwał i Wniosków.

Poddaję zatem ten wniosek, w imieniu prezydium, pod głosowanie sali. Kto z państwa jest za powołaniem już wybranych 7 osób do zbadania faktów i zorganizowania zbadania i przedstawienia dalszych wniosków całemu zjazdowi co do sprawy podwyżek cen papierosów i innych tego typu spraw? Kto jest za? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę bardzo Komisję Głosowań.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem.

[ZMIANA PORZĄDKU OBRAD. ZMIANA SPOSOBU PREZENTACJI

KANDYDATÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 7 minut 13 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję państwu bardzo. Sprawa przeszła.

Bardzo proszę delegata z mikrofonu nr 6 o zajęcie miejsca. Ta kwestia została już przegłosowana.

Proszę o wnioski do Komisji Rewizyjnej, natomiast członków Komisji Rewizyjnej, te siedem osób, bardzo proszę o spotkanie się i przystąpienie do pracy możliwie szybkiej, ponieważ wszyscy czekamy tutaj na wyniki.

Proszę państwa, wpłynął wniosek formalny delegacji Ziemi Łódzkiej, który w jej imieniu złożył Jerzy Kropiwnicki, mandat 14030: „Wnioskuję w imieniu delegacji łódzkiej o zasadniczą zmianę porządku obrad. Proszę o umożliwienie odczytania uzasadnienia wniosku”. Oto jest uzasadnienie:

„Pierwszy Zjazd NSZZ »Solidarność« miał do spełnienia trzy główne cele: 1) uchwalić statut, 2) przyjąć program, 3) wybrać władze. Realizacja dwóch spośród tych celów jest w tej chwili poważnie zagrożona. Grozi nam, iż rozjedziemy się bez programu oraz bez zakończenia wyboru władzy. Grozi nam kompromitacja zjazdu w oczach członków naszego związku i zawód oczekiwań społeczeństwa polskiego.

Istnieje także groźba, że nie będziemy w stanie sprostać sytuacji stworzonej przez stan gospodarki i zaopatrzenie rynku, pogłębiony dodatkowo wczorajszą decyzją władz o podwyżce cen papierosów. Związek nie może pozwolić sobie na odłożenie wyboru władz, nie może też nie umieć dać odpowiedzi na dwa oczywiste pytania – co w sprawie żywności, co w sprawie podwyżki cen papierosów. Jeśli nie odpowiemy na te pytania tu na tej sali i nie będziemy umieli odpowiedzieć na nie w zakładach pracy, grozi nam zarówno ogromny kryzys w ramach związku, jak i wybuch żywiołowych akcji protestacyjnych, których nie będziemy w stanie opanować ani nimi w rozsądny sposób pokierować. A to może grozić katastrofą, i to nie tylko naszego związku.

Dlatego domagamy się przyjęcia na pozostałe nam jeszcze dni zjazdu następującego programu: 1) wybory do Komisji Krajowej i Komisji Rewizyjnej, 2) przedyskutowanie i przyjęcie programu przynajmniej w kwestii żywności i zaopatrzenia rynku, 3) ustalenie stanowiska związku i sposobu jego realizacji na podwyżkę cen papierosów.

W tym celu należy:

1. Zrezygnować całkowicie z prezentacji kandydatów. Na stratę 9 godzin, na taki luksus demokracji nie możemy sobie pozwolić. Nie jest też ta prezentacja absolutnie niezbędna ani nie wniesie wiele nowego. Są inne źródła informacji o kandydatach: system komputerowy, materiały Komisji Wyborczej i informacja BIPS. Dodatkowej informacji może dostarczyć bezpośrednio kontakt zainteresowanych z kandydatami.

2. Wystąpić do rządu o zawieszenie decyzji dotyczących podwyżki cen papierosów. Zobowiązać przewodniczącego związku i prezydium byłej KKP do natychmiastowego przygotowania wyjaśnienia, czy związek akceptował te podwyżki, a jeśli tak, to wyjaśnienia, kto, kiedy, w jakim celu, w imię jakich korzyści dla kraju lub związku podjął tę decyzję w imieniu »Solidarności«. Ten punkt musi być zrealizowany dzisiaj.

3. Otworzyć dyskusję nad kwestią programu związku odnośnie do żywności, zaopatrzenia rynku i skoncentrować się na istotnym zagadnieniu dotyczącym działań doraźnych i długofalowych. Dyskusja musi odpowiedzieć na pytanie: jakiej polityki rządu musimy się domagać, jakie jest miejsce związku w realizacji poprawy sytuacji, jakie podejmiemy działania w najbliższym czasie, jakie mamy gwarancje realizacji właściwej polityki przez rząd.

4. Przyjąć uchwałę zjazdu – te punkty programu przygotowanego przez Komisję Programową, które są niesporne. Kwestie sporne oraz materiały uznane przez zespoły robocze opublikować jako załącznik programu. Zlecić Komisji Krajowej rozstrzygnięcie kwestii spornych. Poparcie dla tego wniosku mamy spośród delegacji z Lublina, Kielc, Zielonej Góry i Częstochowy” [oklaski].

Proszę państwa, czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciw wnioskowi formalnemu o zasadniczą zmianę porządku obrad? Bardzo proszę, mikrofon nr 5.

JAN JĘDRZEJEWSKI

Jan Jędrzejewski, mandat 18. Proszę państwa, uważam, że takie postawienie sprawy nam nic nie rozwiąże. Się zadyskutujemy, co rząd np. nam oferuje i co my chcemy od rządu – on nam i tak nic nie da. Uważam, że to, co uchwaliliśmy na początku, zgodnie, nie patrząc na to, że nam rząd wpuszcza różne bąki, realizować program do końca. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, ale to, co pan powiedział, wcale nie jest przeciw wnioskowi. Wniosek… Przypominam – to, co czytałem przed chwilą, proszę państwa, to jest uzasadnienie do wniosku. Wniosek brzmi: „Wnioskuję w imieniu delegacji łódzkiej o zasadniczą zmianę porządku obrad”. Chodzi we wniosku o to, aby w porządku obrad skoncentrować się jedynie nad wyborem władz i uchwaleniem programu – czyli nad dwoma punktami, które są w tej chwili niezbędne.

Jeśli chodzi zaś o kwestie podwyżki cen papierosów – przed chwilą głosując, ustaliliśmy, że jest to sprawą szalenie ważną, ale jej wyświetleniem zajmą się członkowie dotychczas wybrani Komisji Rewizyjnej. A zatem tę sprawę odsyłamy do Komisji Rewizyjnej, czekamy na werdykt. Natomiast pozostają nam sprawy wyboru władz i sprawy programowe.

Proszę państwa, wobec tego pytam się państwa: kto jest za tym, aby przyjąć wniosek formalny delegacji łódzkiej, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję państwu bardzo [oklaski]. Kto jest przeciw wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

W związku z tym proszę Komisję Mandatową o zajęcie stanowiska w sprawie prezentacji bądź nieprezentowania kandydatów.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, Komisja Mandatowa jest zdania, że nie możemy, nie mamy prawa pozbawić możliwości zaprezentowania swoich poglądów kandydatom do Komisji Krajowej. To był państwa wniosek, aby taką prezentację przeprowadzić. Sami zatwierdziliście taki, a nie inny czas i taką, a nie inną formę prezentacji. Komisja Mandatowa w tej chwili nie może postawić zjazdu przed takim faktem, że inni kandydaci mieli możliwość prezentacji, a pozostali nie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo Komisji Mandatowej.

Pozwolą państwo, że w tej konkretnej sprawie jest wniosek formalny i będziemy tylko nad tym wnioskiem formalnym dyskutować. Na chwilę bardzo proszę panów o opuszczenie tablic, ponieważ przechodzimy do jednej sprawy.

Pan Zygmunt Bańda[1], Zielona Góra: „Wnoszę o zaniechanie prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej. Uzasadnienie – czytam: Dwie minuty wypowiedzi kandydata w oficjalnej prezentacji niewiele zmieni w jego ocenie. Jest ocena kandydatów w prawyborach, są życiorysy kandydatów, pamiętamy ich z różnych wcześniejszych wypowiedzi. Poprzez identyfikację litery »K« każdy miał możliwość zadania swoich pytań. Oszczędzimy jeden dzień czasu”.

Proszę, mikrofon nr 5 – rozumiem, że jest to głos przeciw. Bardzo proszę.

LECH SOBIESZEK

Sobieszek, Gdańsk. Proszę państwa, mi się zdaje, że bardzo po prostu by się przydała taka prezentacja. Ponieważ znamy się już troszkę czasu i nawet po twarzach poznamy – o pan Kowalski, aha, to ten. Rozmawialiśmy z nim, wymienialiśmy z nim poglądy, aha – wiemy, co to za człowiek. Chociażby żeby twarze się zaprezentowały, to wystarczy nawet 2 minuty czasu.

Uważam, że wybranie władz jest rzeczą bardzo ważną i od tego zależy, jacy oni będą, po prostu, nas prezentować, to taki będzie nasz związek.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Przyjmuję pańską argumentację. Dziękuję uprzejmie.

Proszę państwa, zgodnie z regulaminem jak zwykle jeden głos przeciw. Panów przy mikrofonach nr 6 i 8 proszę o opuszczenie tablic – nie będę udzielał głosu.

Poddaję wniosek pod głosowanie. Kto jest za tym, aby zaniechać prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej, proszę o podniesienie mandatów do góry [oklaski]. Dziękuję bardzo państwu. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów była za wnioskiem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy Komisja Uchwał i Wniosków jest może gotowa do zaprezentowania uchwał? Jest gotowa. Proszę Komisję Uchwał i Wniosków.

Pana przy mikrofonie nr 8 bardzo proszę o przejście do sekretariatu. Wyjaśnimy pańskie wątpliwości. Proszę państwa o zachowanie spokoju.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY W SPRAWIE INWALIDÓW]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 19 minut 24 sekundy]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, przedstawiam II czytanie uchwały w sprawie inwalidów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o zachowanie spokoju, proszę państwa.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Do uchwały wpłynęła jedna poprawka pana Antoniego Borowskiego z Elbląga, która została uwzględniona.

II czytanie:

„Doceniając rangę problemu społecznego, jakim są warunki życia osób niepełnosprawnych w Polsce, zjazd delegatów uznaje działalność zmierzającą do pełnej rehabilitacji i integracji tej części społeczeństwa za jeden z ważnych kierunków działania związku. Dotychczasowa działalność w tym zakresie zarówno rządu, jak i władz administracyjnych oraz instytucji odpowiedzialnych za rehabilitację i integrację społeczną osób niepełnosprawnych jest dalece niewystarczająca. A zaniedbania w tej dziedzinie w stosunku do innych krajów, szczególnie europejskich, są ogromne.

Stały wzrost ilości osób niepełnosprawnych, których liczba sięga w Polsce 5 mln, powoduje, że sprawę pełnej integracji tych osób ze społeczeństwem należy uznać za jeden z pierwszoplanowych problemów. Celem, jaki należy osiągnąć, jest likwidacja wszelkiego rodzaju utrudnień powodujących dyskryminację tej części społeczeństwa pod względem ekonomicznym, oświatowym i kulturalnym. Do osiągnięcia przedstawionego celu związek będzie dążył poprzez podjęcie skutecznych działań, które doprowadzą do:

– ratyfikacji wszystkich konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, które przewidują automatyczną waloryzację świadczeń rentowych i emerytalnych w razie zmiany ogólnego poziomu zarobków lub wzrostu kosztów utrzymania;

– podjęcie walki o likwidację istniejących oraz nietworzenie nowych barier architektonicznych, urbanistycznych, komunikacyjnych, administracyjnych i psychologicznych;

– inspirowanie tworzenia nowych ośrodków rehabilitacyjnych oraz sprawowanie związkowej i społecznej kontroli nad organizacją i przebiegiem rehabilitacji w zakładach ją prowadzących;

– powodowanie, aby zgodnie z Deklaracją Praw Człowieka wszyscy ludzie niepełnosprawni mogli korzystać z prawa do zawodowej rehabilitacji i szkolenia w celu umożliwienia im podejmowania pracy zgodnej z możliwościami psychofizycznymi, w warunkach chronionych, gdy zachodzi taka potrzeba.

Dla zapewnienia realizacji przyjętych przez związek zadań zjazd delegatów uznaje potrzebę powołania przez Komisję Krajową i zarządy regionalne zespołów problemowych do spraw osób niepełnosprawnych. W zespołach tych należy zapewnić możliwość działania przede wszystkim tym członkom związku, których osobiste doświadczenia, jak i umiejętności zawodowe predysponują do skutecznego prowadzenia tego rodzaju działalności”.

Jak powiedziałem, poprawka, jaka została złożona, została uwzględniona, w związku z tym wnoszę o przegłosowanie tej uchwały w II czytaniu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Mam pytanie: czy były jakieś uwagi, które nie zostały uwzględnione?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, nie było takich uwag.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Wobec tego, zgodnie z regulaminem, pytam państwa: kto jest za przyjęciem uchwały przedstawionej przez KUW w sprawie inwalidów, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw tej uchwale? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Delegaci zdecydowaną większością głosów przyjęli uchwałę.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję państwu bardzo.

Proszę, Komisja Uchwał i Wniosków.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

W SPRAWIE CODZIENNEJ GAZETY ZWIĄZKOWEJ]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 23 minuty 54 sekundy]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie uchwały w sprawie codziennej gazety związkowej:

„I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« zobowiązuje przyszłe władze wykonawcze związku do powołania codziennej gazety związkowej o zasięgu ogólnokrajowym. Jako stałe pozycje dziennika należy przyjąć m.in.:

– omawianie prac prezydium KK,

– publikowanie wyników rozmów prowadzonych z władzami państwowymi,

– publikowanie informacji Komisji Rewizyjnej dotyczących gospodarki majątkiem związkowym”.

Otóż w tej sprawie wpłynęła poprawka pana Stommy z Mazowsza. Została ona uwzględniona i w związku z tym wnoszę o przegłosowanie tej uchwały.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Pytam pana: czy były jakieś uwagi nieuwzględnione?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, nie było.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Wobec tego w sprawie gazety codziennej związku proszę o podniesienie mandatów do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Jeden głos przeciw. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Przyjęto uchwałę zdecydowaną większością głosów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

W SPRAWIE NIEUDZIELENIA WIZ NA ZJAZD PRZEDSTAWICIELOM CENTRAL ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH Z INNYCH KRAJÓW]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 25 minut 30 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie uchwały związanej z nieudzieleniem wiz na zjazd przedstawicielom central związków zawodowych z innych krajów. Przypominam, że ta rzecz była już dwukrotnie czytana, zostały zgłoszone poprawki, które zostały uwzględnione i w tej chwili, po przeczytaniu, będę wnosił o przegłosowanie tej uchwały.

„Podstawową wartością naszego związku jest solidarność ludzi pracy w Polsce i w świecie. W imię tej zasady, w imię obowiązku świadczenia »Solidarności«, zjazd zaprosił na swoje obrady wiele central związkowych z zagranicy. Odmówienie wiz wjazdowych niektórym gościom zjazdu jest przejawem niedopuszczalnej ingerencji organów rządu PRL w zagwarantowaną statutem działalność NSZZ »Solidarność«.

Zjazd krajowy protestuje przeciwko takiemu postępowaniu władz konsularnych i oświadcza, że uniemożliwienie przybycia na II turę naszego zjazdu przedstawicielom następujących central związkowych: ICFTO z siedzibą w Brukseli, AFL-CIO z USA oraz FIET z siedzibą w Genewie stanowi zaprzeczenie idei budowy prawdziwej łączności i »Solidarności« między wszystkimi ludźmi pracy w świecie. Zjazd delegatów”.

Wnoszę o zatwierdzenie tej uchwały.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy były jakieś głosy przeciw, które nie zostały uwzględnione?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie. Nie. Poprawka zgłoszona przez pana Kalinowskiego została tutaj uwzględniona.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Wobec tego pytam państwa: kto jest za przyjęciem tej uchwały? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę przyjęto większością głosów.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ POPARCIA

PRZEZ KK STARAŃ O REJESTRACJĘ

NSZZ „SOLIDARNOŚĆ” KIEROWCÓW TRANSPORTU PRYWATNEGO]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 27 minut 45 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Obecnie przedstawiam, jeśli można, w I czytaniu projekt uchwały w sprawie kierowców transportu prywatnego:

„Zgodnie z porozumieniem zawartym między KKP NSZZ »Solidarność« a Krajowym Komitetem NSZZ »„Solidarność« Kierowców Transportu Prywatnego w sprawie współpracy obu związków, zobowiązujemy nowo wybraną komisję krajową NSZZ »Solidarność« do udzielenia pomocy i podjęcia skutecznych działań mających na celu zarejestrowanie NSZZ »Solidarność« kierowców transportu prywatnego.

Problem osób sprawujących jednocześnie funkcje pracodawców i pracobiorców, jak rolnicy indywidualni, rzemieślnicy, taksówkarze i inni, musi być jednoznacznie uregulowany w ustawie o związkach zawodowych”. Projekt zgłosiła pani Tarnawska z Regionu Małopolska.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pytam państwa: kto jest za tym, aby Komisja Uchwał i Wniosków przystąpiła do dalszych prac nad tą uchwałą, proszę o podniesienie mandatów do góry. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przyjęto uchwałę na dalszą pracę tego wniosku.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Odsyłamy ją do Komisji Uchwał i Wniosków.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ ROSZCZEŃ

POLAKÓW ZA GRANICĄ]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 29 minut 21 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Następne I czytanie uchwały:

„I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« zobowiązuje władze związku do ustalenia właściwego trybu postępowania zapewniającego wyegzekwowanie roszczeń pracowniczych i cywilnoprawnych Polaków, którzy w wyniku działań wojennych przebywali poza granicami kraju podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu, niezależnie od tego, w którym kraju musieli przebywać”. Wnioskodawcą jest pan Roman Tabisz z Regionu Pobrzeże. Jest to I czytanie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pytam państwa: kto jest za tym, żeby tę uchwałę przyjąć do dalszej pracy przez Komisję Uchwał i Wniosków, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przyjęto uchwałę do dalszego opracowania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy Komisja Uchwał i Wniosków ma jeszcze jakieś…

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY – LISTU DO RADY PAŃSTWA

W SPRAWIE SZYKAN WOBEC PROKURATORÓW CZŁONKÓW ZWIĄZKU]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak jest. Do komisji wpłynął projekt listu do Rady Państwa PRL w Warszawie. Proszę o zgodę na przeczytanie projektu tego listu. Projekt zgłosili panowie Romaszewski i Strzembosz z Regionu Mazowsze, pan Lubieniecki[2] i pan Mirosław Krupiński z Regionu Warmińsko-Mazurskiego.

„Do Rady Państwa PRL w Warszawie. Na polecenie prokuratora generalnego PRL Lucjana Czubińskiego, prokuratorzy wojewódzcy w Krakowie i Szczecinie zażądali od prokuratorów zrzeszonych w naszym związku wystąpienia z NSZZ »Solidarność«, grożąc im odwołaniem z zajmowanych funkcji pod zarzutem, że nie dają rękojmi należytego wykonywania obowiązków służbowych w prokuraturze PRL.

Ofiarą tego rodzaju szykan padł już zastępca prokuratora rejonowego w Olsztynie, Stefan Śnieżko, członek Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Prokuratury, odwołany z zajmowanej funkcji.

Stawianie zarzutów prokuratorom, iż nie dają rękojmi wykonywania swych obowiązków dlatego, że należą do NSZZ »Solidarność«, obraża 10 mln członków naszego związku. Represjonowanie za przynależność związkową jest pogwałceniem porozumienia gdańskiego i ratyfikowanej przez Polskę konwencji o wolności związkowej.

Delegaci zgromadzeni na I Krajowym Zjeździe Delegatów NSZZ »Solidarność« wyrażają protest przeciwko próbom ograniczania wolności związkowych w stosunku do członków naszego związku. Zwracamy się do Rady Państwa jako organu powołanego do strzeżenia praworządności PRL i nadzorującego działalność Prokuratury Generalnej i jej organów o spowodowanie zaprzestania bezprawnych działań podejmowanych przez prokuratora generalnego PRL Lucjana Czubińskiego.

Nieprzerwanie tego rodzaju szykan w stosunku do członków związku zmusi nas do podjęcia w ich obronie najostrzejszych środków protestu. Zdając sobie sprawę, że w obecnej sytuacji akcja strajkowa jest szczególnie niekorzystna, wzywamy Radę Państwa do podjęcia natychmiastowej interwencji w tej sprawie.

Obrona praw naszych członków, obrona wolności związkowych jest podstawowym obowiązkiem NSZZ »Solidarność«. Zjazd delegatów”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za tym, aby list odesłać… Jest głos w dyskusji.

Proszę mikrofon nr 11.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, albo na tym zjeździe to my zaczniemy być poważni, albo nie. Bo na razie to nic nie wskazuje na to. Jeżeli jest tam Komisja Uchwał i Wniosków, to niech se przeczyta jedną z uchwał, gdzie dla nas pan Czubiński już nie istnieje, dlatego żeśmy zgłosili wotum nieufności w stosunku do niego. A my teraz znowu zwracamy się do niego i poprzez niego i on cały czas z nami jest. Jest w tym państwie, czy nie jest? My go już nie widzieliśmy. Z tą uchwałą, zgodną, którą tutaj podjęliśmy na tym miejscu [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Tym niemniej muszę poddać ów list pod głosowanie, czy przystępujemy do dalszej pracy nad tym listem. Kto jest za tym, aby przystąpić do dalszej pracy? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za dalszym opracowywaniem uchwały.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Głos ma przewodniczący prezydium.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę państwa, przed półgodziną przegłosowaliśmy generalnie zmianę porządku obrad – nie tylko porządku obrad, ale i sposobu prowadzenia obrad w niektórych punktach.

Ponieważ zjazd ma do załatwienia jeszcze kilka punktów, sprawę prowadzenia obrad w poszczególnych punktach załatwiamy oddzielnie. Na razie odnośnie do wyborów, zjazd postanowił, że nie będzie prezentacji kandydatów. Powinniśmy w związku z tym jak najszybciej przystąpić do samej procedury wyborczej. Zaraz do tego wrócimy.

Pozostaje jeszcze druga kwestia – kwestia prowadzenia dyskusji programowej. Jest to sprawa oddzielna i w osobnym trybie musimy podjąć decyzję, jak będziemy ją prowadzić. Tę sprawę poruszymy o godz. 15.00 w sesji popołudniowej.

Na razie program na najbliższe godziny jest następujący:

Za chwilę głos zabierze Komisja Mandatowo-Wyborcza, która wypowie się na temat sposobu prowadzenia wyborów. Chcielibyśmy jeszcze przed obiadem przeprowadzić pierwszą turę głosowania do Komisji Krajowej oraz drugą turę głosowania do Krajowej Komisji Rewizyjnej.

Głos ma Komisja Mandatowo-Wyborcza.

[PROPOZYCJA KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ UPROSZCZONEGO TRYBU PREZENTACJI KANDYDATÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 36 minut 41 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, zgodnie z przegłosowanym przez państwa wnioskiem o oddalenie prezentacji kandydatów, ja proszę i domagam się, aby przynajmniej mógł być zastosowany ten wariant pierwszy, ten najdalej idący, który proponowałam państwu przed kilkoma dniami, a mianowicie, że kandydaci wejdą regionami i przedstawią się z imienia i nazwiska. Jest to naprawdę konieczne. Natomiast… [oklaski].

Gdyby ktoś z delegatów miał zastrzeżenia do kandydata, że podał nieprawdziwe dane czy jakieś inne sprawy – ważne, a nie drobne, ważne – proszę je składać na piśmie do Komisji Mandatowej. Te zastrzeżenia, które uzna komisja za istotne, zostaną państwu odczytane.

Dla skrócenia całego przebiegu wyborów Komisja Mandatowa, na podstawie wniosków, które napłynęły z sali, proponuje połączyć dwie tury wyborów, to znaczy II turę wyborów do Komisji Rewizyjnej i I turę do Komisji Krajowej, odbyć w jednym czasie – to nam znacznie skróci procedurę [oklaski]. Zaoszczędzimy prawie 2 godziny czasu, ale ten czas chciałabym naprawdę poświęcić na prezentację przynajmniej z imienia i nazwiska kandydatów. Taki jest wniosek KMW [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo.

Musimy poddać wniosek KMW o połączenie tur głosowania pod głosowanie państwa. Czy ktoś chce się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi o połączenie tur głosowania, proszę o podniesienie tablicy mikrofonowej. Nie widzę. W związku z tym pytam państwa: kto jest za tym, aby połączyć II turę głosowania do Komisji Rewizyjnej z I turą głosowania do Komisji Krajowej? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw?

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę o głos. Proszę państwa, nie możemy głosować tej sprawy z przyczyn technicznych – nie ma urn wyborczych odpowiedniej wielkości. W te urny, które są, ledwo zmieściły się wczoraj głosy. Proszę sobie wyobrazić – karty do KK to będzie książeczka [gwar].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Ale jest duża ilość urn wyborczych.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, zjazd podjął… Przed chwilą głosowaliśmy za, głosowaliśmy przeciw. Pytam państwa: kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną do Głosowań Jawnych o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowana większość delegatów opowiedziała się za tym wnioskiem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

A organizatorów proszę o zapewnienie taką ilość urn, która umożliwiła nam głosowanie [oklaski].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, jest wniosek formalny, który zmuszony jestem odczytać i proszę bardzo państwa o uwagę, bo jest to wniosek ważny. Wniosek złożył pan Marek Dolat[3], numer mandatu 92001, Ziemia Kutnowska:

„I Krajowy Zjazd Delegatów postanowił, że region musi obejmować obszar przynajmniej jednego województwa. Konsekwencją tej decyzji było odebranie statusu regionu dla regionów Kutno, Kędzierzyn-Koźle i Nysa. Decyzją tą odebrano również delegatom wyżej wymienionych regionów – zagwarantowane przecież każdemu delegatowi na zjazd – bierne prawo wyborcze.

Jednoczośnie zjazd zachował status regionu innym regionom, które także nie obejmują swym obszarem całego województwa. Na przykład część woj. płockiego należy do Zarządu Regionalnego Ziemi Łódzkiej, część do Kutna, a część do Płocka. Status regionu przyznano Płockowi, pomimo że w żadnym dokumencie zjazdowym nie jest napisane, że zarząd musi być w mieście wojewódzkim, a także że zależy to od liczebności regionu.

W związku z tym stawiam wniosek: konsekwentnie realizować § 8 pkt 5 przyjętego przez nas statutu i do czasu uporządkowania i definitywnego rozstrzygnięcia problemu terytorialności, pozbawić statusu regionów, tym samym odebrać bierne prawo wyborcze wszystkim regionom, które nie spełniają wymagań ustalonych przez zjazd, a zapisanych w wyżej wymienionym paragrafie statutu, gdyż może to być przyczyną konfliktów regionalnych. Walcząc o przestrzeganie prawa w kraju, nie wolno nam nie respektować praw, które sami stworzyliśmy”.

Jest głos przeciw wnioskowi, rozumiem – mikrofon nr 9. Czy to jest wnioskodawca?

ALEKSANDER KARCZEWSKI

Nie, nie. Karczewski, nr 92002 [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o głośniejsze…

ALEKSANDER KARCZEWSKI

Aleksander Karczewski, 92002. Proszę państwa, ten wniosek, chociaż jest logiczny, to jednak prowadzi nas do sytuacji absurdalnej. Oczywiście trzeba… Proszę tam nie psuć [nagłośnienia] za konsoletą. Ten wniosek jest logiczny i zgodny ze statutem, zresztą tak jak pan Strzembosz tu już mówił, zresztą mecenas Olszewski też, ale jednak doprawadził nas do sytuacji absurdalnej.

Błąd tutaj popełniła Komisja Statutowa, która zamiast uzgodnić z Komisją Mandatową tę sprawę interpretacji statutu – bo jest tylko taki problem – dała to pod głosowanie i problem, który nie winien być głosowany, został przegłosowany. Zresztą niezgodnie ze statutem.

W tej sytuacji wnioskuję, żeby wyjść z tego pata, w jakim się znaleźliśmy za pomocą manipulacji Komisji Statutowej. Proponuję uznać te trzy regiony i dać im przedstawicielstwo w KKP, to znaczy żeby przewodniczący tych regionów wchodzili do KKP. To jest kontrwniosek. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Wniosek państwu odczytałem przed chwilą. Ponieważ jest on długi, w związku z czym nie będę powtarzał. Rozumiem, że państwo pamiętacie, w czym jest sprawa. Wobec tego samą kwintesencję czytam:

„W związku z tym stawiam wniosek: konsekwentnie realizować § 8 pkt 5 przyjętego przez nas statutu i do czasu uporządkowania i definitywnego rozstrzygnięcia problemu terytorialności, pozbawić statusu regionów, tym samym odebrać bierne prawo wyborcze wszystkim regionom, które nie spełniają wymagań ustalonych przez zjazd, a zapisanych w wyżej wymienionym paragrafie statutu, gdyż może to być przyczyną konfliktów regionalnych”.

Kto jest za tak sformułowanym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

Komisję Skrutacyjną proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek został odrzucony.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Komisja Mandatowa ma głos.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

WEDŁUG UPROSZCZONYCH ZASAD]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 45 minut 35 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, do Komisji Mandatowej napływają bardzo liczne protesty przeciw oddaleniu prezentacji kandydatów. Ale musimy być poważni – nie możemy wracać do sprawy, która została przed 5 minutami przegłosowana przez państwa, przegłosowana znaczną większością głosów. Więc, niestety, mimo że te protesty otrzymuję w tej chwili, nie jestem w stanie ich uwzględnić, bo wolą państwa było oddalenie prezentacji.

Jedynie została ta najskromniejsza forma prezentacji regionami i chciałbym do niej przystąpić. Dlatego, aby przebiegała ona sprawnie, prosimy. Państwo wszyscy mają listy wyborcze do KK, ja będę prosiła tu na scenę, na podium, kolejno regionami. Proszę się do tego przygotować.

Proszę bardzo: region 1 – Gdańsk: pan Krzysztof Dowgiałło, Andrzej Gwiazda, Jędrzejewski Jan, Kaczyński Lech, Kącki Marian, Koziatek Jan, Kozicki Andrzej, Kłys Jacek, Lis Bogdan, Matuszewska Alicja – prosimy te osoby na podium – Matuszewska Alicja, [Merkel Jacek – nieodczytany], Milewski Jerzy, Samsonowicz Jan. Każda z tych osób proszona jest o osobiste przedstawienie swojego imienia i nazwiska. Proszę bardzo.

[Wymienione osoby przedstawiają się do mikrofonu. Powtórnie wywoływane są niektóre nazwiska, bo niektórzy kandydaci są nieobecni].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Prosimy Region Bydgoszcz, A nie, przepraszam, Pomorze Zachodnie. Przepraszam bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prosimy Region Bydgoszcz, a nie przepraszam.

LECH KACZYŃSKI

Może pani mnie… Bo ja byłem w Komisji Programowej.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak.

LECH KACZYŃSKI

Proszę państwa, Lech Kaczyński – byłem w Komisji Programowej, tak że nie usłyszałem swojego nazwiska.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Bydgoszcz prosimy: pan Ban Waldemar, Bogacz Ryszard… [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

To jest Region Pomorze Zachodnie, nastąpiła pomyłka.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Już proszę Bydgoszcz: Tokarczuk Antoni, Walczak Jan [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam panią bardzo, ale na podium jest już Pomorze Zachodnie i jest to lista cząstkowa nr 2: Waldemar Ban, Ryszard Bogacz, Andrzej Kamrowski, Mikołaj Kiecko, Stanisław Kocjan, Stanisław Wądołowski. Proszę panów o przedstawianie się.

[W. Ban, R. Bogacz i A. Kamrowski przedstawiają się do mikrofonu].

MIKOŁAJ KIECKO

Mikołaj Kiecko, ale odstąpię od tej zasady. Wycofałem swoją kandydaturę na znak protestu – manipulowanie wyborami. Ponieważ uważam, że władza jest najważniejsza, a nie wybory kota w worku. To jest bzdura [oklaski].

[Stanisław Kocjan i Stanisław Wądołowski przedstawiają się do mikrofonu].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Region Białystok proszę. Region Białystok.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bernard Bujwicki, Edward Łuczycki.

[Wymienione osoby przedstawiają się do mikrofonu].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Region Bydgoszcz. Region Bydgoszcz: pan Tokarczuk, pan Walczak i pan Winiarski proszę. [Henryk Napieralski – nieodczytany] Proszę.

[Wymienione osoby przedstawiają się do mikrofonu].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przygotuje się Region Częstochowa.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Teraz Region Częstochowa. Proszę bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przygotuje się Dolny Śląsk.

[Przedstawiają się kandydaci z Regionu Częstochowa: Aleksander Przygodziński, Marek Pytel].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę delegatów Dolnego Śląska.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Będziemy to robili troszeczkę wolniej. Ja proszę teraz Region Dolny Śląsk. Prosimy tutaj do nas, na podium. Pan Bagiński Tadeusz.

[Przedstawiają się kandydaci z Regionu Dolny Śląsk: Tadeusz Bagiński, Janusz Bałenkowski, Jerzy Czarnecki, Andrzej Konarski, Stefan Nawrot, Jan Kunigowski, Antoni Lenkiewicz, Krystyna Sobierajska, Jan Seń, Ryszard Sawicki].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To ja będę jednak wywoływała. Chciałam z tego zrezygnować. Będę wywoływała. Pan Szulc.

[Przedstawia się kandydat z Regionu Dolny Śląsk, Jerzy Szulc].

Pan Karol Modzelewski nie podszedł do nas. Sawicki, Nawrot się…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pan Eugeniusz Szumiejko, Jan Waszkiewicz.

[Obaj kandydaci przedstawiają się do mikrofonu].

Region Elbląg proszę, przygotuje się Region Gorzów Wielkopolski.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Jeszcze z tego regionu poprzedniego pan Winnik Jan.

[Delegat przedstawia się, przedstawia się również Karol Modzelewski].

Prosimy Region Elbląg. Ja będę kolejno wywoływała.

[Przewodniczaca KMW wywołuje kolejno: Antoniego Borowskiego, Ryszarda Kalinowskiego, Benedykta Nowaka i Bogusława Szybalskiego. Kandydaci kolejno przedstawiają się].

Region Gorzów Wielkopolski.

[Przewodnicząca KMW wywołuje kolejno: Anatola Konsika, Adama Opiela. Przedstawia się Anatol Konsik].

Region Jelenia Góra. Prosimy o podejście również już kandydatów z Regionu Kujawy i Ziemia Dobrzyńska.

Region Zielona Góra [głos: Jelenia Góra].

MARIAN KWIECIŃSKI

Marian Kwieciński z Jeleniej Góry. Jestem maszynistą lokomotywy i dziękuję za zaufanie, jakim darzył sam region mój, ale w tej sytuacji, jaka się wytworzyła, kiedy ja jako robotnik nie mogę przemówić, to dziękuję i rezygnuję z kandydowania [oklaski].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Modrzejewski Jerzy.

JERZY MODRZEJEWSKI

Jerzy Modrzejewski. Na znak protestu wycofuję swoją kandydaturę [oklaski].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Region Kujawy i Ziemia Dobrzyńska.

JAN JĘDRZEJEWSKI

Jan Jędrzejewski. Wycofuję swoją kandydaturę [oklaski].

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Karwowski Zbigniew [kandydat z Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Region Ziemia Łódzka, proszę… [gwar]. Proszę, aby decyzję w tej sprawie podjęło prezydium. Nie wiem, czy dalej prowadzić w tych warunkach prezentację.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, ze względu na liczne protesty z sali i duże zamieszanie, musimy tę kwestię jakoś rozwiązać. Musimy się naradzić w większym gronie i zastanowić się, jak wygląda sprawa. Wobec tego proponujemy państwu bardzo krótką przerwę, w której prosimy, aby obok prezydium zebrali się przewodniczący grup regionalnych.

Również prosimy, żeby w czasie przerwy odebrać materiały dotyczące uchwały zjazdu w sprawie działalności finansowej. Bardzo proszę państwa.

[Przerwa]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, rozpoczynamy obrady po przerwie, jak zwykle wnioskiem formalnym, złożonym w imieniu delegacji gdańskiej. Ja bardzo proszę fotoreporterów o opuszczenie w tej chwili sali, a służbę porządkową o przypilnowanie porządku.

Czytam wniosek formalny, który wpłynął od delegacji gdańskiej, o przedłużenie zjazdu:

„Zjazd nie może obradować pod ciśnieniem braku czasu. Jeżeli nie możemy zapewnić delegatom noclegów i wyżywienia, zwrócimy się z apelem do mieszkańców Trójmiasta o udzielenie gościny delegatom. Wzmocni to naszą solidarność. Delegaci Regionu Gdańskiego” [oklaski].

Rozumiem, że wniosek jest przyjęty przez aklamację [gwar]. Wobec tego: czy ktoś chce się wypowiedzieć przeciw wnioskowi? Mikrofon nr 2, proszę.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Ja tylko mam takie pytanie: czy myśmy się spytali mieszkańców Gdańska, czy chcą nas przenocować?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana, chodzi o zwrócenie się. Nie wiemy, czy zechcą nas przenocować. Po prostu chcemy apel…

Wobec tego: kto jest za wnioskiem formalnym delegacji gdańskiej, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów opowiedziało się za wnioskiem delegacji gdańskiej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, głos ma Komisja Mandatowo-Wyborcza.

[DECYZJA O POWROCIE DO PIERWOTNEGO TRYBU PREZENTACJI

KANDYDATÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_062_19811004 – 1 godzina 1 minuta]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

W związku z zaistniałą sytuacją prezydium zjazdu przeprowadziło rozmowy z kierownikami grup i po tej konsultacji zgłaszam następującą propozycję. Wnioskuję o zaniechanie przyjętej szczątkowej formy prezentacji i powrót do pierwotnie przyjętego systemu dwuminutowej prezentacji.

Jednocześnie gorąco apeluję do kandydatów, którzy w zaistniałej sytuacji zrezygnowali z kandydowania, o wycofanie swoich rezygnacji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Jednocześnie przypominam, że Komisja Mandatowo-Wyborcza, zgodnie z ustalonym trybem, przyjmuje na piśmie zarzuty do kandydatów, które zostaną odczytane. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, zjazd podjął decyzję. Jest wniosek Komisji Mandatowo-Wyborczej, aby ze względu na porządek na sali powtórzyć głosowanie na ten temat. Dopuszczam jeden głos przeciwny takiemu rozwiązaniu sprawy.

Proszę, mikrofon nr 1.

JERZY ŚWIDER

Jerzy Świder, Gdańsk. Jestem przeciwny do powrotu temu systemowi prezentacji, jaki mieliśmy wczoraj. Są dwa inne systemy, które skracają czas prezentacji do 3 godzin. Bralem udział przy tworzeniu wczorajszego systemu i taki system powstał w wyniku założeń, które okazały się fałszywe.

Dlatego Komisja Mandatowa powinna ponownie rozważyć inny sposób prezentacji, celem skrócenia ogólnego czasu prezentacji, przy zachowaniu indywidualnego czasu wypowiedzi. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wniosek Komisji Mandatowo-Wyborczej poddaję pod głosowanie. Kto jest za przyjęciem wniosku, przedstawionego przez Komisję Mandatową-Wyborczą, czyli powrócenie do normalnego systemu prezentacji kandydatów, proszę mandat w górę. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Panie przewodniczący, prosimy o liczenie głosów, bo jest bardzo ważna sprawa.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oczywiście powtórzymy głosowanie. Kto jest za przyjęciem wniosku Komisji Mandatowo-Wyborczej? Prosimy o liczenie głosów. Uprzejmie prosimy państwa o zachowanie spokoju.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Rozpoczynamy liczenie w sektorach: sektor pierwszy – 36, sektor drugi – 36, sektor trzeci – 22, sektor czwarty – 30, sektor piąty – 20, sektor szósty – 25, sektor siódmy – 29, sektor ósmy – 17, sektor dziewiąty – 3, sektor dziesiąty – 19, sektor jedenasty – 23, sektor dwunasty – 3, sektor trzynasty – 10, sektor czternasty – 2, sektor piętnasty – 2, sektor szesnasty – 11, sektor siedemnasty – 0 i sektor osiemnasty – 18. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest przeciwny systemowi dwuminutowych prezentacji?

Proszę o liczenie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Rozpoczynamy liczenie w sektorach: sektor pierwszy – 7, sektor drugi – nie widzę – 0, sektor trzeci – 3, sektor czwarty – 11, sektor piąty – 8, sektor szósty – 1, sektor siódmy – 5, sektor ósmy – 18, sektor dziewiąty – 15, sektor dziesiąty – 9, sektor jedenasty – 9, sektor dwunasty – 29, sektor trzynasty – 44, tak?! sektor czternasty – 9, sektor piętnasty – 24, sektor szesnasty – 13, sektor siedemnasty – 13 i sektor osiemnasty – 4. Dziękuję.

Proszę państwa, tak samo policzymy głosy: kto się wstrzymał.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o podniesienie mandatów w górę te osoby, które wstrzymały się w tym głosowaniu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Rozpoczynam liczenie w sektorach: sektor pierwszy – 8, sektor drugi – 4, sektor trzeci – 13, sektor czwarty – 11, sektor piąty – 12, sektor szósty – 13, siódmy – 15, ósmy – 5, dziewiąty – 17, dziesiąty – 6, jedenasty – 9, dwunasty – 9, trzynasty – 3, czternasty – 3, piętnasty – 5, szesnasty – 5, siedemnasty – 7, osiemnasty – 3. Dziękuję.

Podaję wyniki głosowania: za wnioskiem głosowało 306 delegatów, przeciw wnioskowi – 222, wstrzymujących – 148. Dziękuję.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_062_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_063_19811004]

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU GDAŃSKIEGO]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję Komisji Skrutacyjnej. Wniosek przeszedł.

Wobec tego rozpoczynamy prezentację według dwuminutowego systemu prezentacji poszczególnych kandydatów do Komisji Krajowej.

Prezydium proponuje następujący tryb postępowania: będziemy prosili kandydatów z danego regionu o zgromadzenie się przy mównicy i na znak dany przez prezydium, poprzez wyczytanie nazwiska kandydata, rozpoczniemy mierzenie odcinka dwuminutowego czasu. Kandydat w tym czasie będzie miał prawo zaprezentować swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie.

Bardzo prosimy pierwszy region, to znaczy kandydatów do Komisji Krajowej z Regionu Gdańskiego, o zgromadzenie się przy mównicy.

Prosimy o zachowanie spokoju na sali, gdyż ten szum będzie rozpraszał zapewne kandydatów.

Czy kolega Krzysztof Dowgiałło jest gotów?

KRZYSZTOF DOWGIAŁŁO

Jestem gotów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo prosimy salę o zachowanie spokoju. Prosimy delegatów o zajęcie miejsc i nieprzeszkadzanie kandydatom.

Proszę pana Andrzeja Gwiazdę o przygotowanie się do wypowiedzi.

Bardzo proszę, pan Krzysztof Dowgiałło ma głos.

KRZYSZTOF DOWGIAŁŁO

Proszę państwa, w dalszej pracy związkowej chciałbym się zająć między innymi takimi formami samorządu, które obok samorządu pracowniczego przyczyniłyby się do dalszej samoorganizacji społeczeństwa…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo prosimy o zachowanie spokoju. Nie ma nagłośnienia na sali, wobec tego prosimy panów z obsługi technicznej o uruchomienie nagłośnienia. Bardzo przepraszamy pana Dowgiałło za to zakłócenie. Pan Krzysztof Dowgiałło będzie miał od początku dwie minuty czasu. Czy państwo słyszycie mój głos?

Bardzo proszę, pan Krzysztof Dowgiałło ma głos.

KRZYSZTOF DOWGIAŁŁO

Proszę państwa, w dalszej pracy związkowej chciałbym się zająć, między innymi oczywiście, takimi formami samorządu, które obok samorządu pracowniczego przyczyniłyby się do dalszej samoorganizacji społeczeństwa. Mam tu na myśli pewien rodzaj samorządu mieszkańców, którego zadaniem byłaby samopomoc i kontrola rozdziału żywności. Obowiązek inicjatywy w tej sprawie spoczywałby na nas, na członkach „Solidarności”.

Chciałbym również zająć się sprawą realizacji 19. punktu porozumienia gdańskiego, który rozumiem nie tylko w sensie konieczności zwiększenia ilości mieszkań, ale również w sensie całkowitej przebudowy struktury środowiska mieszkaniowego, które w chwili obecnej nie sprzyja rozwijaniu więzi społecznych i jest często wręcz szkodliwe dla zdrowia.

Uważam również, że należy dążyć do zniesienia monopolu państwowego na miejsce do mieszkania. Zdaję sobie sprawę, że przeszkodą na drodze do reform jest opór klasy biurokratycznej, która dezinformuje nas i straszy. I dlatego będę pracował nad rozszerzeniem informacji i współpracował z Komitetami Obrony Więzionych za Przekonania, które, mam nadzieję, staną się agendami związku do spraw praworządności. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo.

Pan Andrzej Gwiazda. Start.

ANDRZEJ GWIAZDA

Koledzy, wczoraj… W pracach Komisji Krajowej będę się starał doprowadzić do tego, ażeby członkowie Komisji Krajowej przede wszystkim mogli rzeczywiście zabierać głos i kształtować politykę naszego związku. Będę zdecydowanie przeciwdziałał takim poczynaniom, jak tutaj na tym zjeździe, kiedy 800 delegatów, którzy przyjechali tutaj z najlepszą wolą, aby opracować dalsze i wytyczyć dalszą politykę i drogę związku, są pozbawiani faktycznie prawa głosu przy pomocy specyficznych i znanych, opisanych technik socjotechnicznych.

Uważam, że w tej sprawie powinniśmy w związku rozpocząć szerokie szkolenie, dlatego że tylko uświadomienie tych technik i zapoznanie z tymi technikami wszystkich naszych członków, a przynajmniej działaczy, pozwoli, ażeby następny zjazd był zjazdem „Solidarności”, a nie parteitagiem [oklaski].

Koledzy, uważam i będę bronił, ażeby nasz związek zachowywał raz zajęte stanowisko, a nie zmieniał go pod wpływem decyzji Sejmu, Biura Politycznego itd. [oklaski].

Uważam, że w sprawie podwyżek związek nasz zajął stanowisko, i to stanowisko było następujące: zgadzamy się na podwyżki tylko i wyłącznie takie, jakie wynikają z potrzeb reformy gospodarczej. Uważam, że to stanowisko powinien zjazd podtrzymać i nie dyskutować, bo to nie jest sprawą zjazdu, jaką rekompensatę za podwyżkę papierosów wprowadzić. Bo to są sprawy wykonawcze i związek ma do tego wyspecjalizowane agendy. Natomiast uważam, powinien wytyczyć kierunkową politykę…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam,

ANDRZEJ GWIAZDA

…i tak samo Komisja Krajowa w przyszłości [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję.

Kolega Jan Jędrzejewski.

JAN JĘDRZEJEWSKI

Jan Jędrzejewski, Region Gdański. Proszę państwa, jestem oburzony zachowaniem się tu, że część panów, szczególnie tu Łódź… Mam pretensje do tych, co wnioskowali, łamiąc statut i ordynację wyborczą podczas wyborów – jest niedopuszczalne. Specjalnie państwo tutaj sami się w maliny wpuszczają. Dużo czasu poświęcamy na dyskusje niepotrzebne. To można, można dyskutować, a jak wybory władz i program – to się nie liczy. I w związku z tym, z takim stanem delegatów, po prostu uważam, że zjazd, zjazd nie będzie spełniać tych oczekiwań, jak się panowie nie zmienicie. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Prosimy pana Lecha Kaczyńskiego.

LECH KACZYŃSKI

Proszę państwa, najpierw może dwa uzupełnienia do życiorysu, bo tego nie było na liście, którą państwo żeście otrzymali. Więc ja w ostatnim roku pracowałem na różnych stanowiskach w O[środku] B[adań] S[połecznych], w MKZ w Gdańsku. Ostatnio jako kierownik OBS. Przedtem byłem doradcą MKS-u w Stoczni Gdańskiej.

Proszę państwa, podstawowe zadania naszego związku. Ja sądzę, że podstawową przesłanką realizacji przez nas naszych celów jest to, aby nasz związek był ruchem społecznym, ale pozostał też związkiem zawodowym. Musi on więc potrafić łączyć cele wielkie z celami mniejszymi, z celami czysto związkowymi.

Proszę państwa, w moim przekonaniu, połączenie w 21 postulatach sprawy wolnych związków zawodowych, sprawy wolności przekonań ze sprawą przysłowiowego rozłąkowego, co wielu się nie podobało, było właśnie bardzo dobre i powinniśmy dalej działać według tej samej zasady. Co to oznacza? W sferze politycznej powinniśmy dążyć do zasadniczej reformy instytucjonalnej państwa, która dostosuje strukturę władzy do nowego kształtu społeczeństwa, które zrodziły się w ostatnim roku. Musimy więc walczyć o samorządy, o drugą izbę w Sejmie, w przyszłości zaś o wolne wybory do Sejmu. To jest wprawdzie sprawa dalszej przyszłości. Musimy więc stworzyć nowy system równowagi w społeczeństwie, który będzie systemem przejściowym i który będzie etapem do w pełni demokratycznego społeczeństwa.

W sprawach związkowych musimy postawić silny nacisk na, z jednej strony, warunki bezpieczeństwa i higieny pracy…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

Proszę kolegę Mariana Kąckiego.

MARIAN KĄCKI

Marian Kącki, pracownik fizyczny Spółdzielni Inwalidów. Od samego początku jestem mocno zaangażowany w ruch „Solidarności”. Przeprowadzaliśmy u siebie na początku września strajk, potem nie mogąc wygrać spraw podwyżki wynagrodzeń, w listopadzie przeprowadziliśmy drugi strajk. To była nasza jedyna spółdzielnia inwalidów na terenie Polski, która przeprowadziła w listopadzie strajk. [Niesłyszalne] zagrożono nam ściągnięciem służby bezpieczeństwa, żeby strajk przerwać.

Proszę państwa, gdyby mnie wybrano do Krajowej Komisji, wszystkie siły poświęciłbym, by poprzez komitety już istniejące czy nowo powstałe nieść pomoc tym, którzy jej najbardziej potrzebują. Tym najbiedniejszym, którzy każdego dnia po prostu nie zawsze mają na kawałek chleba.

Prócz tego w spółdzielczości inwalidzkiej dążyłbym, by został przywrócony autentyzm. By został zniesiony centralizm, by spółdzielnia inwalidzka kierowała się na zasadach prawdziwej samorządności, demokracji i żeby była wolna od jakichkolwiek nakazów czy w ogóle nakazów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę nie schodzić z trybuny, być może sala ma pytanie do pana jakieś. Mamy jeszcze dwadzieścia, no już mniej sekund czasu. Są pytania.

Mikrofon nr 1, proszę.

ANTONI KALICKI

15018 Kalicki, Region Małopolska. Ja się zgłosiłem na początku i chciałem zadać wszystkim pytania i nie dopuszczono mnie. Chodzi mi o taką rzecz, żeby każdy odpowiadał, czy popiera dyscyplinę w związkach i ile razy się spóźnił na obrady w I turze i w II, żeby to każdy powiedział. Tak lub nie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękujemy panu.

Proszę państwa, prezydium ma taką prośbę do państwa, żeby kandydatom nie przerywać oklaskami, gdyż po pierwsze, to ich rozprasza, a po drugie, zajmuje im cenny czas. Również prezydium prosi państwa, aby już w momencie, kiedy delegaci przemawiają, a ktoś do nich ma pytanie, żeby już stał przy mikrofonie. Dziękuję.

Proszę bardzo pana Jana Koziatka.

JAN KOZIATEK

Jan Koziatek, Region Gdański, zakład pracy Stocznia Gdańska. Drodzy państwo, chciałbym powiedzieć, że zakład pracy jako cząstka społeczeństwa wybrał mnie i jako cząstka w poszerzeniu, jeśli zostanę wybrany, będę służył jako związkowiec. W podkomisji w zakładzie pracy, w dość szerokim zasięgu działalności – jest to podkomisja ochrony praw, godności i interesów pracowników. I dużo zagadnień w tej podkomisji się znajduje. Dlatego też wymienię pokrótce i jeśli zostanę wybrany, to jedno z tych zagadnień chciałbym kontynuować.

Przede wszystkim to, co udało mi się przy pomocy nie tylko, ponieważ widzę, że przez swoją działalność należy wciągnąć i uaktywniać pracowników w zakładzie pracy do pracy społecznej. Dlatego też chciałbym tutaj powiedzieć, że bezpieczeństwo i higiena pracy, warunki, w jakich pracują pracownicy w zakładzie pracy, chyba to jest podstawą. Dlatego też chcę zaznaczyć tutaj państwu, że w Stoczni Gdańskiej został ukończony kurs „Solidarności” społecznych inspektorów pracy.

Stawiam na niezależność, bo tylko tą drogą możemy coś wyegzekwować od pracodawcy.

Następną sprawą, jaką w podkomisji swojej zajmuję się również z kolegami, została i jest sprawa mieszkaniowa. Uważam, że pracownik, który pracuje w zakładzie pracy, a należycie nie wypoczywa, na pewno efektów od niego nie należy oczekiwać. Dlatego też musimy postawić sprawę generalnie na sprawę mieszkaniową…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął. Proszę…

JAN KOZIATEK

Proszę, jakieś pytania są.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Nie ma pytań po upływie czasu.

Proszę pana Andrzeja Kozickiego.

ANDRZEJ KOZICKI

Koleżanki i koledzy, czas, który nadchodzi, będzie czasem ogromnej dynamiki zmieniających się spraw społeczno-politycznych. W tym nadchodzącym okresie, przypuszczam władze związku będą w bardzo trudnej sytuacji, będą na co dzień prawdopodobnie w takiej sytuacji, jak tu ostatnio miało to na zjeździe w sprawie samorządów. Uważam, że o samorządy należy walczyć i poprzez samorząd zakładów pracy, samorząd terenów, dojść do pełnej samorządności Polski, niepodległości i suwerenności.

Proszę państwa, sprawy najważniejsze dla związku to jest zapewnienie kontroli dystrybucji żywności oraz uważam, że jest to równie ważna sprawa – energia społeczna, która w tej chwili narasta. Kryzys zaciska się, energia wzrasta. Aby nie doprowadzać do wybuchów, uważam że w tych kierunkach, gdzie oczekiwania społeczeństwa są największe, związek powinien podjąć skuteczne działania. Uważam, że takim kierunkiem jest na przykład umożliwienie szerokiego, samodzielnego budownictwa mieszkaniowego. Przypuszczam, że to wyzwoli dużą część energii. To tyle.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Są pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo.

Proszę pana Jacka Kłysa.

JACEK KŁYS

Proszę państwa, realizując zapotrzebowanie społeczne, związek nasz zmuszony jest kryzysową sytuacją w kraju zajmować się całym szeregiem spraw i problemów. Jednak nikt z nas nie powinien zapomnieć, że winniśmy zapewnić naszym członkom za pracę, prawidłową pracę płacę i godziwe warunki socjalno-bytowe. Na każdym z nas ciąży obowiązek realizacji tej części programu związku, w której ma się najwięcej do powiedzenia.

Trzecia grupa tematyczna naszego programu to „Związek wobec problemów gospodarczych”. Teza VI brzmi: „Musi być respektowane prawo do pracy, a system płacy należy zreformować”. Do realizacji tej tezy konieczne jest w pierwszym rzędzie, przed rozpoczęciem negocjacji układów zbiorowych pracy, ustalenie płacy minimalnej, jak również ustalenie jednolitych metod określenia płac dla poszczególnych zawodów i stanowisk pracy dla całego kraju. Do realizacji tych zadań niezbędne jest istnienie prawidłowo funkcjonujących sekcji zawodowo-branżowych. Moja działalność w Komisji Krajowej prowadziłaby do skoordynowania prac i realizacji tezy VI programu związku.

Widzę konieczność, aby w skład Komisji Krajowej weszli ludzie, których zapał i zdolności pozwolą założenia programowe realizować.

Proszę państwa, w grupie roboczej Krajowej Komisji Porozumiewawczej byłem odpowiedzialny za funkcjonowanie, za działalność sekcji branżowych i zawodowych. O ile bym zostałby wybrany, chciałbym tę tematykę w Komisji Krajowej dalej kontynuować. Chciałbym doprowadzić do tego, ażeby ta sprawa była już jednoznaczna w związku, a trud i wysiłek ludzi pracujących w sekcjach nie szedł na marne, żeby przez Komisję Krajową mógł być wykorzystany w celu realizacji postulatów załóg.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

JACEK KŁYS

Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Bogdan Lis.

BOGDAN LIS

Proszę państwa, nie złożyłem życiorysu, więc parę słów o sobie. W [19]70 r. brałem udział w wydarzeniach grudniowych, w [19]71 r., w październiku, zostałem aresztowany wraz z grupą 7 osób, oskarżony o pobicie aktywistów S[ocjalistycznego] Z[rzeszenia] S[tudentów] P[olskich] i zdemolowanie lokalu SZSP. W więzieniu powiedziano nam, że siedzimy za grudzień. Dostałem 1,5 roku, po 5 miesiącach mnie wypuszczono, nie tylko mnie, innych też, ze względu na nacisk opinii społecznej. W [19]74 r. poszedłem do wojska, w [19]75 r. wstąpiłem do partii, w [19]78 r. poznałem w „Elmorze” Andrzeja Gwiazdę i zacząłem już organizowanie W[olnych] Z[wiązków] Z[awodowych] na terenie „Elmoru” Gdańsk. W [19]80 r. w lutym zorganizowałem wspólnie z tymi już, którzy już w WZZ pracowali, współpracowali z WZZ, wybory do rady zakładowej, gdzie wybory te wygraliśmy – w 60 proc. weszli do rady zakładowej współpracownicy WZZ. Ja zostałem wiceprzewodniczącym rady zakładowej. W [19]80 r. sprawa strajku sierpniowego, już państwo znają. Tyle o sobie.

Teraz, co uważam w naszym związku za najważniejsze? Proszę państwa, wicepremier Rakowski obiecał nam wmontowanie „Solidarności” w system. Jest to coś, z czym absolutnie musimy walczyć. Wiadomo, że system to jest przyjęcie pewnych dogmatów, pewnych sposobów myślenia, tym samym pewne ubezwłasnowolnienie. To uważam za sprawę najważniejszą – oprócz oczywiście spraw gospodarczych, którymi związek również powinien się zajmować.

Powiedziałbym jeszcze więcej, ale jest pytanie do mnie i dlatego chciałbym…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Zostało złożone na piśmie, ale jest nieprawidłowo podany numer mandatu, więc nie wiem, czy nie jest fałszywe: pan Zygmunt Bach [Bąk], 21001 mandat, Koszalin, 21001 [gwar].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

„Dlaczego nie zostaliśmy poinformowani w zakładach pracy na początku o podwyżce cen papierosów, skoro brał pan udział w rozmowach?”.

BOGDAN LIS

Proszę państwa, nie było żadnych oficjalnych rozmów w sprawie papierosów. Ja już to wczoraj mówiłem, jeszcze raz powtarzam. To jest tak samo, jakby ktoś z państwa rozmawiał tutaj z przedstawicielem rządu na trybunie dzisiaj i to, co tam usłyszał, uznał za oficjalne stanowisko rządu i oficjalne zwrócenie się do związku naszego. Nie było takich rozmów i proszę o pytanie następne.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Niestety, czas minął.

Proszę panią Alicję Matuszewską.

ALICJA MATUSZEWSKA

Alicja Matuszewska. We wrześniu ubiegłego roku ośmieliłam się z grupą pracowników swojego zakładu zorganizować „Solidarność” w resorcie ministra obrony narodowej. Jestem również delegatem w Stoczni Marynarki Wojennej. Uważam to za wielki zaszczyt, ponieważ uważam tych ludzi za twardych i odważnych. Odważnych, bo „Solidarność” w resorcie ministra obrony narodowej jest tępiona systematycznie, ale na szczęście nieskutecznie. Proszę państwa, praworządność uważam za swoje osobiste hobby.

Na czele rządu polskiego stoi generał, generał, którego generałowie w resortach łamią prawo na co dzień. Musimy z tym walczyć. Proszę nie zapominać, że my na co dzień stykamy się z młodymi oficerami i podoficerami i że nasze istnienie w zakładach wojskowych jest bardzo ważną sprawą, albowiem od naszego między innymi działania zależy to, czy wojsko kiedyś stanie przeciwko nam, czy pójdzie z nami. Chcemy doprowadzić do tego, żeby wojsko, nasze wojsko polskie, służyło do obrony granic, do obrony narodu, a nie systemów politycznych [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo prosimy bez oklasków. Uprzejmie proszę. Czy jest pytanie do pani jakieś? Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Można? Czy nie miała pani z powodu tego, że założyła „Solidarność” w MON, jakichś represji czy ataków?

ALICJA MATUSZEWSKA

Mam do dzisiejszego dnia, ponieważ I tura zjazdu – byłam na zwolnieniu lekarskim, byłam następne 3 dni, w związku z tym prawdopodobnie zakład potrąci mi za całe zwolnienie. Następna, ta tura zjazdu – wykorzystuję po prostu swój urlop wypoczynkowy [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję pani bardzo. Czas minął.

Proszę kolegę Jacka Merkela.

JACEK MERKEL

Jacek Merkel, 27 lat, inżynier budowy okrętów, pracuję w Stoczni Gdańskiej. Do sierpnia [19]80 r. nie prowadziłem żadnej działalności społecznej, nie byłem nawet członkiem związków zawodowych. Działalność związkową rozpocząłem w czasie strajku w stoczni, prowadziłem ją dalej w stoczni w komisji zakładowej, obecnie jestem członkiem prezydium zarządu regionu. Jestem razem z Jerzym Milewskim, współinicjatorem i współorganizatorem Sieci Wiodących Zakładów Pracy. W Sieci brałem udział w pracach nad jej propozycjami od początku jej powstania i uznaję się za współautora tych propozycji.

Za podstawową tezę programową uważam, że „Solidarność” nie jest w stanie osiągnąć swoich statutowych celów, tych, które mamy zapisane w statucie, jeżeli nie nastąpi w Polsce poprawa sytuacji gospodarczej. Za siłę motoryczną osiągnięcia tej poprawy i wprowadzenia reformy gospodarczej uważam ruch samorządowy i to nie tylko w zakładach pracy, ale również na wyższych uczelniach, w szkolnictwie, w sądach i samorząd terytorialny. Dlatego też uważam, że związek nasz powinien ten ruch wspierać w miarę swoich możliwości.

I uważam, powinien robić to w dwóch kierunkach. Pierwszy jest to walka o zmianę prawa, które krępuje takie samodzielne działanie społeczeństwa. I drugi kierunek, który uważam za najważniejszy, jest to bieżąca pomoc w komisjach zakładowych i zarządach regionów, pomoc fachowa w sensie ekspercko-doradczym, finansowa, organizacyjna i informacyjna.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął.

Pan Jerzy Milewski.

JERZY MILEWSKI

Mam 46 lat, wykształcenie wyższe techniczne, od 24 lat pracuję w Instytucie Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku jako fizyk, na stanowisku docenta.

Do ruchu dołączyłem 18 sierpnia jako delegat załogi do MKS. Jestem członkiem Zarządu Regionu w Gdańsku, przewodniczę branżowej sekcji „Solidarność” w PAN i prowadzę sekretariat Sieci, której jestem pomysłodawcą i współorganizatorem razem z Jackiem Merkelem.

W Komisji Krajowej widzę swoją rolę przede wszystkim jako organizatora prac nad wiarygodnymi propozycjami działań, a zwłaszcza na dłuższą perspektywę czasową. Jestem zwolennikiem wyważonego, demokratycznie ustalanego planu zamierzeń oraz energicznej i skutecznej jego realizacji. Program związku winien być pozytywny – nie tylko dla związku, ale i dla kraju.

Moja zasadnicza teza programowa brzmi: pracodawca nam zbankrutował i dla dobra ludzi pracy musimy organizować nowego, samorządowego. Przy czym samorząd uważam nie tylko jako metodę dla reformy gospodarczej, ale także jako cel, jako sposób realizacji zasady humanizacji pracy. Moje zamierzenia szerzej opisują materiały Sieci, a o moich poglądach można wnioskować na podstawie opracowań dotyczących Polskiej Partii Pracy. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Jest. Ósemka, proszę. Proszę mówić. Ósemka, mikrofon nr 8, proszę mówić.

ANTONI KALICKI

15018, Kalicki, Małopolska. Ja mam prośbę, czy pan by mógł przejść przez środek, żebyśmy pana zobaczyli.

JERZY MILEWSKI

Proszę bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan Jan Samsonowicz.

JAN SAMSONOWICZ

Jan Samsonowicz. Proszę państwa, od 10 lat byłem w opozycji, byłem jednym z twórców Ruchu Młodej Polski… [gwar].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo pana przepraszam. Proszę państwa, również zwracam się do państwa na trybunach, bardzo prosimy nie przeszkadzać kandydatom.

Proszę bardzo.

JAN SAMSONOWICZ

We wrześniu ubiegłego roku zrezygnowałem z całej działalności politycznej, jaką prowadziłem, uznając, że związek „Solidarność” jest najważniejszą sprawą dla nas wszystkich. Jest to sprawa całej Polski i istnienia tego narodu. I od tego czasu po prostu działam w tym. Nie nadaję się na generała, jestem żołnierzem związku i tak tylko siebie widzę w Komisji Krajowej.

Szczególnie interesuje mnie problematyka służby zdrowia, bo w tym siedzę od paru lat. Problematyka pomocy – czeka nas zima i będziemy musieli bardzo dużo zrobić. Z ramienia Krajowej Komisji jestem upoważniony do organizacji pomocy, która do nas przychodzi z Zachodu. Sądzę, że będę mógł to dalej prowadzić. Te 2 minuty jest to za mało na prezentację czegokolwiek tak naprawdę. Mój życiorys jest w monitorze, można go sobie obejrzeć. A teraz czekam na pytania, może potrafię coś konkretnego odpowiedzieć.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU POMORZE ZACHODNIE]

[PD 1kzd_2t_063_19811004 – 30 minut 58 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo. Są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu.

To byli kandydaci do KK z Regionu Gdańskiego.

Proszę bardzo, aby kandydaci z Regionu Pomorze Zachodnie zebrali się przy mównicy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Przygotuje się Region Białystok.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę pana Waldemara Bana.

WALDEMAR BAN

Ustosunkuję się do niektórych pytań i stwierdzeń, które padały z tej trybuny, i w ten sposób może państwo zorientują się, co reprezentuję. Padło tu między innymi takie pytanie, czy my, jako związek, znaleźliśmy miejsce w otaczającej nas rzeczywistości. Chciałbym to wyprostować. W sierpniu [19]80 r. zaprotestowaliśmy przeciwko złemu systemowi i jego mechanizmom. Naszym zadaniem jest więc nie szukanie sobie tutaj miejsca, lecz tworzenie takich warunków, ażeby zmienić ten system i cały stan rzeczy, albowiem to on nie pasuje do nas. My natomiast nie zmienimy się na pewno.

Kierunek naszego działania już wskazaliśmy. Jest to nasza inspiracja i poparcie dla wszelkich ruchów i inicjatyw społecznych, to inspiracja tworzenia samorządów pracowniczych, terytorialnych, w przyszłości Sejmu. Powinniśmy inicjować wszelkie tego typu ruchy i im więcej organizacji powstałych na demokratycznych zasadach powstaje, tym lepiej dla nas i dla kraju. Aby to wszystko było zrozumiałe i przyjęte przez szerokie rzesze naszych członków, wykorzystać do tego musimy łamy naszych gazet i wydawnictw, z tym że wyjaśnić to należy to w sposób dostępny, ażeby każdy zrozumiał nasze cele i dążenia – tego naprawdę u nas jest brak.

Sprawa kolejna i najważniejsza to sprawa żywności. Jest to najpilniejszy w tej chwili problem. W chwili obecnej nie czas jest nam opowiadać o tym, iż należy wysyłać spawaczy na wieś, aby spawali widelce i patelnie, aby w ten sposób zarobić na kurę i prosiaki. To się nadaje na wiec. My powinniśmy zająć konkretne stanowisko [oklaski]. Uważam, że nowo wybrane władze powinny podjąć natychmiast temat selektywnej blokady eksportu żywności w portach. Aby uzyskać pełne dane w tym temacie i dalej dążyć do pełnej kontroli nad produkcją i dystrybucją żywności, nie zapominając oczywiście o cenach, musimy przejąć inicjatywę i konsekwentnie realizować przyjęty program.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo. Czas minął. Bardzo przepraszam pana.

WALDEMAR BAN

Czas najwyższy, abyśmy przestali się cofać i ze strachem czekali na to, kiedy i w jakim temacie władza nas znowu zaskoczy [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Ryszard Bogacz.

RYSZARD BOGACZ

Bogacz Ryszard. Swoje stanowisko w sprawach ogólnospołecznych, związkowych staram się dość regularnie zamieszczać na łamach „Jedności”. Teraz chciałbym się skupić na najistotniejszych zagadnieniach. I tak ewentualną działalność w Komisji Krajowej widzę w dwu kierunkach: społecznym i pracowniczym. W tej chwili, jako członek i działacz związku, czuję się w pewnym stopniu upokorzony dotychczasową działalnością, stylem dotychczasowej działalności KKP. Boli mnie, że zastanawiamy się, jak przeciwdziałać bezrobociu, natomiast pomija się tak ważne zagadnienie, jak to, że nadal w milicji i wojsku obowiązują dotychczas korzystniejsze przepisy emerytalne i ludzie w sile wieku przechodzą na emeryturę i jednocześnie są kierowani na stanowiska kierownicze. Dzieje się to również w czasie, kiedy tysiące absolwentów wyższych uczelni pozostaje bez pracy.

Następnie boli mnie, że postulat skrócenia do 5 lat oczekiwania na mieszkania został tylko pustosłowiem. I nie jest to tylko kwestia sytuacji gospodarczej, ale również porzuceniem tego tematu.

Boli mnie, że nagminnie łamie się porozumienie jastrzębskie i nadal stara się wykorzystać górnika jako tylko żywe narzędzie do wydobywania węgla, nęcąc go pieniędzmi, talonami i kiełbasą, zamiast zająć się podniesieniem organizacji pracy. Jednocześnie robi się wszystko, aby tego węgla wydobywać jak najmniej. Kto nam zwróci stracone 70 tys. ton węgla na skutek prowokacyjnego aresztowania kolegi Arenta, węgla, którego starczyłoby dla 25 tys. gospodarstw wiejskich?

Następnie boli mnie także sprawa żywności, ale jednocześnie widzę, jak tysiące ton zboża i nawozów rozsypywane jest na skutek przewozów w dziurawych, zdezelowanych wagonach.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo. Czas minął.

Pan Andrzej Kamrowski.

ANDRZEJ KAMROWSKI

Andrzej Kamrowski. Z zawodu jestem geodeta metrolog na terenie Stoczni im. Warskiego. O moim członkostwie do WZZ Pomorza Zachodniego uzupełnienie danych na listę zostało dokonane, jednak na pewno nie wszyscy państwo wiecie, że pod koniec [19]79 r. na terenie Szczecina i Gryfina powstały WZZ Pomorza Zachodniego. Teraz, kiedy o tym ruchu ukazało się kilka artykułów, to zwrócono uwagę na to, że był to fenomen socjologiczny, bo ruch ten powstał w małym środowisku robotniczym, zupełnie samodzielnie.

Wszyscy byliśmy robotnikami i mieliśmy tylko kontakty w środowisku robotniczym. Wzory działania znaliśmy tylko ze słyszenia. Na własną rękę zaczęliśmy wydawać „Robotnika Szczecińskiego”, jestem w kolegium redakcyjnym tego pisma. I właśnie teraz toczy się sprawa w sądzie. W gruncie rzeczy nasza działalność skoncentrowała się w Elektrowni „Dolna Odra”, W[ojewódzkim] P[rzedsiębiorstwie] K[omunikacji] M[iejskiej] i mniejszym zakresie w Stoczni im. Warskiego. Za działalność naszą spotykał nas taki sam los, jak działaczy WZZ w Gdańsku i Katowicach.

Jeżeli chodzi o moją działalność w Komisji Krajowej, to chciałbym nie dopuścić do zaprzepaszczenia celów wspomnianego fenomenu. I sprawy szczególnie mnie interesujące to praworządność i podniesienie świadomości robotniczej poprzez wydawnictwa, spotkania i szkolenia. Musimy mieć niezależną prasę, naukę i wydawnictwa.

Zresztą pracuję w zespole IX zajmującym się praworządnością i ochroną praw obywatelskich. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę pytania. Nie widzę. Dziękuję.

Pan Mikołaj Kiecko.

MIKOŁAJ KIECKO

Mikołaj Kiecko. Z tego miejsca mówię po raz czwarty. Z tego miejsca mówił też minister Ciosek, który między innymi powiedział: „Mam nadzieję, że będziemy szli jedną drogą”. Na pewno będziemy szli jedną drogą – naród i ci, co temu narodowi zgotowali ten los, wspólną drogą, która zaprowadzi do najwyższego trybunału narodu polskiego, gdzie się zważy, zmierzy wszystkie zasługi i również rozdzieli się kary i nagrody za wszystko, a przede wszystkim za zmarnowanie wysiłku 36-letniej ciężkiej pracy robotnika, rolnika, inteligencji. Za maltretowanie inteligencji i młodzieży w roku [19]68, robotników [19]76, za zbrodnie, morderstwa w latach [19]56 i [19]70.

Wyrok będzie sprawiedliwy i to będzie kres naszej wspólnej drogi, a zarazem przestroga dla następnych rządzących, by w ich mózgach nigdy nie rodziły się szalone, zbrodnicze plany przelewu naszej krwi. Obojętnie, czy naszym mieczem, czy obcym mieczem. To nie jest demagogia. Nie będzie naprawy Rzeczypospolitej, dopóki będzie bezkarność w naszym kraju, bezkarność dla tych, którzy nami rządzą. Tyle państwu miałem do powiedzenia.

A może program na dziś?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, dziesiątka.

Przepraszam, czy kandydat chce mówić?

MIKOŁAJ KIECKO

Chciałem powiedzieć, co jest najważniejsze dziś, króciutko: telewizja, kontrola nad dystrybucją i produkcją żywności, opałem i energią. I to od dziś. Nie, przepraszam, od kilku miesięcy wstecz należy zrobić.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dziesiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Pytanie: Czy czterokrotne występy na forum zjazdu krajowego nie są lekką przesadą zdaniem delegata?

MIKOŁAJ KIECKO

Nie, lekką przesadą nie są, jeśli ma się coś konkretnego do powiedzenia, ponieważ…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Pan Stanisław Kocjan.

STANISŁAW KOCJAN

Stanisław Kocjan, Pomorze Zachodnie. Mam 39 lat, wykształcenie wyższe. Jestem robotnikiem, proszę państwa, lubię stąpać twardo po ziemi i bardzo bym chciał, żeby w ogóle związkowcy także nieco na ten fakt zwrócili uwagę, który podniosę.

Otóż dostrzegłem także tutaj, ale głównie na szczeblu regionów, że podejmuje się bardzo wiele uchwał, uchwala się bardzo wiele innych dokumentów, które wskazują, co trzeba zrobić, natomiast za mało zadajemy sobie pytania: jak to zrobić. I otóż sądzę, że jeżeli wszędzie sobie to pytanie zadamy, wtedy nasze uchwały będą realne, i myślę, że na forum KK ten temat winien być podniesiony w trybie pilnym.

Oczywistą jest rzeczą, że program, który Komisja Krajowa będzie realizowała, zostanie uchwalony tutaj. Mój udział w realizacji tego programu widzę w ochronie środowiska i postępie technicznym. I nie jest to przypadek, że te dwa zagadnienia łączę ze sobą.

Mówiono tutaj, że ochrona środowiska jest to zagadnienie związane z olbrzymimi nakładami finansowymi. Nie jest to cała prawda, proszę państwa, nie cała. Otóż, żeby nie być demagogiem albo posądzonym o demagogię, zechciejcie państwo zwrócić uwagę, że jeżeli przedsiębiorstwo, które czerpie wodę z rzeki, zostanie zobligowane, żeby spuszczało swoje ścieki przed poborem wody, to ono zadba o to, żeby tych zanieczyszczeń nie wciągać w swoje obiegi. I tutaj kłania się postęp techniczny, ponieważ służba inżynieryjno-techniczna winna zainteresować się w końcu zamkniętymi obiegami wody w przemyśle, niewypuszczaniem tych wszystkich historii na zewnątrz. A jeśli chodzi…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

Pan Stanisław Wądołowski.

STANISŁAW WĄDOŁOWSKI

Stanisław Wądołowski. Ja uważam, że cechą działacza powinna być rozwaga, odwaga, szczerość i uczciwość. To są cztery cechy, które powinny być w związku zawodowym.

Związkowcem i odwagi nabyłem się w grudniu [19]70 r. i od tego momentu jestem związkowcem. Interesują mnie przede wszystkim sprawy ludzkie. Tak wielu z państwa zabierało i opierało się na robotnikach. Ja jestem do specjalnych poruczeń w prezydium, do kontaktów z podregionami. Byłem w wielu podregionach, zresztą potraficie to sami ocenić. Również byłem na wielu rozmowach z rządem, gdzie koledzy znów z podregionów mnie znają.

Jestem rzecznikiem sprawiedliwości społecznej, tym samym jestem rzecznikiem praworządności. Za praworządność, jak również przy KKP byłem w Komitecie Obrony Więzionych za Przekonania. W tejże sprawie byłem w prokuraturze, w Sejmie i wszędzie. Wiele rzeczy zrobiłem, może niezbyt dużo, na pewno, ale jeszcze można zrobić. Jestem również wbrew wszystkiemu, co tutaj ktoś powiedział, rzecznikiem samorządności przedsiębiorstwa. Jestem za tym, żeby KKP natychmiast utworzyła komórkę do spraw samorządów pracowniczych przy KKP.

U nas nigdy praworządności nie było, jak również samorządności. To w Polsce musi wreszcie nastąpić. Również jestem za tym, najwięcej ludzie potrzebują w tej chwili żywności. Nawiązywaliśmy już kontakty z rolnikami indywidualnymi.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

STANISŁAW WĄDOŁOWSKI

Dziękuję.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW BIAŁYSTOK I BYDGOSZCZ]

[PD 1kzd_2t_063_19811004 – 44 minuty 55 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję kandydatom z Pomorza Zachodniego. Bardzo proszę kandydatów z Regionu Białystok.

BERNARD BUJWICKI

Bernard Bujwicki. Jestem inżynierem budownictwa wodnego. Moim zdaniem związek powinien być niezależny od wszelkich orientacji politycznych. Jest to sprawą bardzo ważną. Nie powinien się określać po jakiejkolwiek stronie, oczywiście w sensie politycznym. Uważam jednocześnie, że związek musi bronić wszystkich ludzi, którzy są szykanowani za swoje poglądy. Jest to sprawą bardzo ważną, bowiem zakładamy w związku pluralizm.

Ze spraw, które są obecnie najważniejsze, za taką sprawę uważam przeżycie tej zimy. Sądzę, że jeśli tą zimę przeżyjemy, jeśli nam się uda utrzymać spokój społeczny, będzie to między innymi wielkim osiągnięciem związku. Uważam, że na obecną kadencję do najważniejszych spraw należą reforma gospodarcza i ochrona grup społecznie najniżej uposażonych, a także inwalidów. Drugą sprawą, którą uważam za najważniejszą, jest sprawa oświaty i przywrócenie odpowiedniej rangi kulturze narodowej. W tym miejscu ponieśliśmy w trzydziestu tych kilku latach olbrzymie straty i musimy podjąć ciężar naprawy. Trzecią sprawą, którą uważam za bardzo, bardzo ważną również, to jest przeciwdziałanie biologicznemu zagrożeniu polskiego narodu. Takie zagrożenie istnieje, takie zagrożenie idzie i musimy wszelkimi metodami, wszelkimi drogami tę sprawę przyblokować, musimy temu przeciwdziałać. Mam tyle.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu.

Pan Edward Łuczycki.

EDWARD ŁUCZYCKI

Edward Łuczycki, Region Białystok. Uzupełnienie do karty, którą państwo macie – z zawodu jestem lekarzem, chirurgiem dziecięcym. Ponadto byłem przewodniczącym komitetu założycielskiego w swoim zakładzie pracy, w szpitalu. Oprócz tego w regionie byłem członkiem komisji interwencji, a następnie przez kilka miesięcy kierownikiem tej komisji.

Nie jestem jakąś indywidualnością, dlatego nie mam żadnego własnego programu. Mój program to program związku, który zostanie tutaj uchwalony. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Są pytania? Proszę, jedynka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy jest pan za łączeniem funkcji w związku, a jeżeli tak, to jakich?

EDWARD ŁUCZYCKI

Proszę państwa, żeby coś zrobić w tym związku, to trzeba się oprzeć na jakiejś sile, a siłą naszą są nasi członkowie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę.

Dziękuję bardzo. Dziękuję kandydatom z Białegostoku.

Proszę kandydatów z Regionu Bydgoszcz.

Pan Henryk Napieralski.

HENRYK NAPIERALSKI

Koleżanki i koledzy, mój rodowód jest harcerski i akowski. Całe moje życie to towarzyszenie wszystkim klęskom, jakie od września [19]39 r. są naszym udziałem. Ponieważ prawdopodobnie wiekiem jestem tutaj najstarszy, chciałbym podzielić się czymś, co utrwaliło mi się na drodze tych klęsk – że nawet, kochani moi, byle jaki tron wymaga nie byle jakich ofiar, a nasz tron, tysiącletni tron, nie jest byle jaki, bo wymagał ofiar, dla których nie ma ceny.

Polska, proszę państwa, jest w nas i każdy, ktokolwiek nas usiłuje pouczać, gdzie tkwi, gdzie leży interes tego kraju, jest po prostu intruzem. Nasza ojczyzna tkwi, trwa i rozwija się w naszej doli i niedoli. Jest taka, jakie są nasze serca, nasza pieśń, nasza praca i nasze ambicje, jest na miarę naszych ofiar, a będzie, jako i my będziemy, dumnie stać, bez zamiaru klękania przed czymkolwiek.

Tymczasem w tej chwili, gdy usiłujemy z klęczek wstać, przygniata nas ciężar, którego nie wiem, czy udźwigniemy. Mam na myśli komplikacje spowodowane, z naszą dobrą wiarą, wprowadzenia życia autentycznych samorządów pracowniczych, które miały doprowadzić do stworzenia całego systemu samorządowego w tym kraju. Uważam, że jeżeli przegramy sprawę korygowania złej ustawy, niekorzystnej ustawy, korygowania poprzez praktykę samorządów., przegramy wszystko…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Najmocniej przepraszam, najmocniej przepraszam, czas minął.

Pan Antoni Tokarczuk.

ANTONI TOKARCZUK

Nazywam się Antoni Tokarczuk. Jak widzę rolę KKP? Myślę po prostu tak: przyjęliśmy program czy przyjmiemy program. Z programem tym wiążą się nadzieje i oczekiwania milionów Polaków. I dlatego uważam, że sprawą podstawową właśnie KKP będzie pilnowanie, by właśnie, w bardzo zmiennych warunkach wprowadzania tego programu w życie, ten program był jednak w pełni zrealizowany. Uważam, że nie możemy powiedzieć po dwóch latach, że trudno, mieliśmy tak wielkie ambicje i wielkie nadzieje, ale warunki zmusiły nas do rezygnacji z tego programu.

Jeżeli chodzi o jakiś mój osobisty ewentualny wkład – myślę, że tradycje naszego regionu pozwalają mi zająć się sprawą współdziałania naszego związku ze związkiem rolników indywidualnych, i to w warunkach, kiedy teraz coraz bardziej widać pewne rozbieżności. W dobie kryzysu żywnościowego jest jednak to konieczne. Poparliśmy rolników indywidualnych w Bydgoszczy w szczególny sposób i teraz chciałbym pilnować, na ile mnie tylko będzie stać, by to współdziałanie było harmonijne i, mimo pewnych rozbieżności, przynosiło korzyść wszystkim.

Druga sprawa to jest sprawa praworządności. Też uważam i to również wynika z tradycji działalności naszego regionu, że ta sprawa musi być daleko bardziej konsekwentnie realizowana niż dotychczas. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan Jan Walczak.

JAN WALCZAK

Proszę państwa, nazywam się Jan Walczak. Jestem kierowcą w W[ojewódzkim] P[rzedsiębiorstwie] K[omunikacji] w Bydgoszczy. Jak ja uważam mój program, jeżeli byłbym członkiem KK? Otóż, proszę państwa, reprezentuję robotniczą grupę społeczną naszego społeczeństwa i przede wszystkim duży nacisk kładłbym na kolektywne działanie KK. Do tego stopnia nawet bym się posunął, że egzekwowałbym za wszelką cenę, aby ten ruch, ta grupa społeczna, której jestem przedstawicielem, miała dużo do powiedzenia w tej KK. Chodzi mi i przede wszystkim opowiadam się za tym, aby działalność KK opierała się na działalności oddolnego ruchu związkowego, aby działalność była kolektywna. Jestem przeciwny centralizmu związkowego i pozorowanym działaniom, jakie mamy przykłady do tej chwili.

Ponadto dużą wagę, moim zdaniem, powinniśmy przywiązać jako związek do reprezentowania ruchu społeczno-zawodowego. Z czym to się wiąże, proszę państwa? Wiąże się z praworządnością. Otóż, aby było wszystko w naszym kraju jak najlepiej i jak najwięcej, musimy duży nacisk kłaść na przede wszystkim praworządność. I tutaj związek nasz, jako ten związek społeczno-zawodowy, powinien być gwarantem konstytucyjnych praw obywatela w naszym kraju. Od tego powinniśmy zacząć. Gwarantowanie ludziom prawa, jakie konstytucja nam zapewnia, powoduje to, że naród nasz będzie miał pełną świadomość swego działania, pełną wiarę w to, co czyni. Innej drogi do osiągnięcia dobrobytu w kraju nie widzę. Od tego powinniśmy zacząć nasze działania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak pan na forum KK pokieruje sprawą Bydgoszczy, która została zawieszona?

JAN WALCZAK

Jak ja tą widzę sprawę, tak? Więc, proszę państwa, ja sprawę bydgoską widzę jako w aspekcie ogólnokrajowym. Bo, proszę państwa, nie jest to sprawa tego rodzaju, że jest uderzony człowiek jeden. Jest uderzenie jednego związku.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, bardzo przepraszam, czas minął.

JAN WALCZAK

Dziękuję za uwagę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Lech Winiarski.

LECH WINIARSKI

Do życiorysu „Solidarności” dodałbym dwa ważne fakty, które dla życia naszego związku były dla każdego ważne: uczestniczyłem w sesji W[ojewódzkiej] R[ady] N[arodowej] 19 marca [1981 r.] i tam pracowałem razem z innymi nad tym komunikatem, który państwo znacie. Konsekwencją tego był wyjazd do Warszawy, gdzie również brałem udział w tych rozmowach. I tam pracowałem pod kierownictwem Andrzeja Słowika, wspólnie z prof. Stelmachowskim[4] i żeśmy przygotowywali materiały do dyskusji plenarnej na temat zarejestrowania rolników indywidualnych i uchwały antystrajkowej.

O ile państwo udzielicie mi poparcia, to chciałbym w KK pracować. Natomiast jeżeli będę miał możliwość jakiegoś wyboru, to chciałbym zająć się sprawą reformy gospodarczej, ponieważ uważam, że zanim napełnią się półki w sklepach, to będzie nas to wszystko kosztowało dużo wyrzeczeń. I tutaj właśnie widzę rolę związku, który to będzie kontrolował, żeby te wyrzeczenia nie stały się kosztem tych ludzi, którzy są najsłabsi.

Jeżeli będę jeszcze miał jakąś możliwość, to interesowało mnie i interesuje polityka mieszkaniowa. Dziękuję bardzo.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW CZĘSTOCHOWA I DOLNY ŚLĄSK]

[PD 1kzd_2t_063_19811004 – 57 minut 3 sekundy]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Są pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo. Dziękuję kandydatom z Bydgoszczy.

Bardzo proszę kandydatów z Regionu Częstochowa. Częstochowę bardzo proszę. Pan Aleksander Przygodziński.

ALEKSANDER PRZYGODZIŃSKI

Nazywam się Aleksander Przygodziński. I proszę [fragment niesłyszalny]. Chciałem wnieść poprawki tam do tej listy, coście wszyscy dostali. Tam nie ma funkcji pełnienia poprzednio w „Solidarności” i chciałem zaznaczyć, że byłem założycielem „Solidarności” w zakładzie, jakim jest Huta im. Bolesława Bieruta w Częstochowie, i pełniłem funkcję w Komitecie Założycielskim organizacyjnego oraz byłem przewodniczącym Komisji Wydziałowej na swoim wydziale, z którego pochodzę.

Związek nasz, ja wiem, powstał na fali protestu ludzi pracy i dlatego uważam, że powinna być w kraju wprowadzona pełna demokracja i swobody wyznania i działania każdego człowieka. Oraz jestem za tym, ażeby wszystkie sprawy konfliktowe były załatwione drogą negocjacji, ażeby dobrze rozpoznać temat, co jest do załatwienia, przygotować się do rozmów z władzami i dopiero wtedy iść na dyskusje z władzami. Jestem również za tym, ażeby cała Komisja Krajowa dołożyła wszelkich starań i my wszyscy, ażeby związek nasz miał jak najszybszy dostęp do radia i telewizji. Dlatego że musimy mieć jak najlepszy kontakt ze społeczeństwem. Ażeby nas władze dotychczas nie okłamywały przed naszymi członkami. Jestem również za samorządem pracowniczym, autentycznym samorządem, to jest takim, który będzie miał pełną swobodę do działania, który będzie niezależny od nikogo i który będzie sam tylko mógł działać na zakładzie pracy i sam wybierać dyrektorów, a nie tak, jak narzucają władze. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Pytania są? Nie widzę. Mikrofon nr 9. Proszę, mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak kolega uważa: czy siatka płac dla działaczy „Solidarności” została prawidłowo opracowana?

ALEKSANDER PRZYGODZIŃSKI

Proszę pana, według mnie, co mogę powiedzieć, to mi się wydaje troszeczkę za wysoka.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Pan Marek Pytel.

MAREK PYTEL

Marek Pytel, Region Częstochowa. Proszę państwa, ja uważam, że działalność moja w Krajowej Komisji Porozumiewawczej powinna wprowadzić jakiś nowy styl działania tej komisji. Praca komisji powinna być podzielona na pewne grupy, gdyż wiemy, że Komisja Krajowa będzie o wiele liczniejsza niż dotychczas, co spowoduje, że plenarne posiedzenia tej komisji będą podsumowaniem i wykonanej pracy przez te grupy. Krajowa Komisja będzie bardziej podejmowała decyzje wyważone.

Jeżeli zostanę wybrany przez państwa, moja działalność będzie się opierała na wyrażaniu woli wszystkich ludzi pracy. Uważam, że jest obowiązkiem każdego członka komisji jest reprezentować własnych wyborców i konsultowanie ciągłe się z nimi. Uważam, że nasz związek musi być w pierwszej kolejności związkiem zawodowym, a następnie ruchem społecznym. Wszystkie problemy powinny być konsultowane z załogami pracy i uważam, że by wystrzec się jakichś większych błędów, powinniśmy zasięgać właśnie tam, od ludzi pracy opinii i wnosić to dopiero na forum Krajowej Komisji. I tu mamy właśnie gwarancje, że najmniej pomyłek w ten sposób możemy popełnić, bo jednoosobowe decyzje czy grupy 10 osób mogą się mylić, ale załogi, które tam pracują tam, na dole, bardzo rzadko się mylą.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Dziękuję kandydatom z Częstochowy, proszę kandydatów z Dolnego Śląska. Jednocześnie informuję państwa, że pan Edward Nowak ma taką prośbę: „Proszę, by każdy kandydat przechodził środkiem sali, bo my z tyłu go nie widzimy”.

Pan Tadeusz Bagiński.

TADEUSZ BAGIŃSKI

Tadeusz Bagiński, Dolny Śląsk. Do posiadanych przez państwa informacji chciałem dodać, że byłem wiceprzewodniczącym komitetu założycielskiego naszego związku, jak również że posiadam średnie wykształcenie, które zdobyłem, pracując zawodowo.

Ja może i za krótko żem powiedział o tym, co będę robił. Raczej powiem, do czego nie dopuszczę w Komisji Krajowej. Otóż to są dwie zasadnicze rzeczy: mam wielki sentyment i w ogóle zwolennikiem jestem Lecha Wałęsy, ale nie zgodzę się z jego wypowiedzią, że zlikwiduje nam sekcje zawodowe. Ja chciałem państwu powiedzieć, że sekcje zawodowe były to jedyne organy w naszym związku, które rzeczywiście zajmowały się sprawami pracowniczymi, podczas gdy wielcy działacze naszego związku zajmowali się polityką, mniejszą lub większą, ewentualnie podkładaniem sobie nawzajem świń. Toteż sekcje zawodowe będę dalej popierał do czasu, kiedy związek przestanie robić politykę, a zajmie się sprawami związkowymi.

Również uważam, że nie można dopuścić do tego i do tego nie dopuszczę – jeżeli nawet miałbym się do państwa odwoływać – żeby za naszymi plecami zaczęto się dogadywać, a konkretnie wielcy nasi działacze polityczni związkowi z tak samo wielkimi działaczami politycznymi, jak np. Olszowski, w celu zafundowania nam nowego systemu poprzez nowe jakieś układy rządowe. Uważam, że nie może związek zawodowy typu „Solidarność”, taki jak jest nasz, rządzić robotnikami i ich bronić. Jest to system typowo marksistowski, z którym się nie zgadzam i uważam, że nie możemy się dać wszyscy tu siedzący na sali wprowadzić w maliny.

Uważam, że ludzie, którzy tutaj siedzą już i dalej kandydują, powinni sobie przypomnieć, że wyszli z zakładów pracy. Również, proszę państwa, uważam za duże niebezpieczeństwo, że w tej chwili funduje nam się na kandydatów ludzi, którzy byli naszymi ekspertami, ludzi, którzy z zakładów pracy nie wychodzili i dlatego zdecydowałem się kandydować. W uzupełnieniu podam państwu, że również w głosowaniu tajnym otrzymałem wymagane 20 proc. głosów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Dziękuję, czas minął.

Pan Janusz Bałenkowski.

JANUSZ BAŁENKOWSKI

Nazywam się Janusz Bałenkowski, przepracowałem w zakładzie pracy 17 lat. Byłem współorganizatorem akcji protestacyjnych, począwszy od 1970 r. Uważam, że jako związek nie powinniśmy zmarnować szansy, jaka przed nami stoi. Dlatego też, jeśli zostanę wybrany, będę dbać o to, ażeby związek zachował jedność, demokratyczne formy działania i żebyśmy cenili wszyscy wspólnie czas. Dlatego sądzę, że oprócz tej prezentacji państwo macie wydruki i zrezygnuję z dalszej części. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania do kandydata? Proszę, jedynka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co pan myśli o łączeniu funkcji w związku?

JANUSZ BAŁENKOWSKI

W chwili obecnej, kiedy związek stoi przed walką, uważam, że łączenie tych funkcji być może wyjdzie związkowi na dobre. Sądzę, że do demokratyczniejszych form wrócimy na pewno za 2 lata. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Tablice proszę do góry z numerem. Jedenasty mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy związkowi potrzebny jest generał, czy ludzie, którzy będą reprezentowali wolę związkowców?

JANUSZ BAŁENKOWSKI

Uważam, że związkowi jest przede wszystkim jest potrzebny człowiek, który będzie rozumiał ludzi.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze pytania do kandydata? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

JANUSZ BAŁENKOWSKI

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Jerzy Czarnecki.

JERZY CZARNECKI

Czarnecki Jerzy, Dolny Śląsk. Jestem pracownikiem Huty Miedzi „Głogów”. Pracuję na wydziale metalurgicznym, na stanowisku robotniczym. Zajmuję się tam załadunkiem, steruję właściwie załadunkiem pieca szybowego. W związku w pierwszym okresie byłem wiceprzewodniczącym zarządu wydziałowego, po wyborach przewodniczącym tegoż zarządu i członkiem prezydium komisji zakładowej. Kandyduję z listy regionu. Jeśli są pytania, proszę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania do kandydata? Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kiedy kolega wystąpił z PZPR-u?

JERZY CZARNECKI

Proszę, nie zrozumiałem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kiedy kolega wystąpił z PZPR-u?

JERZY CZARNECKI

Po III plenum.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Jedenastka, proszę. Jedenastka zrezygnowała z głosu. Piątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy brał kolega udział w jakichś zespołach, a jeśli tak, to czym się kolega kierował?

JERZY CZARNECKI

Więc brałem udział w pracach zespołu V, który omawiał sprawy wyjścia z kryzysu i sprawę reformy, i sprawę samorządu. Kierowałem się w zasadzie tym, że najmniej w tym kierunku wiem. Bo w zasadzie powinna mnie interesować sprawa ochrony środowiska, jako że pracuję na hucie, gdzie jest duże zagrożenie zdrowia pracowników. I po prostu w związku z tym, że kolega ten temat wziął, ja wziąłem sobie samorząd.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Proszę tablice, proszę tablice. Dziewiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ilu robotników we władzach winno być? 50 proc., trzy czwarte, jedna czwarta?

JERZY CZARNECKI

Trzy czwarte.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są jeszcze jakieś… Dziękuję bardzo.

Pan Andrzej Konarski.

ANDRZEJ KONARSKI

Andrzej Konarski. Jestem przewodniczącym Komisji Zakładowej w Państwowej Fabryce Wagonów Pafawag we Wrocławiu. Jestem również członkiem Zarządu Regionu Dolny Śląsk. Nasz zakład jest również oczkiem Sieci Wiodących Zakładów Pracy. Z prawyborów w regionie uzyskałem drugie miejsce, 49 proc. otrzymanych głosów.

Mój program, proszę państwa – uważam, że w ciągu 2 minut nie jestem w stanie zaprezentować programu, jak również nikt chyba z moich przedmówców. Program mój i program Komisji Krajowej to jest program państwa. Jaki tutaj program uzgodnimy, z jakim programem wyjdziemy – Komisja Krajowa ma go realizować, a nie układać programu swojego, w odczuciu takim, jaki sobie członkowie życzą. Uważam również, że najważniejszą rzeczą, na jaką powinniśmy zwrócić uwagę dla naszej „Solidarności”, to jest jedność, jaką musimy zachować. Nie może być podziałów na inteligencję i robotników. Wszyscy muszą być razem ze sobą, jako że jemy z jednego talerza. Wszyscy stoimy w jednakowych kolejkach i podziału takowego być nie może. Jeżeli są pytania, to bardzo proszę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo, dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jakie stanowisko pan zajmował przed stanowiskiem związkowym w zakładzie i zawód?

ANDRZEJ KONARSKI

Jestem z zawodu technikiem mechanikiem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ma pan w tej chwili dwie funkcje związkowe: przewodniczący komisji zakładowej, członek zarządu regionu. Ubiega się pan o trzecie. Które z nich uważa pan za najważniejsze?

ANDRZEJ KONARSKI

Jeżeli nie będę pełnił jakiejś z funkcji, to członkowie w zakładzie szybko mnie z tego stanowiska zrzucą.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Jedynka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy załoga Pafawagu wie, że pan zamierza kandydować do Krajowej Komisji?

ANDRZEJ KONARSKI

Tak, codziennie z załogą się kontaktuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze pytania? Nie widzę. Dziękuję panu.

Pan Jan Kunigowski.

JAN KUNIGOWSKI

Jan Kunigowski, lat 38. Jestem wiceprzewodniczącym Komisji Zakładowej w Zakładach Technologicznych Urządzeń Sterujących w Bielawie. Jestem nieetatowym. Pracuję normalnie w zakładzie, jak wszyscy.

Co bym chciał powiedzieć – jak uważam moją działalność w Krajowej Komisji? Uważam, że miernikiem przydatności członka „Solidarności” do władz krajowych jest jego dotychczasowa praca dla związku oraz rekomendacja przez region. Ja chciałem zaznaczyć, że również jestem z listy z regionu. Uważam, że dużo do zrobienia w Krajowej Komisji jest w temacie informacji. I to jest w informacji z góry do dołu i odwrotnie. Właściwy obieg informacji o pracy władz związku jest potrzebny do tego, aby członkowie „Solidarności” mieli autentyczny wpływ na podejmowane decyzje Krajowej Komisji. Nie można dopuścić do tego, aby władze związku oderwały się od podstawowej komórki związkowej, jaką jest komisja zakładowa.

Dlatego uważam, że we władzach komisji porozumiewawczej powinny znaleźć się przedstawiciele, oczywiście nie wszyscy, przedstawiciele zakładów pracy, którzy bezpośrednio czują atmosferę szeregowych członków związku i mogą mieć bezpośredni wpływ na decyzje w Krajowej Komisji. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję Panu bardzo.

Pan Antoni Lenkiewicz.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_063_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_064_19811004]

ANTONI LENKIEWICZ

W 1952 r., jako 16-letni chłopiec, zostałem aresztowany i skazany na 12 lat więzienia za przynależność do Związku Skautów Polski Walczącej. Zbrodnie systemu nie rozpoczęły się w latach 60. ani 70. Odpowiedzialność za te zbrodnie ponoszą nie tylko ci, którzy strzelali, lecz również ci, którzy wspomagali system. Nie wszyscy członkowie NSDAP byli zbrodniarzami i nie wszyscy wykonywali wyroki, ale wszyscy byli odpowiedzialni za faszyzm. Aby przeżyć więzienie, trzeba było, po pierwsze: nie bać się, po drugie, mieć nadzieję i wiarę.

Uważam, że „Solidarność” dla narodu polskiego ma zapewnić te trzy warunki: nie bać się, mieć nadzieję i wiarę. W naszej działalności mamy wiele wrogów, wiele przeciwieństw, wiele trudności. Myślę, że z zewnętrznymi wrogami jesteśmy w stanie dać sobie radę. Znacznym niebezpieczeństwem są dla nas wrogowie wewnętrzni. Ci mianowicie, którzy przefarbowali się błyskawicznie z wilków, przebrali się w owcze skórki i chcą kierować związkiem, chcą wmontowywać związek w system. Uważam, że jest to wielka groźba i osobiście przeciwstawiam się wszystkim manipulacjom i zakusom tej sekty, która ten program tak właśnie realizuje [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Jedynka, proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Komisja Mandatowa prosi. Tu wpłynęły zastrzeżenia dwa w stosunku do pana, podpisane przez delegatów: Jerzy Pilecki, Tomasz Wójcik, Tadeusz Romanowski, Krzysztof Turowski, Jan Mazur[5], Marek Zimnak[6], Barbara Labuda[7]:

„W związku ze złożonymi zastrzeżeniami pod adresem kolegi Antoniego Lenkiewicza, związanymi z prowadzonym przeciwko niemu dochodzeniem, uważamy, że powinien on, w imię dobra związku, wycofać swoją kandydaturę do Komisji Krajowej”. Podobne zastrzeżenie złożył delegat Stanisław Huskowski[8].

ANTONI LENKIEWICZ

Proszę państwa, nie został mi przedstawiony żaden zarzut, a sprawa, ta sama sprawa, przez tę samą sektę, przez tych samych ludzi stawiana była również w maju i w czerwcu we Wrocławiu na Walnym Zebraniu Delegatów. Zarzut ma dotyczyć tego, że jakobym w latach [19]69–[19]75 chyba miał przedstawić zaświadczenie o zatrudnieniu, gdy tymczasem nie byłem tam zatrudniony. Różnica polega na tym, co stwierdzono już i udowodniono, że część tego okresu pracowałem na podstawie umowy-zlecenia, a część na etacie, jako radca prawny. I oczywiście nie jest moją sprawą, że urząd miasta i gminy, a wcześniej prezydium nie miało etatu. Zatrudnienie w tym charakterze liczy się w równym stopniu – jest na to orzeczenie Sądu Najwyższego. Zresztą prokuratura i władza, która bardzo mnie kocha, jak państwo możecie się domyśleć, od maja zrobiłaby wszystko, żeby wytoczyć sprawę i w jakiś sposób mnie skompromitować. Są to pomówienia, są to rzeczywiście chwyty bardzo prymitywne i uważam, że tak zostaną ocenione [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas, proszę państwa, już dawno minął.

Prezydium proponuje, aby sprawy zastrzeżeń do poszczególnych kandydatów – jeżeli oczywiście Komisja Mandatowo-Wyborcza się zgodzi – zostawić na zakończenie prezentacji, a raczej po prezentacji. W tej chwili to wytrąca nas z rytmu [gwar].

Państwo chcecie od razu? Oczywiście. Dziękuję pani bardzo. Nie ma więcej zastrzeżeń, tak? Proszę bardzo, czwórka.

WŁADYSŁAW SIDOROWICZ[9]

Władysław Sidorowicz, 07072. Podtrzymując prawdziwość nadużycia, zdobytego nieuczciwą drogą zastrzeżenia do uzyskania tytułu radcy prawnego, chcę jednocześnie powiedzieć, iż osoba pana Lenkiewicza jest osobą antagonizującą region. Nie przeszedł on w prawyborach w naszym regionie, a mieliśmy okazję go poznać dosyć dobrze. I wobec powyższego zwracam się tutaj do delegatów o zaufanie troszeczkę do naszych wiadomości, wynikających z lepszej znajomości delegata w regionie. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, ponownie czwórka.

JAN MOSKA

Chcę oświadczyć przed tym mikrofonem, że sprawa pana Antoniego Lenkiewicza jest sprawą naszego regionu dość głośną od maja. Pewna grupa ludzi, z którymi nawet pan Frasyniuk se nie może poradzić, w pewnym momencie chce tego człowieka na siłę utrącić. Człowiek ten, jeżdżąc po wszystkich zebraniach wyborczych, mówił to, co mówi dzisiaj. Nie podoba się to pewnym ludziom i dlatego jest nielubiany. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę wszystkich mówców, aby prezentowali swoje imię, nazwisko przed wypowiedzią, numer mandatu.

Dziewiątka, proszę.

ZYGMUNT STASZEWSKI

Zygmunt Staszewski, Dolny Śląsk. Bardzo proszę rzecznika prasowego Zarządu Regionu Dolny Śląsk o odczytanie teleksu, jaki otrzymał od adwokata Zarządu Regionu w tej sprawie. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Jedynka, proszę. Jedynka rezygnuje, proszę dwójkę.

STANISŁAW KOSTKA[10]

Nie, nie, jestem, jestem. Kostka Stanisław, Jelenia Góra, mandat 1003. Kolegę Lenkiewicza poznałem w trudnym okresie strajku głodowego kolejarzy we Wrocławiu. Dla kolejarzy w tym naszym kraju spełnił pan Lenkiewicz bardzo dużo posług. We wszystkich komisjach brał ofiarnie udział, spał z nami w bardzo trudnych warunkach i uważam, że kolejarze zawdzięczają temu człowiekowi bardzo dużo. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Jedynka zrezygnowała.

ANTONI LENKIEWICZ

Ja może jedno zdanie tylko. Wyjaśnię, że w prawyborach uzyskałem 26 głosów, 27 już wchodziło, ale przez manipulację ustalono, że na 7 miejsc tylko 8 jest rekomendowanych.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czwórka, proszę.

RYSZARD BOROWSKI[11]

Ryszard Borowski, Dolny Śląsk. Chciałem wiedzieć, dlaczego ani jeden zakład pracy nie oskarża pana Lenkiewicza. Proszę zobaczyć tylko tą grupę, która go oskarża – kogo reprezentują. Protestuję, żeby występowali w imieniu całego regionu [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Proszę piątkę.

JAN KOZIATEK

Koziatek, Region Gdański. Bardzo bym prosił, żeby zakończyć te śledztwo, ponieważ to nie ma nic wspólnego z prezentacją. Taka sprawa powtórzyła się również w Zarządzie Regionu Gdańskiego, którą uskuteczniali w komisji proceduralnej, która została też rozwiązana. Dlatego też proszę o zaprzestanie takich podjazdów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo panu dziękuję.

Czy panowie rezygnują z głosów? Pan się upiera przy jedynce. Dziękuję panu bardzo. Rozumiem, że możemy rozpocząć prezentację pana Karola Modzelewskiego.

KAROL MODZELEWSKI

Karol Modzelewski. Jestem na liście zgłoszonej przez region. Jeśli państwo pozwolą, nie chciałbym zabierać państwu czasu prezentacją.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Jedynka, proszę.

ANDRZEJ MACIASZEK

Maciaszek, Pomorze Zachodnie. Chciałbym wiedzieć, jak czuję się pan w roli siedzącego z boku i mającego bardzo duży wpływ na ten zjazd?

KAROL MODZELEWSKI

Ja myślę, że mój wpływ się ograniczył do tego, co mówiłem. A jak się czuje w roli siedzącego z boku? No pewnie tak samo, jak pan.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Jedenastka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jaka jest opinia pana na temat cenzury BIPS-u?

KAROL MODZELEWSKI

Słucham?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Opinia na temat cenzury BIPS-u?

KAROL MODZELEWSKI

Ja nie wiem, czy BIPS jest cenzurowany.

GŁOS NIEROZPOZNANY

No chyba jest, bo…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę nie dyskutować. Dziękuję. Siódemka, proszę.

JERZY SENDEROWICZ

Senderowicz, Region Warmińsko-Mazurski. Chciałem spytać pana, jaka jest pana ocena pracy Lenkiewicza.

KAROL MODZELEWSKI

Moja ocena pracy Lenkiewicza? Wie pan co – ja ocenię tę sprawę, która była na tej sali może. Wydaje mi się, za długo się nią zajmujemy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym się pana spytać, jaka jest pana osobista, szczera ocena rozwiązania się organizacji KOR-u?

KAROL MODZELEWSKI

Proszę bardzo. Uważam, że KOR wyczerpał i swoje zadania, i możliwość ich realizacji z chwilą, kiedy zmieniła się sytuacja w Polsce, a to się stało w sierpniu [19]80 r. Osobiście uważam, że te decyzje należało podjąć we wrześniu, ale to była sprawa KOR-u.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Był pan członkiem KKP, zrezygnował pan w niej [niesłyszalne] pracy. Dlaczego?

KAROL MODZELEWSKI

Ja byłem rzecznikiem prasowym Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Zrezygnowałem z funkcji i powiedziałem obszernie, dlaczego rezygnuję. W niektórych regionach to, co powiedziałem, zostało opublikowane, w innych nie zostało opublikowane [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Proszę państwa, pan Stefan Nawrot.

STEFAN NAWROT

Nazywam się Stefan Nawrot, mam 31 lat, z zawodu jestem górnik mechanik ciężkich maszyn górniczych. Od 1969 r. pracuję w kopalni pod ziemią, w kopalni „Lubin” w Zagłębiu Miedziowym. Obecnie jestem przewodniczącym komisji oddziałowej oraz członkiem prezydium komisji zakładowej. Działam społecznie.

Decydując się na przyjęcie kandydatury do Komisji Krajowej, mam na uwadze przeniesienie opinii związkowców z bardzo znaczącego ośrodka przemysłowego, jakim jest Zagłębie Miedziowe, na forum krajowe. Jestem zdecydowanie przeciwny próbom stworzenia podziału naszego społeczeństwa na mniej lub bardziej ważne warstwy społeczne.

Ponieważ na co dzień odczuwam niedoskonalenie warunków pracy i życia, pragnę swoim głosem przyczynić się do podejmowania decyzji, które uwzględniałyby interesy górników i ogólnospołeczne.

Nie zgadzam się – a jest to również opinia moich licznych wyborców – z nadużywaniem pojęcia „władza związku”. Musimy uświadomić sobie, że każdy człowiek podejmujący się działalności w naszym związku wstępuje do ciężkiej służby dla dobra wszystkich Polaków. Krajowa Komisja winna być reprezentantem woli wszystkich naszych szeregowych członków, a nie władzą. Dewizą moją jest rozważna odwaga i odważna rozwaga. Zrobię wszystko, bym po zakończeniu swojej działalności mógł odważnie spojrzeć w oczy każdemu, który mi zaufał. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu.

Pan Ryszard Sawicki.

RYSZARD SAWICKI

Nazywam się Ryszard Sawicki, mam 41 lat, jestem górnikiem, operatorem ciężkich maszyn górniczych. Podobnie jak mój przedmówca, proszę państwa, do ruchu „Solidarności” włączyłem się 27 sierpnia i tu przepraszam za pomyłkę – w moich tutaj danych jest dzień 26. 26 [sierpnia] był to dzień, kiedy po prostu, w którym nie udało nam się postawić kopalni w strajku. Od tego czasu biorę czynny udział w pracach tego związku. Początkowo jako wiceprzewodniczący komitetu strajkowego, później przewodniczący międzyzakładowego komitetu strajkowego przy Rudnej, następnie przewodniczący MKZ Lubin, dalej przewodniczący Oddziału Wojewódzkiego Legnica, który wchodzi w skład Regionu Dolny Śląsk. Byłem członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej.

Z tej trybuny mógłbym państwu spróbować opowiedzieć bardzo wiele korzystnych dla siebie rzeczy. Uważam, że nie ma to sensu, ponieważ każdy jeden stara się ustawić tutaj w świetle jak najlepszym. Dodam tylko do tego, że posiadam również poparcie regionu jako kandydat do Krajowej Komisji Porozumiewawczej i na tym zakończyłbym moją wypowiedź. Dziękuję.

[Brak fragmentu nagrania]

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kiedy pan wstąpił do PZPR? I kiedy pan wystąpił? Dokładną datę.

RYSZARD SAWICKI

Tak, proszę państwa, do PZPR-u wstąpiłem w [19]64 r. Państwo wybaczą, że nie podam dnia i miesiąca, bo po prostu nie pamiętam. Natomiast wystąpiłem po zakończeniu akcji wyborczej w regionie, i to w bardzo konkretnej sytuacji. Obecny sekretarz komitetu wojewódzkiego, wybrany w województwie legnickim, był pracownikiem zakładów górniczych „Rudna”, osobiście przyjmowałem go do „Solidarności”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam. Przepraszam bardzo, pytanie było o datę. Gdyby pan był uprzejmy datę podać i musimy kończyć.

RYSZARD SAWICKI

No więc podałem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Datę wystąpienia.

RYSZARD SAWICKI

Wystąpienia – sierpień tego roku, nie mam przy sobie tego pisma.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję uprzejmie.

Pan Jan Seń.

JAN SEŃ

Jan Seń, Dolny Śląsk, jestem z Oławy, mieszkam na wsi, w Marszowicach. Pierwszy chrzest bojowy w takich akcjach wziąłem 1979 r., w czasie przebywania w rezerwie na budowie torów do Związku Radzieckiego. Tam przeciwko złego traktowania nas rezerwistów podjęliśmy strajk głodowy dwudniowy, przeciwko złego traktowaniu, przeciwko wykorzystywania nas. I po pracach ćwiczenia, musztra i krzyczenie przed oficerem „czołem pułkowniku”. To nas zdenerwowało. Tam wspólnie nauczyłem się już organizować, działać przeciwko wykorzystywaniu. W czasie sierpnia założyłem komitet strajkowy u nas w Oławie, chociaż to jest małe miasto i po kolei działałem we wszystkich zakładach – tworzyłem te strajki, stworzyłem związki. Później stworzyłem związki „Solidarność” Rolników Indywidualnych ze względu na to, że jestem pochodzenia chłopskiego i mieszkam na wsi. Jestem tego zdania i do tej pory robiłem, że nie wiązałem każdej funkcji. Jeżeli chcieli mnie połączyć czy na przewodniczącego MKK, rezygnowałem z jednej, żeby nie blokować kolegom, którzy mieli inicjatywę i żeby mogli zajmować następne stanowiska.

Najważniejsze moje zadanie, jeżelibym wszedł do Komisji Krajowej, jest takie: jestem z małego miasta i widzę, jak ci ludzie są zaniedbane z materiałami, z kolportażem, z wiadomościami, co się dzieje u nas w „Solidarności”. To jest dla mnie najważniejszy cel – delegaci mi mówią: zrób coś, żebyśmy mieli na co dzień wszystkie nasze informacje.

Jeszcze jedna rzecz, która mnie bardzo boli, tu, na tym zjeździe – że chcą nas rozdzielić między robotników i inteligentów. Nieprawda, my nie chcemy żadnego podziału. Tylko nie chcemy tych ludzi, którzy chcą się na naszym grzbiecie przejeżdżać. Czy to inteligenci, czy to robotnicy, którzy nie są w porządku, czy inne ugrupowania. To tyle, dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo.

Pani Krystyna Sobierajska.

KRYSTYNA SOBIERAJSKA

Proszę państwa, wprawdzie 2 minuty czasu to jest mało, żeby powiedzieć o swoich zamysłach programowych, jednak powiem o kilku warunkach, które, moim zdaniem, będą decydowały o tym, czy działalność nasza będzie skuteczna, czy nie. Otóż warunkiem skuteczności działania związku będzie dobry program i stworzenie możliwości do jego realizowania. W zasadzie z programem zaproponowanym w projekcie uchwały programowej zgadzam się, w przypadkach wątpliwych próbowałam nanieść swoje uwagi i poprawki. Uważam jednak, że program ten składa się z wielu deklaracji, które adresowane są głównie do rządu. Ponieważ nie my mamy możliwości realizowania, nie my dysponujemy mechanizmami do przekształcania systemu zarządzania, stąd też uważam, że aby zwiększyć, aby umożliwić realizację tychże deklaracji – wielkich zresztą, o skali ogólnospołecznej – musimy zwiększyć siłę nacisku na rząd, na tych, którzy tym krajem kierują.

Dlatego też sądzę, że podstawową sprawą, którą my się powinniśmy zająć, to jest problem doprowadzenia do pełnej konsolidacji w związku, do pełnej jedności i do szanowania ludzi, których w tym związku wybraliśmy, i respektowania decyzji. Ale widzę tutaj pewne niebezpieczeństwo. Uważam, że przedstawiciele ogniw związkowych muszą cechować się postawą użyteczności i służebności względem swoich wyborców. Tego właściwie musimy wymagać, a nie wymagamy. Obserwuje się tutaj zjawisko kreowania nowych bogów związkowych, co jest bardzo niebezpieczne, ponieważ stwarzamy im możliwości do lekceważenia woli społecznej i deptania demokracji. Ja osobiście lękam się, aby nie doszło do tego, że jedna dyktatura została zastąpiona drugą dyktaturą. Stąd też niezależnie od funkcji, jaką w związku będę pełniła, zamierzam bronić po prostu demokracji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję pani bardzo. Przepraszam, czas minął.

Pan Eugeniusz Szumiejko.

EUGENIUSZ SZUMIEJKO

Eugeniusz Szumiejko, proszę państwa, ja w życiu pracowałem różnie – jako robotnik. Ponieważ rodzina wytypowała mnie jako najmłodszego do szkół, to te szkoły ukończyłem. Pracowałem naukowo-dydaktycznie jako astronom. Od 4 lat programuję komputery dla zakładów przemysłowych. Organizowałem „Solidarność” w swoim zakładzie, byłem przewodniczącym, jestem sekretarzem Zarządu Regionu Dolny Śląsk.

12 lat spędziłem w kołchozie, znaczy w kołchozie radzieckim. Do dzisiaj pamiętam, jak puchliśmy z głodu i stąd wydaje mi się nieporozumieniem, że w swoim programie nie zajmujemy się życiem codziennym polskich rodzin. Natomiast o programie politycznym, o fragmencie tego programu mówiłem wczoraj w ciągu 5 minut, podczas gdy wypowiedziałem się na temat stosunku naszego związku do PZPR i władz państwowych. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu.

Proszę pana Jerzego Szulca.

JERZY SZULC

Moją działalność w „Solidarności” rozpocząłem ze strajku 27 [sierpnia] na kopalni „Wałbrzych”, tam zostałem delegatem do międzyzakładowego komitetu strajkowego, gdzie wybrano mnie przewodniczącym MKS. Później wybrano mnie przewodniczącym MKZ-u w Wałbrzychu. Po tym wyborze również zostałem członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Dzięki kolegom miałem zaszczyt podpisywać wśród 38 innych kolegów statut „Solidarności”.

Proszę państwa, żeby uprzedzić pytania – do partii wstąpiłem w [19]75 r. Gdyby „Solidarność” poszła w tym samym kierunku, również złożyłbym legitymację „Solidarności”. Legitymację partyjną złożyłem zaraz po wyborach, dlatego żeby nie zostało to odebrane jako robienie sobie kampanii wyborczej w województwie.

Następnie brałem udział w pracach Krajowej Komisji Rewizyjnej i tutaj chciałem zaznaczyć, bo były zastrzeżenia, że złożyliśmy wniosek o absolutorium i jednocześnie we wnioskach składając rozliczenie sprawy maszyn poligraficznych. Wiem, że zostały w stosunku do mnie złożone podobno zastrzeżenia. Proszę państwa, jestem bardzo zaskoczony, że zastrzeżenia zostają składane do osoby tutaj w Hali „Olivii”. Nie zostały one złożone, proszę państwa, w Wałbrzychu, gdzie odbyły się dwa zebrania, gdzie odbyło się mnóstwo spotkań z delegatami. Ja tych kolegów, którzy składają zastrzeżenia, chciałbym w tej chwili zapytać: czy oni są bardziej lojalni w stosunku do „Solidarności”, czy w stosunku do partii?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy Komisja Mandatowo-Wyborcza chce coś przekazać delegatom? Nie widzę.

Pytania są. Siódemka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Podsumowałem sobie waszych kandydatów do władz regionalnych i z tego wynika, że 8 członków prezydium, w tym dwóch…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo pana przepraszam, już jest po czasie.

Proszę pana Jana Waszkiewicza.

JAN WASZKIEWICZ

Jan Waszkiewicz. Proszę państwa, dwie rzeczy w materiałach, które państwo macie, trzeba skorygować. Nie miałem czasu tu tego zrobić ze względu na prace w grupie redakcyjnej Komisji Programowej. Pierwsza rzecz to jest moje członkostwo w komisji zakładowej. Nie jestem obecnie, ale byłem członkiem komisji zakładowej. Druga rzecz to jest data wstąpienia do związku – podałem datę, która jest datą utworzenia organizacji związkowej w mojej macierzystej instytucji, Politechnice Wrocławskiej, a właściwie w tym jej kawałku, gdzie pracuję. Natomiast brałem udział w strajku od pierwszej chwili strajku we Wrocławiu, a nawet nieco wcześniej, jako niezależny publicysta, redaktor „Biuletynu Dolnośląskiego”. Prowadziliśmy szeroką akcję ulotkową, informacyjną na rzecz strajków w całym kraju. W czasie strajków, oprócz roli osoby wspomagającej, odegrałem też rolę aresztanta.

Proszę państwa, jeśli chodzi o mój program, to chciałbym skupić się na tych rzeczach, na których znam się chyba najlepiej, to znaczy na sprawach związanych z kulturą, nauką, edukacją. Z tego tytułu jestem redaktorem trzeciej części programu i, ogólniej rzecz biorąc, program walki o to, co jest w tytule rozdziału V programu, a więc walki o samorządną Rzeczpospolitą, uważam za mój własny program w ramach KKP.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

Pan Jan Winnik.

JAN WINNIK

Jan Winnik, 37 lat. Proszę państwa, wywodzę się z dużego zakładu pracy, to jest z Jelczańskich Zakładów Samochodowych w Jelczu koło Oławy. Tak duży zakład pracy pozwolił mi nabrać dużego doświadczenia już w działalności związkowej, w szerokim przekroju poznania problemów zawodowych. Jak wiadomo, w takich zakładach pracy jest bardzo wiele zawodów.

Jeżeli chodzi o program, absolutnie popieram i jestem w całości za tym, nie będę się więc powtarzał. Tylko powiem o tym, co powiedział pierwszy mój przedmówca z Dolnego Śląska, Tadeusz Bagiński. A jeżeli chodzi o moje poglądy, chociaż to absolutnie nie powinno ciążyć czy mieszać się z działalnością związkową, podzielam Antoniego Lenkiewicza.

Jeżeli chodzi natomiast, co chciałbym robić, jeżeli będę oczywiście wybrany w Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Więc, proszę państwa, jestem synem rolnika. W związku z tym, ponieważ trudne warunki chłopi mieli, ojciec sam mnie namówił na nauki w szkołach. Jednak czuję sentyment do tych spraw, znam problemy, wiem, w jakim położeniu jest polskie rolnictwo. Ponieważ Jan Kułaj prosił o zawiązanie sekcji współpracy z rolnictwem, widziałbym się właśnie w działalności w tym kierunku.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Jedynka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, gdy pan zostanie wybrany do Krajowej Komisji, co pan zrobi z funkcją przewodniczącego komisji zakładowej?

JAN WINNIK

Z funkcją przewodniczącego komisji zakładowej? Więc nie jestem już przewodniczącym komisji zakładowej.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW ELBLĄG I GORZÓW WIELKOPOLSKI]

[PD 1kzd_2t_064_19811004 – 28 minut 27 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, czas minął.

Dziękuję delegatom i kandydatom z Dolnego Śląska. Proszę kandydatów z Elbląga. Jednocześnie przypominam szanownym kandydatom, że jest prośba delegatów z tylnych sektorów, aby byli uprzejmi przejść środkiem sali.

Proszę pana Antoniego Borowskiego.

ANTONI BOROWSKI

Mam lat 45, wykształcenie średnie techniczne, 26 lat pracy w Zakładach Mechanicznych Świerczewskiego – „Zamach” w Elblągu. Nie mam wspaniałego życiorysu, natomiast cenię sobie weryfikację, która wyraziła się w tym, że w [19]70 r. byłem kierownikiem na produkcji, a w [19]80 r. zostałem przez tychże samych robotników wybrany do reprezentowania ich interesów.

Szanowni delegaci, program mamy wspaniały i wielki, ale, jak tu jeden z moich przedmówców powiedział, sposoby realizacji to będzie bardzo trudna sprawa, bo każda będzie wymagała tysiąc sposobów w zmieniającej się sytuacji. Uważam, że niezależnie od cech działacza, jakie powinien posiadać, powinna go bezwzględnie cechować samodzielność myślenia, i dyscyplina, i konsekwencja w działaniu. Problemów w zakładzie wielkim jest bardzo dużo, ale chciałbym, o ile zostanę wybrany, przede wszystkim na linii działać samorządu jako numer jeden tematu i tu chciałbym bezwzględnie tępić wszelkie iluzje. Powinnyśmy jak najszybciej realnie ocenić sprawę.

Następnie chciałbym pracować nad ułożeniem stosunków samorząd–„Solidarność”, gdyż bezwzględnie będzie jakiś nasz partner – przeciwnik, z którym już teraz musimy wiedzieć, jak będziemy współpracować, bo na razie jest to program, o który walczymy. Nie wątpię, że będziemy mieli samorząd taki, o jakim tu mówiliśmy, w krótkim czasie, ale tym większa będzie sprawa, żeby zrealizować wszystkie jego zamierzenia. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dlaczego nie znalazł się pan na liście w prawyborach?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam szóstkę. Bardzo przepraszam, czas minął.

Proszę pana Ryszarda Kalinowskiego.

RYSZARD KALINOWSKI

Ryszard Kalinowski, w sierpniu przewodniczący MKS-u Elbląg, potem przewodniczący regionu, wiceprzewodniczący KKP.

Mój program składa się z dwóch punktów. Pierwszy punkt to jest związek do wewnątrz, drugi punkt związek na zewnątrz. Związek do wewnątrz, rozumiem: organizacja systemu informacji związku, aby uzyskać szybki i doskonały przepływ w obydwie strony to, co się w związku dzieje, co pozwoli na zaktywizowanie komisji zakładowych, aby nie dopuścić do stworzenia w naszym związku dawnej czapy CRZZ-owskiej.

Związek na zewnątrz jest to stworzenie Polski samorządnej, to znaczy realizacja porozumień podpisanych w zeszłym roku, realizacja programu zatwierdzonego tutaj na tym zjeździe i trzeci punkt – wyjście związku naszego z programem poza granice naszego kraju.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę ósemkę.

ANTONI KALICKI

15018, Kalicki, Małopolska. Tam były, szanowne prezydium, wnioski składane, nie prośba, o przejście przez środek sali i żaden nie został odczytany.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

W tej chwili prowadzimy prezentacje kandydatów i nie możemy sobie pozwolić na wnioski uboczne.

Dziewiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kolego Kalinowski, był pan odpowiedzialny za rozdział maszyn poligraficznych. Jak kolega się widzi dalej w KKP? Czy będzie się starał dalej tę sprawę wyjaśnić, czy dalej będzie to zamydlał?

RYSZARD KALINOWSKI

Tak, byłem odpowiedzialnym od sierpnia. Można sprawdzić, jak i co dokonałem podziału maszyn poligraficznych. Jest zaprowadzony dziennik decyzji wszystkich maszyn. Jedyną rzeczą, którą podzieliłem, to było przyznanie offsetu do Poznania i druga rzecz: była propozycja rozdziału 100 asygnat powielaczy białkowych, która nie została jeszcze rozdzielona.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Proszę pana Benedykta Nowaka.

BENEDYKT NOWAK

Można, tak?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

BENEDYKT NOWAK

Ja kilka słów. Pierwsze to uważam, że związek nie może sobie pozwolić na działanie ponad świadomość swych członków. Druga sprawa – muszę hasłowo, bo tylko mam 2 minuty – druga sprawa to to, że przyjęte uchwały sejmowe, jakie by one nie były, odzwierciedlają świadomość naszych członków załóg.

Trzecia sprawa, w tej chwili najważniejszy z tych problemów to jest to, że w tej chwili trzeba walczyć i pomóc walczyć o łamanie struktur pośrednich w gospodarce, typu kombinaty – które notabene zostały powołane wbrew obowiązującemu prawu w tym państwie – zjednoczenia i centralne zarządy. Trzeba także pomyśleć o tym, żeby nie mieć tych ludzi przeciwko sobie.

Następna sprawa to ta, że tym ludziom poza pomocą trzeba także stworzyć warunki. Ponadto chociażby to, co się w tej chwili u mnie dzieje od maja i ostatnie plenum Komitetu Centralnego, na którym zostałem między innymi także opluty, było przyczyną tego, że próbujemy rozwiązać kombinaty, próbujemy nie powoływać zgrupowań obligatoryjnych. I to jest najważniejsze zadanie, jeśli chodzi o te sprawy.

Jeśli chodzi o przynależność moją do partii, należę jeszcze jakiś czas, w ogóle będę należał, bo należy mi się przynajmniej ta satysfakcja, żeby się z niektórymi rozliczyć. Proszę, może są jakieś pytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co panu jest bliższe – PZPR czy „Solidarność”? Które uchwały pan będzie bardziej realizował – partii czy „Solidarności”?

BENEDYKT NOWAK

„Solidarność”, oczywiście. Jeżeli zostałem wybrany na aż tak wysokie forum. Ponadto kandydowałem na przewodniczącego zarządu regionu, gdzie miałem możność się określić przez półtorej godziny, kiedy stałem przed mikrofonem; mam tu tylko kilka sekund.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, czas minął.

Proszę pana Bogusława Szybalskiego.

BOGUSŁAW SZYBALSKI

Bogusław Szybalski, Region Elbląg. Przede wszystkim jestem za robieniem, a nie za mówieniem. Uważam, że obowiązkiem naszego związku jest nie tylko możliwie najlepsze wypełnienie funkcji związkowych, ale również pomoc i poparcie dla nowych oddolnie tworzonych struktur społecznych, dla samoorganizowania się społeczeństwa. Swoje przekonanie w tym względzie realizuję praktycznie. Jestem współtwórcą silnego ruchu samorządowego regionów Elbląskiego, Gdańskiego i Słupskiego.

Jeśli mnie państwo wybierzecie, będę się starał walczyć o to, by nasz program i nasze działania były oparte na prawdzie, nawet jeśli to będzie prawda niepopularna. Uważam, że prawdę możemy mieć nie tylko dla władz, ale i dla całego społeczeństwa. Dlatego uważam za błąd pominięcie w projekcie programu związku szczerego stwierdzenia, że reforma, nawet w kształcie najbardziej przez nas pożądanym, nie może przynieść od razu poprawy efektu gospodarowania, ale na okres rozruchu przyniesie dalszy ich spadek. Nieodpowiedzialne też jest, moim zdaniem, kreślenie w projekcie programu w różowych kolorach kwestii roli i możliwości pomocy z zagranicy. Trzeba jasno i wyraźnie powiedzieć, że koszt reformy poniesie społeczeństwo.

Jestem za wytyczaniem celów prostych, zrozumiałych dla wszystkich związkowców, a jednocześnie realnych, niestwarzających niebezpiecznych iluzji. Jestem za realizacją samorządowego modelu gospodarowania. Samorządów nie można jednak zostawić samych sobie, na łasce nieuspołecznionego centrum. Uważam, że związek musi pomóc w stworzeniu odpowiednich warunków społeczno-politycznych dla działania samorządów. Te warunki to: wolność słowa, druku, zrzeszenia się itp., praworządność, upublicznienie życia gospodarczego, społeczna kontrola nad organami administracji gospodarczej. Na dziś najważniejszym celem związku powinno być organizowanie samoobrony…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam pana bardzo, czas minął. Dziękuję kandydatom z Regionu Elbląskiego.

Proszę kandydatów z Regionu Gorzowa Wielkopolskiego. Pan Anatol Konsik.

ANATOL KONSIK

Nazywam się Anatol Konsik. Chciałbym państwu przedstawić własną formułę pracy KKP. Uważam za podstawową sprawę w działalności członków Krajowej Komisji, aby przy scentralizowanej formule władzy nie zatracić demokracji. Za podstawową gwarancję tej demokracji uważam konsultację wszystkich ważniejszych spraw dla członków związku przed podjęciem decyzji. Tak się akurat składa, że jestem przewodniczącym komisji zakładowej zakładu największego w regionie, który zatrudnia ponad 5 tys. kobiet. Nie wyobrażam sobie, jako działacz, abym mógł podjąć decyzje na forum Krajowej Komisji w sprawie np. tak istotnej, jak polityka cen, bez konsultacji tej sprawy w swoim zakładzie pracy.

Jednocześnie uważam, że członkowie Komisji Krajowej na forum nie powinni kierować się partykularnym interesem. Nie powinni myśleć tylko poprzez interes własnego zakładu pracy czy też regionu, ale myśleć w kategoriach całego związku. Wyniki konsultacji uważam powinny być również konfrontowane z opiniami ekspertów i doradców. Opinie te powinny być w różnych wariantach. Trzeba korzystać z opinii różnych ekspertów. W ten sposób mamy szansę wybrać najlepszy wariant i podjąć najlepszą decyzję.

Jednocześnie uważam, że Komisja Krajowa powinna realizować program uchwalony przez zjazd. Ale z tego programu za najważniejsze sprawy uważam to załatwienie bezpośredniego dostępu do środków masowego przekazu, poprawę dystrybucji w taki sposób, aby zabezpieczyć interesy ludzi najniżej uposażonych, a jednocześnie zlikwidować powstałe na tym tle konflikty. Inne problemy to zabezpieczenie, zrealizowanie autentycznego samorządu pracowniczego oraz wdrożenie reformy gospodarczej, opartej na rachunku ekonomicznym i prawidłowym systemie cen. I najważniejsza sprawa: uważam, że Komisja Krajowa powinna w swoim działaniu być zdecydowana i stanowcza.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo. Dziękuję panu, czas minął.

Proszę pana Adama Opiela.

ADAM OPIEL

Proszę państwa, będzie mi trudno tu zabłysnąć przed moim wspaniałym kolegą Anatolem, ale postaram się bardzo szybciutko i krótko powiedzieć o sprawach, które uważam za bardzo istotne.

Nazywam się Adam Opiel, mam lat 30, jestem żonaty, mam syna 2,5 roku. W MKZ-ecie jestem od początku powstania związku, MKZ-u w naszym regionie. Jeżeli chodzi o program, program, uważam, będzie najlepszy zatwierdzony na tej sali. Ale powiem państwu krótko swoje zdanie na pewnych kilka spraw.

A mianowicie: jestem za konsekwentną linią działania związku, za jasnym, jednoznacznym określeniem celów i kierunków działania. Uważam, że siłą związku są szerokie rzesze członków, a nie wielcy jego przywódcy. Pierwsza kadencja, uważam, powinna osiągnąć jedną zasadniczą sprawę, a mianowicie integrację społeczeństwa w sferze jedności działania. Nie w sferze myślenia.

Proszę państwa, dla prawidłowego działania związku musi być spełniony jeden zasadniczy warunek, a mianowicie możliwość działania członków, oddziaływania członków związku na kierunki i tendencje w nim występujące. Każdy członek związku takie poczucie musi mieć. Oczywiste jest, że decyzja większości się liczy. Z tym musi się zgodzić każdy. Działając w ten sposób, uniknie się decyzji przekontrastowanych. Nie będzie możliwości popełnienia decyzji złych. Proszę państwa, jestem przeciwnikiem kultu jednostki.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, czas minął.

ADAM OPIEL

Dziękuję bardzo.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW JELENIA GÓRA ORAZ KUJAWY I ZIEMIA DOBRZYŃSKA]

[PD 1kzd_2t_064_19811004 – 43 minuty 10 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję kandydatom z Gorzowa Wielkopolskiego i proszę kandydatów z Jeleniej Góry.

Głos ma pan Marian Kwieciński.

MARIAN KWIECIŃSKI

Marian Kwieciński, Region Jelenia Góra, maszynista lokomotyw parowych i spalinowych węzła PKP w Węglińcu. Uwagi najpierw jeszcze do życiorysu i do ankiety. Podałem, iż należałem do PZPR-u, nie podałem dat. Otóż wstąpiłem do PZPR-u w roku 1965, wystąpiłem z PZPR-u w roku 1970.

Co ja widzę, jaki jest cel związków? To było zresztą, takie pytania były w ankietach naszych. Uważałem trzy zasadnicze cele. Po pierwsze, dostęp do środków masowego przekazu, bo bez tych środków uważam, że nasz związek niewiele będzie mógł zdziałać. Po drugie, jedność związku i dyscyplina zachowana w tym związku. I po trzecie, praca w związku, ale na samym dole. Dlatego też, jako przewodniczący komisji zakładowej, uważam, że mógłbym wiele przenieść na forum tak wysokim, jakim jest Krajowa Komisja, ażeby głos ludzi na dole dotarł w końcu do tych panów, którzy będą nami chcieli rządzić.

Ja bym miał tyle. Programów większych nie mam, dla mnie programem to będzie statut i program uchwalony przez zjazd. Jeżeli państwo macie pytania, proszę bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ósemkę proszę.

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Makowski, Piła. Pan mówi o dyscyplinie, a pół godziny temu pan się wyłamał z dyscypliny. Było głosowanie, żeśmy przegłosowali inną wersję, a pan tutaj bańczucznie, proszę pana, rezygnował z wyborów. Jak pan widzi dyscyplinę związku?

MARIAN KWIECIŃSKI

Jestem za pełną dyscypliną, ale równocześnie nie potrafiłbym zagłosować na ani jednego kandydata, nie mając możliwości jego zobaczenia przynajmniej i nie mając możliwości kilku słów przez niego wypowiedzianych posłuchać [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Pan Jerzy Modrzejewski.

JERZY MODRZEJEWSKI

Koleżanki i koledzy, jestem jednym z ponad 2,5 mln inwalidów z widocznym kalectwem. Od 36 lat w Polsce Ludowej jesteśmy grupą społeczną dyskryminowaną. Izoluje się nas w specjalnych zakładach, tzw. przechowalniach. Są to spółdzielnie inwalidów, specjalne szkoły, specjalne zakłady. A to tylko dlatego, że nie pasujemy do chorobliwej wizji naszych przywódców społeczeństwa socjalistycznego, rozwiniętego. Nasze kalectwo przeszkadza, nasze kalectwo burzy świat, który miał być: piękny, młody, silny i duży.

Proszę państwa, w roku 1977 założyłem pierwsze w Polsce koło Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów – inwalidów pracujących. Chcieliśmy własnym głosem mówić o naszych sprawach. Niestety, Zarząd Główny PZERI, jak również władze spółdzielczości inwalidów koło to rozwiązały. Milczał Sejm, nie dały rezultatu artykuły w prasie.

W Krajowej Komisji chciałbym się zająć rozwiązywaniem sytuacji ludzi niepełnosprawnych, ponieważ się znam na tym najlepiej, znam to z własnego życia. Przede wszystkim nie mogę się zgodzić, że przez rok istnienia „Solidarności” istnieje jeszcze stary portfel. Ludzie, którzy tu, jak wychodzimy, czekają, wielu z nich nie doczeka normalnego życia. I musimy tą sprawę załatwić. Nie mogę również zrozumieć, dlaczego do dzisiaj istnieje jeszcze akord spółdzielczości inwalidów, gdzie ludzi psychicznie chorych, upośledzonych umysłowo zatrudniamy w akordzie.

Chciałbym również, żeby odebrać państwu opiekę społeczną, a przekazać społeczeństwu. Żyjemy w środowisku ludzi normalnych i tylko ci ludzie mogą nas akceptować lub nie. Państwo było dotąd dla nas ojczymem.

Proszę państwa, w [19]79, [19]80 r. od lutego jestem członkiem partii. Od sierpnia tegoż roku, [19]80, zakładam „Solidarność” do dnia dzisiejszego. Nie zdążyłem nawet podziałać, ale nie jest w tym rzecz. W tamtych czasach podpisałbym cyrograf z każdym, nawet z diabłem, żeby tylko inwalidom poprawić przynajmniej trochę warunki życia, w jakich żyjemy. W [19]78 r. ukazała się ekspertyza Polskiej Akademii Nauk.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, czas minął. Dziękuję kandydatom z Jeleniej Góry i proszę o zabranie głosu Zbigniewa Karwowskiego z Regionu Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej.

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Zbigniew Karwowski, Kujawy i Ziemia Dobrzyńska. Jestem zatrudniony w największym zakładzie pracy w regionie. Są to Zakłady Azotowe „Włocławek”. Pracuję na produkcji, dlatego też myślę, że jeżeli wejdę do KKP, będę tam przenosił stanowisko załóg wielkich zakładów pracy.

Jeśli chodzi o zainteresowania moje – jestem przewodniczącym komitetu założycielskiego samorządu pracowniczego w Zakładach Azotowych, a więc polityka gospodarcza, reforma gospodarcza, samorząd. Ponieważ brałem udział, jako jeden z trzech delegatów, w zespole z docentem Kurowskim i tutaj już się wypowiadałem, więc państwo moje poglądy na ten temat znacie.

Drugą taką dziedziną jest informacja i propaganda związkowa, ponieważ jestem przewodniczącym zespołu do spraw informacji, propagandy w zakładach oraz członkiem rady programowej regionu.

Jeśli chodzi o doraźne działania związku, uważam, że natychmiast po zjeździe związek powinien wysunąć inicjatywę przystąpienia do rozmów z rządem w temacie zima, bez stawiania jakichkolwiek warunków wstępnych przez obie strony. Wydaje mi się, że z zimą żarty już się skończyły i musimy tutaj za wszelką cenę natychmiast chronić ludzi przed tym, co ma nastąpić. I będzie to chyba decydującym sprawdzianem związku. Dziękuję, tyle miałem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję, są pytania. Dziesiątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dlaczego pan nas postawił przed faktem dokonanym? Powinniśmy panu złożyć już gratulacje – nie ma kontrkandydatury.

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Więc może powiem ja. Dwie godziny chodziłem i namawiałem kolegów – z których tylko dwóch po prostu mogło w ogóle tu kandydować – żeby się zgodzili. Niestety, nikt nie wyraził zgody.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję koledze Karwowskiemu.

Proszę państwa, mam teleks. O godz. 12.15 został wysłany teleks do premiera Wojciecha Jaruzelskiego następującej treści:

„Protestuję przeciwko wprowadzaniu podwyżek cen na papierosy, ryby i przetwory owocowe bez akceptacji związku. Domagam się wstrzymania realizacji tych podwyżek” [oklaski]. Podpisał Lech Wałęsa.

Mam dla państwa jednocześnie następującą informację. Organizatorzy prosili mnie, żebym przed przerwą ogłosił, co następuje: harcerze będą częstowali delegatów symbolicznymi produktami żywnościowymi przywiezionymi przez rolników z Puław. Produkty pochodzą z założonej w ostatnich dniach Spółdzielni „Solidarność” i zostały na dzisiejszej mszy świętej poświęcone. Smacznego. Prosimy harcerzy.

Chciałem państwu powiedzieć jednocześnie, że po tym poczęstunku rozpocznie się przerwa obiadowa, którą zakończymy rozpoczęciem obrad i dalszej prezentacji kandydatów o godz. 15.00. Prosimy bardzo kolegów z Ziemi Łódzkiej, żeby byli gotowi do zabrania głosów zaraz po przerwie obiadowej.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Oddaję głos panu, który właśnie zorganizował dla państwa ten poczęstunek, przywiózł je z Puław. Proszę uprzejmie.

GŁOS NIEROZPOZNANY – przedstawiciel spółdzielczości puławskiej

Drodzy delegaci i zaproszeni goście! My, spółdzielcy z rejonu puławskiego, serdecznie pozdrawiamy delegatów i zaproszonych gości I Zjazdu NSZZ „Solidarność”. Spółdzielnia nasza powstała w wyniku łączenia problemów NSZZ „Solidarność” i NSZZ RI „Solidarność” w kwestii wyżywienia narodu i wyjścia z kryzysu.

Uważamy, że w obecnej ciężkiej sytuacji kraju autentyczny oddolny ruch spółdzielczy jest jedynym ruchem mogącym zintegrować cały naród do pracy, bowiem spółdzielczość w swoim programie stawia na uczciwość, pracowitość, gospodarność, wychowanie moralne i poprawę bytu swoich członków. Założenia te są zbieżne z celami związków zawodowych i wynikają z ich programu służenia człowiekowi pracy poprzez pracę. Zwracamy się do wszystkich rejonów NSZZ „Solidarność” w kraju o szybkie nawiązywanie współpracy z NSZZ RI „Solidarność” i wspólne zakładanie rad spółdzielczych „Solidarność” w ramach rejonów.

Apelujemy do pracujących w wolne soboty, aby efekty swojej pracy przekazywali do dyspozycji organizujących się spółek, w celu pomocy w produkcji żywności. Apelujemy do robotników fabryk, które mogą produkować dla potrzeb rolnictwa i dla potrzeb przemysłu rolno-spożywczego, aby podejmowali produkcję po uzgodnieniu asortymentowym ze spółdzielnią „Rolnik”, którą proponujemy wznowić. Apelujemy do górników, by węgiel wyprodukowany w wolne soboty przekazywali szczególnie spółdzielniom produkującym żywność. Apelujemy do dokerów i transportowców, aby sprawnie rozładowywali zboże przywożone do kraju i przekazywali spółdzielniom, które przerobią go na mięso.

Zwracamy się z apelem do Sejmu PRL o niezwłoczne przystąpienie do nowelizacji ustawy o spółdzielniach. Punktem wyjścia winna być ustawa o spółdzielniach z 1920 r., uchwalona z inspiracji ruchu demokratycznego w Polsce. Zwracamy się do rządu PRL o zezwolenie na organizowanie się spółdzielń, na odstępstwo od podatków na określony czas w celu umocnienia finansowego i organizacyjnego.

Zwracamy się do wszystkich Polaków w kraju i za granicą o aktywne włączenie się do pracy w ruchu spółdzielczym.

Zwracamy się do spółdzielców na całym świecie, niezależnie od ustroju politycznego, o współpracę i wymianę doświadczeń.

Niech żyje autentyczny ruch robotniczo-chłopski, niech żyje solidarność całego narodu [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Mam komunikat, proszę państwa: „Dzisiejszej nocy wybito szybę przednią w samochodzie propagandowym marki »Mercedes 406D«, aby uniemożliwić dalszą działalność grupy plakatowej na rzecz »Solidarności«. Zwracamy się do wszystkich delegatów i gości zagranicznych o pomoc w uzyskaniu jak najszybciej takiej szyby”. Podpisano: lotna brygada NSZZ „Solidarność” Gdańsk, Zygmunt Błażek.

Przypominam państwu, że spotykamy się po przerwie obiadowej o godz. 15.00.

[Przerwa obiadowa]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_064_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_065_19811004]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

„…Tego roku zawiązał się autentyczny ruch chłopski, który po sierpniu [19]80 r. przyjął nazwę »Solidarność« Wiejska i od ponad roku ubiega się o rejestrację. Zarząd Regionu Ziemia Sandomierska podjął w maju bieżącego roku uchwałę popierającą oddolny ruch chłopski na wsi tarnobrzeskiej. Wielki wysiłek wkłada w ten ruch Jan Kozłowski[12], działacz chłopski z przed Sierpnia, więzień polityczny, który opuścił więzienie po robotniczym proteście”. Pismo powyższej treści, którego fragment państwu przeczytałem, podpisał pan Eugeniusz Stronikowski.

[INFORMACJA PRASOWA RZECZNIKA I KZD

JANUSZA ONYSZKIEWICZA]

[PD 1kzd_2t_065_19811004 – 1 minuta 18 sekund]

JANUSZ ONYSZKIEWICZ

No dobrze, zacznę w takim razie od przeglądu prasy niemieckiej, zachodniej, niemieckojęzycznej, jeszcze sprzed dwóch dni. Parę krótkich komentarzy. „Neue Zürcher Zeitung” 30 września zamieszcza na pierwszej stronie długi trzyszpaltowy komentarz na temat przebiegu dyskusji z II części zjazdu. I czytamy w tym komentarzu między innymi: „Ciągle jeszcze partia i inne zewnętrzne siły działające w Polsce igrają z myślą, że ruch reformatorski w Polsce w końcu się załamie, kiedy baza gospodarcza mieszkańców będzie się pogarszać. Jednak Polacy pokazują nadal, że wolą znosić raczej niedostatki zaopatrzenia w dobra konsumpcyjne niż brak wolności osobistej i suwerenności ojczyzny”. W dziale gospodarczym omawia się wizyty delegacji radzieckiej w Polsce. W delegacji tej przewodniczył Bajbakow i ocenia się te wyniki optymistycznie, uważając, że nic właściwie nie świadczy o tym, żeby Związek Radziecki chciał zastosować przynajmniej w tej chwili ostre sankcje gospodarcze. „Frankfurter Allgemeine Zeitung” w artykule z 1 października określa dni zjazdu w Gdańsku jako nieco spokojniejsze i poświęca sporo miejsca rozłamowi – jak pisze – na inteligentów i robotników w związku oraz też w powiązaniu z tym z dyskusją na temat KOR-u, po jego rozwiązaniu. Eksponuje jako przykład takiego rozłamu głosy krytyczne pod adresem ekspertów i doradców. Poza tym omawia się też, trochę dla równowagi, wypowiedź Wałęsy na wieczornej konferencji propagandowej, który, jak sobie przypominamy, powiedział, że ten rozłam właściwie nie jest faktyczny, jest tylko w dużej części wynikiem propagandy.

„Żołnierz Wolności” publikuje artykuł pod dosyć znamiennym tytułem Jeszcze nie jest źle. W tym artykule zawarte są takie stwierdzenia, to jest cytat: „Nie wiemy, czy »Solidarność« po zjeździe pozostanie jako siła opozycyjna, czy też przekształci się w wiarygodnego partnera rządu. Poważne autorytety apelują, aby ze słownika związku zawodowego wykreślone zostały niektóre słowa: konfrontacja, opozycja, i wpisane nowe, jak: partnerstwo i socjalizm. Nie jest dobrze poza tym i szybko może okazać się, że będzie gorzej”. I potem takie dramatyczne pytanie: „Czy w hali Olivii ustalony zostanie kierunek najgorszy dla kraju?”. „Express Wieczorny” w swoim weekendowym wydaniu też poświęca sporo miejsca zjazdowi. W artykule Przedwyborczy turniej korespondent pisze między innymi, że we wszystkich czterech wystąpieniach nie usłyszeliśmy niczego konkretnego na temat programów, że to była raczej gra, i to jeszcze gra dosyć demagogiczna, oparta o kilka popularnych haseł. Po prostu było to wynikiem tego, że tego rodzaju hasła się po prostu w związku podobają. Pojawiły się też artykuły o stronie organizacyjnej zjazdu i tutaj muszę powiedzieć, że w „Płomieniach” nawet została zawarta bardzo przychylna ocena działalności biura prasowego.

„Gazeta Krakowska” w numerze z 3–4 października poświęca, jak zwykle, sporo materiału. „Gazeta Krakowska” publikuje dosyć rzetelne informacje o naszym zjeździe i w bardzo dużej ilości. Jest tam też kilka spekulacji na temat dyskusji i podziałów na zjeździe. Jest tam zawarty taki pogląd, że jest jakiś opór małych regionów przeciwko regionom najbardziej znanym, przeciwko liderom tego związku. Największy opór jest przeciwko Regionowi Śląsko-Dąbrowskiemu, Dolnośląskiemu i Mazowszu, że są tendencje do dzielenia poszczególnych regionów na odrębne grupy, gdzie wyróżnia się tendencje porozumiewania się pomiędzy regionami średnimi, które nie mają aspiracji na kierowanie związkiem, i regionami najmniejszymi. No i na koniec taka też spekulacja na temat tego, kto się przymierza na funkcje wiceprzewodniczącego. Otóż według tego komentatora, na wiceprzewodniczącego ma startować między innymi Rulewski.

Radio Moskwa w swoim programie angielskojęzycznym o zjeździe właściwie mówi niewiele, natomiast podaje dalsze informacje o tej mitycznej, bo bliżej nieznanej grupie aktywistów z marksistowsko-leninowskiego seminarium PZPR-u w Warszawie, które to seminarium nazwało „Solidarność” politycznym ugrupowaniem, które otwarcie atakuje system socjalistyczny. No o „Solidarności” mówią, mówią, że w Gdańsku zjazd kontynuuje budowanie platformy dla faktycznego przywrócenia w Polsce kapitalizmu.

BBC w swoim światowym serwisie omawia decyzję zjazdu, dotyczącą związków zawodowych. Mówi o tym, że delegaci ostro przeciwstawili się nowej ustawie dotyczącej samorządu i postanowili przeprowadzić referendum w tej sprawie, stwierdzając, że ustawa ta nie daje wystarczająco dużo.

Radio Tokio dla odmiany podaje informacje o tym, że delegacja polskiego związku rolników „Solidarność” udaje się do Japonii niedługo.

Dziennik Telewizyjny wczorajszy podaje bardzo wyjątkowo wiele informacji na temat zjazdu. Jest to oczywiście związane z wynikiem Wałęsy. Ja może przeczytam tutaj komentarz pani Wandy Falskiej, z grubsza rzecz biorąc, niedokładnie spisany komentarz na temat tego wyboru. Więc tytuł tego komentarza brzmi: Umiarkowany z sumiastym wąsem. Lech Wałęsa, lat 38, zawód elektromonter, sześcioro dzieci, sumiasty wąs. Przed rokiem człowiek raczej nieznany, na wysoki szczebel drabiny kariery wyniosły go masy, do których umiał przemawiać krótko, zwięźle i zrozumiałym dla każdego językiem. Uparty, dość kontrowersyjny, często zmienia zdanie i o poglądach raczej dość trudnych. Przewodził związkowi, który szukał i szuka nadal swojego miejsca w życiu społecznym. Sam dobrze znając robotników, wśród nich czując się najlepiej, nieraz dawał się jednak zwieść ekstremistom, złym doradcom i rozmaitym radykałom, dla których socjalizm jest słowem pustym, a historyczne sojusze papierowym sloganem. No itd. Mniej więcej w tym stylu przez pewien czas. Po wyborach jednak – tutaj telewizja mu oddaje właśnie tą sprawiedliwość – że po wyborach powiedział, że jest za partnerską współpracą ze wszystkimi siłami społecznymi, że nie należy walczyć z sobą, lecz wspólnie o lepszą Polskę.

Jeśli chodzi o głosy zagraniczne, to telewizja cytuje ich kilka. Korespondent z Londynu podaje, że wynik głosowania – tak jak to według niego jest odbierane w Londynie – świadczy, że jest on wymierzony przeciwko radykalizmowi. I świadczy, że Wałęsa nie cieszy się jednak tak powszechnym uwielbieniem „Solidarności”, jak to dotychczas dzienniki angielskie podawały. Głosowanie pokazało polityczne preferencje delegatów i brak gotowości powierzenia przywództwa deklarowanym radykałom.

Szwedzka prasa też komentuje, cały czas cytuje to, co cytuje nasza telewizja. Szwedzka prasa też podaje podobno, że wybór Lecha Wałęsy został przyjęty pozytywnie przez środki masowego przekazu. Przemówienie Rulewskiego gazety szwedzkie, zdaniem pana Broniarka, określiły jako wściekłe. O przemówieniu przewodniczącego napisano, że brakowało mu koncentracji, ale było bardzo rozsądne.

Z krajów socjalistycznych jedyne echo pochodzi z Jugosławii. „Borba” wyraziła poparcie dla rozsądnego i realistycznego kursu prezentowanego przez Wałęsę.

Dziennik radiowy natomiast w dniu dzisiejszym o godz. 12.05, obok codziennych krótkich wiadomości ze zjazdu, w programie z kraju i ze świata zostały przytoczone opinie prasy światowej, podsumowujące krótkim komentarzem zjazd. Komentarz był mniej więcej taki, że podsumowanie zjazdu zacznie się właściwie dopiero za kilka dni. Teraz trzeba tylko powiedzieć, że wybór Wałęsy oceniono jako niewątpliwy sukces tendencji umiarkowanej. Agencje zachodnie – znowu cytuję fragmenty z tej audycji – wyrażają zadowolenie z tego faktu. Agencja TASS poinformowała o wynikach wyborów bez żadnego komentarza ani na tak, ani na nie.

Z innych odgłosów prasy zachodniej może warto tu przytoczyć fragment korespondencji z „Le Monde”. Autorem jest jej Bernard Guetta, który pisze między innymi, że jeśli chodzi o „Solidarność”, to przyszłość jej jest nadal niepewna, ale teraźniejszość jest na tyle realna, że trzeba o przyszłości myśleć i określić strategię. „Ten związek, silny siłą 10 mln ludzi, siłą swych lokali, dziennikarzy i prestiżu międzynarodowego, jest potęgą. Można w nim zrobić karierę i to – pisze »Le Monde« – zaczyna wpływać na postawy”.

Korespondent „Le Matin” Krzysztof Wolicki pisze, że KOR, nawet nadal rozwiązany, trapi debaty zjazdu, i wyraża opinie, że ujawnia to przede wszystkim walkę o władzę w łonie młodego związku. Autor uważa, że cały ten incydent z KOR-em jest po prostu fragmentem jakiejś batalii wyborczej. W dalszym ciągu w komentarzu „Le Matin” jest zawarte takie sformułowanie, że pytanie, czy dążenie do jedności nie podziała odwrotnie i nie przyspieszy do krystalizowania się prądów, ponieważ delegaci obawiają się, by nie próbowano nimi manipulować.

Sam program przedstawiany przez związek, a właściwie propozycje programowe, ciągle jeszcze są przedmiotem wielu komentarzy i wielu dyskusji. Sprawozdawca dziennika szwedzkiego liberalnego określa dyskutowany w Gdańsku program działania „Solidarności” jako istne polityczne trzęsienie ziemi. Stwierdza, że to, do czego zmierza „Solidarność”, oznacza w gruncie rzeczy zniesienie istniejącego systemu politycznego w Polsce.

No, tutaj nie muszę mówić, że komentarze prasy radzieckiej, niemieckiej i czechosłowackiej są dosyć podobne, są też bardzo dla tego programu krytyczne.

Chciałbym tutaj jeszcze tylko zacytować kilka fragmentów z wywiadu, jakiego dla tygodnika „Stern” udzielili dwaj dyplomaci radzieccy, a mianowicie Zamiatin, kierownik Wydziału Informacji Zagranicznej KPZR, i Falin, były ambasador w NRF-ie i zastępca tego kierownika. Nie będę tutaj mówił o wszystkich, tylko parę zacytuję fragmentów. Między innymi Falin powiedział: „Byłoby błędem, gdybyśmy kierownictwo »Solidarności« traktowali na równi z bazą tego związku. Weźcie pod uwagę, że zjazd »Solidarności« w Gdańsku, czy sądzicie, że był to przypadek, iż spośród około 900 delegatów tylko 12 proc. stanowili robotnicy. Robotnicy nie mają tam już dawno nic do powiedzenia”. Na to „Stern”: „Ma to za to Lech Wałęsa, który jest elektrykiem”. Zamiatin: „Na tym zjeździe Wałęsa miał też trudności. On zajmuje pozycję środkową, jest ściśle związany z Kościołem katolickim. Stał się niewygodnym dla tego rodzaju ekstremistów, jak Gwiazda czy Rulewski lub półfaszysta Bujak. Nie są to ludzie wywodzący…” [śmiech na sali]. I o Bujaku mówi, że nie jest to człowiek, który wywodzi się z klasy robotniczej. Poza tym jest dosyć rzeczą tylko charakterystyczną w tym wywiadzie, że na pytanie, jak apel „Solidarności” oddziaływuje na inne kraje socjalistyczne, na to pytanie oni odpowiedzi żadnej nie udzielili.

To tyle, proszę państwa, i tutaj jeszcze tylko chciałbym przy okazji o jednej rzeczy powiedzieć. Mianowicie pojawiają się od czasu do czasu pytania dotyczące – zresztą wynikające zresztą z pewnych spekulacji prasy zachodniej – dotyczące jakowychś rozmów, które „Solidarność” zaczęła prowadzić z władzami na temat powołania, nie wiem, komitetu obrony narodowej, ocalenia narodowego czy czegoś takiego. Chciałbym powiedzieć, że „Solidarność” takich rozmów nie prowadziła i taki temat w ogóle nie był nigdy przez władze „Solidarności” dyskutowany. To tyle, dziękuję.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU ZIEMIA ŁÓDZKA]

[PD 1kzd_2t_065_19811004 – 15 minut 16 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, przystępujemy do dalszej prezentacji kandydatów. Proszę na podium kandydatów Regionu Ziemia Łódzka: Włodzimierz Bogucki, Marek Czekalski, Zbigniew Kowalewski, Jerzy Kropiwnicki, Grzegorz Palka i Andrzej Terlecki. Przygotują się koledzy z Regionu Małopolska.

WŁODZIMIERZ BOGUCKI

Włodzimierz Bogucki. Proszę państwa, z listy wyborczej, którą państwo macie przed sobą, wynika, że jestem jeszcze człowiekiem stosunkowo młodym. Nie podejmowałem też szerszej działalności związkowej na szczeblu ponadregionalnym, poza pracą w Krajowej Komisji Zjazdowej, w której od pewnego momentu pełniłem funkcje wiceprzewodniczącego. Mam tego świadomość i rozumiem, że pełnienie funkcji w Komisji Krajowej wymagać będzie ode mnie dużo pracy, również nad sobą. Będzie to dla mnie tym trudniejsze, że w przypadku wyboru będę reprezentował w Komisji Krajowej region przemysłowy, głównie robotniczy, sam nie będąc robotnikiem. Mam jednak nadzieję, że przy pełnieniu tej funkcji pomoże mi moja obecna działalność w komisji zakładowej dużego jak na łódzkie warunki zakładu przemysłowego branży metalowej.

Nie zaprezentuję też państwu mojego programu, ponieważ uważam, że obowiązkiem każdego członka Komisji Krajowej jest możliwie najpełniejsza, najlepsza realizacja tego, co wspólnie na tym zjeździe ustalimy. Tym bardziej że każdy z nas, również kandydat do władz krajowych, mógł mieć swój wkład w tworzeniu tego programu i program ten powinien mieć charakter głównie związkowy.

Chciałbym jednak zwrócić państwa uwagę na sprawy, które wydają się najważniejsze i które określają kierunek mojego postępowania. Uważam, że człowiek powinien być naczelną wartością w życiu publicznym i że jednym z zadań naszego związku, być może najtrudniejszym do zrealizowania, powinno być działanie na rzecz odrodzenia moralnego. Uważam także, że demokracja jest sprawą nadrzędną w naszym związku i że każdy działacz związkowy ma prawo prezentowania własnych koncepcji do momentu, kiedy większość ustali bardziej właściwy sposób postępowania.

Natomiast za sprawę najważniejszą dla związku uważam obecnie zaopatrzenie rynku, gdyż to praktycznie warunkuje możliwości dalszego działania. Bez rozwiązania tego problemu ten zjazd praktycznie nie powinien się [zakończyć].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

WŁODZIMIERZ BOGUCKI

Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pan Marek Czekalski.

MAREK CZEKALSKI

Proszę państwa, od momentu podjęcia pracy zawodowej pracuję przez cały czas w jednym z łódzkich zakładów włókienniczych – Przędzalni Czesankowej „Polanin”, gdzie na przełomie sierpnia i września ubiegłego roku byłem jednym ze współzałożycieli nowych związków zawodowych. Jeszcze przed sierpniem brałem udział w kolportowaniu ulotek – jak strajkować, czego żądać, jak długo jeszcze – czy też gazety „Robotnik”. Następnie zostałem wybrany do prezydium Łódzkiego MKZ-u, a w listopadzie ubiegłego roku przewodniczyłem ogólnopolskiej akcji protestacyjnej w zakładach Marchlewskiego, która zakończyła się sukcesem w negocjacjach z komisją rządową.

Jedną z najważniejszych spraw naszego związku jest obrona interesów pracowniczych. Takie problemy, jak: likwidacja trzeciej nocnej zmiany, likwidacja akordu, ujednolicenie systemów płac, eliminowanie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń na wydziałach i poszczególnych stanowiskach pracy oraz pierwsza kategoria zatrudnienia winny być rozwiązywane przez władze naszego związku przy wykorzystaniu potencjału fachowego i kompetencji sekcji zawodowych i branżowych. Chciałbym stworzyć gwarancje uniemożliwiające, z jednej strony, tendencjom odśrodkowym w sekcjach, a z drugiej strony, stwarzające możliwość pracy i wykorzystywania efektów tej pracy.

Będąc, proszę państwa, reprezentantem łódzkiego przemysłu, miasta pracujących kobiet, których reakcje są barometrem nastrojów na wszelkie podwyżki płac i fatalne zaopatrzenie sklepów, za jedną z najważniejszych rzeczy uważam kontrolę nad produkcją żywności i sprawiedliwym jej podziałem. A doraźnie to wszystko, co zawarte jest w II tezie programowej, mianowicie zabezpieczenie ludności przed skutkami nadchodzącej zimy. Tutaj na tym zjeździe zgłosiłem wniosek…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Zbigniew Kowalewski.

ZBIGNIEW KOWALEWSKI

Chciałbym państwu powiedzieć parę słów na temat tego, co można by nazwać najogólniej elementami mojego programu. Część z tych rzeczy jest, być może, państwu znana ze względu na to, że były tutaj podczas zjazdu rozdane dwie broszury, których autorem jestem – jedna o taktyce strajku czynnego, inna dotycząca spraw samorządu pracowniczego, w której jestem bardzo mocno zaangażowany.

Dla mnie sprawą najważniejszą na najbliższe 2 lata jest zdecydowana walka związku o reformę gospodarczą, samorządową reformę, umożliwiającą społeczeństwu przejęcie na własność wreszcie podstawowych środków produkcji w naszym kraju. Przy czym tę reformę pojmuję nie jako proces zasadniczo odbywający się na szczeblu centralnym, tylko jako ruch społeczny, oddolny – taką ona powinna być.

W najbliższej przyszłości widzę przede wszystkim konieczność podjęcia przez nasz związek walki o właściwy kształt ustawy o planowaniu, o konstrukcji planu. Myślę, że jest to sprawa, do której związek nasz powinien się gruntownie przygotować i, co więcej, zmobilizować załogi do walki o właściwy kształt tego rodzaju ustawy. Oczywiście będzie się to mogło odbyć tylko wtedy i wtedy tylko te załogi będą mogły zostać do takiej walki zmobilizowane, jeżeli przyjmiemy stanowczo, że planowanie w przyszłości w naszym kraju powinno być procesem oddolnym, wyraźnie oddolnym, i że pierwotny podział dochodu, dokonywany z inicjatywy załóg w przedsiębiorstwie, będzie określał proporcje podziału dochodu narodowego w planach budowanych na szczeblu centralnym.

Jeśli chodzi o sprawy walki o reformę, to myślę, że zdecydowanie związku, to znaczy konsekwencja związku w tej walce powinna między innymi polegać…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam, czas minął. Dziękuję bardzo.

Jerzy Kropiwnicki.

JERZY KROPIWNICKI

Proszę państwa, z moich danych wiecie państwo, że byłem członkiem prezydium MKZ-u. Przedtem działałem w związkach branżowych, to jest napisane, przed „Solidarnością”. Byłem jednym z założycieli związku „Solidarność” na Uniwersytecie Łódzkim. Brałem udział w negocjacjach wiosennych na temat dostępu związku do środków masowego przekazu.

To jest przeszłość. W tej chwili sądzę, że związek nasz stanął wobec pewnego wyboru, który, mam nadzieję, że będzie przez ten związek pomyślnie załatwiony. Otóż mam nadzieję, że reforma gospodarcza zostanie koniec końców w tym kraju zrealizowana. I wówczas, jak sądzę, przed związkiem staną bardzo poważne problemy, takie, z których ten związek jeszcze nie w pełni jeszcze zdaje sobie sprawę. Mamy gospodarkę, która jest bardzo podatna na procesy monopolizacyjne. Będą z tego wynikały problemy i do tego nie jesteśmy przygotowani.

Mamy i innego rodzaju problemy. Nie możemy się oszukiwać, że reforma stworzy nam od razu raj na ziemi. Będą bankructwa z całą pewnością, będzie też jakiś tam zakres bezrobocia. I do tych problemów związek też będzie musiał się przygotować. I będzie musiał potrafić podejść.

Możecie państwo spytać: jeżeli tego rodzaju problemy mają wystąpić, to po co my się w to wszystko angażujemy? Bo jestem jednym ze zdecydowanych zwolenników reformy. Otóż problem polega na tym, że ja najpierw chciałbym mieć tamte problemy, a potem się kłopotać, jak z nimi sobie radzić. Tyle że o tym, jak sobie z nimi radzić, powinnyśmy myśleć już dzisiaj – o rozpiętości dochodów, która z pewnością powstanie, o problemach związanych z ruchem cen. O tym też powinniśmy myśleć i powinniśmy już dzisiaj do tego zacząć się przygotowywać.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Dziękuję bardzo. Czas minął.

Grzegorz Palka.

GRZEGORZ PALKA

Proszę państwa, sądzę, że wszyscy jesteśmy winni odpowiedź ludziom na jedno podstawowe pytanie, mianowicie, czy związek świadomie bierze na siebie odpowiedzialność za kraj w tak dramatycznym momencie. Sądzę, że to pytanie nie jest dobrze uświadomione i że szukamy alibi, żeby tej odpowiedzialności nie powziąć. Szukamy alibi między innymi w tym, że nie mamy wpływu na realizację programu gospodarczego. Uważam, że jesteśmy winni wobec ludzi, którzy nas wybrali, abyśmy tą odpowiedzialność wzięli. Powinniśmy walczyć o warunki, żeby to zadanie w dziedzinie gospodarczej wykonać i zrealizować reformę.

Powinniśmy to zrobić głównie dlatego, że alternatywą niepodjęcia tej odpowiedzialności jest wymuszona kolaboracja i to będzie to, co nasz związek czeka, jeżeli pozostaniemy na poziomie ogólnych sformułowań i braku jasnej odpowiedzi – czy popieramy program gospodarczy, czy będziemy walczyć. Przejawami takiej właśnie kolaboracji jest sytuacja, w której się znaleźliśmy w przypadku samorządu i w przypadku niedawnych cen papierosów. Wysłaliśmy formalny protest i niewiele on da.

Chciałbym także poruszyć problem żywności. Chciałem zwrócić uwagę, że nie pojawiły się żadne propozycje tutaj w dyskusji, oprócz bardzo kontrowersyjnej propozycji naszego zespołu. Chciałem powiedzieć, że w szczególności pan Bugaj nie odpowiedział na pytanie o żywność. Także kolega Wałęsa raczej taką zgłosił propozycję, moim zdaniem w charakterze żartu przedwyborczego. Także Kułaj, który tutaj do nas przemawiał, poza deklaracją nic nie powiedział.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję.

Andrzej Terlecki.

ANDRZEJ TERLECKI

Jak wynika z ankiety, nie należałem do żadnych organizacji politycznych. Podczas studiów nie byłem również członkiem SZSP. Od roku [19]77 do czerwca [19]80 pracowałem w terenowym wydaniu „Życia Warszawy”, jednocześnie współpracując z pozostającym poza zasięgiem cenzury kwartalnikiem społeczno-politycznym „Aspekt”. Obecnie jestem dziennikarzem związkowym.

Jak sobie wyobrażam moją rolę w KKP? Przede wszystkim czekam na program, który państwo tutaj wypracujecie, dlatego że strategię działania związku w oparciu o ten program powinno KKP opracować. Moim obowiązkiem podstawowym jest właśnie przekazywanie opinii i zdań moich wyborców na forum KKP.

Uważam poza tym, że bardzo ważną sprawą dla moich wyborców, a więc dla związkowców, jest sprawa przekazywania informacji im o tym, co się dzieje na tej KKP. Nie tylko w ogólnych informacjach, ale i w szczegółach. Przede wszystkim dotyczyłoby to sprawy rozmów z rządem. Jak do tej pory ta kwestia nie była najlepiej prowadzona. Uważam również, że niedopuszczalna jest zbyt daleko idąca cenzura, która, o ile wiem, miała miejsce w niektórych regionach.

Sądzę również, że ważną sprawą jest, aby KKP zajęła się również małymi regionami, które nie mają swoich przedstawicieli w KK. Będę dążył do tego, aby prezydium KK realizowało przede wszystkim zalecenia Komisji Krajowej. Poza tym uważam, że…

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU MAŁOPOLSKA]

[PD 1kzd_2t_065_19811004 – 29 minut 38 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję. Zakończyliśmy prezentację Regionu Ziemia Łódzka.

Region Małopolska. Pan Józef Doroz.

JÓZEF DOROZ

Nazywam się Józef Doroz. Poprzednio byłem w komitecie założycielskim członkiem prezydium – to uzupełnienie do danych, oraz nadal jestem członkiem prezydium komitetu zakładowego. Jestem żonaty, mam dwoje dzieci – syn lat 16, córka 14. Staż w przemyśle – 15 lat. Moja macierzysta organizacja związkowa zrzesza ok. 7 tys. członków, w tym chyba wszystkich emerytów i rencistów. Do „Solidarności” należy ponad 99 proc. członków załogi. Poza „Solidarnością” jest jedynie 47 osób. Jestem inicjatorem i współzałożycielem komitetu założycielskiego, pierwszego na terenie województwa tarnowskiego. Byłem ponadto wiceprzewodniczącym komisji terenowej w Tarnowie oraz członkiem MKZ Małopolska.

Co zrobiłem? W macierzystym zakładzie pracy stworzyliśmy komitet założycielski i samorządu pracowniczego, a następnie dostosowaliśmy jego strukturę do zasad funkcjonowania projektu Sieci. Uczyniliśmy to prawdopodobnie pierwsi w minionym okresie PRL, czego nie udało się chyba innym zakładom i o co toczył się główny spór w ustawie o samorządzie pracowniczym. Mianowicie wybraliśmy parę miesięcy temu, w maju, dyrektora fabryki w drodze referendum załogi. Dodam tylko, że nasz zakład ze względu na wielkość i specyfikę jest pod kuratelą Komitetu Centralnego PZPR.

Inną wielką sprawą, w której uczestniczyłem, to odebranie Komitetowi Wojewódzkiemu PZPR w Tarnowie okazałego gmachu i przekazanie go na cele służby zdrowia. Uczyniliśmy to ponadto bez strajku. Uczestniczyłem ponadto w strajku okupacyjnym w Nowym Sączu, w znanej sprawie użycia MO w ratuszu miejskim. Ponadto brałem udział w rozmowach w Warszawie w tej sprawie. W ramach działalności interwencyjnej, którą się zajmuję w Małopolsce, udało mi się rozwiązać szereg konfliktów związkowych i zapobiec wielu nowym. Konflikt…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął, dziękuję panu.

Mieczysław Gil.

MIECZYSŁAW GIL

Ja reprezentuję Hutę im. Lenina, 37 tys. członków „Solidarności”. Jestem przewodniczącym Komisji Robotniczej Hutników. Ze związkiem tym związany jestem od sierpnia 1980 r.

A teraz może parę słów o programie. Wcześniej jeszcze wspomnę, że byłem wiceprzewodniczącym MKZ-u Małpolska, a potem pełniłem obowiązki przewodniczącego. A teraz może parę słów o programie. Uważam, że program mój to program ten, który powstanie i zrodzi się na tej sali. Natomiast inna działalność, którą zamierzam podjąć, ewentualnie będąc we władzach KKP, to wyniknie z tych charakterystyk kilku, które podam. W Hucie im. Lenina dwukrotnie więcej pracowników przechodzi na renty niż na emerytury. Czyli świadczy to o tym, że jak bardzo zaniedbana jest opieka zdrowotna, warunki pracy w hutach i wielu zakładach przemysłowych w Polsce. I to jest podstawowy problem dla nas. W Skawinie 40-krotnie przekroczony jest wskaźnik fluoru – to też zadania dla nas, po prostu dla związku „Solidarność”.

Natomiast podstawowy problem dalszy, który widzę w KKP, to taki, ażeby nasze podziały, orientacje, nawet polityczne nie rzutowały w pracy naszej władzy związkowej. Czyli pełna tolerancja dla wszystkich poglądów.

Muszę powiedzieć wprost także o roli inteligencji w związku, ponieważ byłem rozlewaczem stali, wytapiaczem, mistrzem, brygadzistą, teraz jestem tym zakwalifikowanym do inteligencji. Odpowiadam: nasz rola w tym związku jest służebna, w tym także kierująca. Ale twierdzę, wobec tutaj często najsmutniejszych pytań, jakie stawiają tutaj niektórzy koledzy o podziale między robotnikiem a inteligentem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję.

MIECZYSŁAW GIL

Odpowiadam na pytanie także, które padło: byłem członkiem partii, nie jestem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ja strasznie przepraszam pana, ale czas minął.

MIECZYSŁAW GIL

A nie, bo tu pytanie zadano.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To jest zastrzeżenie złożone.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Aha, przepraszam.

MIECZYSŁAW GIL

Uważałem za czas wystąpienia z partii po wyborze mnie na przewodniczącego w hucie, ponieważ specjalnie zdecydowałem się później wystąpić, ażeby nie sugerować, że występuję w ramach kampanii wyborczej. Natomiast podjąłem tę decyzję po słynnym oświadczeniu Biura Politycznego, zabraniającego członkom partii udziału w strajku. Uważam, moja opinia w tej chwili, że kierownicze w związku są trudne do pogodzenia przy posiadaniu legitymacji partyjnej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Pan Józef Jungiewicz.

JÓZEF JUNGIEWICZ

Józef Jungiewicz, 45 lat. Jestem zatrudniony w Sądeckich Zakładach Elektro-Węglowych w Nowym Sączu. Moja dotychczasowa działalność społeczno-polityczna do września ubiegłego roku nie miała miejsca. Dopiero od września z chwilą powstania „Solidarności”. Zakład liczy 1700 pracowników. Aktualnie jestem na etacie przewodniczącego Komisji Zakładowej „Solidarności”. Zawodowe moje doświadczenie – 3 lata pracy w górnictwie pod ziemią, studia na A[kademii] G[órniczo-]H[utniczej], 15 lat pracy w sądeckich zakładach jako technolog. Jakie mam wady: palę papierosy, jestem troszkę leniwy. Jakie mam zalety: wydaje mi się, że jestem uczciwy. Wpływ na mnie, na moją osobowość – niewątpliwie lektura „Tygodnika Powszechnego” co najmniej od 20 lat.

Co uważam za ważne dla związku? Uważam za ważne odbudowę moralną naszego narodu – chyba to dla mnie jest problem numer jeden. Uważam za niezmiernie ważne jednak odbudowę naszej gospodarki narodowej. Mam tremę przed państwem. Dziękuję. Jeśli są jakieś pytania, proszę bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są jakieś pytania? Jest pytanie. Bardzo proszę, mikrofon nr 8. Proszę bardzo.

ANTONI KALICKI

15018, Kalicki, Małopolska. Ponieważ zauważyłem w przerwie obiadowej, że nie wszyscy kandydaci nosili literkę „K”, proszę jeszcze uwzględnić i przechodzić przez środek sali, idąc na swoje miejsca.

JÓZEF JUNGIEWICZ

Podporządkuję się.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

Proszę następnego kandydata. Pan Stefan Jurczak.

Ja może kolegów z Małopolski poproszę o wejście na podium – będzie szybciej podchodzenie do mikrofonu.

STEFAN JURCZAK

Stefan Jurczak. Pracuję w Hucie Lenina. Nigdy politycznie, tak samo jak mój poprzednik, nie udzielałem się. Zacząłem od „Solidarności”, tak jak wielu moich kolegów, we wrześniu. Przyjeżdżałem tu zawsze do Gdańska zorientować się, jak w ogóle powinna ta działalność wyglądać.

Za bardzo ważną uważam kwestię demokracji i jednakowych dla wszystkich członków Komisji Krajowej zasad postępowania. Mamy dziś silnego przywódcę i takiego potrzebujemy. Tym bardziej musimy pilnować, aby czuł się jednym z nas i nie stanął ponad prawami, które nas wszystkich obowiązują.

Nie należę do żadnej frakcji ani grupy i zamierzam się w postępowaniu kierować jedynie głosem związkowców i własnym poczuciem słuszności. Postaram się zrobić, co tylko potrafię, aby żywność, którą otrzymała Polska w ramach pomocy Zachodu, dotarła na czas do kraju. Jeżeli nie jest w stanie to zrobić państwo, powinniśmy to zrobić my – „Solidarność”.

Za bardzo ważne uważam wyposażenie aptek, a w szczególności szpitali w podstawowe lekarstwa. Polacy nie mogą umierać dlatego, że braknie jakiegoś leku, który można dostać nawet za darmo, w ramach pomocy.

Mamy wyjątkową sytuację, która jest wyjątkowa od roku i jeszcze długo będzie wyjątkowa. Łatając dziury w naszym starym ubraniu, nie możemy zapominać o szyciu nowego. Dlatego wezmę w miarę możliwości udział we wszystkich wysiłkach, mających na celu poprawę sytuacji w odleglejszej przyszłości.

Na koniec powiem, co zrobiłem dotąd. Opracowaliśmy wraz z kolegami w Hucie Lenina program spółdzielczy i założyliśmy spółdzielnię mieszkaniową o nowych działaniach. Wspominał tu na tej sali o tym kolega Bartczak z Lublina.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję. Dziękuję bardzo.

Jacek Marchewczyk.

JACEK MARCHEWCZYK

Nie umawiając się, jak na razie przedstawiciele z Małopolski mówią o tych niepokojach, które odczuwają w związku z sytuacją wewnętrzną związku. Ja również na ten temat uważam, że należy parę słów powiedzieć. Sam uważam się za zdeklarowanego związkowca i sądzę, że płaszczyzna porozumienia, płaszczyzna jedności to właśnie postawienie postawy związkowej przed wszelką inną. W naszym związku zmieszczą się wszyscy, w naszym ruchu, ale pod tym warunkiem. To jest ta płaszczyzna wspólna dla nas wszystkich.

Miejsce eksperta tutaj też się przewijało. Uważam, że w tym chórze ekspertów ciągle brakuje tego głosu równoważącego, stanowiącego przeciwwagę, ale jakąś wyrównaną głosu eksperta, robotnika czy pracownika – głosu konkretnych załóg robotniczych czy pracowniczych. To też bardzo ważne. I dalej rola fachowca – związkowca. Wydaje mi się, że błędem popełnianym jest to, że zwłaszcza w rozmowach, negocjacjach branżowych czy tego typu, ciągle występują tylko fachowcy danej branży. Brak jest głosu tych, którzy z ich pracy korzystają, którzy tej pracy niejako z zewnątrz mogą oglądnąć. To tyle. Proszę o pytania ewentualnie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są jakieś pytania? Bardzo proszę, mikrofon nr 3.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam takie pytanie: o ile się nie mylę, z tych danych komputerowca wynika, że jest pan ortopedą-pediatrą. Czy nie byłoby lepiej, żeby pan zajął się właśnie sprawą leczenia dzieci niż pracą w KKP?

JACEK MARCHEWCZYK

Owszem, jestem lekarzem ortopedą, nie tylko pediatrą, i uważam, że jedno z drugim można znakomicie połączyć. Potrzeba Polski w tej chwili to coś więcej niż tylko leczenie dzieci.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

Pan Edward Nowak.

EDWARD NOWAK

Zacznę od rzeczy najbardziej bulwersującej. Wstąpiłem do partii z gorącą głową w [19]71 r., wystąpiłem z zimną tuż przed zjazdem.

Jestem pracownikiem walcowni zgniatacz Huty Lenina w Krakowie. Jak państwo może wiedzą, pracowałem w Sieci nad projektem ustawy o przedsiębiorstwie społecznym, jestem jednym ze współautorów tego projektu. Oczywiście to narzuca mi już pewną tematykę, którą ewentualnie mógłbym się zająć, gdybym miał zaszczyt być członkiem Komisji Krajowej. Oczywiście jest to tematyka samorządu pracowniczego i tematyka reformy gospodarczej. Z tym że ja samorząd widzę na trzech płaszczyznach. Jestem gorącym zwolennikiem i propagatorem w Sieci głównie w tej chwili drugiej izby sejmowej, izby samorządów. Oprócz tego drugim poziomem jest poziom przedsiębiorstwa i trzeci poziom – poziom udziału robotników, pracowników w ogóle w zarządzaniu na poziomie warsztatu, na poziomie brygady. Rzecz, o której chyba niestety za często zapominamy.

Oprócz tych tematów bardzo interesuje mnie sprawa organizacji pracy jako takiej. Otóż nasz zjazd jest przykładem złej organizacji, niestety, pracy. Zgłaszałem w kampanii przedwyborczej projekt, by obrady przedpołudniowe odbywały się w grupach problemowych, popołudniowe były plenarne. Niestety, nie został uwzględniony. Odbija się to na nas. Wiele takich rzeczy moglibyśmy ulepszyć.

Ponieważ Huta Lenina jest największym trucicielem w Polsce, za sprawę niezwykle ważną uważam ochronę środowiska. Nie chcę tematu rozwijać – jest bardzo szeroko znany.

Chciałbym również wypowiedzieć się na temat spraw dotyczących informacji, a właściwie komunikacji w tym najszerszym tego słowa znaczeniu. Uważam, że dostęp do środków masowych jest tylko jednym z elementów, o który powinniśmy się bić. Natomiast chciałbym, byśmy widzieli sprawy informacji i komunikacji znacznie szerzej i myślę, że tutaj, w Komisji Krajowej powinniśmy również myśleć pod kątem doboru właściwie ludzi, którzy tymi problemami mogliby się zajmować. I wreszcie ostatnia sprawa, którą chciałem poruszyć, to sprawa praworządności.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Pan Bogusław Sonik.

BOGUSŁAW SONIK

Bogusław Sonik. W latach studiów związany z działalnością Duszpasterstwa Akademickiego i niezależnego ruchu studenckiego. Uważam, że skończył się czas kredytu dla całego związku, i tak samo dla nas związkowców. Ludzie zaczną oceniać nas po efektach naszej pracy. I obowiązkiem każdego z członków Komisji Krajowej jest gotowość do stawienia się na takim odcinku, jaki będzie najbardziej potrzebny w danej chwili. Ja do tego jestem gotów.

Osobiście uważam, że nasz związek „Solidarność” w ubiegłym roku zbyt dużo czasu poświęcił na wdawanie się w różnego rodzaju akcje protestacyjne, interwencyjne, które rozbijały jego siłę. Nie możemy podzielić siły związku na drobne.

Podstawą w dalszej działalności musi być tworzenie trwałego systemu praworządności w naszym kraju. Walka o prawo jest walką o gwarancję naszych wolności, zdobytych do tej pory metodami faktów dokonanych, ale również i traconych tymi samymi faktami. Przykładem jest tu sprawa więźniów politycznych. Walka o prawo jest walką o nowy kraj, o nowy system tego kraju. Jest walką również o stabilizację Rzeczypospolitej. I dlatego musi się toczyć na najbardziej ważnych odcinkach życia społecznego. Musi to być walka o gwarancje konstytucyjne samorządności społeczeństwa. Walka o wolne wybory do samorządów terytorialnych. Również musimy bronić ustaw, projektów społecznych – o związkach zawodowych, o samorządzie w szkołach wyższych i o każdych innych projektów, które będą tworem naszym społecznym i będą niosły próby rozwiązania w tym kraju nabrzmiałych od lat niepraworządności. Demokracja to nie tylko władza większości, to również system gwarantujący prawa człowieka. System, który jest systemem norm…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję panu bardzo.

TADEUSZ SYRYJCZYK

Tadeusz Syryjczyk. Proszę państwa, chciałem się skupić na trzech rzeczach. Pierwsza to program. Gdy zostanę wybrany do władz Komisji Krajowej, postaram się walczyć o poprawę stylu pracy. My musimy analizować postulaty wszystkich, niezależnie od różnych metod, zarówno przez osobiste kontakty z załogami, przez analizy opinii związkowców i wreszcie myśleć i przewidywać, mieć wyobraźnię. Nie może być tak, jak dziś, gdzie straciliśmy inicjatywę i gdzie rząd wyznacza nam pole walki, pole najgorsze z możliwych, gdzie jesteśmy podzieleni. Pole walki, która nas nie jednoczy, ale dzieli.

Drugą zasadą jest sprawa demokracji. Wiele krytykowano mój styl prowadzenia obrad w poprzedniej, I turze. Oświadczam, że jestem za demokracją, ale demokracją skuteczną, demokracją, która zna cenę czasu. Demokracją, która wie, że decyzja późna lub decyzja niepodjęta w ogóle to jedno z najgorszych możliwych rozwiązań, jakie może nas czekać. Ta zasada wymaga pewnych ograniczeń, które każdy musi sobie narzucać sam, ale muszą one być także spisane, aby były jednakowe dla wszystkich, znane zawczasu i tworzyły jednakowe warunki do starcia się poglądów różnych ugrupowań.

Trzecią zasadą jest problem uczciwości wobec związkowców. Nam nie wolno obiecywać. Partia dość już obiecała. Niestety w dyskusji nad reformą kształtujemy dalekie wizje, ale mało kto zdobywa się, aby powiedzieć ludziom wprost, co ich czeka przy ich wdrażaniu, jakie są koszty poszczególnych wariantów.

Te trzy rzeczy musimy wypracować. Musimy się też nauczyć tolerancji względem nas. Gdy tego nie zrobimy, to i o naszym pokoleniu poeta napisze: „Wiela byśta mogli mieć, jeno oni nie chcą chcieć”. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Jest jeszcze 30 sekund. Czy ktoś ma jakieś pytanie? Mikrofon nr 6, proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Będąc przewodniczącym prezydium zjazdu, miały miejsce manipulacje. Jaki był w tym twój udział, na ile procent – 50, 70 czy 100?

TADEUSZ SYRYJCZYK

A więc ja oświadczę tylko jedno. Manipulacje zarzucili mi: pan Wałęsa, pan Gwiazda i „Trybuna Ludu”, a więc sądzę, że prawie wszyscy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął.

Pan Andrzej Warchałowski.

ANDRZEJ WARCHAŁOWSKI

Andrzej Warchałowski. Nie chciałbym tutaj mówić, co osiągnąłem, co osiągnęła moja organizacja w krakowskim ośrodku telewizji, o jej wpływie na program. O to proszę zapytać członków Regionu Małopolskiego. Natomiast jak widziałbym swoją działalność w ramach KKP? Otóż przede wszystkim chciałbym walczyć o dostęp „Solidarności” do środków masowego przekazu. Ale to jest program minimum. Uważam, że do środków masowego przekazu powinno mieć dostęp całe społeczeństwo – wszystkie grupy, wszystkie organizacje, żeby mogły tam przekazywać swoje poglądy. To oczywiście program maksimum. Chodzi o podległość Sejmowi radia i telewizji. Jaki ten Sejm jest w tej chwili, to nieważne, chodzi o przyszłość.

Druga sprawa bardziej pracownicza. Chciałbym w tym związku dopilnować, żeby nie handlowano prawem pracowników radia i telewizji do strajku. Byłby to nasz koniec, byłby to następny etap szmacenia się.

I trzecia sprawa. Chciałbym, żebyśmy w tym związku pomogli posłowi Osmańczykowi w jego staraniach o zmianę ustawy dotyczącej paszportów. Żebyśmy nie musieli płacić za swoją wolność 2 tys. zł. To wszystko. Czekam na pytania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Jeszcze jest 30 sekund. Czy ktoś ma z państwa pytanie do pana Warchałowskiego? Mikrofon nr 6, proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy kolega o członkach PZPR w naszym związku, szczególnie z tymi, którzy wstąpili do PZPR po roku [19]70?

ANDRZEJ WARCHAŁOWSKI

Nie rozumiem, proszę powtórzyć jeszcze raz pytanie, był wyłączony mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co sądzi kolega o członkach PZPR, którzy szczególnie wstąpili po roku [19]70?

ANDRZEJ WARCHAŁOWSKI

To jest ich, ich prywatna sprawa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

ANDRZEJ WARCHAŁOWSKI

Chciałem jeszcze tylko dodać, że jestem nadal przewodniczącym komisji zakładowej w ośrodku telewizyjnym. Tego nie ma po prostu…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan Mieczysław Ziaja i przygotuje się Region Mazowsze.

MIECZYSŁAW ZIAJA

Mieczysław Ziaja, 52 lata, żonaty, troje dzieci, zawsze bezpartyjny. Długoletni pracownik zakładów chemicznych w Oświęcimiu. Reprezentuję tutaj dziesięciotysięczną załogę, z którą jestem zintegrowany. Trzydzieści dwa lata współpracy pozwoliło mi na pełną integrację ze wszystkimi członkami tej załogi.

Jestem równocześnie przedstawicielem społeczeństwa Oświęcimia, a więc tego Oświęcimia, tej społeczności, na oczach której rozgrywały się największe tragedie Europy. Społeczeństwa, dla którego pojęcie swobód obywatelskich, wolności, praworządności ma szczególny wymiar. I ten wymiar zobowiązuje mnie do realizacji tych samych ideałów, jakie reprezentuje i niesie z sobą „Solidarność”.

Jeśli chodzi o mój program, w pełni integruję się z programem przedstawionym przez kolegę Syryjczyka. Jest to program, na który proszę zwróćcie państwo uwagę. Nie chciałbym występować jako jego konkurent, ale jako współpracownik, współdziałacz.

Ponadto mam pewną ciekawostkę dla państwa. Zrobiłem pewne porównanie. Otóż okazuje się, że w zasadzie nie mam zastrzeżeń, zresztą głosowałem za tym, żeby w Komisji Krajowej występowali wszyscy przewodniczący komisji regionalnych. Ale tak się właśnie składa, że w większości w komisji regionalnej są proponowani jeśli nie zastępcy, to członkowie prezydium albo przewodniczący komisji zakładowej. Jest nas tylko czterech szeregowych członków komisji zakładowej. Proszę o pytania, jeśli są.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę, czy ktoś ma pytania do pana Ziai? Nie widzę. Dziękuję bardzo. Jest, mikrofon nr 9, proszę. Proszę, mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jakie jest pańskie wykształcenie i czy działał pan w CRZZ, w starych związkach?

MIECZYSŁAW ZIAJA

Ukończyłem studia na Politechnice Śląskiej w [19]70 r. Obecnie inżynier elektryk. W Centralnej Radzie Związków Zawodowych nie działałem, natomiast przez cały czas kariery zawodowej – a była dość bogata, ponad trzydzieści projektów wynalazczych – byłem dyskryminowany tylko za brak przynależności do partii.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął. Dziękuję panu bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chciałam prosić wszystkich kandydatów, aby grupy regionalne wchodziły na scenę, wszyscy przedstawiciele, wszyscy kandydaci i jeszcze raz ponawiane są prośby o przejście środkiem sali między sektorami. Bardzo proszę kandydatów o to. Ciągle napływają w związku z tym…

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU MAZOWSZE]

[PD 1kzd_2t_065_19811004 – 54 minuty 39 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, proszę o chwilę uwagi, jest dość istotne pismo, które napłynęło do prezydium zjazdu:

„W odpowiedzi na teleks Lecha Wałęsy w sprawie wstrzymania podwyżki cen, przybędzie do Gdańska minister Krzak. Powiadomił nas o tym telefonicznie minister Ciosek”. Podpisano: Lech Wałęsa.

Proszę bardzo, przystępujemy do prezentacji Regionu Mazowsze. Pan Łukasz Abgarowicz.

ŁUKASZ ABGAROWICZ

Dzień dobry, jestem żonaty, mam troje dzieci. W razie wyboru chciałbym się zająć sprawami rolnictwa i współpracy ze związkiem rolników indywidualnych. Na ten temat mówiono dość sporo, mówiono tutaj na tej sali również sporo na temat żywności. Ale żeby rozwiązać ten problem, musimy sobie najpierw zdać sprawę z realiów. Otóż realia są takie, że władze partyjno-rządowe traktują wieś jako teren działań czysto politycznych w tej chwili. Wszystkie wypaczone struktury spółdzielcze, jakie znajdują się na wsi, są dla władz instrumentem walki politycznej. Naszym podstawowym wspólnym zadaniem z rolnikami indywidualnymi jest przekształcenie tych struktur, uzdrowienie ich. Krótko mówiąc, uspołecznienie celem rozbicia monopolu państwowego na zaopatrzenie, skup, usługi i kredyty. Są to podstawowe instrumenty, które my musimy doprowadzić, żeby były wykorzystywane do spraw gospodarczych.

Tutaj mówiono np. o rozwiązaniu PGR-ów. Ja uważam, że to jest bzdurne. W pejzażu polskiej wsi mieści się i PGR, i rolnik indywidualny. Przed wojną dwory współdziałały z rolnictwem indywidualnym. Taka jest konieczność gospodarcza, żeby były zarówno duże, i małe gospodarstwa. Chodzi o to, żeby jedne i drugie miały te same warunki działania.

Ponadto musimy wieś zintegrować. Musimy wiedzieć, że mieszkańców wsi więcej łączy, niż dzieli, niezależnie od tego, gdzie pracują. Ich dzieci chodzą do tej samej szkoły, uczą się w tej samej szkole. Tak samo mają daleko do oświaty, do wszystkich zdobyczy socjalnych. Musimy pamiętać, że w rolnictwie i w obsłudze rolnictwa jest zatrudnionych jedna piąta naszych członków, około 2 mln, „Solidarności”. To jest również ogromny potencjał ludzki, który można wykorzystać, który należy zmobilizować do walki o te sprawy. A z drugiej strony nie możemy zapominać o dbaniu o ich sprawy. Wiemy, że jest źle w ogóle w Polsce, jeżeli idzie o sprawy socjalne, ochronę zdrowia. Ale zdajmy sobie sprawę, jak źle jest jeszcze w dodatku na wsi w porównaniu z miastem. I uważam, że tutaj nie chodzi o popieranie się z rolnikami…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Dziękuję.

Pan Ryszard Bugaj.

RYSZARD BUGAJ

Proszę państwa, z Mazowsza nas jest bardzo wielu i jeżeli państwo nie macie dla mnie pytań, to proponuję zaoszczędzić 2 minuty.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Niestety, są pytania. Mikrofon nr 2, bardzo proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam pytanie. Dlaczego w pracach zespołu V nie została uwzględniona praca trzeciej grupy tematycznej, która była tam z docentem Majewskim, która była tam w Warszawie?

RYSZARD BUGAJ

Przepraszam, nie rozumiem. Proszę o powtórzenie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Dlaczego w pracach zespołu V, w materiałach w komisji, w tym programowej historii, nie zostały uwzględnione wyniki prac III zespołu tematycznego, który tam, w pana grupie V działał?

RYSZARD BUGAJ

Zostały uwzględnione, tak jak kolega Merkel te interesy reprezentował; tekst został w pełni uwzględniony.

GŁOS NIEROZPOZNANY

No, nieprawda.

RYSZARD BUGAJ

W pełni.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy zdaniem kolegi obecność eksperta jako działacza KKP nie stwarza mu pozycji wygrywającej w stosunku do pozostałych ekspertów.

RYSZARD BUGAJ

Sądzę, że powinno być tak, że we władzach związku powinni być specjaliści, jeżeli są akceptowani przez delegatów, którzy ich wybierają. Uważam, że oprócz tego oczywiście powinni działać eksperci, którzy reprezentują inne poglądy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 6. Zrezygnował pan. Numer 11, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W [19]78 r. pisał pan, że planowa gospodarka socjalistyczna może być efektywna, dynamiczna i może stwarzać przesłanki realizacji sprawiedliwości społecznej. Czy w dalszym ciągu jest pan tego zdania?

RYSZARD BUGAJ

Tak, tak jak ja pojmuję gospodarkę socjalistyczną – owszem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 1, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Panie Ryszardzie, jak pan uważa, co nam da w ogóle przyjazd ministra Krzaka w sprawie tych papierosów? Czy jest coś w ogóle do wygrania?

RYSZARD BUGAJ

Nie wiem, co da. Myślę, że trzeba spróbować. Osobiście uważam, że trzeba tą sprawę postawić w ten sposób, że albo rekompensaty, albo cofnięcie tej podwyżki.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 10, proszę. Przykro mi bardzo, czas minął. Dziękuję bardzo.

RYSZARD BUGAJ

Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pan Jerzy Dyner.

JERZY DYNER

Przed sierpniem [19]80 r. nie należałem do żadnych organizacji społeczno-politycznych. Swoją działalność zacząłem podczas strajku w lipcu [19]80 r. Jestem jednym z założycieli „Solidarności” FSO i członkiem komitetu założycielskiego. Od stycznia jestem przedstawicielem FSO w zarządzie regionu, gdzie prowadzę komisję do spraw reformy gospodarczej.

Uważam, że nasz związek powinien wypracować własny program w sprawie polityki gospodarczej i reformy gospodarczej po to, żeby między innymi przy podejmowaniu decyzji w sprawie reformy cen zdawać sobie sprawę z konsekwencji i nie dać się wmanewrowywać w decyzje niekorzystne dla społeczeństwa.

Jako drugą sprawę najważniejszą w przyszłej działalności związku uważam zrealizowanie, niestety, dotąd nieprzestrzeganej, zasady jawności życia związkowego, co ujawniały się szczególnie przy trybie podejmowania decyzji i konsultacji.

Sprawa trzecia to jest sprawa prowadzenia intensywnych szkoleń i informacji wśród szeregowych członków w związku, jak i w społeczeństwie. Bowiem tylko świadomym społeczeństwem rząd nie będzie mógł w przyszłości manipulować.

Jeżeli są pytania, proszę bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

Pan Bronisław Geremek.

BRONISŁAW GEREMEK

Chciałbym dwie uwagi zgłosić. Pierwsza: myślę, że dla związku naszego – tak jak dla strajkujących robotników ubiegłego roku odniesieniem były tłumy kobiet przed bramami fabryk – odniesieniem powinny być teraz tłumy kobiet stojących w kolejkach. I że o tym właśnie myśleć powinien związek w swoich działaniach i w swoich programach. Żeby te kolejki przeżyć, żeby w kolejkach móc żyć i żeby przede wszystkim stworzyć taki horyzont, w którym te kolejki przestaną być możliwe. Sądzę, że tym właśnie horyzontem jest samorządna Rzeczpospolita, o której za mało jeszcze na zjeździe mówiliśmy.

Druga uwaga: że rzeczą ważną dla zjazdu, dla związku, jest utrzymanie więzi między inteligencją a resztą społeczeństwa. I że jest rzeczą ważną, ażeby ruch społeczny inteligencji – która w sposób bezinteresowny, nie szukając żadnych korzyści ani realizacji ambicji politycznych, lecz korzystając z tego, co zdobyli robotnicy, i uważając, że służbę publiczną może pełnić w ten sposób, jaki pełni – żeby ten ruch pozostał właśnie ruchem społecznym i bezinteresownym.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy są pytania? Są. Mikrofon nr 10, 35. Proszę, nr 10.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Generał Jaruzelski zapowiedział utworzenie w Sejmie niezależnego zespołu ekspertów przy Radzie Ministrów. Czy kolega widzi się w tym zespole?

BRONISŁAW GEREMEK

Nie widzę siebie, po pierwsze. Po drugie, miałbym pewne wątpliwości, czy w obecnej sytuacji taki niezależny zespół ekspertów, przypisany do rządu, byłby rozwiązaniem, które związek powinien poprzeć.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Szóstka. No, dziękuję panu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

O Jezu! Bardzo ważne pytanie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przykro mi bardzo. Wszyscy kandydaci mają jednakowe prawo.

Krzysztof Gołaszewski.

KRZYSZTOF GOŁASZEWSKI

Byłem jednym z tych, z którym w [19]76 r. w „Ursusie” podnieśliśmy bunt przeciwko złemu traktowaniu robotników. Byłem jednym z tych, którzy spychali lokomotywę, byłem jednym z tych, których pobito i represjonowano. Od [19]77 r. zajmowałem się kolportowaniem pism poza cenzurą. Do roku [19]80 byłem później organizatorem w lipcu strajku w Ursusie. Powołano mnie jako komitet założycielski zatwierdzony przez załogę, co jest w książkach niezaznaczone, w tych materiałach. Byłem jednym z komitetu założycielskiego.

Co bym chciał wykonywać, jeżeli zostanę wybrany w KKP? Więc chciałbym przede wszystkim wykonywać ten program, który tutaj ustalimy i którego doły, te doły w tych fabrykach, ludzie prości się domagają. Bo, jak widzę, tutaj, na zjedzie tego nie przestrzegało KKP i prezydium, i zarząd cały. Nawet naszą uchwałę, którą uchwaliliśmy w I turze, potrafiono naprawdę zlekceważyć, a jak wiemy, walny zjazd delegatów jest tą najwyższą władzą w związku. I będę tego bronił i bronił praw pracowniczych ludzi szarych pracy.

Co jeszcze? Będę domagał się o dostęp do środków masowego przekazu. Te środki są jednak ludzi pracy, a nie tych panów z PZPR czy KC, które w tych środkach masowego przekazu mało że drwią se z nas, ośmieszają nas, straszą nas ingerencją, czołgami, że bracia się denerwują. O co się nasi bracia denerwują? O to, że po prostu nie chcemy pozwolić się okradać. Tyle wszystkiego, dziękuję. Proszę o pytania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 8, proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Zwracam uwagę delegatom o obowiązku przechodzenia środkiem sali do tylnych sektorów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 6 proszę, jest włączony, proszę. Szósty mikrofon. Jest włączony, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Krzysztof, powiedz nam, jak to się stało, że znalazłeś się na liście w prawyborach?

KRZYSZTOF GOŁASZEWSKI

Jak się stało? Po prostu zaufali mi ludzie. Ale jeszcze jedno sprostowanie mam, jak już jestem przy głosie. Zrezygnowałem w tym roku, nie, przepraszam, w tamtym roku, po walnym zjeździe, w tym roku, po walnym zjeździe regionu z przewodniczącego zakładu. A tam jest zaznaczone, że jestem przewodniczącym zakładu. Zrezygnowałem z tego powodu, że koledzy moi w zakładzie – jak wiemy w Ursusie jest taka załoga zdyscyplinowana – po prostu nie uważają, że można w związku można łączyć funkcje. I przez to sprzeciwili się, że jestem potrójnym delegatem. Mało tego…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Czas minął.

Pani Anna Gręziak.

ANNA GRĘZIAK

Dzień dobry państwu, jestem lekarzem anestezjologiem i właśnie fakt, że jestem lekarzem, skłonił mnie, żeby kandydować do KKP. Po prostu uważam, tak jak zresztą związek cały uznał, że sprawy ochrony zdrowia są najważniejsze albo jedne z najważniejszych. W gronie swoich kolegów w sekcji służby zdrowia już od roku, od listopadowego strajku delegatów służby zdrowia w urzędzie wojewódzkim w Gdańsku, zajmowaliśmy się tymi problemami. Mała skuteczność tych działań wynikała, myślę, z tego, że to sama służba zdrowia występowała w interesie ogólnospołecznym. Uważam, że czas pokonać ten błąd i zacząć się zajmować tym w skali ogólnozwiązkowej. Od pięciu miesięcy kieruję stroną wykonawczą banku leków „Solidarności”. Ja myślę, że państwo na ten temat będziecie na pewno chcieli o coś zapytać, wobec czego ja kończę i czekam na pytania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 1, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pani, jest pani wiceprzewodniczącą komisji zakładowej, członkiem krajowej komisji koordynacyjnej, członkiem zarządu regionu, być może członkiem Komisji Krajowej. To są wszystko funkcje społeczne. Ile czasu dziennie jako lekarz anestezjolog pani pracuje?

ANNA GRĘZIAK

Pracuję dziennie normalnie siedem godzin, tak jak każdy lekarz anestezjolog, z tym że moja specjalizacja ma tą dobrą stronę, że mogę pracować wyłącznie w dyżurach i jeśli zostanę wybrana, noszę się z zamiarem przejścia na etat dyżurowy, który pozostawia mi wiele całych dni wolnych do pracy w związku.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 8.

ANTONI KALICKI

15018, Kalicki, Małopolska. Jest pani lekarzem. Jak pani widzi współpracę z rolnikami indywidualnymi, tylko nie od strony żołądka?

ANNA GRĘZIAK

W ramach apelu Krajowej Komisji Porozumiewawczej o osiem wolnych sobót przepracowanych, koledzy z mojego szpitala, na apel komisji zakładowej, której jestem członkiem, spowodowali wyjazdy w osiem wolnych sobót do wsi, która jest pozbawiona ośrodka zdrowia, w celu zapewnienia przynajmniej początkowo przez tych osiem wolnych sobót opieki dla rolników. I myślę, że to jest odpowiedź na to pytanie [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął.

Proszę państwa, za chwilę pan Marek Hołuszko, ale jestem zobowiązany w tym momencie odczytać protest, który złożono na nasze ręce:

„Protestuję przeciwko zdjęciu po raz drugi mego życiorysu z monitorów. Napis na nich, że nie przekazałem ankiety, sugeruje, że lekceważę moich wyborców i stawia mnie jako kandydata w pozycji dwuznacznej. Proszę prezydium o zainteresowanie się tą i podobnymi sprawami, za które są odpowiedzialni informatycy”.

Przekażemy organizatorom, dziękujemy.

Proszę bardzo, pan Marek Hołuszko.

MAREK HOŁUSZKO

Proszę państwa, niech o moim stosunku i programie świadczą wypowiedzi, które tu już publicznie złożyłem na tym forum. Po pierwsze, byłem autorem uchwały o pracownikach cywilnych MON i MSW, uchwalonych jednogłośnie. Po drugie, byłem rzecznikiem uchwały zjazdu o nowelizacji uchwały sejmowej w sprawie samorządu. Po trzecie, byłem rzecznikiem wpisania do preambuły związku spraw mniejszości narodowych i religijnych, aby władza przestała rozbijać nas w różnych grupach społecznych.

Proszę państwa, jestem żonaty, mam dwoje dzieci, jestem wierzący, bezpartyjny. Jestem przeciwnikiem etatyzacji. Dotychczas pracuję osiem godzin w pracy, choć byłem w swojej karierze przewodniczącym Komisji Interwencyjnej Regionu Mazowsze. Następnie jestem przeciwnikiem wszelkich grup, które w „Solidarności” powstają i dla własnych celów rozbijają ten związek. Jestem dotychczas niezależny i zawsze będę niezależnie postępował – tylko zgodnie ze swoim sumieniem.

Chciałbym się zająć w KKP sprawami, które dotychczas zostały mało jeszcze rozwiązane, więc sprawami bardzo trudnymi – tam, gdzie jest związek na placówkach, tak jak to nazywam, [fragment niesłyszalny] wśród pracowników cywilnych MON, MSW, prokuratury, administracji państwowej oraz właśnie sprawami grup różnych narodowościowych. Uważam, że jestem predysponowany do tego.

Krótko o sobie. W [19]68 r. zorganizowałem strajk szkolny na znak solidarności. [fragment niesłyszalny] [19]75–[19]80 pracowałem w Radomiu, byłem świadkiem wydarzeń radomskich. Zostałem przeznaczony do zwolnienia w [19]80 r. w czerwcu. Jestem współzałożycielem pierwszego koła w Radomiu. Od października [19]80 r. członek komisji interwencyjnej, byłem jej przewodniczącym.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, dziękuję panu bardzo.

Pan Marek Janas.

MAREK JANAS

Uzupełniam dane ankietowe: zawód – inżynier budowlany, do organizacji żadnych politycznych i do związków zawodowych nigdy nie należałem. Uzupełniam dane o działalności związkowej: ostatnio byłem przewodniczącym Krajowej Komisji Zjazdowej. Nie byłem i nie będę działaczem etatowym.

W Komisji Krajowej chciałbym zająć się budową struktur reorganizacyjnych, a głównie sprawami przyswajania i wykorzystywania informacji idących z dołu. Chodzi tu, po pierwsze, o bilansowanie informacji dotyczących produkcji, dystrybucji i eksportu. Jeżeli będziemy potrafili to zbilansować, nie będziemy potrzebowali Rakowskiego pytać się o zgodę na to, żebyśmy kontrolowali te sprawy.

Druga sprawa jest to sprawa ciągłego badania struktury spożycia i kosztów utrzymania. I to tak, jak to się robi na świecie, znaczy trzeba wybierać rodziny statystycznie, które stale są badane, stale prowadzą zapiski. Bez takich badań za każdym razem siadać będziemy do stołu z rządem jak dzieci, nieprzygotowani.

Trzecia sprawa – sprawa struktury pracy Komisji Krajowej. Uważam, że nadmierna rola ekspertów wynika nie ze ślamazarności prezydium, tylko wynika z samej struktury KKP. I dopóty, dopóki w KK nie będą działać stale zespoły, które z wyprzedzeniem będą przygotowywać tematy, dopóty zawsze za nich będą musieli robić to eksperci i będą dominować. I wszystkie propozycje administracyjnego, regulaminowego załatwienia tej sprawy, jakie padały z sali, sprawy ekspertów, są zupełnie nieżyciowe. Trzeba zmienić strukturę Komisji Krajowej i jej pracy.

Jeszcze jedna sprawa – sprawa spraw zagranicznych. Uważam, że trzeba te sprawy porządnie przewentylować i powołać radę do spraw stosunków zagranicznych, żeby ogólnie rozpatrzyć, żeby ona nadzorowała politykę i nadzorowała prawidłowość wykorzystywania materialnych skutków tych kontaktów. I ta rada nie powinna być zdominowana przez pracowników etatowych biur pracy.

Ostatnia sprawa, sprawa najważniejsza i sprawa najtrudniejsza. Uważam, że związek powinien się zająć budową systemu informacyjno-interwencyjnego dotyczącego walki z marnotrawstwem. Zdaję sobie sprawę, że to jest bardzo trudna sprawa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję panu.

Proszę bardzo, pan Zbigniew Janas.

ZBIGNIEW JANAS

Wbrew twierdzeniom oficjalnej propagandy, według mnie wszystko w tym kraju praktycznie trzeba naprawiać. Postawienie takiej tezy będzie miało bezpośredni wpływ na taktykę działania związku. To znaczy najlepsze KKP nie da rady załatwić wszystkiego.

A więc jaka taktyka? Według mnie ta taktyka musi polegać na uruchomieniu mechanizmów samooczyszczania. O co chodzi? Chodzi o to, że KKP może dać tylko impuls, natomiast czyszczeniem poszczególnych dziedzin muszą się zajmować ludzie kompetentni, którzy znają się na rzeczy. To pierwsza sprawa.

Druga, ażeby uprzedzić ewentualne pytanie, czy dam radę połączyć prowadzenie Zakładów Mechanicznych „Ursus” i jednocześnie pracę w KKP. Tak, bo wynika to z systemu mojej pracy. Polega on na tym, że daję pełne kompetencje i jednocześnie dużą odpowiedzialność i tylko kontroluję ewentualne wykonywanie zadań.

Czym szczególnie się interesuję? Szczególnie interesuję się informacją, proszę państwa. Ursus posiada 5 tys. sztuk tygodniowo biuletynu, 5 tys. nakładu gazety, która mówi tylko właściwie o sprawach „Solidarności”, 500 sztuk dwa razy w tygodniu „AS” o dużej objętości, książki, które sami drukujemy, bibliotekę i w dalszym ciągu nasi związkowcy narzekają na brak informacji. A więc jedyna droga, moim zdaniem, to danie pełnych możliwości i uruchomienie komisji zakładowych, ponieważ nie będą jeszcze długi czas w stanie MKZ-y czy nawet KKP zapewnić informacji dla wszystkich członków naszego związku. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo.

Proszę, pan Maciej Jankowski.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_065_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_066_19811004]

MACIEJ JANKOWSKI

Proszę państwa, jestem spawaczem na Uniwersytecie Warszawskim. W komisji zakładowej prawie przez cały czas pracuję z naukowcami. Moim zdaniem, sprawa wygląda w ten sposób: oni mają dużą wiedzę i zdolności analitycznego myślenia, za to my, robotnicy, mamy większe poczucie rzeczywistości. Mamy mniej obaw i mniej wahań. I myślę, że razem to złączone to jest duża sprawa, ale rozbite, to jest bardzo niewiele [oklaski].

Druga sprawa to jest, że nie ufam w ogóle żadnym partiom politycznym – ale to żadnym innym, i PZPR-owi, i opozycyjnym, żadnym innym. Uważam, że „Solidarność” powstała jako ruch ludzi pracy, ruch pracowniczy. Jako taka i tylko taka zdobyła zaufanie i je ma jeszcze u nas w kraju i ma też zaufanie robotników za granicą. I „Solidarność” taka musi pozostać, inaczej to nie będzie „Solidarność” ludzi pracy.

Interesują mnie sprawy przede wszystkim ochrony środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy, sport, organizacja pracy. Myślę, że w Komisji Krajowej powinni być ludzie wyznaczeni od tych spraw i ich dane, kontakty z nimi powinny być znane wszystkim członkom naszego związku. Ważne jest to dlatego, że często ludzie od dołu, mając doskonałe pomysły, mając jakieś inicjatywy i wiedzę, gdzie je skierować, nie wiedzą, do kogo się zwrócić. I ta cała energia jest marnowana. Uważam, że na te sprawy trzeba bardzo zwrócić uwagę. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo panu. Czy są jakieś pytania? Nie widzę. Dziękuję.

Pan Jerzy Jastrzębowski.

JERZY JASTRZĘBOWSKI

Miałem pierwotnie inny tekst prezentacji, ale po dzisiejszej homilii księdza biskupa Kaczmarka postanowiłem porzucić sprawy życiorysu i zasług. Ksiądz biskup powiedział rano: „Połowa ludzkości dziś na świecie żyje z kłamstwa”. Walka o prawdę jest jednym z fundamentalnych zadań „Solidarności”. Będąc od ponad dwudziestu lat pracownikiem radia i telewizji, widziałem kłamstwo i chyba wiem, na czym powinna polegać walka o prawdę. W Komisji Krajowej chciałbym się zająć, i to pilnie zająć, autentycznym dostępem naszego związku do radia i telewizji. Uważam, że obecna sytuacja i brak dostępu są wynikiem z jednej strony złej woli rządu, to na pewno, ale i zaniedbań w pracy prezydium KKP. Uważam, że w Komisji Krajowej przydałby się przynajmniej jeden pracownik instytucji, do której chcemy mieć dostęp. Jest to kwestia, czy wolimy wejść do zabarykadowanego domu przez piłowanie krat i wyważanie drzwi, czy może prościej będzie otworzyć zasuwkę od wewnątrz.

Pytają mnie czasami, jakimi metodami chciałbym to osiągnąć. Odpowiadam zawsze: metodami skutecznymi. Poza tym nie sam chcę to osiągnąć i sam niczego nie osiągnę. Mamy już silną organizację związkową w radiu i telewizji. Jestem zwolennikiem metod radykalnych, choć w każdym przypadku dostosowanych do realnej sytuacji.

Zaczniemy, być może, od totalnego bojkotu ekip Dziennika Telewizyjnego w całym kraju, a potem, jeśli trzeba będzie, w przyszłości zaczniemy instalować nasze własne studia radiowe. Sprzęt i kadrę już mamy.

Na koniec uwaga osobista. We wrześniu i do końca października ubiegłego roku byłem za granicą, toteż nie zdążyłem wziąć udziału w pierwszym etapie tworzenia naszego związku. Dziękuję.

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są jakieś pytania? Mikrofon nr 12, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy za radykalną metodę uważa pan zaproponowaną przez siebie poprzedniego dnia kwestię tak zwanego małego protestu w sprawie dopuszczenia Dziennika Telewizyjnego na salę obrad?

JERZY JASTRZĘBOWSKI

Za radykalne uważam takie metody, które nie dopuszczą na przykład Dziennika do naszej sali tutaj i to przypuszczam, że udało się nam osiągnąć, a nie było to bez mojego udziału. Za radykalne uważam wszystkie metody, które powodują, iż przeciwnik robi błędy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan Seweryn Jaworski.

SEWERYN JAWORSKI

Po raz pierwszy właściwie podniosłem protest w roku [19]56 w Pucku, na Wybrzeżu, gdzie przeniosłem szkołę szkutniczą, której byłem wychowawcą, do budynku po szkole Marynarki Wojennej, za co zostałem usunięty z partii. Był to rok [19]56, kiedy właśnie prominenci partyjni, widząc, że wali się ustrój komunistyczny, ten, który powołał Stalin, próbowali na tym ubić własny interes i zająć ten budynek dla własnych celów. Za to zostałem usunięty z partii, a następnie postawiony przed sądem. Dzięki temu, że w drugiej instancji był sędzia sprawiedliwy, zostałem od winy i kary uwolniony.

Następnie w roku [19]80, w sierpniu roku [19]80 byłem organizatorem i przewodniczącym komitetu strajkowego w Hucie „Warszawa”, gdzie strajk był przeze mnie prowadzony z tych powodów, aby poprzeć robotników Wybrzeża, by nie polała się tutaj krew, tak jak w roku [19]70. Uważaliśmy, że będziemy trwać tak długo, jak będzie ten trwał strajk na Wybrzeżu. I do tego momentu trwaliśmy. Myślę, że gdyby była taka potrzeba, trwalibyśmy również dalej.

W tej chwili uważam za rzecz najważniejszą, abyśmy przede wszystkim dążyli do załatwienia spraw społecznych. Spraw tych, które są sprawami jednak pozazwiązkowymi. Dlaczego jest to nam przede wszystkim potrzebne? Dlatego że inaczej nie załatwimy tych również spraw związkowych. Pamiętajmy wszyscy, że już w Związku Radzieckim był taki okres, kiedy była taka Nowa Polityka Ekonomiczna. I ta polityka została zniszczona i wtedy zapanował największy terror komunistyczny. Dlatego też uważam, że bez tego nic nie załatwimy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Proszę bardzo, pan Stefan Kawalec.

STEFAN KAWALEC

Proszę państwa, mam 28 lat. Od trzech lat pracuję w ośrodku techniki kolejnictwa. W [19]76 r., po strajkach czerwcowych uczestniczyłem w akcji pomocy dla represjonowanych robotników w Ursusie, w Warszawie. Później organizowałem akcje pomocy w Grudziądzu. Byłem współpracownikiem Komitetu Obrony Robotników i niezależnych pism – „Robotnika” i „Głosu”.

Tutaj trudno jest powiedzieć o wszystkich sprawach ważnych. Chcę powiedzieć o dwóch sprawach, o których może trochę mniej mówiono. W moim przekonaniu, w najbliższym okresie jednym z głównych kierunków działania związku powinno być przygotowywanie się do wyborów do rad narodowych. Te wybory czekają nas najpóźniej w lutym. Podjęliśmy tutaj uchwałę, że nie zgadzamy się na niedemokratyczną ordynację i na typowanie kandydatów przez Front Jedności Narodu. Ale jeżeli chcemy tutaj osiągnąć sukces, to musimy się przede wszystkim sami do tego przygotować. Musimy przygotować do tego społeczeństwo. W tej sprawie osiągniemy sukces wtedy, kiedy się stanie dla wszystkich jasne i również stanie się jasne to dla władz, że jeśli wybory nie będą oparte o demokratyczną ordynację, to po prostu się nie odbędą. To znaczy po prostu do takich wyborów większość społeczeństwa nie pójdzie. Jeśli to będzie jasne, to walkę o ordynację na pewno wygramy.

Druga sprawa to jest sprawa cen. W moim przekonaniu dotychczasowe działanie związku w tej dziedzinie, na przykład na przykładzie pieczywa, jest to bardzo ryzykowne. Obawiam się, że jeżeli w podobny sposób będziemy stosowali taką unikową metodę w przyszłości, to podwyżki cen, które…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję.

Pan Wincenty Kazańczuk.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Proszę państwa, według podziałów stosowanych przez „Trybunę Ludu” czternaście lat byłem chłopem, dwanaście lat robotnikiem, pięć lat jestem inteligentem. Pozwala mi to zrozumieć każdego człowieka i jego potrzeby. Moja trudna droga życiowa nauczyła mnie szacunku do pracy i nierzucania pustych haseł na wiatr. Jestem, raczej staram się być w swoich działaniach niezależny. Nie ulegam wpływom różnych układów. Lubię szczerze i odważnie mówić to, co myślę. Tyle jeśli chodzi o moją osobę.

Jeżeli chodzi o stosunek do życia i do tego, co się dzieje w Polsce, staram być się raczej centrystą, nie jestem radykałem. Uważam, iż powinniśmy do swojego programu zdobywać wszystkich ludzi, którzy chcą demokratycznego życia w Polsce. Nie powinniśmy atakować innych jak młotem. Powinniśmy stosować bardziej wyrafinowane narzędzia. Uważam, że KKP powinna być nie władzą dla związku – powinna jedynie koordynować prace regionów. Powinna stanowić reprezentację dla naszej władzy centralnej i opiniować różnego rodzaju projekty, które przychodzą do władz.

Na kandydaturę do KKP zdecydowałem się w chwili zauważenia szeregu niekorzystnych zjawisk, jakie w związku się dzieją. Uważam, że do KKP powinni być wybierani przede wszystkim przedstawiciele zakładów pracy. Uważam, że nie powinni tutaj znajdować się tylko sami etatowi działacze prezydium regionów i tak dalej. Tych działaczy reprezentują już przewodniczący zarządów regionalnych. To tyle, króciutko. Jeżeli są jakieś pytania, proszę bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja chciałem się pana spytać, jak wygląda forma przekształcania się robotnika w inteligenta.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Proszę pana, po prostu kończyłem technikum wieczorowe i studia wieczorowe i w ten sposób stałem się inteligentem, oczywiście według podziałów „Trybuny Ludu”. Już to powiedziałem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

Pan Jacek Knap.

JACEK KNAP

Chciałbym, proszę państwa, poświęcić parę swoich chwil i uwag temu, co ma miejsce ostatnio w związku i nie tylko w związku, ale w ogóle w kraju. Większość naszego społeczeństwa cechują w tej chwili dwa stany: stan agresji lub ewentualnie stan apatii. Takie stany miały również miejsce wczoraj, na tej sali, w momencie ogłoszenia kolejnej podwyżki cen. Oba stany uważam za stany nie do przyjęcia dla nas. Powinniśmy się kierować raczej bardziej rozsądkiem i zimną krwią niż zapalczywością. Spowodowane jest to między innymi również tym, że związek nasz, poprzez nagonkę, jaka ma miejsce w środkach masowego przekazu, poddaje się tak zwanemu drenażowi mózgów i tutaj powinniśmy się domagać przynajmniej możliwości riposty czy repliki ze strony związku na tego typu ataki. Uważam również, że sprawy pracownicze, które związek traktuje marginalnie, powodują pogłębianie tego stanu.

Chciałbym również poświęcić chwilę czasu – i zająć się tym również w przyszłym KKP – sprawom tak zwanej taktyki i strategii związku. Otóż myśli mi się coś takiego, żeby przyszłe KKP powołało jakąś taką agendę czy ewentualnie komórkę, która zajęłaby się śledzeniem aktualnych działań ze strony aparatu partyjno-rządowego i z której strony nam związkowcom jaki atak jest przygotowany. Żebyśmy nie musieli w każdej chwili stawać w sytuacji ludzi postawionych pod mur i reagować albo agresją, albo apatią. Powinniśmy się po prostu do tego przyzwyczaić, wybrać do tego odpowiednich ludzi i taką bieżącą informację, co nam przeciwnik szykuje, po prostu mieć na bieżąco.

Również chciałbym zwrócić uwagę na to, że KK przyszłe powinno być ciałem pracującym i realizującym to, co w czasie obrad KK zostanie podjęte. Natomiast nie powinno być ciałem zajmującym się tylko i wyłącznie tak zwanymi delibacjami…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję panu bardzo.

Pan Stanisław Krukowski.

STANISŁAW KRUKOWSKI

Proszę państwa, swój stosunek do programu związku wyrażałem w licznych artykułach publikowanych na łamach prasy związkowej. Swoje poglądy na ten temat przedstawiłem także w drugim numerze biuletynu zjazdowego. Zainteresowanych prosiłbym o zajrzenie tam.

Z racji swojego zawodu zainteresowany jestem w szczególności stosunkiem „Solidarności” do Sejmu i do rad narodowych. To ja jestem współtwórcą podjętej na tej sali uchwały z I tury dotyczącej wyborów do rad narodowych. Gdybym został wybrany do Komisji Krajowej, walczyłbym przede wszystkim, żeby ta uchwała zjazdu została w pełni zrealizowana. Realizacja tej uchwały to, po pierwsze, walka o taką ordynację wyborczą, która zapewni w pełni wolne wybory. Zasad tych wyborów nie będę powtarzał – przyjęliśmy już uchwałę na ten temat.

Druga sprawa to sprawa odpowiedniego zorganizowania społeczeństwa, które w tej chwili jest zorganizowane na bazie zakładów pracy, natomiast nie jest zorganizowane w swoich miejscach zamieszkania. Konkretne działania w tym kierunku w regionie już są prowadzone. Te doświadczenia mógłbym przenieść na forum Komisji Krajowej.

Oczywiście nie chciałbym się zajmować tylko tymi sprawami. Drugi problem, którym chciałbym się zająć, to jest problematyka rodzinna. Mówiłem już z tej trybuny na ten temat. Generalnie, proszę państwa, chodzi o to, ażeby nawiązać do tradycji, do sytuacji z okresu zaborów, kiedy co prawda…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Dziękuję panu bardzo. Dziękuję. Bardzo mi przykro w imieniu zadających pytania, ale czas mija, niestety.

Ja mogę się tylko zwrócić z prośbą do występujących, że jeśli widzą, że sala chce zadać pytania, żeby może trochę skracali swoje wystąpienie. Jeśli mogę tylko o to prosić. Nic więcej.

Piotr Kuczyński.

PIOTR KUCZYŃSKI

Proszę państwa, ja wielkiej przeszłości za sobą nie mam. Mogę tylko wspomnieć, że w 1970 r. studiowałem w Gdańsku i grudzień przeżyłem, co prawda, nie na własnej skórze, ale we własnym sercu to na pewno.

Ja mogę powiedzieć tylko, co byłbym popierał i reprezentował, gdybyście mnie wybrali do Komisji Krajowej. Otóż, po pierwsze, popierałbym silne prezydium, niepodzielone na żadne resorty. Chodzi mi o jednolity sztab wsparty ekspertami, który będzie myślał kategoriami taktyki i strategii i przewidywał kilka ruchów naprzód. Uważam, że strukturze wojskowej przeciwnika musimy przeciwstawić silny sztab.

Po drugie, będę aktywnie tępił wszelkie ugrupowania, które zwalczają się na platformie personalnej, a nie programowej. Zaliczam się do ludzi niezależnych i odpornych na autorytety. Jestem zwolennikiem niezależności związku od wszelkich organizacji i wpływów. Po trzecie, będę starał się działać na rzecz wyraźnego ograniczenia kompetencji i zakresu podejmowanych decyzji przez przewodniczącego oraz dokładnego rozliczania prezydium z uchwał Komisji Krajowej i zjazdu. Jestem przeciwny kultowi jednostki w każdej formie. Niezależnie od tego, kogo to dotyczy.

Po czwarte, nie będę starał się prowadzić własnej polityki w łonie Komisji Krajowej. Będę za to przekazywał poglądy moich wyborców, wyborców zakładu przemysłowego, wzbogacone o elementy taktyki i strategii walki związku.

Za najważniejsze rzeczy uważam, po pierwsze, walkę wszelkimi środkami o dostęp do środków masowego przekazu. Dalej, reformę gospodarczą w kształcie samorządowo-rynkowo-planowym. I po trzecie, samorząd terytorialny. Uważam, że te trzy rzeczy wymuszą zmiany w systemie społeczno-politycznym. Przełamią monopol partyjny. I dopiero to stworzy drogę do prawdziwej demokracji. Jeżeli chodzi o stosunek do władz, to jestem za negocjacjami, ale przygotowanymi, wspartymi poparciem społecznym.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Pan Wojciech Lasocki.

WOJCIECH LASOCKI

Wojciech Lasocki, Zakłady Mechaniczne „Ursus”. Proszę państwa, działalność swoją rozpocząłem w 1976 r., gdzie byłem organizatorem strajku w Ursusie. Później pomagałem robotnikom zwolnionym z zakładu o to, żeby ich przywrócić do pracy i wyciągnąć z więzienia.

W [19]80 r. 1 lipca zorganizowałem w „Ursusie” strajk, który trwał 2 dni i przyniósł nam korzyści, że otrzymaliśmy podwyżkę płac. Jednak, ponieważ nie było przywódcy takiego, który by pociągnął za sobą, żeby ten strajk przedłużyć i napisać postulaty na całą Polskę, zyskał tylko „Ursus” i po prostu nic więcej się nie stało.

Byłem organizatorem wszystkich strajków w „Ursusie” – strajku o Janka Narożniaka, którego też załoga „Ursusa” wyrwała z więzienia. Jednakże te strajki, które organizowałem, nie były moją zasługą. W szczególności była to zasługa ludzi, wspaniałej załogi „Ursusa”, która naprawdę jest bardzo twarda. I jeżeli przychodzi walczyć o słuszne sprawy robotnicze, daje z siebie wszystko, żeby naprawdę coś wywalczyć.

Co bym chciał w związku zrobić? Przede wszystkim walczyłbym o to, żeby ten związek nigdy nie został podzielony. Po raz pierwszy w historii Polski robotnik, inteligent i rolnik są zjednoczeni. I tu jest nasza szansa, jeżeli nie damy się podzielić. A są ludzie, są siły, które chcą podzielić robotnika, inteligenta i chłopa. Wtedy ten związek nasz przepadnie. Jednakowo będę walczył o wszystkich ludzi pracy, czy to będzie inteligent, czy to będzie robotnik. Może prosiłbym o pytania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy widzi pan jakieś szanse, żeby traktory były lepsze?

WOJCIECH LASOCKI

W tej chwili takiej szansy nie ma. Park maszynowy w „Ursusie” jest strasznie zniszczony. A licencja nie ruszy, dlatego że nie ma w tej chwili pieniędzy na inwestycje. Potrzeba około 700 mln zł, żeby licencje doprowadzić do porządku.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Tadeusz Matuszyk.

TADEUSZ MATUSZYK

Tadeusz Matuszyk, pochodzę z zakładu produkcyjnego Warszawskie Zakłady Radiowe. Uważam, że niezwykle ważne elementy w naszym związku to autentyczna demokracja, autentyczny pluralizm, tolerancja i jawność życia związkowego. Uważam, że w tych warunkach nasz zjazd wypracuje program taki, na jaki czekają nasi związkowcy. Ten program został szeroko już omówiony, ale chciałbym tutaj podkreślić dwa ważne elementy.

W tej chwili najważniejszą sprawą dla naszego społeczeństwa to jest wyżywienie i przygotowanie do zimy. Oczekuję od zjazdu, że te dwie sprawy zostaną właściwie rozwiązane. Chciałbym tutaj podkreślić, że reprezentuję pogląd, jak większość zresztą delegatów, że najlepszy nawet program nie zostanie zrealizowany, jeśli nie będzie poparty właściwą organizacją pracy zarówno Komisji Krajowej, jak i regionów, i w tych relacjach także konsultacji z członkami.

Uważam, że działania związku powinny być bardziej stanowcze niż dotychczas. To znaczy, że one powinny być przygotowane w sposób właściwy. Powinna być jasność sprawy dla każdego związkowca – jakie są aktualne cele, jakie są drogi realizacji i jakie ewentualnie są wyjścia zapasowe.

Uważam, że jedną z najważniejszych spraw dla naszego związku to jest to, żeby Komisja Krajowa prowadziła taką działalność, taką politykę, aby uniknąć totalnej konfrontacji z władzą. Dlatego że taka totalna konfrontacja zakończyłaby się dla naszego narodu także totalną klęską i wielkim rozlewem krwi.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chwileczkę, jest zastrzeżenie. Prosiłabym, aby pan Matuszyk odpowiedział.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Tak, proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Czy ja mam przeczytać… Tak. „Podczas I tury zjazdu był pan przewodniczącym Komisji Uchwał i Wniosków, którą zjazd rozwiązał. Co pan o tym myśli?”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę podać zgłaszającego zastrzeżenie.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Adam Szostkiewicz, 25004.

TADEUSZ MATUSZYK

Uważam, że decyzja delegatów była całkowicie słuszna i w tym składzie Komisja Uchwał i Wniosków nie mogła pracować.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Pan Jacek Mikołajczyk.

JACEK MIKOŁAJCZYK

Dzień dobry państwu, chciałbym na wstępie uzupełnić, właściwie dać dane, których nie ma, bo moje dane personalne zaginęły w drodze. Mam lat 36. Jestem przedstawicielem środowiska spółdzielczości i pracuję w Spółdzielni Inwalidów „Zorza” w Warszawie. Obecnie jestem członkiem zarządu MKZ Region Mazowsze, przewodniczącym komisji zakładowej, przewodniczącym regionalnej komisji spółdzielczości inwalidów.

Proszę państwa, chciałbym powiedzieć jedno: oratorem się nie urodziłem i raczej nim nie jestem. Natomiast jeśli chodzi o cele i zadania związku, to wydaje mi się, że podstawowym celem i zadaniem związku jest doprowadzenie do jedności i spójności działań społecznych związku, z pominięciem wszelkich podziałów, płaszczyzn, jakie występują wśród nas, i nie tylko wśród nas. Uważam, że jeżeli nie będziemy uważali za nadrzędną rolę działań związku ujednolicenie przekroju społecznego, pracowniczego, związek ten w niedługim czasie stanie wobec dylematu rozpadu.

Uważam, że wszelka działalność frakcyjna, opozycyjna zwalczających się grup i stronnictw będzie nas prowadzić nieuchronnie do zwaśnienia. Jeżeli mamy być solidarni, to musimy być solidarni rozumem i działaniem. Jeśli chodzi natomiast o działania rzeczowe, dotyczące sfery Komisji Krajowej, uważam, że Komisja Krajowa powinna poprzez swoje wielopłaszczyznowe działania podporządkować działania związku jedynemu celowi, jakim powinno być zapewnienie ludziom dostatku pożywienia, pracy i odsunięcie widma konfrontacji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo. Czas minął.

JACEK MIKOŁAJCZYK

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Pan Paweł Niezgodzki.

PAWEŁ NIEZGODZKI

Ja chciałbym się podzielić z państwem uwagami na kilka tematów. Pierwsze to sprawa reformy gospodarczej. Dużo dyskutowaliśmy tutaj o samorządzie, który jest według mnie jedynie lekarstwem na nomenklaturę. Natomiast musimy sobie tutaj uświadomić, że mało robimy w kierunku złamania monopolu finansowego, monopolu handlu zagranicznego czy centralnego rozdzielnictwa państwa, bez których to elementów nic się w gospodarce według mnie nie da zrobić. I najlepszy samorząd nam nie pomoże w tej sprawie.

Druga sprawa to sprawa wyborów. My trochę się tutaj ekscytujemy wyborami do Sejmu, a wydaje mi się, że musimy sobie zdać sprawę z tego, że siła Sejmu uzależniona jest od poparcia na najniższych szczeblach. Dlatego uważam, że przede wszystkim powinniśmy walczyć o wejście do rad narodowych niższych szczebli, żeby tam poznać ludzi i dopiero z tych żeby byli wybrani najlepsi na kolejne, wyższe stopnie.

Jeżeli chodzi o życie naszego narodu, to uważam, że za mało było tutaj powiedziane na temat rodziny polskiej, której należy przywrócić jej właściwą rolę w społeczeństwie. Rodzina była zawsze tą komórką, która kształtuje świadomość narodu. Ostatnie 36 lat dokonały na tym polu straszliwych spustoszeń i w tej chwili, proszę państwa, nie ma komu nawet wychowywać dzieci i młodzieży. Musimy tutaj coś zrobić.

I kolejna sprawa, dotycząca życia wewnątrzzwiązkowego. Myślę, że „Solidarność” powinna się stać dla społeczeństwa szkołą demokracji. Nakłada to na nas obowiązek ścisłego przestrzegania zasad demokratycznych w życiu związkowym. Powinna w nim obowiązywać jawność. Podejmowanie decyzji przez obdarzone mandatem organy statutowe, ograniczenie i ścisłe podporządkowanie etatowego aparatu związkowego. Jeżeli zostałbym wybrany do Komisji Krajowej, chciałbym się zająć sprawami przede wszystkim informacji, bowiem zajmuję się tymi rzeczami…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Proszę pana Janusza Onyszkiewicza.

JANUSZ ONYSZKIEWICZ

Ja nie będę swojego życiorysu tutaj powtarzał – jest on na monitorach, jest w tej książce. Chciałbym natomiast powiedzieć, czym ja bym się chciał zająć w KKP, jeżeli zostanę do tego gremium wybrany. Otóż ja sądzę, że przed związkiem będzie w tej chwili stała bardzo poważna sprawa, oczywiście w planie nieco dalszym – to będzie sprawa samorządów i reformy gospodarczej. Ale zdajemy sobie wszyscy sprawę z tego, że wprowadzanie reformy gospodarczej wiązać się będzie z kosztami, wiązać się będzie z koniecznością prowadzenia konsultacji ze społeczeństwem i przeprowadzenia ogólnej dyskusji na ten temat.

I tego nie można zrobić bez środków masowego przekazu. Ja bym chciał to potraktować nieco szerzej. Nie jako dostęp do masowego przekazu, tylko jako po prostu walkę o środki masowego przekazu. Bo tutaj nie tylko chodzi o to, by związek miał do tego dostęp, ale chodzi też o to, co Bratkowski nazwał prawem dziennikarzy do przyzwoitości. Trzeba im w tym pomagać, trzeba z nimi razem współpracować, trzeba walczyć o to, żeby prasa ta, tak zwana ironicznie reżimowa, nie została doprowadzona do stanu, jaki był przed sierpniem. Może temu służyć cały szereg akcji. Sądzę, że związek ma tutaj bardzo wielką rolę do odegrania.

Jak już mówiłem, uważam za cele strategiczne związku samorządy i reformę gospodarczą. Ale to jest taki cel w planie, w horyzoncie czasowym średnim. W horyzoncie czasowym dalszym stoją przed związkiem dużo poważniejsze zadania. Swego czasu padały pytania i raczej oczekiwania, że związek jakoś wejdzie w ten system. Mówiło się o tym, że władze usiłują związek wmontować czy wbudować w nasz system. Myśmy zawsze odpowiadali, że związek się wmontować w system przedsierpniowy nie powinien dać. Ja sądzę, że związek w ogóle nie powinien się dać wmontowywać w żaden system w ogóle. Związek powinien sobie wypracować miejsce w systemie, który będzie składał się z autentycznych reprezentacji społeczeństwa, i to reprezentacji na wszystkich szczeblach, poczynając od reprezentacji terytorialnych poprzez Sejm.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął.

Głos zabierze pan Jerzy Roman.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chwileczkę, do Komisji Mandatowej wpłynęły jednobrzmiące zastrzeżenia. Bieniewski Czesław, numer mandatu 08002, Sławomir Gierecki, mandat 14019: „Kto i na jakich podstawach powołał biuro informacyjne »Solidarności« w Nowym Jorku. Kierownik biura pan Przetakiewicz w wywiadach twierdził, że działa z upoważnienia pana i jest finansowane przez KKP”.

Proszę.

JANUSZ ONYSZKIEWICZ

Pan Przetakiewicz wybierał się do Stanów Zjednoczonych prywatnie i przed swoim wyjazdem istotnie uzgodniliśmy, że będzie w Nowym Jorku miał taki punkt, gdzie będzie po prostu dostępna nasza prasa, informacje o nas, co uznałem za celowe jako przygotowanie do wyjazdu Lecha Wałęsy do Stanów Zjednoczonych. Była to umowa na określony okres czasu. Po jego wyjeździe okazało się jednak, że to właściwie nie warto tak tego robić. W związku z tym ta cała sprawa upadła.

Natomiast w tej chwili istniejące biuro prasowe, zresztą nie w tej chwili – to jedyne biuro, które tam istnieje, jest to biuro powołane przez tam utworzoną organizację, która się nazywa „Przyjaciele Niezależnego Związku Zawodowego »Solidarność«”. Jest to jeszcze jedna grupa spośród wielu za granicą, które pomagają naszemu związkowi. Jest to instytucja całkowicie niezależna finansowo, programowo i pod każdym względem. Związek tam finansowo nie jest zaangażowany i działa ona zupełnie, jak już powiedziałem, niezależnie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Ja bym prosił państwa, żebyście odróżniali pytania od zarzutów stawianych kandydatom.

Głos zabierze pan Jerzy Roman.

JERZY ROMAN

Proszę państwa, moje nazwisko, nazywam się Jerzy Roman. Jestem pracownikiem Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych w Małaszewiczach, suchego portu przeładunkowego na trasie Małaszewicze–Terespol–Brześć. Z zawodu jestem maszynistą pojazdów trakcyjnych.

Proszę państwa, jako pierwsza w Polsce komisja rejonowa koordynacyjna kolejarzy zdementowaliśmy wypowiedź pana sekretarza Olszowskiego odnośnie do tego, iż w miesiącu styczniu nie wyeksportowaliśmy ani jednej tony do Związku Radzieckiego węgla. Proszę państwa, okazało się to nieprawdą. Powiadomiliśmy KKP w Gdańsku, iż w miesiącu styczniu wyeksportowano 46 tys. ton węgla. Jako suchy port przeładunkowy Małaszewicze czuwamy w ogóle nad eksportem, importem, mamy rozeznanie odnośnie do tego, co przechodzi i co przychodzi z terenu Związku Radzieckiego. To wszystko, dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, proszę nie zabierać czasu kandydatom. Jedenastka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam do pana pytanie: jakie straty przynoszą parowozy radzieckie?

JERZY ROMAN

Proszę powtórzyć pytanie, nie zrozumiałem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Elektrowozy radzieckie, jakie straty przynoszą, czy to wyliczyliście?

JERZY ROMAN

Jeżeli chodzi o elektrowozy radzieckie, to nie przyjeżdżają na teren naszej Polski, tylko przyprowadzają po prostu spalinowe pojazdy, ciężkie, trakcyjne z terenu ZSRR na teren Polski, to tylko po torze szerokim.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Prasa związkowa, chyba wrocławska, podała, że co miesiąc wyjeżdża kilkanaście wagonów butów do Związku Radzieckiego. Jak kolejarze się temu przeciwstawią?

JERZY ROMAN

Proszę pana, w tej chwili mogę panu odpowiedzieć jedno, że na to to jesteśmy bezradni. Kontrolujemy, mamy dane, ale jesteśmy, niestety, bezradni co odnośnie do eksportu do ZSRR.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Pan Zbigniew Romaszewski.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI

Mam lat 41, jestem fizykiem, w zeszłym roku zrobiłem doktorat z fizyki. Byłem członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Działalność w tej instytucji podjąłem w roku [19]76, obejmując po Mirku Chojeckim kierowanie akcją pomocy robotnikom Radomia. Następnie, w roku [19]77 zostałem przyjęty do KOR-u, gdzie kierowałem pracami Biura Interwencyjnego KSS KOR. W związku z naszą działalnością – mam nadzieje, i też przy naszych skromnych możliwościach – mimo wszystko pewna ilość ludzi nie dostała się do więzienia, pewna ilość ludzi miała możliwość przeżycia tych kilku trudnych lat. Wynikiem tej działalności był również raport madrycki dotyczący przestrzegania praw człowieka i obywatela w Polsce. A w tej chwili ostatnio przygotowałem wraz z kolegami z Radomia opracowanie dotyczące nadużyć milicyjnych popełnionych w Radomiu w roku 1976.

Działalność w „Solidarności” podjąłem w Komisji Interwencyjnej Mazowsza. I w tej chwili z ramienia prezydium jestem w jakiejś mierze opiekunem tej komisji interwencyjnej. Bezpośrednio przed zjazdem, z upoważnienia Prezydium Komisji Krajowej, mam zorganizować w ramach tej komisji centrum informacyjno-konsultacyjne do spraw represji.

Proszę państwa, w związku z sytuacją represji nawisłych nad związkiem, mnożących się procesów, mnożących się zarzutów, uznałem, że niezależnie od tego, czy jestem w stanie temu podołać czy nie, gotów jestem, powinienem, mam obowiązek zaoferować swoje doświadczenie, jakie posiadam w walce właśnie przeciwko bezprawiu. Zaoferować do dyspozycji Komisji Krajowej. Czy moja oferta zostanie przyjęta – o tym będą decydowali państwo. Chciałbym tylko, żeby w decyzji swojej… [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, dziękuję.

Głos zabierze pan Piotr Stomma.

PIOTR STOMMA

Rodzina moja wywodzi się z Wileńszczyzny, dlatego być może doceniam potrzebę tolerancji narodowej, wyznaniowej, otwarcia na wszystkie wpływy kulturowe. Jestem zwolennikiem pluralizmu społecznego i politycznego. Ale jednocześnie jestem za bezwzględnym, solidarnym działaniem wszystkich grup i warstw społecznych w ramach związku zawodowego i w interesie naszym zawodowym. Posiadam wyższe wykształcenie, ale mam się za proletariusza. Dlatego że np. razem z żoną i dzieckiem wynajmujemy mieszkanie za pensyjki rzędu 3500 zł plus premie. Swoją postawę określam jako niezależną w myśleniu i działaniu. I dlatego jako jedyny z kandydatów Mazowsza nie brałem udziału w prawyborach.

Jakie powinny być pierwsze kroki Komisji Krajowej i czym chciałbym się zająć? Mianowicie uważam, że Komisja Krajowa natychmiast powinna opracować półroczny operacyjny plan działalności, który powinien uwzględniać takie elementy, jak: wybory do rad narodowych w lutym, przygotowania do zimy, dostęp do środków masowego przekazu oraz sprawy samorządów.

Osobiście chciałbym działać na rzecz szybkiego uzyskania przez nasz związek inicjatywy ustawodawczej oraz żebyśmy natychmiast upomnieli się o funkcję znaną w państwach skandynawskich, funkcję trybuna ludowego lub ombudsmana – to nic nas nie kosztuje, a byłby to nowy element, gdzie „Solidarność” mogłaby wypowiadać się w imieniu narodu w najwyższej naszej izbie – Sejmie.

Poza tym działałbym na rzecz ukształtowania ośrodka logistycznego, który traktowałby „Solidarność” jako masową organizację w kategoriach teorii zarządzania i organizacji. Wydaję mi się, że bardzo by to wpłynęło na skuteczność działania „Solidarności”. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos zabierze pan Jacek Szymanderski.

JACEK SZYMANDERSKI

Jestem zwolennikiem niezależności. Uważam, że niezależność jest podstawowym warunkiem zrealizowania całego programu, który tutaj uchwalimy. I dlatego powiem tutaj o sprawie szczegółowej. Poświęciliśmy wiele czasu na rozważanie programu. I oto 2 października w „Głosie Wolnym” pojawił się dwugłos Jacka Kuronia i Antoniego Macierewicza pod tytułem Spór o program. Poświęciliśmy wiele czasu, ale w tym dwugłosie nie ma spraw poruszanych przez mówców z tej trybuny. W tym dwugłosie pojawiają się sprawy, o których ludzie tutaj nie mówili. A jednak nasi wyborcy czekają na ten papier rozlepiony na murach miasta. I będą czytać go pilnie i będą nas – nie pana Jacka Kuronia i Antoniego Macierewicza – pytać, co myśmy uchwalili na tym zjeździe.

Dlatego chciałem zaapelować do wszystkich – oddając im wszystkie zasługi historyczne, jakie im się należą, a są one niewątpliwe – o to, by nie próbowali narzucać nam nie naszych sporów. To nie nasz spór, nie nasz problem i nie nasz program tu został opracowany. My tylko z niego będziemy się musieli tłumaczyć. Niechaj wszyscy niezależni ludzie w „Solidarności” zrozumieją, jak poważnym niebezpieczeństwem jest próba narzucenia naszemu związkowi sztucznych podziałów. Te podziały są zbędne. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania? Dziękuję bardzo. Czas minął.

Pan Witold Świtalski.

WITOLD ŚWITALSKI

Mam 28 lat, 13 lat pracuję w Fabryce Wyrobów Precyzyjnych im. gen. Karola Świerczewskiego jako ślusarz remontów kapitalnych. Wykształcenie średnie techniczne, żonaty, dwoje dzieci. W Komisji Krajowej będę dbał o to, aby podejmowane przez nią decyzje nie rozmijały się z oczekiwaniami członków. Jedyną szansę dla podejmowania takich właśnie decyzji widzę w utrzymaniu stałego kontaktu z członkami i z komisjami zakładowymi. Związek musi wypracować takie metody konsultacji, żeby członkowie czuli i wiedzieli, że decyzję podejmują oni, a nie działacze, nie eksperci.

Jako robotnik będę pilnował, żeby władza związku była przedstawicielstwem wszystkich ludzi pracy. Szczególnie chcę się zająć właściwą organizacją pracy w KKP i na wszystkich szczeblach związku. Z dotychczasowych moich doświadczeń w związku doszedłem do jednego wniosku, że u nas najlepszej organizacji pracy można się nauczyć na warsztacie, a nie na uniwersytetach. Przez właściwą organizację pracy będę chciał spowodować to, aby decyzje w tym związku podejmowali obdarzeni zaufaniem działacze, przedstawiciele członków. A aparat związkowy żeby spełniał wyłącznie rolę służebną wobec działaczy i członków. I nie miał możliwości prowadzenia własnej polityki w tym związku. Za najważniejsze sprawy na dzisiaj uważam te, które najczęściej słychać na zebraniach – sprawa wyżywienia narodu i sprawa właściwej informacji. Trzeba ludziom mówić prawdę. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

Poproszę panią Marię Tyszkiewicz.

MARIA TYSZKIEWICZ

Do związku trafiłam jako założyciel jego w biurze projektów i w przedsiębiorstwach budowlanych, gdzie organizowaliśmy związek w odpowiedzi na próby organizacji innego związku na polecenie Szydlaka[13]. W budownictwie trzeci związek nie powstał. Mój dotychczasowy życiorys nie był interesujący politycznie, ponieważ – jak dla większości z państwa – perspektywy działalności otworzył mi dopiero nasz związek.

Od września [19]80 r. zaangażowałam się w dwojaki nurt – przywracanie uprawnień pracowniczych zabranych przez wadliwą politykę społeczną oraz doprowadzenie do właściwego ukierunkowania polityki mieszkaniowej.

Sprawą bardzo ważną jest zapewnienie właściwej polityki rozdziału środków na cele mieszkaniowe. Zagadnienie to wymaga pracy Komisji Krajowej. Przede wszystkim widzę tu rezerwy w podstawowej dziedzinie, gdzie trzeba najwięcej zmienić, to znaczy w dziedzinie politycznej. Związek musi wypracować konkurencyjny program budownictwa mieszkaniowego. W tej sprawie związek będzie musiał stworzyć odpowiednie środki nacisku i metody kontroli. Pragnęłabym uczestniczyć w tej sferze działalności Komisji Krajowej i doświadczenia uzyskane w pracach komisji budownictwa i w licznych negocjacjach na różnych szczeblach chciałabym tu zainwestować. Nie mam wątpliwości, że usłyszymy tu znowu od rozmówców rządowych, że sięgamy po władzę. Ale jako kobieta uważam, że sięganie po władzę w sprawach domowych przystoi kobiecie [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Jedenastkę proszę. Przepraszam pana z jedenastki, czas minął.

Poproszę pana Henryka Wujca.

HENRYK WUJEC

Proszę państwa, mogą państwo odetchnąć z ulgą, bo jestem ostatnią osobą, która kończy dzisiejszy występ Mazowsza. Jeżeli chodzi o mój życiorys, to znajduje się on w komputerze. Chciałbym podać tylko może najważniejsze rzeczy: w [19]75 r. podpisałem list protestacyjny przeciwko wprowadzeniu kierowniczej roli partii do konstytucji. Niestety, niewiele to dało. W [19]76 r. pomagałem w akcji pomocy w „Ursusie” i organizowałem tą akcję pomocy robotnikm w „Ursusie” i w innych zakładach pracy. A w [19]77 r., kiedy już zostali uwolnieni robotnicy z Ursusa i z Radomia, razem z kolegami założyłem pismo „Robotnik”, którego celem była budowa niezależnego ruchu robotniczego, budowa więzi między inteligencją a robotnikami, która potem być może będzie jakoś owocować. Tak myśleliśmy wtedy.

W [19]78 r. nawiązaliśmy kontakty z Wolnymi Związkami Zawodowymi w Gdańsku, na Śląsku oraz później w Szczecinie. W wyniku tej współpracy powstała karta praw robotniczych, która stanowiła program działania na rzecz budowy systemu samoobrony ludzi pracy, budowy wolnych związków zawodowych. W rok po wydaniu tej karty powstał wolny związek zawodowy w Gdańsku.

Od [19]77 r. aż do chwili ostatniej byłem członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. W „Solidarności” kontynuowałem w jakiś sposób tą poprzednią działalność, przez utrzymywanie kontaktów z robotnikami, z zakładami pracy, przez budowę więzi między inteligencją i robotnikami. Bo uważam, że jest to niezbędne dla sukcesu „Solidarności” i tu wiele osób mówiło o tej więzi, ale właśnie to nie trzeba tylko mówić, ale to trzeba też jeszcze robić.

Do Komisji Krajowej startuję dlatego, ponieważ działam we Wszechnicy Robotniczej w Mazowszu, żeby pomóc współpracy wszechnic w nawiązaniu kontaktów, tak żeby zbudować system oświaty społecznej dostępny dla wszystkich ludzi pracy, bez względu na cenzus, bez względu na papierek. Tak, by wszyscy mogli doskonalić swoje kwalifikacje, a przede wszystkim rozwijać się. To jest najważniejsze.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW ŚLĄSK OPOLSKI I PŁOCK]

[PD 1kzd_2t_066_19811004 – 49 minut 6 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Dziękuję kandydatom z Mazowsza.

Bardzo proszę o zabranie głosu kandydatów z Regionu Śląska Opolskiego. Mówić będzie pan Waldemar Kupczak.

WALDEMAR KUPCZAK

Mam 30 lat, jestem żonaty, dwoje dzieci. Nie chciałbym zapewniać, że zrobię dużo – chciałbym zrobić wszystko zgodnie z moimi możliwościami. Jestem kierowcą w cementowni Strzelce Opolskie, a więc z tak zwanych dołów. W związku z tym uważam, że mógłbym przenosić do Komisji Krajowej odczucia członków związku bezpośrednio z dołu.

Uważam, że pewnym plusem byłoby to, że nie jestem członkiem zarządu regionalnego i stanowisko członków związku, których reprezentuję, byłoby przekazywane bezpośrednio z dołu do Komisji Krajowej. A więc byłoby to stanowisko autentycznych członków związku, z pominięciem zarządu regionalnego, gdzie istnieje, moim zdaniem, ze względów ambicjonalnych, w niektórych regionach możliwość przeinaczania opinii naszych członków.

Największym nieszczęściem dla naszego związku byłoby niepoparcie decyzji Komisji Krajowej przez członków związku. Widzę więc siebie również w roli tak zwanego wentyla bezpieczeństwa.

W związku z tym, że pracuję w cementowni, a więc w zakładzie o wyjątkowym stopniu zagrożenia dla zdrowia i środowiska, chciałbym zająć się w Komisji Krajowej sprawami poprawy warunków pracy i ochrony środowiska.

Jeżeli chodzi o sprawy ogólnozwiązkowe, za najważniejsze uważam doinformowanie członków związku, w tym przede wszystkim dostęp do środków masowego przekazu oraz jedność związku – nie dać się podzielić na inteligentów i robotników, wierzących i niewierzących, na regiony małe i duże.

W związku z tym, że byłem członkiem partii, a jeszcze jest trochę czasu i na pewno padnie pytanie dlaczego, chciałbym powiedzieć, że ja myślę, że dlatego wstąpiłem… Jestem po prostu ofiarą systemu – tego, który panował. Jestem ofiarą tego ogłupiania w szkole i tego, co się w tym kraju dzieje. Dopiero powstanie „Solidarności” otworzyło mi oczy.

Jeżeli mam jeszcze czas, ważnym problemem byłby również problem bezrobocia. Mój zakład od 1 stycznia przed takim problemem stanie – 2 tys. ludzi zostanie bez pracy. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

WALDEMAR KUPCZAK

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Jerzy Łysiak.

JERZY ŁYSIAK

Proszę państwa, ja należę do związku ludzi pracy. Jestem o ten związek zazdrosny i jeśli będę do Komisji Krajowej wybrany, to pilnował będę, aby nam tego związku nikt nie odebrał.

Przede mną wielu wspaniałych moich kolegów wygłosiło szereg deklaracji, tez. I w zasadzie trudno do tego dodać coś nowego. Dlatego też powiem, że podpisuję się pod wszystkim, co tu było dobrego powiedziane. Chcę być człowiekiem wolnym. Chcę, aby każdy w Polsce był człowiekiem wolnym. Chcę, aby Polska była suwerenna i wolna. I starać się będę, aby to realizować w taki sposób, w jaki to będzie możliwe. Wierzę w zbiorową mądrość ludzi pracy, czego dowodem są decyzje podejmowane na tej sali przez delegatów.

Proszę państwa, ja nie mam pewności siebie takiej, jaką prezentowali tutaj moi wspaniali przedmówcy. Dlatego też słuchał będę swoich wyborców. A także słuchał będę swojego sumienia.

Jeszcze jedna rzecz – bo to w zasadzie koniec prezentacji – którą chciałem zgłosić do Komisji Programowej. Otóż jestem przekonany, że bez dostępu do środków masowego przekazu nie będziemy mogli zrealizować swojego programu. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos zabierze pan Jerzy Mielnik.

JERZY MIELNIK

Jerzy Mielnik, lat 35, Region Śląska Opolskiego. Pracuję w spółdzielczości inwalidów 11 lat. Pracowałem od stanowiska stolarza do stanowiska głównego technologa obecnie. Do partii zapisałem się w roku [19]68. W 1975 r. zostałem usunięty za odbieganie od linii partii oraz za niewłaściwy światopogląd. W „Solidarności” byłem założycielem w zakładzie pracy, jak też w środowisku, w którym mieszkam i pracuję. Byłem przewodniczącym komisji interwencyjnej MKZ, obecnie jestem członkiem komisji zakładowej i przewodniczącym delegatury zarządu regionu. Funkcję pełnię społecznie. Uczestniczyłem również w zakładaniu „Solidarności” Rolników Indywidualnych. W marcu byłem też przewodniczącym komitetu strajkowego. Uczestniczyłem w I Zjeździe 17 września [19]80 r., jak też przy rejestracji statutu. Pracując 11 lat w spółdzielni inwalidzkiej, przez 8 lat pełniłem funkcję przewodniczącego rady spółdzielni, której zadaniem jest kontrola działalności zarządu spółdzielni.

W Komisji Krajowej chciałbym inspirować działalność na rzecz ludzi niepełnosprawnych. I to dlatego, że nigdy nie wiadomo, kiedy człowiek może znaleźć się w tej grupie społecznej. W tym zakresie zabierałem również głos w dyskusji. A poza tym wasz program będzie moim programem do wykonania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania? Piątka, proszę.

RYSZARD KUSTRA

Ryszard Kustra, Pomorze Zachodnie. Jaką pan z bliska widzi różnicę pomiędzy przynależnością do PZPR a do ZSL?

JERZY MIELNIK

Dlaczego się zapisałem do ZSL? Może ja to wyjaśnię. Ponieważ chciałem stworzyć pewną opozycję, w swoim zakładzie pracy nawet. Wprawdzie różnicy nie ma, ale tam nie byłem działaczem, a byłem tylko po prostu… nawet nie płacąc składek, no.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Co kolega sądzi o Gucwie?

JERZY MIELNIK

Może jeszcze raz.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas minął.

Pan Franciszek Szelwicki.

FRANCISZEK SZELWICKI

Franciszek Szelwicki, Śląsk Opolski. Jestem pracownikiem Zakładów Urządzeń Przemysłowych w Nysie. Mam 41 lat. Swoją edukację zawodową rozpocząłem od ślusarza, tokarza. Następnie, po ukończeniu technikum mechanicznego, zostałem mistrzem. A na dzień dzisiejszy pełnię funkcję technologa w naszym przedsiębiorstwie.

Skąd się tu wziąłem? Więc przez wybory do komisji wydziałowej, następnie do komisji zakładowej, delegat na wojewódzki zjazd i na wojewódzkim zjeździe zostałem wybrany na zjazd krajowy i do zarządu regionu, do prezydium. Co robię w prezydium? W prezydium zarządu regionu zajmuję się żywnością.

No, to jest sprawa bardzo ważna i tym chciałem się z państwem podzielić. Co my robimy w naszym Śląsku Opolskim? Bilansujemy, proszę państwa, wszystko, co jest związane z żywnością. I w pierwszych rozmowach z wojewodą, gdzie było mówione, że nie ma czym dzielić na dzień dzisiejszy, ta sytuacja wygląda troszkę inaczej. Gdzie mięsa nam brakuje na rynku, to my jako Śląsk Opolski, region, produkujemy go trzy razy tyle, ile nam potrzeba na spożycie. Gdzie z kolei brakuje innych produktów pochodzenia roślinnego czy zboża, okazuje się, że mamy poważne nadwyżki. I to samo chciałbym robić w Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Chodzi o to, proszę państwa, żeby zrobić bilans, bilans z całego kraju. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos zabierze pan Włodzimierz Wiktor.

WŁODZIMIERZ WIKTOR

Chciałem państwu zwrócić uwagę w moim tym króciutkim dwuminutowym wystąpieniu na dwie, może trzy sprawy, jeżeli zdążę. Chodzi mi o sprawę tego rodzaju, że właściwie nasz ruch jest niewątpliwie ruchem rewolucyjnym, ale robią tą rewolucję ludzie 30–40-letni. Jest to ruch pokoleniowy i wydaje mi się, że w przeszłości, w historii, tego rodzaju działania charakteryzowały pokolenia ludzi o dużo niższym wieku, ludzi w granicach 17–20 lat. Tych ludzi w naszym ruchu nie ma i wydaje mi się, że jest to jedno z zagrożeń naszego ruchu. Dlatego że niepociągnięcie młodych za sobą, niezachęcenie ich do tego ruchu może spowodować naturalne wymarcie i zniechęcanie młodych ludzi naszego społeczeństwa. Dlatego chciałbym, aby przy Komisji Krajowej, zarządach regionu powołać tak zwane rady młodzieży.

Jeżeli chodzi o kwestie gospodarcze, to jestem zwolennikiem działania przez tak zwane fakty dokonane. Co przez to rozumiem? Uważam, że niezależnie od walki ze skostniałymi strukturami administracyjnymi, tworzyć trzeba nowe odrębne struktury gospodarcze, powoływanie przedsiębiorstw w ramach związkowych, co pozwoli na szalone wzbogacenie finansów związku, pomnożenie jego majątku. A związek bogaty, to związek wolny. Jest to stopień wolności związku – ilość posiadanego majątku. Niezależnie od oczywiście haseł, które jednoczą całe nasze społeczeństwo, haseł antysystemowych, trzeba złożyć pewne gwarancje gospodarcze dla społeczeństwa, hasła gospodarcze, w które ludzie uwierzą. Wydaje mi się, że najlepszym hasłem, które jest w stanie przekonać naród, jest dobry przykład. A takie przykłady można tworzyć przez pozytywne działania gospodarcze.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Dziękuję Śląskowi Opolskiemu.

Prosimy Płock. Pan Jan Chmielewski.

JAN CHMIELEWSKI

Jestem pracownikiem Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Płocku. Brałem czynny udział w strajkach w Płocku i byłem jednym ze współzałożycieli płockiego MKZ-u. Byłem też współautorem pomysłu zajęcia W[ojewódzkiej] R[ady] Z[wiązków] Z[awodowych] siłą wtedy jeszcze. Dzięki temu mieliśmy jedni z pierwszych pełne wyposażenie MKZ-etu w środki techniczne. Byłem wiceprzewodniczącym MKZ-etu po wyborach, członkiem zarządu regionalnego. Również jestem jednym z założycieli Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania i wiceprzewodniczącym tego komitetu. A od sierpnia br. roku jestem w Konfederacji Polskiej Niepodległej.

Popieram bardziej zdecydowaną linię działania związku, działania mniej ugodowe niż do tej pory. Popieram również przeprowadzenie demokratycznych wyborów do władz samorządu terytorialnego i do Sejmu. Jak do tej pory popierałem, tak dalej będę popierał walkę o uwolnienie więźniów politycznych, o zaprzestanie szykan przeciwko członkom naszego związku. No, a jeśli chodzi o inne działania, to się podporządkuję po prostu państwu, czyli to, co wytyczy walny zjazd delegatów. O ile państwo wybierzecie mnie. To wszystko.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuje bardzo. Czy są pytania? Przepraszam, czas minął.

Poproszę panią Grażynę Przybylską-Wendt.

GRAŻYNA PRZYBYLSKA-WENDT

Nazywam się Grażyna Przybylska-Wendt. Od 23 lat param się medycyną. Przez 16 lat pracowałam w Wojskowej Akademii Medycznej, początkowo w zakładzie medycyny sądowej, a potem w szpitalu klinicznym jako anestezjolog. Obecnie pracuję w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Płocku jako medyk sądowy. Z „Solidarnością” zetknęłam się we wrześniu ubiegłego roku, kiedy to byłam jedną z kilku osób tworzących „Solidarność” na terenie naszego szpitala, Płocka i woj. płockiego w zakresie służby zdrowia. Do tej pory w tym zakresie pracuję.

Z racji, proszę państwa, mojej pracy w ośrodku akademickim, a obecnie pracy w mieście, które liczy niedużo ponad 100 tys., mam skalę porównawczą między pracą w takim ośrodku a w mieście, jakie obecnie reprezentuję. I otóż jestem zdecydowanym rzecznikiem absolutnej reorganizacji służby zdrowia i zniesienia niepotrzebnych i szkodliwych podziałów na lecznictwo ekskluzywne i to lecznictwo dla całej reszty. Na naszym terenie zrobiliśmy plan takiego właśnie działania i dość śmiałe posunięcia przewidujemy w tym zakresie.

Poza tym chciałam jeszcze powiedzieć, że z racji pełnionej obecnie specjalności zawodowej mam styczność z całym dnem życia ludzkiego – ze skutkami alkoholizmu, narkomanii, ze skutkami rozbitych rodzin, z całą demoralizacją młodzieży. Między innymi ze wszystkim tym, co między innymi stworzył nam nasz system. O ile państwo uznacie…

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU POBRZEŻE]

[PD 1kzd_2t_066_19811004 – 1 godzina 4 minuty 43 sekundy]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo pani dziękuję. Przepraszam bardzo, czas minął.

Dziękujemy kandydatom Płocka i prosimy o zabranie głosu kandydatów Regionu Pobrzeże. Jako pierwszy mówi pan Edward Dzimidowicz.

EDWARD DZIMIDOWICZ

Robotnik, wykształcenie podstawowe. Jako przedstawiciel niedużego ośrodka, 20 tys., znam problemy dnia codziennego bardzo dobrze. Gdybym był wybrany do Komisji Krajowej, stawiałbym przede wszystkim na przepływ informacji, konsultację z dołami, bo nie wyobrażam sobie podejmowania żadnej decyzji bez szerokiego rozeznania sprawy. Widzę również dominację w dniu dzisiejszym we władzach związkowych inteligencji. Ma to swoją bardzo dobrą stronę, a zarazem widzę tutaj jedną wadę. Inteligencja zbyt dobrze rozumie trudności obiektywne, my natomiast robotnicy mamy trochę inny punkt spojrzenia na to. I wspólnie moglibyśmy zbudować wspaniałe teorie, zarazem autentycznie wdrażać je w życie w praktyce. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do kandydata? Nie widzę. Dziękuję uprzejmie.

Proszę pana Bronisława Śliwińskiego.

BRONISŁAW ŚLIWIŃSKI

Bronisław Śliwiński, lat 31, dwoje dzieci, z zawodu radca prawny. Poprzednio wiceprzewodniczący i przewodniczący MKZ Szczecinek obecnego zarządu w Koszalinie.

Jeżeli chodzi o program, to raczej bym chciał się podzielić poglądami. Bo gdyby każdy z poprzednio prezentujących programy chciał częściej je realizować, to sądzę, że trzeba by było 100 komisji. A jeszcze jedną trzeba by było dla kolegi Wałęsy. Więc pogląd, który tu został jakoś tak zakwalifikowany, określiłbym też chyba jako już fundamentalista, zresztą przewodziłem temu zespołowi. No, nie miałem okazji przedstawić, bo chyba trochę w krzywym świetle zostało to przedstawione, te poglądy. No bo musiałbym walczyć tutaj na tej sali o mikrofon. A wolałbym o ten mikrofon walczyć z rządem niż kolegami.

W Komisji Krajowej uważam, że należałoby położyć nacisk na wzmocnienie strony organizacyjnej. Znaczy wzmóc prężność i w ogóle samą organizację. Z tym się wiele wiąże rzeczy – informacja, przepływ itd. Dalej, z tym oczywiście się wiąże sprzęt, i to nie tylko poligraficzny, który wzbudzał tu zawsze emocje.

Zresztą tak jakoś się chyba składa, że w Komisji Krajowej i obecnie tu na sali wszyscy kładą nacisk, żeby szukać jednego powielacza. Mało się mówi natomiast, jak zdobywać środki na te rzeczy i, po prostu, jak je tworzyć. Chyba te proporcje zostały zachwiane. Ja bym na taką rzecz zwrócił uwagę, ponieważ to było podnoszone, że przy pomocy naszych emblematów masa ludzi robi duże pieniądze. Jest to jeszcze pół biedy, bo to się dzieję w kraju i jakoś zostanie. Ale teraz to samo się dzieję za granicą. Ja po powrocie z Anglii, gdzie byłem zaproszony przez związkowców brytyjskich, którzy te rzeczy podnieśli – że po prostu zwracamy się do nich o pieniądze, chociaż jesteśmy związkiem legalnym i mamy te środki, ale po prostu nie dbamy o to, żeby wykorzystać te rzeczy i po prostu…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos zabierze pan Roman Tabisz.

ROMAN TABISZ

Roman Tabisz, Region Pobrzeże. Mam lat 30. Tak ułożyło mi się życie, że miałem okazję wychowywać się w kilku środowiskach – począwszy od środowiska wiejskiego, poprzez środowisko niewielkiego miasta wojewódzkiego, następnie środowisko uniwersyteckie. I w końcu od 6 lat pracuję w zakładzie, który posiada dwutysięczną załogę. Myślę, że ten fakt spowodował między innymi to, że zdecydowałem się kandydować do Komisji Krajowej. Sądzę, że rozumiem problemy tych środowisk i rozumiem język tych środowisk.

Jeśli chodzi o moją pracę w „Solidarności”, to od początku, od komitetu założycielskiego, poprzez walne zebranie delegatów głównie zajmowałem się pracą w informacji, dbając o jej rzetelność. I sądzę, że to właśnie zadecydowało, że znalazłem się na tej sali.

Jeśli chodzi o program, moim programem, tak jak kilku przedmówców już tutaj mówiło, jest program, który zostanie uchwalony na tej sali.

Sądzę, że istotną informacją, na podstawie której państwo zdecydują się na wybór mojej osoby lub też na jej odrzucenie, jest to, jak rozumiem pracę Komisji Krajowej. Wydaję mi się, że mimo tych opinii o dyktaturze, zapis statutowy i sposób wyboru gwarantuje nam, aby był to swoisty parlament związkowy, w którym, po pierwsze, wypracowywane będą uchwały, a po drugie, będą podejmowane. Przy czym powinny one spełniać trzy warunki: odpowiadać rzeczywistym poglądom członków związku, uwzględniać sytuację i możliwości realizacji tych uchwał wewnątrz związku.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Dziękuję kandydatom Pobrzeża.

Proszę o zabranie głosu pana Mieczysława Barteczko z Regionu Podbeskidzie.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_066_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_067_19811004]

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU PODBESKIDZIE]

MIECZYSŁAW BARTECZKO

Nazywam się Mieczysław Barteczko, lat 42, pracuję w Bielskiej Fabryce Maszyn Włókienniczych, w Befamie. W ruchu związkowym jestem związany od sierpnia roku ubiegłego. Należałem pierw do komisji strajkowej, po wyborze na wiceprzewodniczącego komisji zakładowej zrezygnowałem ze stanowiska kierowniczego i pełnię tę funkcję po dzisiejszy dzień. W 1962 r. zostałem aresztowany przez SB za przekonania. Dlatego dzisiaj w sumieniu jestem zobowiązany poprzeć wszystkich, którzy tego poparcia za przekonania potrzebują.

Trudno mówić, proszę państwa, o programie, gdyż tych uzdrowicieli naszej gospodarki można liczyć na grube dziesiątki tysięcy. A można jeszcze inaczej powiedzieć, że ich jest o dziesiątki tysięcy za dużo.

Proszę państwa, proszę mnie źle nie zrozumieć, ale że jestem jako człowiek złośliwy. Ale uważam, że człowiek jako złośliwy nie mógłby powiedzieć tak, jak ja to myślę. Ale myślę tak, że ośmielam się twierdzić, że gdybyśmy przez te 20 lat, zamiast myśli technicznej, eksportowali głupich ludzi, którzy naszą gospodarkę do takiego stanu doprowadzili, to byłaby to nasza ekonomiczna wygrana. Bardzo mało w referacie było wzmianki o tym, że solidna praca…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, dziękuję panu bardzo.

Proszę, Komisja Mandatowa ma głos.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Nie, nie, to jeszcze nie w tej chwili, za chwilę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam państwa.

Głos ma pan Jerzy Hilbrycht.

JERZY HILBRYCHT

Proszę państwa, chciałem od razu na początku poprawkę zgłosić. Komisja zakładowa zwolniła mnie z funkcji przewodniczącego. Pełnię tylko funkcję przewodniczącego delegatury i członka prezydium zarządu regionu.

Ze spraw najważniejszych dla związku uważam tą wartość, która tutaj się powtarza wielokrotnie. I bardzo dobrze, że tak jest. Mianowicie, jedność związku. Z tym że jedność rozumiem jakoś w sposób bardzo powiązany z naszą głębią duchową, z głębią duchową człowieka. Musi być powiązana z odnową duchową naszego narodu, proszę państwa. Nie widzę innego sposobu odbudowania tej naszej duchowości, jak tylko w powiązaniu z tradycjami, których symbolem w naszym ruchu związkowym stał się krzyż towarzyszący nam na wszystkich obradach i w działaniu. I tylko ze względu na jego tutaj obecność wstąpiłem do związku i wierzę, i czuję, że związek ma szansę. I tym różni się od innych organizacji, które na różne sposoby w Polsce próbowały budować dobro i potykały się na pierwszych lepszych przeszkodach, które się nazywają egoizmem ludzkim czy wadami ludzkimi.

Proszę państwa, w KK chciałbym, jeśli zostanę wybrany, zająć się w sposób specjalny tym właśnie klimatem, który powinien być zawsze towarzyszący wszelkim spotkaniom między ludźmi. Tym klimatem wzajemnego głębokiego szacunku, zbudowanego o autentyczną, o głęboką i w najlepszym sensie rozumianą miłość do człowieka. Proszę o pytania, jeśli państwo mają.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Już niestety…

Pan Andrzej Kralczyński.

ANDRZEJ KRALCZYŃSKI

Trudno jest przedstawić swój program w dwuminutowym wystąpieniu. Omówię go więc z konieczności skrótowo. Sprawa pierwsza i najważniejsza to jak najszybsze wprowadzenie reformy gospodarczej i walutowej, a także uzyskanie przez samorządy pracownicze pełnych kompetencji rzeczywistych reprezentantów załóg.

Sprawa kolejna to dostęp związku do środków masowego przekazu, głównie radia i telewizji. W pierwszej części zjazdu byłem z tej trybuny rzecznikiem poprawki, którą wprowadziliśmy do § 13 naszego statutu. Chodziło o prawa chłoporobotników, a więc tych, których źródłem utrzymania jest nie tylko praca w fabrykach, ale także ciężka praca na roli. I myślę, że mam swoją cegiełkę w uchwaleniu przez zjazd tej poprawki.

Broniłem także niezależności prasy związkowej od wewnątrzzwiązkowej cenzury, gdyż tłumiłoby to krytykę działaczy wszystkich szczebli.

Opowiedziałem się także przeciwko próbom dzielenia inteligencji i klasy robotniczej, gdyż byłoby to naszą największą tragedią. Sami dokonalibyśmy tego, czego dokonano z nami w latach przełomów. A szczególnie w roku 1968 i [19]76.

Postulowałem natomiast zastanowienie nad możliwością powoływania doradców i ekspertów spośród członków „Solidarności”. Sprawy, których broniłem, są także częścią mojego programu działania. Podpisuję się również pod wszystkimi tezami, które zaproponował nam w swoim wystąpieniu przed kilkoma dniami delegat Ziemi Szczecińskiej. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja również dziękuję.

Głos ma pan Wiesław Wróbel.

WIESŁAW WRÓBEL

Wiesław Wróbel, lat 39. Chciałem zaraz sprostować do ankiety: od [19]71 r. byłem członkiem partii do [19]76. Na polecenie załogi narzędziowni, gdzie pracowałem. Byłem jedynym człowiekiem oddelegowanym do partii, gdyż chcieliśmy załatwić wiele spraw. Wyjaśniałem tę sprawę na walnym zjeździe delegatów regionu. W [19]76 r., kiedy wiecowano na stadionach, w czerwcu całą narzędziownią nie poszliśmy na ten wiec na stadion i złożyłem legitymację partyjną. To jest sprawa, gdyż było takie zapytanie, w życiorysie to miałem w ankiecie nieujęte.

Jeżeli chodzi o moją działalność związkową w „Solidarności”, to chcę zaznaczyć, że od sierpnia działam, dokładnie od 23, a 26 już założyliśmy komitet założycielski w BEF-ie. I od tego czasu włączyłem się w ten ruch zawodowy. Łącznie byłem współzałożycielem z wieloma kolegami na Podbeskidziu w MZK, którego byłem członkiem prezydium. W czasie akcji strajkowej Podbeskidzia byłem członkiem prezydium MKS-u. Po wyborach zostałem członkiem prezydium Podbeskidzia. I pełnię funkcję interwenta. W zakładzie pełnię funkcję społecznie. Każdy dzień chodzę do pracy, od 6.00 do 9.00. Od 9.00 pracuję jako interwent w regionie. Dziękuję. Jeżeli są pytania…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Jedenastka, proszę, szybciutko proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, kto miał największy wpływ na rozładowanie konfliktu na Podbeskidziu – biskup Dąbrowski czy od nas ludzie?

WIESŁAW WRÓBEL

Ja myślę, że wspólnie, wspólnie – i episkopat, i Leszek Wałęsa, i mądrość tych ludzi doprowadziła, że konflikt został rozwiązany. Jednak wyniki jeszcze nas nie zadowalają.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW PODKARPACIE I ZIEMIA RADOMSKA]

[PD 1kzd_2t_067_19811004 – 9 minut 19 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Dziękuję panu bardzo. Dziękuję kandydatom Podbeskidzia.

Prosimy Region Podkarpacie. Głos ma pan Piotr Rychter.

PIOTR RYCHTER

Moje nazwisko, jak powiedziano, Piotr Rychter z Regionu Podkarpacia. Dodając do tych informacji, które zostały wydrukowane: mam wykształcenie średnie ogólne. W związku pracuję społecznie. Wyborcy z mojego zakładu pracy… Mój zakład pracy jest bardzo mały, liczy 150 członków, jest to spółdzielnia.

Teraz może parę słów odnośnie do tego, co zamierzałbym robić w Komisji Krajowej. Więc podzieliłbym ten temat na sprawy organizacyjne, które trzeba zrobić od zaraz, i na te, które trzeba będzie realizować przez cały czas trwania kadencji. Najpierw więc uważam, że trzeba dobrze wybrać prezydium, tak, żeby jego praca nie wyglądała tak, jak to wyglądało do tej pory. Po prostu nie może być to ciało, jak tutaj powiedziano, lotne. Powinni się tam znaleźć ludzie w większości niełączący funkcji związkowych. Potrzeba po prostu, oprócz tych orłów, paru takich ludzi, którzy by wykonywali tą robotę. Bo widać z dotychczasowej praktyki, że te nasze orły trochę za wysoko latają i czasami nie widzą naprawdę, co się dzieje na ziemi.

Trzeba też od początku działalności likwidować tak zwaną partyzantkę w działaniu. Jest nas już po prostu troszkę za dużo, jak na partyzantów. I trzeba wprowadzić trochę dyscypliny i organizacji pracy, tak jak w armii regularnej, odrzucając oczywiście wzory naszego zgniłego systemu z aparatu administracyjno-państwowego. Trzeba także selektywnie dobierać ludzi do działania w różnych komisjach. Tam, gdzie temat wymaga szerszego opracowania i głębszych znajomości, muszą to robić ludzie fachowi, nie amatorzy. Natomiast tam, gdzie trzeba już w negocjacjach trzymać mocno wypracowaną linię, to trzeba tam wysyłać takich ludzi, którzy potrafią nawet walnąć pięścią w stół. A nie aktorów, którzy się patrzą tylko, z której strony… Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Głos ma pan Józef Szulc [Szul].

JÓZEF SZUL

Jest mała poprawka, bo nazywam się Józef Szul, a nie Józef Szulc. Jestem z zawodu tokarzem, mam wykształcenie zawodowe. Jestem żonaty, mam dwójkę dzieci. Do związku wstąpiłem 1 września [19]80 r., kiedy po powrocie ze Stoczni Gdańskiej – gdzie brałem udział w strajku jako jeden z delegatów regionu krośnieńskiego, który jako jeden z pierwszych regionów był w Stoczni Gdańskiej – założyliśmy, założyłem wspólnie z kolegami właśnie związek „Solidarność”. Przedtem pełnione funkcje – bo teraz jestem członkiem Prezydium Zarządu Regionu Podkarpacia – przedtem byłem członkiem MKS-u i później MKZ-etu.

Najważniejszym zadaniem, które stoją przed związkiem, to sprawa zaopatrzenia. Zdajemy sobie, szanowni delegaci, z tego sprawę, że zima po prostu tuż-tuż. I musimy niestety, jeżeli chodzi o działanie związku, ukierunkować na taką drogę, żeby zmniejszyć te kolejki. Jeżeli nie całkowicie, to przynajmniej w jakimś po prostu stopniu.

Druga sprawa – dostęp do środków masowego przekazu. Jest to po prostu pierwszorzędna sprawa dla związku, bo bez tego, wiadomo, że daleko nie zajedziemy. Zdajemy sobie sprawę z tego, że tyle razy prowadzone były negocjacje w tej sprawie i nie zostało zrobione nic. Ja proponuję w ten sposób, że należy tutaj na zjeździe zwrócić się z apelem do wszystkich członków naszego związku, żeby…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Dziękuję kandydatom Podkarpacia.

Proszę Region Ziemię Radomską. Głos ma Antoni Jacek Jerz.

JACEK JERZ

Kandyduję na wniosek przewodniczącego MKR Ziemi Radomskiej, z woli delegatów walnego zjazdu regionu, którzy mnie tu przysłali. 16 września ubiegłego roku zorganizowałem w swoim zakładzie niezależne związki zawodowe. Jestem jednym z założycieli MKZ. Aktualnie uczestniczę w negocjacjach z rządem w sprawie radomskiego czerwca.

Przez 37 lat w Polsce pod pozorami praworządności kryje się bezprawie i fałsz. Nawet teraz, gdy mamy nasz związek, dokonuje się represji i aresztowań. Dowodem tego jest 200 spraw przeciwko funkcyjnym członkom „Solidarności”. Uważam, że ci eksperci i działacze, którzy z ramienia KKP zajmowali się praworządnością, zrobili niewiele w tej sprawie. Nasz region na własnej skórze doświadczył łamania prawa w [19]76 r. Musimy tych spraw pilnować. Gdybym dostał mandat zaufania, chciałbym przyczynić się, by w tym kraju zaczęto naprawdę przestrzegać prawa.

Macie państwo mój życiorys. Jestem członkiem KPN. Uważam, że jeśli w „Solidarności” znalazło miejsce tylu członków PZPR, to tym bardziej powinno być miejsce dla członków naszej partii. Zwłaszcza że cele związku i konfederacji są takie same. Samorządna, demokratyczna i praworządna Polska [oklaski].

Na dziś najważniejsze jest kontrola wytwarzania i dystrybucji towarów, by nie zagroził nam głód, samorządy robotnicze, wsparte wolnymi wyborami do organów przedstawicielskich, i reforma gospodarcza. Chciałbym być takim rzecznikiem tych spraw, aby nie było kiepskich kompromisów, a KK była organem zwierzchnim nad prezydium, a nie odwrotnie.

Proszę państwa, kiedy stocznia wybrała strajk w sierpniu ubiegłego roku, pomyślałem, że byłaby straszna szkoda, gdyby miało to iść na marne, że jest to ogromna szansa dla Polaków, że tu już nie można być biernym i trzeba pomóc na miarę swoich możliwości. I taką motywację działania mam do dziś. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo. Dziękuję panu.

Mam prośbę do państwa na trybunach, abyście nie klaskali. Przedłużacie czas.

Głos ma pan Ryszard Karnik.

RYSZARD KARNIK

Proszę państwa, jestem członkiem prezydium MKR Ziemia Radomska. Działam w komisji interwencji.

Przede wszystkim widzę, co powinno zrobić KKP na samym początku swojej działalności zaraz po naszym zjeździe – przede wszystkim załatwić sprawę samorządów.

Druga sprawa – zrobić wszystko, żeby wyjść z kryzysu przy jak najmniejszej cenie społeczeństwa.

Następnie zrobić wszystko, żebyśmy mieli dostęp do środków masowego przekazu.

I czwarta sprawa najważniejsza, którą ja uważam za swój cel swojej działalności – to jest jedność związku. Działając w komisji interwencji, jeżdżąc po powiecie, jeżdżąc po mniejszych miejscowościach, zaglądając do małych zakładów, PGR-ów, spółdzielni gminnych itd., stwierdzam jednoznacznie, że tym ludziom należy się pomoc. Żeby zrobić jedność w tym naszym związku, to, niestety, musimy pomagać ludziom, którzy w dalszym ciągu są represjonowani właśnie w tych małych przedsiębiorstwach, w tych spółdzielniach. Jeżeli państwo nie wierzycie, możecie sami to sprawdzić, jadąc do tych małych, malutkich zakładzików i miejscowości. Co się dzieje? Jest to wielkie niebezpieczeństwo, dlatego że ci ludzie oczekują w dalszym ciągu na naszą pomoc. Minął już rok od naszej działalności związku, a ci ludzie niestety tej pomocy od nas, znaczy się działaczy z dużych zakładów pracy czy działaczy zakładów pracy z miasta, nie otrzymali do tej pory. Ci ludzie naprawdę są dyskryminowani, ci ludzie po prostu przeżywają naprawdę czasami tragedię. Jest sprawa tego rodzaju, że musimy tym ludziom za wszelką cenę pomóc, tym dołom. W tych powiatach, bo dalej działają kliki w spółdzielniach, GS-ach, PGR-ach i małych zakładach pracy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam pana.

Głos ma pan Witold Król.

WITOLD KRÓL

Witold Król, lat 43, żonaty, jedno dziecko, średnie wykształcenie techniczne. Jestem robotnikiem największego zakładu w regionie – Zakładów Metalowych im. gen. Waltera. Byłem założycielem, jednym ze współzałożycieli „Solidarności” w swoim zakładzie, jak również pomagałem w organizowaniu zebrań informacyjnych w innych zakładach pracy. Jestem robotnikiem i tylko dlatego zgodziłem się kandydować do KKP. Uważam, że KKP powinna swoje decyzje podejmować w oparciu o informację, jakie jest odczucie załóg. A dopilnować tego powinni przedstawiciele tych załóg w KKP.

Jeśli chodzi o mój program. Mój program jest bardzo prosty: konsekwentne przestrzeganie statutu i realizowanie programu wypracowanego tutaj, na tym zjeździe. Uważam za niedopuszczalne łamanie uchwał zjazdowych. Uważam, że jeśli uchwała jest niemożliwa do zrealizowania, trzeba ją najpierw odwołać, a nie łamać.

Jestem za szeroko pojętą demokracją. Najważniejsze sprawy na dzisiaj to przede wszystkim poprawa zaopatrzenia, bo wszyscy mamy dość kolejek. Nasze żony, matki stoją w kolejkach i naprawdę narzekają już na wszystkich: na rząd, na partię, no i zaczynają troszeczkę na „Solidarność”. Jeśli tej sytuacji nie poprawimy, to naprawdę będzie źle. Druga sprawa bardzo ważna to samorządy…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Pan Henryk Olszewski.

HENRYK OLSZEWSKI

Proszę państwa, jestem zwolennikiem pracy konstruktywnej. I dlatego też moim nadrzędnym zadaniem, poprzez pracę w zespole V, jak i również później w Komisji Krajowej, ewentualnie, gdyby mnie państwo wybrali, będzie walka o reformę społeczno-gospodarczą, koniecznie poprzedzoną wyborami do rad. Jestem zwolennikiem powołania również drugiej izby w Sejmie. Następnym etapem powodzenia naszej reformy, pod którą się piszę, jest samorząd robotniczy. Ale rzeczywiście robotniczy, a nie rządu i partii.

Jako pracownik 8-tysięcznej załogi Radoskóru w Radomiu pracuję w charakterze specjalisty do spraw eksportu. I dlatego też, pracując przy tej reformie gospodarczej, będę dążył do likwidacji central handlu zagranicznego, co pozwoli załogom dać do wiadomości prawdę wartościową kontraktów, jakie państwo zawiera z odbiorcami zagranicznymi. Pozwoli im właśnie spojrzeć otwarcie, jaka jest rzeczywista wartość tych kontraktów. Gdzie te pieniążki się podziewają.

Jestem zwolennikiem i nie uważam walki poróżniania nas w związku. Dlatego też uważam, że związkowiec powinien się brzydzić, przepraszam za to wyrażenie, jeśli ktoś kogoś poróżnia.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam pana. Czas minął.

Proszę pana Jana Rejczaka.

JAN REJCZAK

Dzień dobry. Jako przewodniczący zarządu regionalnego do spraw bieżących i informacji nie wyobrażam sobie swojej pracy bez codziennych osobistych kontaktów w zakładach pracy, bezpośrednio ze związkowcami. Dlatego też jestem przekonany, że łączenie funkcji w regionie i funkcji członka Komisji Krajowej ułatwi mi autentyczne reprezentowanie zdania całego naszego regionu, a nie tylko wybranego zakładu pracy. W Komisji Krajowej będę domagał się, aby program każdego zebrania, każdego posiedzenia był znany wcześniej w regionach. Chodzi o to, aby była możliwa do przeprowadzenia konsultacja, szeroka konsultacja związkowa. Przecież moje zdanie jako członka Komisji Krajowej musi być zdaniem całego regionu, musi być zdaniem związkowców. Jest to podstawowa zasada naszej demokracji związkowej.

Jako Polak i katolik uważam, że bez głębokiej odnowy moralnej nie może być trwałej odnowy gospodarczej naszego kraju. I te dwa nurty odnowy musimy realizować jednocześnie. Jest to warunek, bez którego nie będzie pełnej niepodległości.

Jeszcze jedna osobista refleksja. Bezpośrednio po brutalnym stłumieniu radomskiego robotniczego protestu w czerwcu w 1976 r. współorganizowałem w Radomiu pomoc dla skrzywdzonych robotników i dla ich rodzin. Udało mi się wtedy przełamać barierę strachu. Poznałem osobiście, co to jest Służba Bezpieczeństwa i co oni potrafią. Wtedy też zrozumiałem, że działać nie tylko trzeba skutecznie, bo…

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU RZESZÓW]

[PD 1kzd_2t_066_19811004 – 24 minuty 50 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu, dziękuję kandydatom Ziemi Radomskiej i proszę pana Stanisława Alota z Regionu Rzeszów.

STANISŁAW ALOT

Jako ewentualny członek Komisji Krajowej chciałbym się zająć kilkoma głównymi problemami. Na więcej i tak nie pozwoli mi czas, by je tutaj przedstawić. Po pierwsze, chciałbym zacząć od spraw podstawowych, to znaczy takich, o których tutaj była mowa w czasie naszych wystąpień. Mianowicie nie jest tak, że związek interesuje się wszystkimi problemami w tym samym stopniu. To znaczy bardziej w tej chwili widać nacisk na sprawy ogólne, sprawy społeczne. Natomiast znacznie mniej na sprawy pracownicze i te sprawy musiałyby być rozwiązywane czy przez związkową inspekcję pracy, czy przez specjalistyczne sekcje branżowe, czy inne agendy związku. To jako sprawa pierwsza.

Sprawa druga – wydaje mi się, że w samym stylu pracy Komisji Krajowej należałoby dokonać głęboko idących zmian, polegających na po prostu zwykłym i normalnym planowaniu co najmniej z półrocznym wyprzedzeniem. To, że dzisiaj martwimy się, co się będzie działo w zimie, jest owocem tego, że nikt o tym nie pomyślał wiosną. Tylko raptem teraz będziemy się zastanawiali, co zrobić w zimie, kiedy właściwie już październik.

Sprawa kolejna to na przykład planowanie. Będziemy prawdopodobnie znowu chyba zaskoczeni w grudniu tym, że od stycznia trzeba będzie znowu walczyć o wolne soboty. Oczywiście proponowałbym również, jako metodę działania, konsekwencję i liczenie się z tym, że jeżeli nasi członkowie są radykalni, to tak równie radykalni muszą być członkowie władz również krajowych.

I sprawa ostatnia: słyszałem z tej mównicy przed chwilą, jakoby cele związku są takie same jak cele KPN-u czy jakiejkolwiek innej organizacji. Uważam, że to jest niedopuszczalne utożsamianie, ponieważ celem związku jest prawdopodobnie obalenie systemu totalitarnego i stworzenie warunków do działania poszczególnych partii. Jeżeli walczymy, to walczymy z systemem, a nie po to, żeby przygotować przejęcie władzy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

STANISŁAW ALOT

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos ma pan Tadeusz Kensy.

TADEUSZ KENSY

Proszę państwa, jeśli zdążę, zechcę powiedzieć o pięciu rzeczach. A więc, po pierwsze, miałem okazję od [19]77 r., od krakowskiego maja intensywnie uczyć się, poznawać tę rzeczywistość. Pomimo tego, że ta rzeczywistość się zmieniła w sierpniu ubiegłego roku, wydaje mi się, że nie można popuścić z tej intensywności i z tej rzetelności w poznawaniu naszej rzeczywistości. Jest to program dla mnie do środka, na mój wewnętrzny użytek.

Sprawa druga to sprawa rozumienia nazwy związku. Otóż wydaje mi się, że o ile doskonale zawsze pamiętamy, co znaczy NSZZ, zapominamy czasem, co znaczy „Solidarność”. Dla mnie solidarność to jawność życia wewnątrz związku, to demokracja, to konsekwencja i, po czwarte, to tolerancja, którą rozumiem bardzo inaczej od jakiegokolwiek pobłażania.

Sprawa trzecia, proszę państwa: ogólnie w związku interesuje mnie szeroko rozumiana informacja. Natomiast ostatnio tematem, który mnie bulwersuje, to sprawa niemożności zapewnienia przez związek bezpieczeństwa swoim działaczom. Wydaje mi się, że rozwiązanie problemu leży gdzieś w przyszłości. Natomiast na dzisiaj, na już, widzę takie rozwiązanie, aby działacze związkowi czy w ogóle wszyscy członkowie związku w jakimś stopniu bojkotowali te przepisy prawa, które prawem już przestały być, dlatego że społeczeństwo jako czyny przestępcze niektórych zachowań nie uważa.

Sprawa następna, proszę państwa, to sprawa współpracy ze związkiem rolników indywidualnych. Wydaje mi się, że musimy w tej chwili przestać mówić o konieczności współpracy, natomiast musimy tą współpracę podjąć, i to od góry do dołu. I to bez potrzeby szukania wielkich form pomocy. Natomiast nawet drobne rzeczy, drobna pomoc jest bardzo rolnikom w tej chwili potrzebna.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Andrzej Kuźniar.

ANDRZEJ KUŹNIAR

Proszę państwa, jestem może jeden z założycieli „Solidarności” wiejskiej, jak i robotniczej na terenie Rzeszowszczyzny, jeden z pierwszych. Byłem przewodniczącym komitetu strajkowego, jak i założycielskiego w W[ytwórni] S[przętu] K[omunikacyjnego]-P[aństwowe] Z[akłady] L[otnicze] Rzeszów. Co chciałbym powiedzieć? Że moim zdaniem to jest rzecz święta, żeby nie były tylko słowa o współpracy „Solidarności” wiejskiej i rolniczej, to nie tylko, tylko żeby się to urzeczywistniło w przyszłości. Rzeczywistość ta dla mnie jest bardziej możliwa i prędzej do osiągnięcia dokonywana przez rzeczy dokonane.

Wiemy o tym, że to, co jest dobre, i wiemy, że jesteśmy przekonani do tego, że jest rzeczą konieczną do wprowadzenia, to trzeba dokonywać jako rzeczywistość. Nie czekać na to, aż samo przyjdzie lub walczyć. Wtedy jeżeli będzie przykładem rzecz dobra, będzie prowadzona w całym kraju i wiadomo, będzie to rzeczywistością.

Co chciałem powiedzieć? Dużą rolę, znaczenie, ma w tej chwili sprawa samorządu, tak samo na wsi, jak i w przedsiębiorstwach, w zakładach pracy. Samorządy my zakładamy w tej chwili. Dlaczego? Zakładamy dlatego, ażeby nie opanowała nomenklatura partyjna. Dlatego, żeby nie było powiedziane, że kierować pracą i decydować za człowieka może tylko partia. Ta, która istnieje. Nie człowiek, który potrafi normalnie myśleć.

Co chciałbym jeszcze powiedzieć? Będąc w KKP…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas minął.

Pan Stanisław Łakomy.

STANISŁAW ŁAKOMY

Ponieważ zawsze mówiono, że… Zaliczano Rzeszów do Polski A lub B, przepraszam, do Polski B, i ja jako pierwszy zorganizowałem strajk w M[iejskim] P[rzedsiębiorstwie] K[omunikacyjnym] w Rzeszowie, ponieważ jestem kierowcą MPK w Rzeszowie. Podjąłem i zorganizowałem pierwszy strajk na poparcie strajkujących ludzi na Wybrzeżu. Później automatycznie jakoś skontaktowaliśmy się z WSK, gdzie zorganizowaliśmy, zaczęliśmy organizować MKZ, gdzie nam dosyć to ciężko przychodziło. Ale żeśmy zorganizowali. Później przyszedł długi i męczący strajk siedmiotygodniowy, gdzie żeśmy strajkowali w Rzeszowie.

Cóż mogę więcej państwu powiedzieć? Dużo można pięknych słówek mówić, pięknie przemawiać, ale co z tego, jak mało robić. Same słowa i same mówienie nic nie da. Żebyśmy mniej mówili, a więcej robili, byłoby na pewno dla nas wszystkich lepiej. Tyle, chyba że są jakieś pytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania. Nie widzę.

Dziękuję panu bardzo.

Głos ma pan Stanisław Stachowicz.

STANISŁAW STACHOWICZ

Wstępując do związku w roku ubiegłym we wrześniu, kierowałem się tym, że w związku właśnie prowadzona będzie jawność tego życia, życia związkowego, jak i tym, że decyzje podejmowane w związku będą konsultowane szeroko z członkami tego związku, ze społeczeństwem. I dlatego też uważam, że pierwszym i zasadniczym problemem, który dziś ten związek musi rozwiązać, to jest dostęp do środków masowego przekazu. Bo innym sposobem nie będziemy mogli rozwiązać następujących problemów: to jest: walka o prawdziwą reformę gospodarczą, walka o głoszenie prawdy historycznej, walka o kształtowanie świadomości narodowej, walka o wychowanie młodego pokolenia.

W tej walce musimy nawiązać szeroką współpracę z Kościołem, musimy nawiązać szeroką współpracę z NSZZ RI „Solidarność”. I również ta współpraca ze związkiem rolników musi iść w kierunku przejęcia kontroli nad dystrybucją żywności.

Chciałbym tu jeszcze powrócić do mojej przynależności, dlatego, sądzę, że takie pytanie by padło. A więc należałem do PZPR od roku [19]74 do [19]76. Po wypadkach czerwcowych wystąpiłem z partii. I przez 5 ostatnich lat poznałem smak uwłaczania godności ludzkiej. I dlatego też, jeżeli zostanę wybrany do Komisji Krajowej, działał będę na rzecz właśnie obrony godności ludzkiej. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę.

Dziękuję panu.

Głos ma pan Paweł Szałaj.

[Brak fragmentu nagrania]

PAWEŁ SZAŁAJ

Proszę państwa, pochodzę z Sanoka, z miasta na południu Polski. Niewiele będę mógł powiedzieć o sobie, gdyż nie sposób poznać człowieka w przeciągu 2 minut. Nie wygłoszę prawdopodobnie jakichś pięknych haseł, gdyż, jak wskazuje praktyka, hasła przeważnie pozostają hasłami. Trudno mi nawet będzie mówić o programie, gdyż tak dużo dziś już o tym padało słów. Chciałbym natomiast państwu powiedzieć, na jakim podłożu chciałbym osadzić swoją ewentualną działalność w Komisji Krajowej.

Jest, proszę państwa, w Gdyni pomnik. Pomnik tragiczny w swoim wyrazie. Przedstawiający postać prostego robotnika, któremu seria z karabinu maszynowego przeorała grzbiet. Chciałbym czasem wrócić do tego pomnika i schylić czoło. Ale nie z uczuciem wstydu, ale w hołdzie. Proszę państwa, myśmy mówili przez cały czas trwania II tury zjazdu o programie. Jest on przeładowany, jest duży. Ale jakoś zatarła się tam sylwetka pojedynczego człowieka. I tych wszystkich kolegów, którzy zapominają, kto jest podmiotem naszej walki, naszych zmagań, zapraszam na chwilę kontemplacji pod takie właśnie pomniki. Żeby przypomnieć sobie, jak głęboko sięgają nasze korzenie, żeby zobaczyć, czyja krew wsiąkała w tą ziemię.

Drodzy państwo, wczoraj przed państwem pan Kułaj miał masę pretensji do naszego związku, i może nie to było ważne, że nikt go tam nie witał z honorami przy drzwiach wyjściowych. Jego gorycz chyba mówiła o tym, że nie potrafiliśmy wypracować wspólnej płaszczyzny porozumienia. Drodzy państwo, system, który nam zrobił tyle złego, dotknął mnie się wydaje największej…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Pan Kazimierz Ziobro ma głos.

KAZIMIERZ ZIOBRO

Nazywam się Kazimierz Ziobro. Chciałem sprostować niektóre dane tam zawarte. Otóż wstąpiłem do związków zawodowych „Solidarność” 7 września ubiegłego roku, [19]80 r. Następnie nieprawdą jest, że piastuję dwie funkcje równocześnie. Po prostu byłem przedtem przewodniczącym ZKZ Huty Szkła. I zarazem przewodniczącym MKZ społecznie. Po wyborze mnie na przewodniczącego MKZ Jarosław zrezygnowałem z funkcji przewodniczącego ZKZ w hucie.

Cóż mogę powiedzieć o sobie. Więc, drodzy państwo, na terenie właściwie rolniczo-robotniczym byłem inicjatorem założenia związków zawodowych „Solidarność” od sierpnia ubiegłego roku.

Co szukam w związkach i mniej więcej co bym chciał robić w Krajowej Komisji Porozumiewawczej? Chciałem stwierdzić, że jako były wychowanek państwowego domu dziecka, a zarazem absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego uważam, że moim moralnym obowiązkiem jest zająć się dziećmi poszkodowanymi przez los. Żeby te dzieci znalazły swoje miejsce w społeczeństwie. I to jest dziedzina, którą najbardziej bym się interesował.

Jaką bym prezentował linię? Jestem za przemyślanymi decyzjami, konkretnymi działaniami, niemniej jednak nie jestem kamikadze związkowy. Chciałbym, żeby właśnie te dzieci, szczególnie w domach dziecka, jak również w szkołach specjalnych nie były wychowane w ten sposób, w takim duchu patriotycznym, że kochać Polskę, to znaczy miłować Związek Radziecki.

Cóż więcej? Uważam, że w obecnej sytuacji podwyżki cen należałoby zadziałać pokerowo, szybciutko. To znaczy ja bym szantażował, że jeżeli nie wrócą ceny, które obowiązywały, jeżeli te ceny nie zostaną uzgodnione…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Dziękuję kandydatom Ziemi Rzeszowskiej.

Prosimy Region Śląsko-Dąbrowski.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU ŚLĄSKO-DĄBROWSKIEGO]

[PD 1kzd_2t_067_19811004 – 39 minut 42 sekundy]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos ma Ryszard Błaszczyk. Proszę bardzo.

RYSZARD BŁASZCZYK

Dzień dobry państwu, nazywam się Ryszard Błaszczyk, reprezentuję załogę Huty „Katowice“, mój mandat – 29106. Jeżeli państwo pozwolą, to ja tutaj troszeczkę inaczej zabiorę głos, niż dotychczas moi przedmówcy mówili. Otóż z pełnym szacunkiem dla zjazdu, z pełnym uznaniem dla programu, który żeśmy tutaj wszyscy wspólnie opracowali, uważam, iż nie należy stawiać tak tej sprawy. Proszę państwa, my program – moim zdaniem – mieliśmy już wspólnie opracowany przez rzeszę dziesięciomilionową naszych członków, w porozumieniach, które podpisaliśmy. Uważam, że ten program przede wszystkim powinien być kierunkiem działania naszego związku.

Następna sprawa. Mówiliśmy tutaj cały czas o programie, o tym, co byśmy chcieli zrobić, co byśmy chcieli w tym związku mieć. Bardzo mało mówiliśmy o tym, w jaki sposób ten program zrealizować. Chyba wszyscy z państwa się ze mną zgodzą, że brak nam jest, niestety, instrumentów.

Jesteśmy w stosunku do władzy w tej chwili bezsilni. Biją w nas jak w bęben, bo wiedzą, że strajkować nie będziemy, a nic więcej nie mamy. Dlatego, proszę państwa, proponowałbym wziąć dwie rzeczy pod uwagę. Tak się złożyło, że akurat z upoważnienia KKP i władz regionu prowadziłem w czasie naszego zjazdu rozmowy z ministrem Cioskiem na temat uchwały 199 i zachęt dla górników. Proszę państwa, w tym węglu jest straszna siła naszego związku…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję, dziękuję panu. Głos ma pan Andrzej Cierniewski.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak, chwileczkę, do pana zastrzeżenie wpłynęło – mandat 29046, pan Labus Jerzy: „Pan Błaszczyk i pan Rozpłochowski, obydwaj koledzy, po prezentacji wieczornej na przewodniczącego, w niecny sposób urabiali opinie delegatów, negatywnie Lechowi Wałęsie, reprezentując zupełnie inną linię. Będzie im się źle pracowało, kiedy mówią, że Wałęsa zdradzi związek. Proszę o…”.

RYSZARD BŁASZCZYK

Proszę państwa…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o ciszę!

RYSZARD BŁASZCZYK

…jestem w takiej sytuacji, że niestety nie mogę udowodnić, iż czegoś takiego nie zrobiłem. Myślę, że państwo sami to ocenią. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Głos ma Andrzej Cierniewski.

ANDRZEJ CIERNIEWSKI

Andrzej Cierniewski, górnik kopalni „Dymitrow”, żonaty, dwoje dzieci. Proszę państwa, byłem przewodniczącym MKS-u w Bytomiu, następnie przewodniczącym MKZ-etu bytomskiego, aż do czasu połączenia w Zarząd Regionalny Śląska i Zagłębia. Byłem członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej, gdzie brałem udział w pracach Krajowej Komisji Wyborczej oraz w negocjacjach z rządem, tak samo w czasie Krajowego Komitetu Strajkowego.

Zadania związku ogólnie: będę pilnował na pewno samorządu, chciałbym środków masowego przekazu pilnować, to jest źródło informacji. Uważam, że KKP popełniło jeden błąd. Jest to sprawa ważna. W negocjacjach powinniśmy się trzymać, że grupa, którą upoważniamy, podpisuje w formie parafowania. Natomiast dajemy czas związkowcom po to, żeby przyjrzeli się i zatwierdzili na forum KKP albo na forum związku to, co ustalimy. Inaczej rząd nas stale pogania i stale po prostu mamy pretensje do siebie.

Byłem członkiem partii 15 lat. Wystąpiłem na znak protestu 28 września tego roku. Uważam, proszę państwa, że za 2 lata… Żebyśmy się darzyli nawzajem zaufaniem. Bo to jest najważniejsza rzecz, która przeszkadza nam obecnie podejmować mądre, spokojne, potrzebne decyzje, które ukierunkują prace. Bo zadań jest naprawdę bardzo dużo. Proszę o pytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jedno pytanie: jak pan się zachowa, kiedy będąc na Komisji Krajowej, na posiedzeniu, będzie pan miał przedstawić stanowisko regionu, zdecydowane, a kolega Wałęsa będzie chciał iść na kompromis?

ANDRZEJ CIERNIEWSKI

Kompromis polega, moim zdaniem, na tym, żeby dwie strony do jakichś granic się cofnęły. Jak na razie to kompromisy z rządem i w innych układach stosowane były na takiej zasadzie, że ktoś ustępował, a druga strona – wcale.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Dalszych pytań nie widzę. Jest? Niestety, przepraszam. Pan Stanisław…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To jeszcze Komisja Mandatowa…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Wpłynęło zastrzeżenie trzech delegatów z tego samego regionu: 29099, pan Banaś Ryszard, pan Kazimierz Krajewski i pan Franciszek Chodakowski, że w prawyborach otrzymał za mało głosów pan Cierniewski. Chciałam powiedzieć, że pan Cierniewski nie kandyduje z listy prawyborów, tylko na zgłoszenie indywidualne.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za to wyjaśnienie.

Proszę o zabranie głosu pana Stanisława Czarnotę.

STANISŁAW CZARNOTA

Stanisław Czarnota, w 1975 r. rozpocząłem pracę na kopalni „Jaworzno” jako górnik. Pracując, ukończyłem technikum górnicze. W tej chwili, wspólnie z kolegami kieruję organizacją związkową na kopalni, w której w „Solidarności” jest 7,5 tys. członków.

Trzy rzeczy – w głównej mierze – wytyczają mi ewentualną pracę w Krajowej Komisji związku: więc jest to statut związku, realizacja zawartych porozumień i program związku. W pierwszej kolejności należy przeanalizować program, podjęte uchwały na zjeździe, posegregować je pod względem ważności i kolejności realizacji. Aby program ten był realizowany, należy ustalić zakres obowiązków oraz grupę do działań bieżących oraz tzw. zaplecze, która to grupa będzie opracowywała sposoby praktycznej realizacji programu, przez co unikniemy zaskakiwania nas programami rządowymi. Grupa ta współpracowałaby z krajowymi sekcjami, tak więc Komisja Krajowa miałaby przegląd zagadnień wszystkich grup pracowniczych w kraju. Taki podział spraw ułatwi delegatom rozliczenie Komisji Krajowej na następnym zjeździe. Nie możemy dopuścić, aby za wszystko rozliczać przewodniczącego i ewentualne uchybienia nie miałyby konkretnego adresata.

Ale zanim przystąpimy do realizacji naszych wielkich programów, musimy zacząć porządek od własnego podwórka. Chciałbym zwrócić tu uwagę przede wszystkim na nasz kolportaż związkowy. Tak jak wszyscy widzimy, ceny tych samych znaczków są różne w różnych dniach. To samo jest z prasą. Na naszych…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pan Jarosław Gliszczyński ma głos.

JAROSŁAW GLISZCZYŃSKI

Jarosław Gliszczyński, psycholog z II Kliniki Psychiatrii Śląskiej Akademii Medycznej. Jestem przewodniczącym koła w mojej klinice.

Obawiamy się, wielu ludzi tutaj się obawiało, że jeśli kryzys będzie się pogłębiał, to wielu ludzi odwróci się nie tylko od rządu i partii, ale również i od nas część z nich może się odwrócić. Sądzę, że związek w tym zakresie może zrobić wiele z tego, czym się nie, w za małej mierze się tym zajmował. Ludzie muszą widzieć, że zajmujemy się nie tylko sprawami wielkimi, ale że coś konkretnie robimy im, żeby pomóc im przetrwać kryzys i żeby np. przetrwać najbliższą zimę.

Co mnie interesuje, czym chciałbym się zajmować przede wszystkim? Uważam, że „Solidarność” to jest przede wszystkim solidarność z tymi, którzy są słabsi, którym trudno jest mówić własnym głosem. W związku z tym chciałbym zwrócić uwagę na sprawy ludzi niepełnosprawnych, sprawy chorych psychicznie, jak również dzieci, ludzi starych. To są te grupy ludzi.

Uważam również, że szalenie ważne są sprawy rodziny. Całe zło systemu społecznego skupia się często właśnie na rodzinie. Uważam, że potrzebne jest między innymi zorganizowanie związkowej sieci poradnictwa rodzinnego. Jeszcze ważniejsze są działania mające na celu integrację społeczności lokalnych. Takie np. jak solidarność rodzin, jak różnego rodzaju formy samopomocy społecznej, sprawa alkoholizmu i narkomanii, w ogóle wszelkiej patologii społecznej. Dotychczas to było u nas zwalczane tylko kijem i hasłem. Jest cały szereg działań, które możemy zrobić. Przede wszystkim w oparciu o środowisko. Podtrzymujące środowisko. Cały szereg inicjatyw środowiskowych typu: kluby środowiskowe, różnego rodzaju społeczności lecznicze. Konkrety tych spraw przedstawiłem do protokołu. Niestety, nie zdążyłem na ten temat wystąpić. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo.

Pan Ryszard Iwan.

RYSZARD IWAN

Imię – Ryszard, nazwisko – Iwan. Ale to tylko nazwisko. Moje poglądy – łagodnie mówiąc – idą co najmniej w innym kierunku. Programem dla mnie będzie to, co wspólnie tutaj na sali wypracujemy, a przede wszystkim to, co nasunie i wypracuje nam życie.

Wywodzę się z małego śląskiego miasteczka Lubliniec, które zalicza się do tych małych miast w kraju i miast, których w Polsce jest bardzo, i to bardzo dużo. Dlatego właśnie zgodziłem się i zdecydowałem się kandydować do Krajowej Komisji Porozumiewawczej. W tych właśnie miastach bowiem małych działa i żyje co najmniej połowa naszych mieszkańców i członków naszego związku. Dlatego też swoją rolę w KKP widzę jako orędownika spraw tych właśnie członków. Będę się starał być orędownikiem, i to orędownikiem w obie strony: od członków do Komisji Krajowej i od Komisji Krajowej do członków, co zapewni – moim zdaniem – zaktywizowanie tej ogromnej rzeszy naszych związkowców.

Z racji mojego nietypowego dla Śląska zawodu nie są mi również obce sprawy wyżywienia i rolnictwa. Jestem zwolennikiem samokrytycyzmu, a przede wszystkim samodyscypliny wśród członków, a nadto wśród działaczy związkowych. Jestem członkiem zarządu regionu, nie jestem jednak zatrudniony bezpośrednio w zarządzie regionu, co ułatwi mi przekazywanie…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

RYSZARD IWAN

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos ma pan Tadeusz Jedynak.

TADEUSZ JEDYNAK

Tam jest mała nieprawidłowość – jestem pracownikiem kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu, a nie KWK „Jastrzębie”. Przez strajk na tej kopalni, następnie przez Międzyzakładową Komisję Strajkową byłem członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej, w prezydium.

Co bym miał robić w prezydium? Przede wszystkim negocjowałem wszystkie sprawy górnicze, jakie wchodziły na Krajową Komisję Porozumiewawczą, z dość skutecznym skutkiem. Chodzi przede wszystkim o to, że nadal dąży się do skłócenia górnictwa z resztą związku. Do skłócenia wewnątrz górników. Są to dość ciężkie i drastyczne sprawy i przede wszystkim razem z górnikami chciałbym się tymi sprawami, proszę państwa, zajmować. Przede wszystkim stać na gruncie porozumień jastrzębskich, jako że byłem sygnatariuszem tych porozumień. Jest tam masę spraw górniczych, które do tej pory nie są zrealizowane, i tych spraw, właśnie będąc w KKP, można by było pilnować. Nie można dopuścić przede wszystkim do tego, żeby górnicy stracili tak utracone te wolne soboty, które tak ciężko wypracowali.

Następna sprawa: chciałbym, żeby KKP, jak już będzie wybrane, pracowało całe, nie tak jak było do tej pory, że garstka ludzi z regionów, z KKP, czy Prezydium, a reszta – wiadomo jak to było, a zarzuty później idą na wszystkich.

Chciałbym się ustosunkować do sprawy z 22 września, to jest do tego kompromisu. Sprawa wyglądała w ten sposób, że mimo to, że twierdziłem, że jest uchwała zjazdu, głosowałem za kompromisem. Głosowałem dlatego, bo znam odczucia przynajmniej z kopalń z Rybnickiego Okręgu [Węglowego], z mojego okręgu, że wywalczenie, inaczej nie można było tego wywalczyć, jak tylko strajkiem generalnym, nie było innej formy nacisku. A wiem – i mogę tutaj nawet dać sobie głowę obciąć – że w tamtym okresie nie spowodowalibyśmy strajku generalnego…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Józef Kula.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chwileczkę, Komisja Mandatowa…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Dwa zastrzeżenia wpłynęły o bardzo podobnej treści. Podpisane przez: Koźbiał Antoni[14], Turkiewicz Adam, Sławek Czesław[15], Birg [Bazan] Mieczysław[16], Sadowski Roman[17] oraz Kędracki[18] i Krajewski[19]. Wszyscy z tego samego regionu co kolega. „Dlaczego nie uczestniczysz w obradach zjazdu i nie brałeś udziału w głosowaniu na przewodniczącego związku?” i prośba o wyjaśnienie zjazdowi.

TADEUSZ JEDYNAK

Proszę państwa, nie byłem dwa dni obecny, gdyż jeden dzień przez Lecha Wałęsę byłem wyznaczony do negocjowania tych rozmów z górnikami. Całą noc nie spałem, musiałem lecieć do Katowic, tam było spotkanie w sprawie Arenta i w sprawie uchwały 199, później następną całą noc musiałem nie spać. Później, jak przyjechałem, to była trzecia noc, gdzie były te prawybory do godz. 5.00 rano, czyli trzy noce nieprzespane.

Z drugiej strony, ja już tę sprawę wyjaśniałem na zebraniu właśnie naszych delegatów w regionie – po prostu mam kłopoty żołądkowe i w tym dniu po prostu się źle czułem. No nie wiem, jak to się fachowo nazywa. Jak ktoś chce wiedzieć, jaki to był przypadek, to na ucho powiem, no, wstydzę się. Przepraszam.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Bardzo proszę, pan Józef Kula.

JÓZEF KULA

Życiorys mój jest do wglądu tam, na zewnątrz, w holu. Jedno chciałem tylko zaznaczyć, że w latach [19]47–[19]56 byłem w seminarium misyjnym, gdzie zdałem egzamin dojrzałości, ukończyłem trzyletnie studia filozoficzne i rok studiów teologicznych. Za radą przełożonych wróciłem do życia świeckiego, ale właściwie to, co tam zdobyłem, to toczyło się poprzez wszystkie prace, które później wykonywałem.

Nigdy nie wykonywałem nic – i nawet tę pracę fizyczną w kopalni – jako zawód, tylko zawsze jako powołanie. I tak również pojmuję swoją pracę w „Solidarności”, kiedy zorganizowałem na tysiącosobowym zakładzie „Solidarność” i gdzie byłem przewodniczącym komitetu założycielskiego i po wyborach – przewodniczącym komisji zakładowej.

Mam uszanowanie i poważanie dla wszystkich, tak dla wierzących, jak i dla niewierzących. Tylko nie mam uszanowania dla tych, którzy mają dwie twarze. Nie występowałem często w czasie zebrań MKR, na zebraniach, ani tu na zjeździe, ale jedno zawsze miałem na oku – to była jedność „Solidarności”. I wtedy nie liczyłem się na to, jak będę przez niektórych kolegów oceniony, przez współczłonków, tylko zawsze swoje zdanie w obronie in…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu Kuli.

Proszę pana Jerzego Kurkowskiego.

JERZY KURKOWSKI

Szanowni delegaci, chciałbym zacząć od uzupełnienia swojej metryczki, która jest w materiałach rozdanych państwu, i powiedzieć, że od września ubiegłego roku byłem członkiem MKR Jastrzębie, a od stycznia br. członkiem prezydium, do czasu powstania Zarządu Śląska i Zagłębia. Byłem również jedną z osób kandydujących w Regionie Śląsko-Dąbrowskim na przewodniczącego zarządu regionu, którą to kandydaturę swoją przegrałem na rzecz Leszka Waliszewskiego. Byłem jednym z wielu, którzy zajmowali się organizowaniem Krajowej Komisji Służby Zdrowia i od ubiegłego roku stale i czynnie pracowałem. Brałem udział w wielu rozmowach i negocjacjach z komisjami rządowymi, zarówno w Gdańsku, jak i w Warszawie, dotyczącymi generalnie spraw ochrony zdrowia. Dzięki zaproszeniu kolegów z Nowego Sącza brałem udział również w rozmowach z komisją rządową i przewodziłem stronie „Solidarności” w rozmowach z komisją rządową, które dotyczyły ochrony zdrowia załóg górniczych.

Na rzecz zjazdu zdeklarowałem w I turze prace w Komisji Programowej, gdzie podjąłem się przewodzenia sekcji ochrony pracy i prawa pracy. I jedynie…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

JERZY KURKOWSKI

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo.

Pan Ryszard Kuszłeyko ma głos.

RYSZARD KUSZŁEYKO

Głównym polem mojego działania jest reforma społeczno-gospodarcza i samorządy. A podczas strajku byłem rzecznikiem prasowym. Myślę, że chyba po prostu najlepiej będzie, jeśli państwu powiem, jak wyobrażam sobie ogólną charakterystykę. Otóż myślę, że jestem pragmatykiem. Nie znaczy to, że unikam jakichś uderzeniowych akcji. Myślę, że właśnie takie akcje mogą się czasem okazać najbardziej skuteczne. Jeśli mam możliwość dobierania osób do współpracy, to kryteriami są jedynie sprawy przydatności dla realizacji głównych zadań związku. A za zadanie takie uważam rozluźnienie przymusu politycznego i podźwignięcie gospodarki kraju.

W swojej działalności w „Solidarności” chciałbym kierować się zasadą wypróbowaną już w dość długim życiu, a mianowicie, żeby rozpatrywać wszystkie drogi, jakie wiodą do realizacji celu, a zwłaszcza tzw. drogi nieprzetarte. I stąd właśnie wzięło się moje wystąpienie w sprawie konieczności rozszyfrowania wielkiej niewiadomej ze wschodu i niegodzenia się z jej wiecznym nieodgadnieniem, jak chciał kolega Rulewski.

Jestem głęboko przekonany, że już w chwili obecnej „Solidarność” powinna zdecydowanie określić, iż warunkiem stabilizacji tego kraju jest przeprowadzenie wolnych wyborów parlamentarnych.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma pan Jan Łużny.

JAN ŁUŻNY

Ja chciał na początku wam powiedzieć jedna rzecz. Zapisał żech się do głosu w poniedziałek, dopiero dzisiaj mi go dali. Jakbym się nie zapisał do kandydowania, to byk tego głosu nie dostał wcale.

I teraz ja tu przyjechał, tu, na zjazd „Solidarności”, na związki, a jo widzę, że wszyscy ino o partii gadają, jeden w trampkach się wybiera na Rusa, Geremek… [gwar, śmiech]. Czekajcie! Geremek chce naród żywić, a dzieci historii, moje dzieci, by historii piekarz bedzie uczył. Nie jest to śmiech! Jak to się wyobrażają ludzie?

Chcecie Komisję do spraw Ochrony Środowiska robić. Jaką Komisję do spraw Ochrony Środowiska? Trzeba się przyjąć na zakład i powiedzieć dyrektorowi: „Ten komin nie będzie kopcił, bo ja jest specjalista, jo widzę, iże ten komin kopci i truje ludzi”. A komisja – siedzieć przy stole to każdy może. Ja też mogę se siednąć tu, na tej scenie [oklaski].

I jak się rozchodzi, to mam więcej do powiedzenia wam takich prostych spraw związkowych – jak my mamy walczyć. Bo wy chcecie ino strajkami kogoś zrujnować. To jest śmiech. Strajki – to ludzie niektórzy na zakładach, to im się rzygać chce. Ale musicie wiedzieć jedno: iże jak nam aresztują górnika, jak Arenta zabierali do arestu, to mogła się cała kopalnia zgłosić i powiedzieć, powiada: „My jesteśmy tak samo winni i, prokuratorze, zamknij nas razem z nim”. Zamknąłby ich? Nie. A strajku by nie było. Nie by było ciekawe. A potem prokuratora by my oddali do sądu, że nie przestrzega przepisów kodeksu karnego [śmiech]. To by było fajnie.

Tu, ludzie przy bramie, jak podali, iże cygarety zdrożeją, żaden się nie pytał tych szoferów, co jeżdżą z nami, iże na cygareta będzie godzinę jeździł. Na paczkę cygaret. Żaden się nie pytał tych robotników, co nas tu wpuszczają, iże skąd cygarety. Za co kupi ten robotnik? A nie idzie ich zrobić na lewo. A może węgla za granicę nie wyślemy i będziemy rolnikom dzielić i nam. I teraz – albo rząd do nas przyjdzie, abo nie przyjdzie. Jak my raz zrobiliśmy strajk, to możemy spróbować węgla za granicę nie wysłać. Idzie to zrobić. I to idzie całkiem lekko.

Cały czas słuchamy doradców. Ja wam powiem, czym się różni doradca ode mnie. Ja skończył szkołę…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo pana przepraszam…

JAN ŁUŻNY

Dobra [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o spokój, proszę państwa. Głos ma Zbigniew Malinowski.

ZBIGNIEW MALINOWSKI

Zbigniew Malinowski, lat 46, 30 lat pracy w Hucie „Baildon”, na różnych stanowiskach wydziału walcowni bruzdowej, ostatnio jako walcownik brygadzista. Przewodniczący komisji zakładowej reprezentującej 8 tys. członków, czyli 92 procent stanu załogi.

Za najważniejszą sprawę, gdy zostanę wybrany, uważam realizację wszystkich uchwał tego zjazdu, jak i działań, zgodnie z zatwierdzonym statutem, jak również doprowadzenie do realizacji podpisanych porozumień z Gdańska, Szczecina, Jastrzębia, Huty „Katowice” i wszystkich podpisanych w zakładach pracy i w instytucjach. Reprezentując bezpośrednio środowisko robotnicze i kadrę inżynieryjno-techniczną Huty „Baildon”, jak i Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, wsłuchany bezpośrednio w ich utyskiwania…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam kolegę.

Proszę szanownych delegatów, robimy krzywdę temu, który w tej chwili występuje. Bardzo proszę o ciszę. Proszę bardzo kontynuować.

ZBIGNIEW MALINOWSKI

Reprezentując bezpośrednio środowisko robotnicze i kadrę inżynieryjno-techniczną Huty „Baildon”, jak i Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, wsłuchany bezpośrednio w ich utyskiwania, będę mógł na bieżąco przekazywać nastroje i żądania, jak i odwrotnie.

Uważam, że zjazd winien zakończyć walkę o związek, wszystkie personalne rozgrywki i wziąć się za pracę dla dobra związku. Tego będę żądał od Prezydium KKP. Domagał się będę porozumień i współpracy z rolnikami indywidualnymi. Doprowadzania do nauczania prawdziwej historii w szkołach. Jawności działania i podejmowanych decyzji przez Prezydium KKP. Jawności spraw finansowych i budżetowych. Będę rzecznikiem takiego programu, który będzie zjednywał nam coraz to nowe rzesze członków.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, czas minął.

Proszę pana Michała Mąsiora.

MICHAŁ MĄSIOR

Szanowni delegaci, po pierwsze, aby była jasność – nie jestem człowiekiem trybuny. Uważam, że w „Solidarności” nie nazwisko się liczy, ale konkretna postawa programowa. Moim nazwiskiem jest przecież 10 tys. wyborców lub 10 mln, o czym państwo sami zadecydują.

I po drugie: zapisu w kolumnie 7 list wyborczych nie umiem wytłumaczyć niczym pikantnym. Po prostu uważam całą sprawę za niebyłą i rzeczywiście w moim szeregowym przypadku – bezpłciową nawet. Moment, kiedy oświadczenie Biura Politycznego prawie że wyprzedziło bydgoskie wydarzenia, był agonią tego zapisu, a ironia polega na tym, że ja jako fachowiec w zakresie budownictwa wodnego kiedyś rzeczywiście miałem prawo wierzyć w program „Wisła”.

I wreszcie to, co oferuję Krajowej Komisji. Otóż moja praca w zespole problemowym VII i wystąpienie plenarne tutaj tę ofertę ujawniło. Jestem wymagający dla siebie i innych. Cenię słowo i dlatego też dopilnuję, aby zapis 4 na stronie ankiety, niestety niepokazywanej w komputerach – pokazuje się stronę 2 – stanowił dokument rozliczenia tych, których państwo wybiorą. Uważam ten fragment ankiety za najistotniejszy do poznawania sylwetek.

Nie jestem od polityki, ale od mechanizmów uruchamiających program związku i jego statut. Zobowiązuję się najpóźniej do końca tego roku – a za to tutaj deklaruję odpowiedzialność przed wami – uruchomić organizacyjnie, jak mi się wydaje, w nowatorski dla central związkowych znanych mi w Europie sposób, Biuro ds. Ergonomii i Warunków Pracy w randze centralnej inspekcji, z siatką obejmującą wszystkie ogniwa związku, na komisjach zakładowych skończywszy. Jestem rzeczoznawcą do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, przepraszam.

Głos zabierze pan Kazimierz Michałowski.

KAZIMIERZ MICHAŁOWSKI

Kazimierz Michałowski, 52 lata, przewodniczący komisji zakładowej, członek zarządu regionalnego.

Proszę państwa, bardzo często przewija się zarówno na tej sali, jak i w holu, słowo „konfrontacja”. Jedni mówią, że ona się zbliża, drudzy mówią, że się oddala, trzeci mówią, że powinniśmy unikać. Faktycznie ta konfrontacja już trwa. Po zjeździe partia, frontalny atak środkami masowego przekazu, rozpoczęła z nami tzw. wojnę psychologiczną. Następnie zaczęły organa prokuratorskie rozpoczynać sfingowane dochodzenia przeciwko członkom „Solidarności”, działaczom w szczególności, dalej – osadzać, wytaczać procesy. Następnie zafundowano nam wspaniałą ustawę o samorządach. Dalej – nie tylko zafundowano nam podwyżkę płac, nie licząc się ze zdaniem związku.

W związku z tym mój punkt widzenia jest taki, że po zjeździe, w trybie przyspieszonym, Krajowa Komisja powinna się zebrać i przeprowadzić szczegółową, szybką analizę sytuacji, jaka istnieje w kraju.

Dalej – nie powinna Krajowa Komisja na skinienie starego gracza, cwaniaka, jakim jest pan Rakowski – który gra kartami z lat [19]45/46–[19]48, które są znakowane, zaczyna z nami grać – żebyśmy po raz trzeci przegrali batalię. Przegraliśmy batalię w marcu, przegraliśmy w sierpniu. Teraz z panem Rakowskim musimy zagrać kartami „Solidarności”. Bo to, co się robi teraz przeciwko „Solidarności”, przypomina nam, jak postąpiono ze Stronnictwem Pracy, Polskim Stronnictwem Ludowym, jak postępowano z PPS. W ten sam sposób likwidowano, unieszkodliwiano, zastraszano członków tych organizacji. Ta sama metoda stalinowska jest stosowana teraz.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Przepraszam.

Głos ma pan Włodzimierz Nawara.

WŁODZIMIERZ NAWARA

Włodzimierz Nawara, górnik z Kopalni Węgla Kamiennego„Jastrzębie” w Jastrzębiu.

Proszę państwa, z tej trybuny i nie tylko zresztą z tej, na co dzień, ktokolwiek zabiera głos i mówi o wyjściu Polski z kryzysu gospodarczego – albo zaczyna, albo kończy swoją opowieść na węglu. Chciałbym, aby forum Komisji Krajowej było forum, na którym mogą wypowiedzieć się w sprawach górnictwa prawdziwi górnicy – ci, którzy bezpośrednio pracują, wydobywają ten węgiel. Jako że w tej chwili, jeżeli już mówią górnicy o tym węglu, to mówią to tacy górnicy, jak na kopalni „Szczygłowice” na przykład.

Jeśli idzie o samą Komisję Krajową, chciałbym, żeby to była komisja reprezentowana przez wszystkie warstwy społeczne, aby wtedy była wiarygodna w społeczeństwie, aby jej decyzje nie były podważane. Dlatego że w przeciwnym przypadku Komisja Krajowa może stać się dowództwem bez wojska, a związek, jako masa, nie będzie miał tej kierowniczej siły. Dziękuję. Proszę o pytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję panu bardzo.

WŁODZIMIERZ NAWARA

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos ma pan Stanisław Okoński.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_067_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_068_19811004]

STANISŁAW OKOŃSKI

Szanowni delegaci, szanowni państwo, nie mam wyższego wykształcenia, ale mam wyższe doświadczenie życiowe. Mam 53 lata. Byłem żołnierzem AK, następnie brałem udział w powstaniu warszawskim, następnie byłem w opozycji zbrojnej zaraz tuż po wojnie, za co zostałem skazany na długoletnie więzienie Rejonowym Sądem Wojskowym w Krakowie.

I uważam, z tego doświadczenia, jeżeli nasza „Solidarność” będzie na co dzień miała sojusznika w mądrości, w rozwadze, w odwadze, osobistej dyscyplinie – zwyciężymy. Sztandar „Solidarności”, który został zroszony krwią i łzami, doprowadzi nas do pełnego i całkowitego zwycięstwa.

Nie należy się przerażać takimi czy innymi niepowodzeniami. Uważam, że jeżeli znajdę ten kredyt zaufania u was, państwa, a będę w tej Komisji Krajowej, to będę starał się tak traktować statut związkowy, jak ksiądz brewiarz. Dla mnie to będą świętości, jak również dla mnie będzie wielka świętość wasze uchwały – nie tylko te z dnia dzisiejszego, ale te dawne, które może zostały już przykurzone czasem. Dziękuję uprzejmie za uwagę [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy są pytania? Nie widzę. Dziękuję bardzo.

Głos zabierze pan Józef Patyna.

JÓZEF PATYNA

Pracuję już 17 lat jako górnik-ślusarz w kopalni „Siersza” w Trzebini. Co chciałem powiedzieć? Jestem przeciwny działaniu wszelkiego rodzaju partii w związku zawodowym. Jestem zdania, aby partia wyszła poza zakłady pracy, a działał na terenie zakładu tylko związek zawodowy.

Interesuje mnie sprawa walki z biurokracją w naszym związku. Na samym początku mówiliśmy o tym, że aby się bronić przed zarzutem wszelkiego rodzaju papierków, a teraz sami produkujemy uchwały i jest tego tyle, że – jak sami wiemy – nie potrafimy niektórych realizować.

Następna sprawa, o której myśmy już zapomnieli: konsekwentnie doprowadzić do końca zrealizowanie porozumień podpisanych w ubiegłym roku. Ludzie na dole na to czekają. Mam propozycję, aby rozmowy z rządem przenieść z zacisznych gabinetów na większe zakłady pracy. Wtedy panowie, którzy mają te sprawy załatwić, prędzej to zrobią.

Od niedawna jestem członkiem zarządu regionu. Dotychczas pracowałem w Komisji Zakładowej w kopalni „Siersza”. Znam i czuję górnictwo. Wiem, jak górnictwo reaguje na tego typu rzeczy, które mają miejsce ostatnio – podwyżka cen ryb, podwyżka cen papierosów, to jest wszystko związane z uchwałą 199. Musimy zwrócić na to uwagę, że jeżeli górnicy wezmą 15 października pieniądze za przepracowane soboty, może dojść do podziału związku.

Koledzy! Wy tutaj siedzicie i reprezentujecie własne zdanie. Nie wiecie, jak zareagują wasi wyborcy. Należy tu, na tym zjeździe, podjąć wspólną uchwałę protestującą przeciwko preferowaniu górnictwa w ten sposób. Górnik ma zarobić, ale w czarne dni, a nie za soboty mieć taką rekompensatę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę, głos zabierze pan Janusz Rejdych.

JANUSZ REJDYCH

Spróbuję państwu przedstawić, jakimi motywami kierowałem się, kandydując do Komisji Krajowej. Otóż, po pierwsze dlatego, że moja droga do związku była dość zawiła – tam były takie różne historie związane z występowaniem ze związku branżowego, z rozwiązywaniem rady zakładowej. W każdym razie oficjalną deklarację do związku złożyłem stosunkowo późno, bo w listopadzie. Natomiast w tej działalności występowały takie elementy, że pracując w wielozakładowym przedsiębiorstwie, w zarządzie tego przedsiębiorstwa, spotykałem się często z zapytaniami o radę. Wydaje mi się, mam tę śmiałość twierdzić, że chyba te rady, które swoim kolegom pracującym na terenie siedmiu województw dawałem dobre, bo o te rady coraz częściej do mnie się zwracano. To był jeden chyba moment.

Drugi moment, to pozwolę sobie zauważyć, że miałbym chyba coś do powiedzenia – aczkolwiek nie mam wykształcenia wielkiego, czyli wyższego – że miałbym coś do powiedzenia w dialogu między panem docentem Kurowskim a doktorem Bugajem.

Poza tym miałem zaszczyt uczestniczyć w jednym posiedzeniu Komisji Krajowej i wydaje mi się, że będę tam przydatny.

Tu przede mną kolega mówił o sprawie górnictwa. Ja tylko państwu chcę powiedzieć, że być może, że będzie nam tej zimy nie tylko zimno, ale również i ciemno. To jest, niestety, zagrożenie.

Ponieważ pełnię w tej chwili funkcję przewodniczącego komisji zakładowej oraz członka zarządu regionu, w mojej konkretnej sytuacji ja nie widzę możliwości pogodzenia trzech aż funkcji, więc złożę rezygnację z jednej z funkcji. W tej chwili trudno jeszcze powiedzieć z której. Po prostu chciałbym oddać się tej sprawie tak, jak umiem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam pana. Dziękuję bardzo.

JANUSZ REJDYCH

Ja też przepraszam.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Pan Andrzej Rozpłochowski.

ANDRZEJ ROZPŁOCHOWSKI

Rozważając program działania związku, należy stwierdzić, że podstawową jego funkcją jest stałe wpływanie na stan praw ludzkich w naszym kraju, rządzonym w myśl obowiązującej doktryny w systemie tzw. dyktatury proletariatu. Dyktatury, czyli swoistej tyranii, która, jak można stwierdzić, ingeruje nie tylko w sferę praw ludzkich i wolności obywatelskich, ale również w sferę gospodarczą i majątkową każdego człowieka. Słysząc o różnych tyranach, wiem, że zawsze wybierali dwie możliwości: rządzić bogatymi niewolnikami lub wolnymi nędzarzami. Nasz system zawładnął sferą praw ludzkich, ale i również perspektywami majątkowymi jednocześnie.

Chcę stwierdzić, że jeśli miałbym widzieć swoje miejsce w Komisji Krajowej, to przede wszystkim stałbym na straży szerszego ugruntowania i urzeczywistnienia bardziej realnego od tego wszystkiego, co żeśmy zdobyliśmy w ciągu roku. A zdobyliśmy niemało. Zdobyliśmy dzięki jednemu warunkowi: że udowodniliśmy władzy, że zamykanie dyskusji nie polega na zamykaniu dyskutantów. Zdobyliśmy w zakresie wolności praw ludzkich prawo do swobodnego zrzeszania się, między innymi w związki zawodowe. W zakresie wolności myśli i słowa – ograniczenie cenzury. W zakresie obrony dalszych praw pracowniczych – prawo do strajku. Dalsze prawo to prawo do negocjacji i rozmów z władzami i pracodawcą.

Wiedząc, że takie są sytuacje, jeśli związek stanie na stanowisku, że rzeczywiście ciężko w różnych sprawach rozmawiać i…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

ANDRZEJ ROZPŁOCHOWSKI

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos zabierze pani Elżbieta Seferowicz.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Chwileczkę, Komisja Mandatowa. Do pana Rozpłochowskiego dwa zastrzeżenia: jedno, to, które złożył pan Labus Jerzy, dotyczące pana Błaszczyka i Rozpłochowskiego o urabianiu opinii Lechowi Wałęsie, i drugie, które przeczytam w całości, złożył pan Andrzej Służalec, mandat 29084:

„Kolega po walnym zebraniu delegatów i wyborze władz regionalnych nie dokonał rozliczenia z działalności MKZ Katowice i nie powrócił do swojej pracy zawodowej. Samozwańczo kontynuuje działalność w siedzibie byłego MKZ, którą członkowie naszego związku nazywają »robotą rozbijacką«”.

ANDRZEJ ROZPŁOCHOWSKI

Odpowiadając na pierwsze pytanie, nigdy nie stwierdzałem takiego zarzutu, że Wałęsa czy ktokolwiek zdradza związek. Sądzę, że zadający pytanie, tak publicznie, zrobił to w sposób jednoznaczny. Natomiast jeśli chodzi o drugie pytanie, to pytanie jest szersze. Jeśli tutaj, żeby odpowiedzieć państwu, to chcę powiedzieć, że nasz związek, nasz MKZ w regionie byłego MKZ-etu Katowice, prowadził dość szeroką działalność i siłą rzeczy, w tej chwili z wielu spraw musiał się rozliczać, żeby rzeczywiście przekazywać wszystko, i uważam to pytanie rzeczywiście za nieadekwatne do sytuacji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos oddaję pani Elżbiecie…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

To nie były pytania, to były zastrzeżenia. To nie były pytania.

ELŻBIETA SEFEROWICZ

Uzupełnienie danych: jestem lekarzem dermatologiem, obecnie zrezygnowałam z funkcji konsultanta wojewódzkiego i kierownika przychodni na rzecz pracy w związku, nie odchodząc oczywiście od zawodu. Oprócz wymienionych w karcie funkcji, jestem również członkiem Krajowej Komisji Koordynacyjnej Służby Zdrowia i prowadziłam jeden z zespołów roboczych negocjujących w ministerstwie.

Jeśli państwo mnie zaakceptujecie, w Komisji Krajowej widziałabym swoją działalność w zakresie ochrony zdrowia, ochrony środowiska, jak również problematyce szkolenia związkowego, prowadzonego przez wszechnice niezależne merytorycznie. Tym problemem zajęłam się również obecnie w regionie.

Ponadto, chciałabym wpłynąć na poprawę organizacji pracy związku, tak aby przyszły zjazd krajowy trwał co najmniej o połowę krócej.

Biorąc pod uwagę ważność tych problemów, uważam, że w obrębie Komisji Krajowej powinien powstać Zespół ds. Ochrony Zdrowia, Ochrony Pracy i Ochrony Środowiska, współpracujący z odpowiednimi sekcjami i komisjami.

Warunki zdrowia to nie tylko służba zdrowia, to również wyżywienie, mieszkanie, warunki pracy, warunki odpoczynku, a także realizacja swobód i praw obywatelskich. Walcząc o zdrowie, trzeba walczyć o spełnienie tych warunków. W obecnym systemie polityczno-społecznym również ochrona zdrowia została doprowadzona do katastrofalnego stanu i rząd niewiele potrafi zrobić w tym zakresie. Realizacja porozumień gdańskich jest prawie żadna. Należy żądać realizacji porozumień, punktu 16, należy żądać również raportu o stanie zdrowia społeczeństwa. Prawdopodobnie, biorąc pod uwagę wartość dotychczasowych raportów, związek będzie musiał czynić własne opracowania. Raport…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję pani.

Głos ma pan Jerzy Szafko.

JERZY SZAFKO

Szanowni państwo, krótko o swojej działalności w „Solidarności”, poza zakładem pracy oczywiście. Od października uczestniczę w organizowaniu Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej Placówek Polskiej Akademii Nauk. Tam nasza praca doprowadzała do rozmów typu resortowego, a także opracowaliśmy solidarnościowy projekt ustawy o Polskiej Akademii Nauk. Ta ustawa powinna zapewniać samorządność pracowniczą w akademii, a także samorządność nauki. Nasza grupa wyszła poza zagadnienia czysto akademijne i, jak państwo wiedzą, stanowi oczko w Sieci Wiodących Zakładów Pracy. Jestem delegatem komisji akademijnej do regionalnego oczka Sieci w Regionie Śląsko-Dąbrowskim. Tam działam od marca. Od sierpnia zostałem wybrany do zarządu regionu, gdzie pełnię funkcję łącznika między regionem a Siecią.

Chciałbym powiedzieć, jak wyobrażam sobie pracę w KKP. Wydaje mi się, że powstaje pewna szansa spowodowana tym, że stosunkowo duże, liczne osobowo delegacje z dużych regionów będą działały na terenie KKP. Wydaje mi się, że można utworzyć pewną grupę osób, która zajmowałaby się sprawami bardziej perspektywicznymi, sprawami nie tylko bieżącymi. Myślę, że taka grupa stanowi pewną grupę doradczą i to specyficzną, bowiem odróżniam…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Głos oddaję panu Kazimierzowi Świtoniowi.

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Kazimierz Świtoń, 30 lat pracy zawodowej. Mój życiorys jest bardzo bogaty w walkę o prawa człowieka i ludzi pracy. Od roku [19]76 działałem czynnie w opozycji. Najpierw Ruch Obrony Praw Człowieka, a później byłem inicjatorem i współzałożycielem pierwszego po wojnie komitetu Wolnych Związków Zawodowych na Śląsku. Ten związek przetrwał, te nasze działanie dlatego, że stosowaliśmy bardzo ścisłą dyscyplinę związkową.

Chciałbym, aby w naszym związku ta dyscyplina też została przyjęta. Bez dyscypliny żaden program nie zostanie zrealizowany.

Niepokoję się tylko, że bardzo często w naszych pismach stosuje się cenzurę. Walczymy z cenzurą państwową, a – jak wiemy – w naszych związkowych pismach się ją stosuje. Tutaj zresztą macie dowód na ostatnio wydanej przez BIPS książce.

Proszę państwa, rzeczywiście były to trudne lata walki o te prawa, które w naszym okręgu, szczególnie w śląskim okręgu, w tym takim zamordyzmie, przetrwaliśmy. Proszę o pytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę ósemkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja się chciałem dowiedzieć, jaki zakład pracy pan reprezentuje?

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Proszę? Nie słyszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Członków związku z jakiego zakładu pracy pan reprezentuje?

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Jaki… Z kopalni „Wujek”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Trójkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja jestem ciekawy, czy kolega Świtoń będzie prowadził taką robotę w KKP, jak w MKZ-ecie Katowice. Taką rozbijacką.

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

To znaczy jaką rozbijacką?

GŁOS NIEROZPOZNANY

No to przecież wie kolega, że nie było między wami zgody, że kolega jest niezgodny do współpracy.

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

To znaczy jak niezgodny, chciałbym wiedzieć, kolego? Może tak dokładnie mi kolega określi.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę zaprzeczyć albo odpowiedzieć. Proszę nie…

KAZIMIERZ ŚWITOŃ

Nieprawda. To jest nieprawdą. Chciałem tylko, żeby były zasady moralne stosowane.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie mogliście…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Kończę tą dyskusję, czas minął.

Głos oddaję panu Markowi Wachowi.

MAREK WACH

Nazywam się Marek Wach, jestem automatykiem w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Tychach, gdzie 28 sierpnia [19]80 r. byłem współorganizatorem oraz później przewodniczącym komitetu strajkowego. Myślę, że sukcesem tego komitetu strajkowego było to, że wtedy poparliśmy tylko i wyłącznie 21 postulatów z Wybrzeża oraz spowodowaliśmy, że to poparcie ukazało się w Dzienniku Telewizyjnym, w wydaniu ogólnopolskim. Później komitet przekształcił się w komisję założycielską. Działałem później jako wiceprzewodniczący w MKZ Tychy. Z tego też ramienia brałem udział w obradach Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Brałem udział w majowych negocjacjach na temat dostępu naszego związku do środków masowego przekazu oraz w ostatnich rozmowach z Urbanem w sprawie transmisji z obrad zjazdu.

Po raz pierwszy w powojennej historii naszego kraju jesteśmy nie tylko świadomi, ale i zorganizowani. Jako społeczeństwo i jako naród. Myślę, że teraz mamy szansę, żeby te tragiczne wydarzenia, które się odbywały od [19]56 r., nigdy się nie powtórzyły.

Jako robotnicy często burzyliśmy złe struktury, jednak nigdy nie dawaliśmy konstruktywnych rozwiązań. Myślę, że teraz jest taka szansa, żeby to zmienić. Myślę, że jeśli się nie damy podzielić na ekstremistów i na liberałów, na robotników i na inteligencję, to naprawdę mamy dużą szansę, żeby te wspaniałe hasła zrealizować. To znaczy, żeby sprawiedliwość była sprawiedliwością, prawo było prawem, a wtedy Polska będzie Polską. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są pytania? [sygnał upłynięcia czasu – 2 min] O niestety! Dziękuję bardzo.

Pan Piotr Wiekiera ma głos.

PIOTR WIEKIERA

Nazywam się Piotr Wiekiera, jestem sędzią, orzekam w sprawach cywilnych, rodzinnych i ze stosunku pracy.

Czym chciałbym się zająć ewentualnie w Komisji Krajowej? Widziałbym tam dla siebie dwie dziedziny. Pierwsza – to dziedzina wewnątrzzwiązkowa, gdzie istnieje potrzeba stworzenia bądź udoskonalenia i ujednolicenia przepisów prawnych, związkowych, bo uważam za rzecz niedopuszczalną, żeby w każdym regionie czy nawet w każdej komisji pewne sprawy były regulowane na zupełnie dowolnych zasadach.

Druga dziedzina to dziedzina praworządności. Na tym polu jest bardzo dużo do zrobienia. Proszę państwa, ostatnio mamy przykłady, jak prokuratura szaleje, zamykając naszych działaczy pod byle jakim pretekstem. Mam czternastoletni staż pracy w wymiarze sprawiedliwości i to pozwoliło mi poznać pewne mechanizmy działania zarówno władz organów ścigania, jak i resortu sprawiedliwości i po prostu mógłbym wskazać parę takich czułych punktów, w które trzeba by było uderzyć, żeby doprowadzić do pełnej praworządności.

Posłużę się tu może takim przykładem z kopalni „Szczygłowice”. Proszę państwa, gdyby kopalnia „Szczygłowice” zaskarżyła Prokuraturę Wojewódzką w Katowicach o, powiedzmy, 35 mln za straty spowodowane strajkiem, za bezpodstawne aresztowanie, to prokuraturze wojewódzkiej by się na pewno odechciało w przyszłości zamykania ludzi. A po drugie, w przypadku, jeżeli jakąkolwiek stratę na zarobkach poniosą, wnieść około 7 tys. pozwów do sądu o odszkodowanie przeciwko prokuraturze wojewódzkiej. I, proszę państwa, można by jeszcze zrobić inną rzecz. Mianowicie, żeby sędziowie, którzy są w „Solidarności”, wyznaczali po jednej sprawie dziennie względnie…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Pan Witold Zalewski ma głos.

WITOLD ZALEWSKI

W Komisji Krajowej chciałbym zajmować się działalnością organizacyjną, a w szczególności problemami regionalizacji oraz struktury związku. Jest to zgodne z profilem mojej pracy zawodowej oraz dotychczasową działalnością w związku.

Za najważniejsze swoje działanie w tym zakresie uważam udział w zjednoczeniu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. W województwie katowickim istniało pięć MKZ-ów. Próby połączenia na drodze porozumienia stron zawiodły. W tej sytuacji jedyną drogą było przeprowadzenie wspólnych wyborów w regionie. Dla realizacji tego celu zawiązałem grupę społeczną, która opracowała propozycję struktury regionu oraz projekt ordynacji wyborczej. Prace te kontynuowałem w komisji organizacji wyborów, którą kierowałem przez ostatnie sześć tygodni. Komisja ta pełniła również funkcję komisji organizacyjnej walnego zebrania delegatów.

Jestem nieetatowym członkiem zarządu regionu, powierzono mi tam organizację i koordynację działań ośrodka prac społeczno-zawodowych, wszechnicy oraz komisji problemowych zarządu.

W pracach zjazdu uczestniczyłem jako koordynator II grupy tematycznej Komisji Programowej zajmującej się organizacją związku, gdyż uważam, że na tym polu jest bardzo dużo do zrobienia. Tylko sprawna organizacja prac Komisji Krajowej może zapewnić chociaż częściową realizację uchwał podjętych przez zjazd i KKP. Część ideologiczną państwu daruję, dziękuję. Czekam na pytania.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Proszę bardzo, pytania czy są na sali? Nie widzę. Dziękuję bardzo i dziękuję za…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Komisja Mandatowa. Chwileczkę.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Zastrzeżenie. Złożył je pan Sławek Czesław, 29077: „Będąc w organizacji wyborów w regionie, nie dopełnił formalności, gdyż nie miał poparcia pięciu delegatów i nikt o tym nie wiedział, gdyż zamanipulował” [śmiech].

WITOLD ZALEWSKI

Zarzut jest po prostu absurdalny, ponieważ podpisy składano na zebraniu Miejskiej Komisji Koordynacyjnej w Gliwicach, gdzie było około 100 osób. Kartę moją podpisał między innymi przewodniczący prezydium obecnego zebrania, kolega Jerzy Buzek, oraz kolega Krzysztof Rytwiński i kolega Krzysztof Rajpert, którzy są członkami komisji rewizyjnej regionu. Również kolega Jerzy Górny, który był członkiem komisji organizacyjnej wyborów oraz członkiem Krajowej Komisji Wyborczej, może te dane potwierdzić.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW SŁUPSK I ŚRODKOWO-WSCHODNIEGO]

[PD 1kzd_2t_068_19811004 – 24 minuty 11 sekund]

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

I dziękuję bardzo kandydatom z Regionu Dolnośląskiego i proszę do prezentacji kandydatów z Regionu Słupskiego. Jako pierwszy przedstawi się Stefan Korejwo.

STEFAN KOREJWO

Kilka danych o sobie, które nie są zamieszczone w karcie informacyjnej: lat 29, kawaler, inżynier mechanik, specjalność: maszyny i urządzenia rolnicze, przewodniczący Komitetu Strajkowego w Fabryce Maszyn Rolniczych w Słupsku, jeden z założycieli MKZ-etu w Słupsku.

Proszę kolegów i koleżanek, Lech Wałęsa w I turze zjazdu, w swoim dramatycznym wystąpieniu powiedział, że ludzie, członkowie związku oczekują od zjazdu chleba. Powiem to, co powiedziałem, pracując w zespole V tematycznym Komisji Programowej. Z Lechem wówczas się nie zgadzałem i dotychczas się nie zgadzam. My tego chleba tu nie upieczemy, na zjeździe. Naszym zadaniem jest pokazać dla ludzi, wypracować założenia, jak ma wyglądać piekarnia. A jeżeli nie upieczemy chleba, a mamy pokazać, jak ma wyglądać piekarnia, to trzeba sobie zadać pytanie: gdzie ten chleb można upiec. Powiem państwu na przykładzie, gdzie go można znaleźć, gdzie go można upiec. W fabryce, którą prezentuję, wstępne sondaże, przeprowadzone przez administrację przy współpracy z komisją zakładową, pokazują, że przy właściwym wykorzystaniu czasu pracy pracowników, organizacji pracy oraz tzw. odchudzania wyrobów można już w roku przyszłym podwyższyć zarobki średnio dla pracowników fabryki – i tu, uważam, istotna informacja – od 2500 do 3000 zł. To jest może bulwersujące, ale tam jest ten chleb. Jeżeli weźmiemy teraz pod uwagę…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poproszę do głosu pana Krzysztofa Szczygłowskiego [Szeglowskiego].

KRZYSZTOF SZEGLOWSKI

Proszę państwa, w pierwszym rzędzie – i to trzeba sobie otwarcie powiedzieć – najważniejszą sprawą w ogóle w naszym związku powinna być jawność naszego życia. Nie stać nas na to, żeby załatwiać pewne sprawy kuluarowo i nie mówić o nich głośno, tak żeby dotarły do wszystkich naszych związkowców. I to jest sprawa chyba dla nas najważniejsza.

Poza tym dość istotną sprawą jest ustawienie pracy w samej Komisji Krajowej. Dlaczego tak mówię? Otóż dlatego, że Komisja Krajowa w zasadzie zajęła się sprawami ogólnospołecznymi, sprawami wielkimi. Ja natomiast w nowym składzie tej Komisji Krajowej widziałbym przede wszystkim rozdział prac na takiej zasadzie, że część ludzi zajmuje się sprawami wielkimi, sprawami ogólnospołecznymi, a druga część, i chyba większa – sprawami zwykłego, prostego, jednego człowieka. Czyli tymi sprawami, których od nas oczekują nasi związkowcy.

Ponadto chyba bardzo ważną sprawą jest to, abyśmy bardziej konsekwentnie realizowali nakreślony sobie plan. Bo nie może dochodzić do tego, że jeżeli rząd czy PZPR zacznie tupać, my będziemy mogli się wycofać. I choćby nawet wszystkie niedźwiedzie świata próbowały drzeć się, rżyć – musimy być nieustępliwi. Chyba że odstępstwo od pewnej, wcześniej nakreślonej drogi dyktuje nam rozsądek i dobro związku.

Istotną sprawą, która nadal w naszym kraju jest dość miernie postawiona, to warunki pracy wszystkich tych, którzy wypracowują plan w zakładzie. I otóż, choćby tylko z racji swojego zawodu, zamierzam ten punkt postawić na pierwszym miejscu, bo między innymi naszą rolą jest właśnie zapewnienie wszystkim naszym członkom pracy bezpiecznej, pracy jak najmniej uciążliwej, w warunkach takich, na jakie zasługują.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo i dziękuję Regionowi Słupskiemu za zaprezentowanie się.

Proszę kandydatów Regionu Środkowo-Wschodniego. Pierwszy z nich będzie się prezentował pan Chrzanowski Kazimierz.

KAZIMIERZ CHRZANOWSKI

Kazimierz Chrzanowski, lat 42, dwoje dzieci, bezpartyjny, nigdy nie należałem do żadnej partii politycznej, od 25 lat pracownik przemysłu metalowego, oczywiście robotnik. W czasie lipca [19]80 r. byłem organizatorem strajku w swoim zakładzie pracy, to znaczy Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet”.

Chciałbym zwrócić państwu na dwie rzeczy uwagę, to jest na jedność w związku, żeby nie było podziałów na intelektualistów, robotników, naukowców i innych. Jest to bardzo niebezpieczna sytuacja. I nie chciałbym, żeby na tej sali, czy w kuluarach, czy poza salą, żeby właśnie miały miejsce takie rzeczy, które się niejednokrotnie słyszy z takich ust, że naprawdę nie powinni ci ludzie takich rzeczy wypowiadać.

Następna sprawa to bardzo ważna rzecz. Porozumienia gdańskie, szczecińskie, jastrzębskie i katowickie. Proszę państwa, wszyscy we wrześniu, kiedy podpisywali deklaracje do naszego związku, podpisywali się właśnie pod porozumieniami. Dlatego po prostu w Komisji Krajowej chciałbym, aby o te sprawy walczyć właśnie, konsekwentnie o realizację porozumień zawartych. W zasadzie miałbym tyle. Jeżeli państwo macie pytania, proszę bardzo.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania na sali? Dziękuję, czas minął.

Proszę o zabranie głosu pana Jędruszewskiego Zbigniewa.

ZBIGNIEW JĘDRUSZEWSKI

Zbigniew Jędruszewski, żonaty, czworo dzieci, z wykształcenia jestem inżynierem mechanikiem, pracuję w zakładach „Predom Eda” w Poniatowej. Organizacja związkowa, którą reprezentuję, liczy 5 tys. członków związku.

Za ważne w naszym życiu związkowym uważam utrzymanie więzi szeregowych członków związku z działaczami organizacji związkowej, władz związkowych wszystkich szczebli.

Związek aktualnie walczy ze skutkami źle funkcjonujących mechanizmów społeczno-gospodarczych, tracąc niepotrzebnie energię. Powinniśmy przede wszystkim zadbać o zmianę tychże mechanizmów, a więc: reforma gospodarcza, samorządy. Ważnym elementem we wprowadzaniu reformy gospodarczej będzie czynnik ludzki. Powinniśmy dążyć do wyeksponowania ludzi najlepszych, aby na wszystkich szczeblach władzy administracyjnej znaleźli się ludzie kompetentni, odpowiedzialni, którym można zaufać. Ludzie nieskorumpowani, ludzie, którzy nie są cwaniakami. Mówiąc o czynniku ludzkim, należy podkreślić, że ważnym elementem w wykonywaniu właściwej pracy jest podniesienie etyki zawodowej wszystkich zawodów oraz odnowa moralna społeczeństwa. Jest to podstawa wychodzenia z kryzysu.

Jeżeli chodzi o formy protestu, uważam, że strajk powinien być ostatecznością. Powinniśmy wypracować inne formy. Mam do zaproponowania jedną z takich form, którą może być…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

I proszę o zabranie głosu pana Janusza Karpińskiego.

JANUSZ KARPIŃSKI

Janusz Karpiński, Region Środkowo-Wschodni. Rozwiązywanie problemów, poruszonych w I i II turze w zespołach problemowych, stawia przed Komisją Krajową zadania, które mogą przerosnąć możliwości etatowych działaczy. Zatem bez czynnej pomocy pozostałych członków Komisji Krajowej Prezydium nie będzie w stanie wypełniać swoich obowiązków. Wymagana jest pełna integracja w działaniu między urzędującym Prezydium a pozostałymi członkami Komisji Krajowej. Bez tej integracji może dochodzić do zderzenia decyzji Prezydium z odczuciami społecznymi, reprezentowanymi przez pozostałych członków Komisji Krajowej.

Musimy dopracować się takiego mechanizmu, aby w przyszłości nie dochodziło do sytuacji, w której następowałoby wyraźne nieakceptowanie powziętych już decyzji. Jedną z najważniejszych spraw, którą ma do spełnienia przewodniczący związku, jest przeciwdziałanie polaryzacji stanowisk regionów, tak aby decyzja ostateczna była akceptowana przez największą liczbę członków związku. Zapewni to tak poszukiwaną tutaj na zjeździe jedność w działaniu.

Związek powinien spełniać funkcję kontrolno-inspirującą w tych dziedzinach, które wiążą się z codziennym życiem członka związku. Związek powinien przyjąć reformę gospodarczą i strukturalną opartą o autentyczny samorząd w przedsiębiorstwie, samorząd terytorialny, przedstawicielstwo gospodarcze w Sejmie.

Związek mimo młodego wieku postarzał się. Musimy podjąć się ogromnego wysiłku organizacyjnego w skali całego ruchu w celu odnowienia związku na szczeblu organizacji zakładowej w miejscu pracy.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę Komisję Mandatowo-Wyborczą o zabranie głosu w sprawie kandydata Łupiny Zygmunta.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Do pana Karpińskiego zastrzeżenie złożono przez kilku delegatów: Sokołowski[20], Różycki, Gabran[21], tak?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak [fragment niesłyszalny].

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Basak, Grzegorczyk[22], Bondos[23], Puczek i Daniel: „Kolega Janusz Karpiński, jako wiceprzewodniczący regionu ds. socjalno-bytowych, ma dużo pracy w regionie i powinien wpierw uporządkować sprawy na własnym podwórku, gdyż w obecnej chwili są do tej pracy zastrzeżenia. Wybór kolegi do Komisji Krajowej spowoduje dalsze zaniedbania regionu pod względem organizacyjnym. Znając odczucia i opinie załóg takich zakładów, jak WSK Świdnik, FSC Lublin i inne, wysuwamy swoje zastrzeżenia wobec jego kandydatury”.

JANUSZ KARPIŃSKI

Proszę państwa, zdaję sobie sprawę, że sama działka socjalno-bytowa w zarządach regionów jest to ciężka praca z powodu nieuregulowania wielu spraw na szczeblu krajowym. Mamy tu przykładowo te papierosy, które, nieuregulowane na szczeblu krajowym, odbijają się już od razu w tej działce spraw socjalnych w zarządach regionu. Niestety, bez podjęcia decyzji…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję, czas prezentacji minął. Krótkie wyjaśnienie pan złożył, dziękuję panu.

Proszę zatem o oświadczenie…

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Następny kandydat, pan Zygmunt Łupina, w dniu wczorajszym złożył rezygnację.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję.

A zatem, proszę państwa, na stronie 17, w liście cząstkowej nr 23, Region Środkowo-Wschodni, pod numerem 4 wykreślamy pana Łupinę Zygmunta.

I proszę o zabranie głosu Lesława Paga.

LESŁAW PAGA

Proszę państwa, jestem ekonomistą, zajmuję się w swojej pracy zawodowej zagadnieniami funkcjonowania rynku. Od 4 lat pracuję na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. Jestem członkiem PZPR, co zresztą jest uwidocznione w mojej charakterystyce. Wiele osób pytało mnie, dlaczego do tej pory nie wystąpiłem z partii. Chciałbym odpowiedzieć: niepokorna organizacja uniwersytecka, której jestem członkiem, od sierpnia ubiegłego roku zdecydowanie wspiera „Solidarność”. Jej uchwały wielokrotnie były publikowane w wydawnictwach naszego związku. Między innymi dlatego, że nie mogły się znaleźć w oficjalnym obiegu. W chwili obecnej usiłuje się tę organizację rozwiązać.

I trzy kwestie programowe. Po pierwsze, Komisja Krajowa musi działać skutecznie. Aby tak było, niezbędna jest dobrze zorganizowana praca. Przede wszystkim muszą być określone dokładnie kompetencje i odpowiedzialność za konkretne decyzje. Tylko to umożliwi realizację programu naszego związku.

Po drugie, dla naszego działania nadrzędną sprawą jest zasada interesu sprawy polskiej. Aby ją zrealizować, „Solidarność” musi wywalczyć instytucjonalne warunki dla odtworzenia normalnych struktur społecznych, które zjednoczą zatomizowane społeczeństwo i spowodują przywrócenie więzi społecznych, więzi obronnych i więzi twórczych, a więc szeregu instytucji społecznych, samorządowych i politycznych nadających społeczeństwu ogromną siłę.

I po trzecie, Komisja Krajowa w realizacji programu wychodzenia Polski z kryzysu musi bezwzględnie stosować zasadę nadrzędności ochrony interesów 7 mln naszych rodaków żyjących na krawędzi nędzy. Patrzą oni na nas z ogromną nadzieją i ufnością. I nie możemy o tym zapomnieć.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW ŚWIĘTOKRZYSKIEGO I TORUŃ]

[PD 1kzd_2t_068_19811004 – 39 minut 56 sekund]

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. I dziękuję Regionowi Środkowo-Wschodniemu.

Proszę o zaprezentowanie się Regionu Świętokrzyskiego. Pierwszy z kandydatów będzie się prezentował Andrzej Dudek.

ANDRZEJ DUDEK

Tak było dzisiaj dużo powiedziane z tej trybuny, proszę państwa, że nie chciałbym się powtarzać. Jestem pracownikiem huty im. Marcelego Nowotki w Ostrowcu, gdzie pracowałem na stanowisku wytaczarza. Obecnie jestem przewodniczącym Delegatury Zarządu Regionu Świętokrzyskiego w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Jako najważniejsze sprawy uważam, że są trzy podstawowe czynniki, które mogą doprowadzić do wprowadzenia reformy gospodarczej. Mianowicie: samorząd pracowniczy, samorząd terytorialny i – co się z tym wiąże – samorządność kraju. Według mnie jednak najważniejszą rzeczą obecnie jest wyżywienie narodu i w związku z tym przed każdą rozmową z rządem na ten temat delegacja związku powinna zwrócić się do załóg o konsultację w tej sprawie. Właśnie sądzę, że tutaj działacze zapominają często o tym.

Uważam również, że zbyt mało mówi się na temat poprawy warunków BHP i tym tematem Krajowa Komisja powinna się jak najszybciej zająć. Poruszam ten temat, bo wychodzę z zakładu pracy, w którym na 18 tys. zatrudnionych pracowników 12 100 zatrudnionych jest w I kategorii zatrudnienia. I uważam, że takich zakładów jak mój w skali krajowej jest bardzo dużo. Dziękuję. Proszę o pytania.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania z sali do kandydata? Pytań nie widzę, więc proszę o zabranie głosu Edwarda Imiela.

EDWARD IMIELA

Moje nazwisko Edward Imiela, reprezentuję Fabrykę Samochodów Ciężarowych w Starachowicach i jej 17-tysięczną załogę. We wrześniu byłem inicjatorem powstania komitetu założycielskiego w naszym mieście, również w Fabryce Samochodów Ciężarowych, obecnie jestem wiceprzewodniczącym komisji fabrycznej naszej organizacji związkowej.

Dla nas wszystkich, dla członków „Solidarności”, „Solidarność”, nasz związek oznacza wielką nadzieję i wielką szansę. Uważam, że powinniśmy zrobić wszystko, żeby tę szansę wykorzystać, gdyż przyszłe pokolenia nie darują nam tego, jeśli tego nie uczynimy.

W „Solidarności” dostrzegam wiele, wiele, może nie błędów, ale wiele niedociągnięć. Uważam, że słabą stroną naszego związku jest brak wewnętrznej dyscypliny związkowej, braki organizacyjne, jak również denerwuje mnie, tutaj na tym naszym walnym zebraniu, taka manifestacja odwagi indywidualnej. Odważnymi, moim zdaniem, byli ludzie, którzy w czasie sierpniowych strajków stawali na czele komitetów strajkowych i którzy przed sierpniem jeszcze działali w opozycji demokratycznej. W tej chwili musimy więcej uwagi poświęcać rozwadze w związku i nie manifestować odwagi bez pokrycia. Chciałbym, żeby wszelkie uchwały, jakie tutaj zapadają tutaj…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

[Brak fragmentu nagrania]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Komisja Mandatowa. Zastrzeżenie złożone przez pana Andrzeja Markowskiego, mandat 32017: „W negocjacjach prowadzonych z władzami miasta Starachowice po I turze zjazdu, jako przewodniczący grupy negocjującej sprawę zaopatrzenia handlu, podpisał dokument, który mówi, że od dnia 1 października [19]81 r. w Starachowicach nie mogą realizować kartek żywnościowych osoby zamieszkałe poza Starachowicami, pomimo że pracują w zakładach miasta i w tych zakładach pracy otrzymują kartki na zaopatrzenie. Dotyczy to kilkunastu tysięcy pracowników, tzw. chłoporobotników, członków NSZZ »Solidarność«, którzy do tej pory realizowali kartki w Starachowicach”.

Dalsza część zastrzeżenia jest pytaniem, czytać go nie będę.

EDWARD IMIELA

Więc ustosunkowując się do tego zastrzeżenia, stwierdzam, że takiego dokumentu nigdy w życiu nie podpisywałem, który by zabraniał sprzedaży ludziom z zewnątrz, ze Starachowic…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, już pan wyjaśnił.

Proszę zatem teraz o zabranie głosu przez Rysia Bogdana.

BOGDAN RYŚ

Ja może chciałbym powiedzieć najpierw o tym, czego nie ma tam. Jestem żonaty, mam dwoje dzieci.

W przypadku wyboru mnie do Komisji Krajowej starał się będę być rzeczywistym łącznikiem naszych członków z Komisją Krajową. Starał się będę służyć swoim kolegom z zakładu, jak też z regionu. Zapewnić przepływ informacji – sprawa bardzo ważna w naszym związku. Uważam, że największą bronią nas, jako związku, jest świadomość społeczna i patriotyczna, oparta na pełnej i rzetelnej informacji. Informacja ta winna być przystępna i zwięzła, tak aby robotnik w wolnej chwili mógł przeczytać, a przede wszystkim zrozumieć tę informację. Uważam, że ważną też sprawą jest podnieść świadomość związkową. Opracowujemy z kolegami z oświaty, w formie przystępnej, wykłady na temat samorządu, reformy gospodarczej, które w postaci pięciominutowych odcinków będą nadawane w przerwach śniadaniowych w radiowęzłach zakładowych.

Sądzę, że jest to zespół wiadomości, które pozwolą przyspieszyć działania na rzecz gruntownych reform gospodarczych, społecznych i kulturalnych. Chciałbym zapewnić też z tego miejsca, że jako członek Komisji Krajowej tym naszym wielkim wodzom… Spróbuję przynajmniej sprowadzić niektórych na ziemię, bo zdaje się, że nie bardzo trzymają się tej ziemi.

Chciałbym jeszcze też powiedzieć o tym, że dużo się tu mówi, że się zbliża zima, ale żeby się nie powtórzyło tak jak z naszą władzą ostatnio…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo i dziękuję, jeżeli nie ma zastrzeżeń dla Regionu Świętokrzyskiego.

Teraz proszę o prezentację kandydatów z Regionu Toruńskiego. Jako pierwszy zabierze głos Zbigniew Iwanów [oklaski]. Proszę o spokój na sali, bo czas jest już mierzony.

ZBIGNIEW IWANÓW

Proszę państwa, najpierw może kilka zdań ze swojego ostatniego życiorysu. Więc 22 sierpnia wybrano mnie do prezydium komitetu strajkowego w moim zakładzie pracy, potem byłem członkiem międzyzakładowego komitetu strajkowego, natomiast we wrześniu – działaczem toruńskiego MKZ. W tymże wrześniu wybrano mnie, w pierwszych w Polsce demokratycznych wyborach, I sekretarzem komitetu zakładowego PZPR. W listopadzie ubiegłego roku usunięto mnie z partii pod zarzutem działalności frakcyjnej, a w rzeczywistości za stworzenie ruchu poziomego w PZPR. Przez jakiś czas, przez ponad pół roku, byłem pierwszym w Polsce i chyba jedynym bezpartyjnym sekretarzem partii, nie odwoływałem się od tej decyzji do zjazdu, ponieważ uważałem, że obrażałoby mnie, gdyby moje odwołanie rozpatrywali tacy wybitni działacze ruchu robotniczego, jak Żabiński[24], Kociołek czy Rakowski [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę nie przerywać, bo [fragment niesłyszalny].

ZBIGNIEW IWANÓW

Poza tym uważałem, że partia zmierza w złym kierunku i do zreformowania PZPR nie wystarczy zmiana ludzi, lecz należy zmienić jej struktury i mechanizmy funkcjonowania.

Jeśli chodzi o mój program związkowy, uważam, że najważniejszym zadaniem dla nowo wybranych władz związku jest zagwarantowanie demokratycznych mechanizmów podejmowania decyzji w związku. Związek nie może złamać tej zasady demokracji, która legła u podstaw jego powstania, i nie może zwalczyć totalitaryzmu drugim totalitaryzmem. Może to zrobić jedynie demokracją. Koncepcja minimum to wolne wybory do rad narodowych szczebla podstawowego i wojewódzkiego.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas został wykorzystany.

Proszę o zabranie głosu Kukułę Mieczysława.

MIECZYSŁAW KUKUŁA

Kukuła Mieczysław, socjolog z Pomorskiej Odlewni-Emalierni w Grudziądzu. Występując po Zbyszku Iwanowie, chciałem stwierdzić na początku, iż nie czuję się gorszym. Mnie także wyrzucano, co prawda nie z PZPR – nigdy nie byłem członkiem tej instytucji – lecz znacznie wcześniej wyrzucano mnie z ZMS i to, uogólniając, mniej więcej z podobnych powodów. Ze wszelkich pozostałych organizacji społecznych wystąpiłem jeszcze przed sierpniem.

Świadomą działalność publiczną rozpocząłem w [19]68 r. jako członek Wydziałowego Komitetu Strajkowego na Uniwersytecie Łódzkim i od tej pory, z mniejszą lub większą intensywnością, działałem na rzecz idei demokratyzacji, do tej pory, w sierpniu będąc przewodniczącym komitetu strajkowego w zakładzie i zakładając w Grudziądzu niezależne związki zawodowe.

Co do programu. Z uwagi na czas, skupię się jedynie na trzech problemach ściśle ze sobą powiązanych. Po pierwsze, bezustannie musimy mieć na uwadze, że na dłuższą metę w biurokratycznym, totalitarnym systemie nie utrzyma się żaden związek zawodowy, niezależny i samorządny, który nie podejmie trudu przekształcenia swego otoczenia przez udzielane poparcie wszelkim działaniom samorządowym i politycznym. Każdy związek zawodowy, jako element krajobrazu społeczno-politycznego, ma prawo i obowiązek względem swoich członków przekształcania rzeczywistości społecznej w ten sposób, aby akceptowana była jego niezależna działalność. Jeżeli zbyt często od obowiązku tego będziemy się uchylać, niezależni i samorządni pozostajemy tylko z nazwy i nawet nie wszyscy będziemy wiedzieli, kiedy i jak to się stanie.

Następna sprawa to samorząd pracowniczy. Jestem za pełną samorządnością, a nie za taką, jaką zafundował nam Sejm przy współudziale z Prezydium KKP. Stwarza ona doskonałe warunki dla przekształcania i rozwoju samorządu, ale w wersji takiej, jak byłe K[onferencje] S[amorządu] R[obotniczego]. Uspołecznienie produkcji jest zarówno celem samym w sobie, jak też narzędziem, za pomocą którego możemy osiągnąć kolejno inne taktyczne i strategiczne cele, od przełamania kryzysu ekonomicznego począwszy, do osiągnięcia pełnego pluralizmu w demokracji [fragment niesłyszalny] życiu publicznym na każdym szczeblu. Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czas został wyczerpany.

Proszę o zabranie głosu Wierzbowskiego Błażeja.

BŁAŻEJ WIERZBOWSKI

Proszę państwa, pozwólcie państwo na wątek osobisty w mej prezentacji, ale wątek ten będzie dotyczył imienia. Dlatego że z imieniem wiąże się pewne zobowiązanie wobec patrona. Patronem moim jest św. Błażej, patron chorób gardła. I o tym wiedziałem od razu. Jak tylko ukończyłem 7 lat, matka opowiedziała mi historię tego imienia. Natomiast o tym, że był męczennikiem, dowiedziałem się dopiero w trakcie studiów uniwersyteckich, czytając Żywoty świętych. I to jest moja dewiza, taki wniosek z tego faktu wynika: że dzięki męczeństwu trafia się na karty oficjalnego kalendarza, ale żyje się przez wieki w ludzkiej pamięci dzięki fachowości i swojej pracy. I ten element chciałbym bardzo mocno w wartościach naszego związku podkreślić. Zwłaszcza że jest to element łączący nas wszystkich, bez względu na przekonania polityczne.

Mówi się, że najpierw trzeba jeść, a później filozofować. Jest to może zbyt prosto powiedziane, ale taka jest konieczność chwili. I tylko to nas może wszystkich zjednoczyć. I to właśnie widzimy również na tej sali, i to prawdopodobnie będzie nam jeszcze długo towarzyszyło w naszym związku.

Nie ma chleba bez wolności, ale wolność związana jest z odpowiedzialnością. Wolność bez odpowiedzialności jest po prostu zwykłą swawolą. I tym również będę starał się kierować, i tak się kierowałem w dotychczasowej swojej pracy, pracując głównie z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Rolników Indywidualnych, gdzie towarzyszyłem im w Bydgoszczy. Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Mikrofon nr 6 proszę, pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, ja mam pytanie: o ile pan zostanie wybrany członkiem Krajowej Komisji, jakie mamy gwarancje, że nie opuści pan Urzędu Rady Ministrów przy pewnych rozmowach, tak jak opuścił pan salę W[ojewódzkiej] R[ady] N[arodowej] 19 marca w Bydgoszczy?

BŁAŻEJ WIERZBOWSKI

Proszę państwa, salę WRN opuściłem dlatego, że do tej sali WRN trafiłem jako gość zupełnie przypadkowy, bo głównie byłem w Bydgoszczy na zaproszenie [„Solidarności”] Rolników Indywidualnych.

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONÓW WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO I WIELKOPOLSKI]

[PD 1kzd_2t_068_19811004 – 54 minuty 48 sekund]

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Wyjaśnienie zostało udzielone, czas minął. Dziękuję całemu Regionowi Toruńskiemu.

Proszę o prezentację Regionu Warmińsko-Mazurskiego. Jako pierwszy zaprezentuje się Michał Powroźny.

MICHAŁ POWROŹNY

Proszę państwa, jestem przedstawicielem Olsztyńskich Zakładów Opon Samochodowych, jednego z oczek Sieci. Być może i ta działalność w Sieci będzie miała znaczenie tutaj na temat mojego w ogóle wystąpienia. Chciałbym po prostu powiedzieć, że zakłady pracy i komisje zakładowe trochę wcześniej zrozumiały od Krajowej Komisji Porozumiewawczej, że działanie naszego związku nie może długo być tylko i wyłącznie negowaniem wszystkiego, a należy prezentować również własne pewne koncepcje i własne postulaty. Myśmy po prostu samorządy zaczęli robić sami, mimo oporu Komisji Krajowej. Podobno eksperci to odradzali, no niemniej jeśli chodzi o to, mieliśmy przez to, mamy taką sytuację dzisiaj, a nie inną, gdybyśmy się za te samorządy wzięli dwa czy trzy miesiące temu.

Eksperci i doradcy – niestety, proszę państwa, no odpowiedzialność za ich zdanie ponosimy my, działacze, i my związek jako całość. Mamy, proszę państwa, sporo tych polityków związkowych, którzy nie wiedzą, na przykład, ile czasu trwa dzień pracy robotnika. No, dla mnie to jest bardzo smutne. Mamy więc dlatego w związku sukcesy tak zwane, w cudzysłowie, kompromisy polityczne, na przykład w sprawie samorządu, ale coraz mniej mamy tych sukcesów związkowych.

Nie możemy zapominać, że płacą na nas zwykli ludzie, czekający na konkrety, a nie gadulstwo na temat przecinków w ustawie, w takim czy innym projekcie uchwały. Mówimy, że będziemy walczyć o samorząd terytorialny, a do pracy, proszę państwa, w tym temacie w zespole problemowym zgłosiło się 7 delegatów na 900. Natomiast w kampanii wyborczej do samorządów terytorialnych i samorządów wszyscy mieli pełne usta. Uważam, że w Krajowej Komisji…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

O głos proszę pana Wiesława Rondomańskiego.

WIESŁAW RONDOMAŃSKI

Wiesław Rondomański. Proszę państwa, w czasie prezentacji dostrzegliście państwo, że jedyną niemal rubryką z listy kandydatów, która interesuje pytających, a także i częstokroć odpytywanych, jest rubryka mówiąca, czy kandydat jest w partii, czy był w partii, czy też może jest uczciwy i godny zaufania. Ja tę już cnotę utraciłem. W partii byłem, więc niczego nie tracę, mówiąc to, co mówię.

No, niechęcią pełną napawa mnie kwilenie i piszczenie niektórych kandydatów, którzy drżącym głosem udowadniają, że nie są czerwoną wtyczką. Co jest z ich godnością osobistą – chciałem zapytać. Przecież za każdym z nich stoi 10 tys. ludzi, którzy im ufają. Jeśli te kwilenie miałoby im coś pomóc, to ja dziękuję za takich członków Komisji Krajowej.

W związku walczącym o demokrację, pluralizm i tolerancję światopoglądową śmiało mogę powiedzieć: powody, dla których wstąpiłem do partii, i powody, dla których wystąpiłem, są najzupełniej moją prywatną sprawą. W czasie wyborów w regionie, w zupełnie innej atmosferze, spowiadałem się z tych osobistych spraw. Teraz jednak proszę o niezadawanie pytań, bo moje odpowiedzi byłyby naprawdę zbędną stratą czasu dla kampanii wyborczej. Dziękuję za życzliwą uwagę.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy są pytania? Mikrofon nr 7, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Do kiedy pan był w partii? Kiedy pan wystąpił z partii?

WIESŁAW RONDOMAŃSKI

Proszę pana, na każde pytanie dotyczące czego innego niż [fragment niesłyszalny] partyjnej będę odpowiadać. Dane podałem. Są konkretne pytania jakieś?

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Czy są jeszcze pytania? Mikrofon nr 6.

WIESŁAW RONDOMAŃSKI

Proszę pana, pan zadał kilkanaście już pytań dotyczących przynależności partyjnej. Proszę, może pan potrafi zadać jakieś pytanie konkretne? Czy pana stać na takie pytanie? Konkretne.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Proszę mikrofon nr 6 włączyć.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy program sekretarza Kani odpowiada panu?

WIESŁAW RONDOMAŃSKI

Czyj?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Program gospodarczy sekretarza Kani odpowiada panu?

WIESŁAW RONDOMAŃSKI

Absolutnie nie!

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję, czas minął. I dziękuję Regionowi Warmińsko-Mazurskiemu.

Do prezentacji proszę Region Wielkopolska. Jako pierwszy zabierze głos Wacław Adamczak.

WACŁAW ADAMCZAK

Proszę państwa, zakres moich zainteresowań to sfera gospodarcza, a szczególnie polityka gospodarcza. Politykiem jednak nie jestem i nie chcę być. Uważam, że tam, gdzie się zaczynają sprawy polityki i ktoś przekształca się w polityka, wówczas interesy własne, interesy osobiste biorą górę nad interesami związkowców.

Uważam, że związek nasz powinien mieć jasny i zdecydowany program gospodarczy. I w związku z tym uczestniczyłem w opracowywaniu takiego konkretnego programu gospodarczego naszego związku. Uważam, że związek nasz powinien bardziej intensywnie wkroczyć w sferę gospodarczą. A to dlatego, że pod względem liczebności jesteśmy do tego upoważnieni, a ze względu na krytyczną sytuację kraju jesteśmy do tego zmuszeni. Uważam dalej, że nasza działalność, nasza ingerencja w sferę gospodarczą powinna iść w kierunku zapewnienia pełnej kontroli społecznej nad sferą gospodarczą. Jeżeli państwo macie jakieś pytania – proszę bardzo.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do kandydata? Pytań nie widzę. A zatem dziękuję bardzo.

Proszę pana Ciszaka Bogdana.

BOGDAN CISZAK

Proszę państwa, w tak krótkim, dwuminutowym wystąpieniu uważam, że powinienem mówić o sprawach najważniejszych. Dla mnie najważniejsze to są ideały, o które nasz związek powinien walczyć. To są takie ideały, jak niepodległość Polski, wolność, demokracja, sprawiedliwość. My, jako Polacy, uważam, mamy prawo do tego. Nasza historia tysiącletnia, okupiona krwią nas, Polaków, domaga się tej wolności, tej demokracji od nas. Powinniśmy o tych ideałach zawsze pamiętać, dlatego że społeczeństwo traktuje nas nie tylko jako związek zawodowy, ale również jako wielki, wielomilionowy ruch społeczny. I tego społeczeństwo od nas oczekuje.

My, jako działacze związkowi, mamy wielką odpowiedzialność. Odpowiedzialność wobec całego naszego społeczeństwa, wobec całego naszego narodu. O tym nie możemy zapominać. Nie możemy po prostu tutaj, w Komisji Krajowej, dbać o własne interesy, jakieś osobiste czy regionalne lub lokalne albo zakładowe. Musimy pamiętać o nadrzędnym celu, o dobrze naszej ojczyzny, o dobrze Polski.

Chciałbym powiedzieć jeszcze jedną rzecz, jaka nasunęła mi się w czasie oglądania filmu Człowiek z żelaza. Jedna scena w tym filmie mnie bardzo wzruszyła. Scena, kiedy w [19]68 r. studenci nie dostali pomocy od robotników i przegrali. Potem, w grudniu [19]70 r. ci studenci nie pomogli robotnikom. Chciałbym tu powiedzieć jedną rzecz: że przeklęty jest ten, który podzieli robotników i inteligencję. Jeszcze raz mówię: przeklęty. Nie można do tego dopuścić. Żeby zwyciężyć, musimy dążyć do realizacji naszych ideałów.

Jeżeli chodzi o program, program musi być realistyczny. Program musi opierać się o podstawowe porozumienia. To jest porozumienia…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

O zabranie głosu proszę pana Lecha Dymarskiego.

LECH DYMARSKI

Mój życiorys związkowy jest taki: w sierpniu zeszłego roku pisałem scenariusz filmowy o normalnych ludziach, żyjących w nienormalnych warunkach. Zostawiłem, przerwałem tę pracę i pojechałem do Stoczni Gdańskiej jako literat, z listem od poznańskich naukowców i artystów popierających stoczniowców oraz małą sumą pieniędzy. Ze stoczni wróciłem do Poznania. Po wybuchu strajku komunikacji w Poznaniu wróciłem znów do Gdańska, do stoczni. Byłem obecny przy podpisywaniu porozumienia. W niedzielę, po podpisaniu porozumienia wziąłem wzór deklaracji członkowskiej, z tym przyjechałem do Poznania i tam razem z innymi ludźmi, robotnikami, nierobotnikami, z ludźmi dobrej woli przystąpiliśmy do organizowania MKZ w Poznaniu. Skierowano mnie do Gdańska, podpisywałem statut i do zjazdu byłem delegatem regionu w KKP. W marcu wybrano mnie w tajnym głosowaniu do Krajowego Komitetu Strajkowego, byłem w tej części tego komitetu gdańskiej, organizacyjnej. Po podpisaniu tzw. porozumienia warszawskiego wyrażałem się krytycznie na posiedzeniu KKP co do sposobu podjęcia ówczesnej decyzji. Dlatego że uważam i nadal będę uważał, że w przypadku podejmowania najmądrzejszych nawet kompromisów bardzo ważne są koszty psychologiczne, jakie ponosimy w związku. Chociażby koszty ostatniego kompromisu i koszty podwyżki cen na papierosy.

Proszę państwa, największą dla mnie satysfakcją w tej działalności związkowej i może w ogóle w życiu było to, kiedy przed wyborami regionalnymi otrzymałem propozycję z dwóch dużych fabryk poznańskich, żebym był delegatem tych ludzi.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

LECH DYMARSKI

Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Proszę o zabranie głosu Narożnego Bogdana.

BOGDAN NAROŻNY

Bogdan Narożny, Września. Jestem z małego miasteczka i żeby „Solidarność” mogła się w tym mieście utrzymać, musi być zauważalna. Dlatego bez przerwy musimy działać. Działamy, wyprzedzamy władzę, stawiamy przed nią konkretne problemy, zmuszamy ją do odpowiedzi i do czynienia tego, czego chcemy. Władza ma opory, próbuje różnych sztuczek, w końcu musi robić to, co chcemy. Uważam, że to samo musi się dziać na szczeblu Komisji Krajowej. Musimy władzę wyprzedzać.

Co do reformy gospodarczej, którą chcemy wprowadzić, całej reformy, jestem zdania, że mamy szansę ją wprowadzić. Nasza reforma musi być wprowadzona do tego kraju, do Polski, tak jak „Solidarność” została wprowadzona nie do CRZZ, tylko obok CRZZ. Ale się okazała lepsza od CRZZ – to ludzie przeszli do „Solidarności”. Tak samo musimy zmusić społeczeństwo, nie zmusić, pokazać społeczeństwu, że nasz program jest na tyle atrakcyjny, że społeczeństwo je zrealizuje.

Spieszy mi się, jestem inżynierem, chcę wracać do pracy. Chcę wracać do pracy jak najszybciej, za dwa lata chcę już pracować w dobrym, dobrze zorganizowanym społeczeństwie. Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę mikrofon pierwszy, pytanie jest.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy nie uważa pan, że bardziej byłby pan potrzebny młodzieży w harcerstwie?

BOGDAN NAROŻNY

Wydaje mi się, że młodzież może skorzystać dużo z tego, co tutaj robimy.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są jeszcze pytania? Pytań nie widzę, zatem dziękuję panu.

Proszę o zabranie głosu Nowackiego Jerzego.

JERZY NOWACKI

Proszę państwa, zajmowałem się w naszym związku różnymi sprawami. Od wyborów regionalnych jestem członkiem prezydium zarządu regionu i rzecznikiem prasowym zarządu.

Jestem nauczycielem języka polskiego, zatem nic dziwnego, że największą część pracy poświęciłem właśnie oświacie. Pracowałem między innymi w komisji, która miała przygotować reformę programu języka polskiego dla polskiej szkoły. Jestem przekonany, że związek nasz w dalszej działalności wywalczy nowe programy dla polskich szkół i zrewiduje wszystkie podręczniki przedmiotów humanistycznych, które tego przecież szybko wymagają.

Chciałbym w pracy związkowej dalej zajmować się oświatą. Chciałbym zajmować się nią szerzej. Myśleć o edukacji narodowej. Zdaję sobie sprawę, że jest to zbyt mało, jak dla działacza Komisji Krajowej.

Chciałbym zatem powiedzieć parę słów ogólnych. Chciałbym, żeby nasz związek prześcignął swoich przeciwników nie tylko w emocjach, bo to już na pewno wspólnie osiągnęliśmy. Chciałbym, żeby nasz związek miał przewagę nad przeciwnikami w organizacji, w fachowości i w tolerancji. Są to sprawy bardzo ważne. Z trybuny tej…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o zabranie głosu Andrzeja Porawskiego.

ANDRZEJ PORAWSKI

Proszę państwa, zarówno w dyskusji programowej, jak i w wypowiedziach moich przedmówców zostało zarysowanych bardzo wiele zadań naszego związku, wynikających z bardzo wielkich oczekiwań społeczeństwa. Wszystkie te cele można podzielić z grubsza na trzy grupy: na walkę o demokratyczny system państwowy, na walkę o stabilizację i przebudowę gospodarki oraz na realizację demokracji wewnątrzzwiązkowej. Tak jak mi się wydaje, ten trzeci cel nie zostanie w pełni zrealizowany, zanim nie zostaną osiągnięte te dwa pierwsze. Tym niemniej temu trzeciemu celowi, a więc zadaniom oczekującym nas w działalności wewnątrz związku, należy już w tej chwili poświęcić równie dużo uwagi, jak pozostałym.

Przede wszystkim dlatego, aby zapewnić związkowi skuteczność działania. O skuteczności naszego działania zadecyduje, z jednej strony, przekonanie wszystkich członków związku o słuszności naszych tez i naszych metod, a z drugiej – kierowanie się organów przedstawicielskich związku przy podejmowaniu decyzji dobrą znajomością opinii i potrzeb związkowców. Inaczej – o naszej skuteczności zadecyduje odbudowa więzi społecznych, rozbitych doszczętnie przez ostatnie niemal 40 lat. Te więzi społeczne zapewnią odpowiednią komunikację między członkami związku, zapewnią możliwość przepływu pełnej i rzetelnej informacji o wszystkim, co związek interesuje, między członkami i między ogniwami związku. W sposób naturalny więzi te…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o zabranie głosu przez Lecha Różańskiego.

LECH RÓŻAŃSKI

Lech Różański. Najpierw chcę się przyznać do swojego wykształcenia. Kończyłem studia farmaceutyczne, jestem doktorem chemii. Własnego programu nie mam. Uczestnicząc w pracach Komisji Programowej, uważam, iż powinienem realizować to, w czym uczestniczyłem. Nie znaczy to, że nie mam swoich poglądów. Za rzecz najważniejszą uważam zachowanie zasad demokracji w związku. Dlatego że siła związku to siła wszystkich jego członków. Bez demokracji nie ma motywacji działania, nie ma aktywności członków. Uważam, że przed związkiem, prócz walki o sprawy bytowe ludzi, całego społeczeństwa, stoi również walka o społeczny kształt ustaw sejmowych. Przecież do tych ustaw będziemy musieli się stosować. Uważam również, że nadziei rozbudzonych w społeczeństwie związek nie ma prawa zawieść. Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo i proszę o zabranie głosu Stanisława Szymczaka.

STANISŁAW SZYMCZAK

Proszę państwa, przede wszystkim podzielam zdanie tych moich kolegów, którzy wcześniej już mówili, że programem naszym musi być program ogólny związku. Dlatego uważam przedstawianie własnego programu, że jest nierzetelne.

Chciałbym może tylko króciutko powiedzieć na temat metod, jakie widzę, żeby służyły do realizacji programu, i generalną zasadę, jaka wydaje mi się, należałoby stosować – to jest metoda postępowania rzeczywiście małymi krokami. Lecz jeżeli na tej drodze napotka się kałużę, należy krok wydłużyć, ażeby w niej nie drepcić po prostu. Teraz widzę jeszcze jedną, bardzo ważną sprawę generalną dla związku, to jest to…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o spokój na galeriach. Czas minął i dziękuję bardzo wszystkim kandydatom. Przepraszam bardzo, jeszcze pan Jan Śliwiński został z kandydatów z Wielkopolski. Proszę służbę porządkową o zabezpieczenie sali przed reporterami i spokój na galeriach.

A przedstawia się pan Jan Śliwiński. Proszę bardzo.

JAN ŚLIWIŃSKI

Jan Śliwiński, członek byłej Komisji Statutowej i Zjazdowej. Dane personalne macie państwo w ankiecie, życiorys przekazałem na komputery.

[Gwar – na galerię sali wchodzi delegacja rządowa: ministrowie Marian Krzak i Zdzisław Krasiński].

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, czas zatrzymamy i proszę bardzo służbę porządkową o zrobienie spokoju na galeriach. Nie możemy w ten sposób prowadzić obrad. Proszę bardzo służbę porządkową. Na galeriach nic szczególnego nie ma [śmiech, oklaski]. Proszę bardzo o spokój.

Proszę o włączenie czasu i prosimy pana Śliwińskiego o dalszą prezentację [gwar]. Bardzo proszę bardzo o spokój, bo nie możemy prowadzić i do kolacji nie skończymy prezentacji. Proszę bardzo pana Śliwińskiego o dalszy ciąg prezentacji.

JAN ŚLIWIŃSKI

Proszę państwa, na tej sali zostało już powiedziane prawie wszystko. Nie mam tutaj specjalnie nic do dodania. Program wypracujemy razem, należało go będzie realizować. Ponieważ działam zawsze zgodnie z dewizą, że za mężczyznę przemawiają czyny, panuje atmosfera podniecenia i niecierpliwości przed kolacją, na tym skończę, Dziękuję i życzę państwu smacznego.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania do kandydata? Pytań nie widzę, a zatem dziękuję Regionowi Wielkopolska.

Proszę o prezentację Region Wielkopolska Południowa. Jako pierwszy zaprezentuje się Jerzy Koralewski.

[Koniec pliku dźwiekowego 1kzd_2t_068_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_069_19811004]

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK Z REGIONÓW

WIELKOPOLSKA POŁUDNIOWA I ZIEMIA SANDOMIERSKA]

JERZY KORALEWSKI

Nazywam się Jerzy Koralewski. Przez kilkanaście dni naszego zjazdu uważałem, że jestem równy jako delegat z każdym z nas. Dziś, sądząc z atmosfery sali, zadawanych pytań i rozmów, nie jestem już tego pewien. Jestem po prostu jednym z siedmiu członków partii, kandydatem do Komisji Krajowej.

Pozwólcie państwo, że uprzedzając pytania i mechaniczne skreślenie mego nazwiska, powiem kilka słów. W partii nie pełniłem żadnych funkcji. Oddawanie legitymacji w ciągu ostatnich 13 miesięcy nie wymaga w tej chwili szczególnej odwagi. W „Solidarności” jestem od początku. W pierwszym strajku brałem udział w Zakładach Automatyki Przemysłowej „Mera-ZAP” w Ostrowie już 19 lipca 1980 r. Sam fakt wstąpienia do „Solidarności” i moja roczna działalność poddawana była przez związkowców w mej sytuacji szczególnej ocenie. Moja droga na tę salę była nieporównywalnie trudniejsza od większości z państwa. Uważam, że znacznie więcej odwagi wymagała aktywna działalność związkowca takiego jak ja, niż kogoś, kto legitymację oddał czy jej nigdy nie posiadał.

Postawy takich jak ja w istotny sposób wpływają na tzw. doły partyjne. Nie jest to dla naszego związku bez znaczenia. W moim 3,5-tysięcznym zakładzie członkowie partii oficjalnie brali udział w strajku marcowym, a dwa tygodnie temu komisja zakładowa „Solidarność”, komitet zakładowy partii i Związek Zawodowy Metalowców, a więc branżowcy, wydały wspólne oświadczenie kategorycznie potępiające…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

Proszę o zabranie głosu Antoniego Pietkiewicza.

ANTONI PIETKIEWICZ

Związkowcy w regionie zaakceptowali mój program i moją osobę w prawyborach i stąd staję do wyborów Komisji Krajowej. Przedstawię się, określając, po pierwsze, swój stosunek do PZPR. Nie należałem, nie należę i należeć nie zamierzam. Od [19]79 r. starałem się złamać monopol partyjny na przepływ informacji, wydając regionalny dwutygodnik społeczno-polityczny regionalny „Wolne Słowo”. Uznaję, że ten wpis, który mamy w statucie, jest wpisem po prostu wymuszonym na związku i w związku z tym tak go traktuję – nieobowiązująco, skoro nie można go wykreślić.

Jeśli chodzi o program, może wypowiem swój stosunek do programu konwersji, alternatywnego programu wyjścia z kryzysu gospodarczego, przedstawionego przez docenta Kurowskiego. I tutaj jestem za wprowadzaniem tego programu. Chciałbym go jednak wprowadzać z przekonaniem i chciałbym, aby właśnie jeszcze przedyskutować z docentem Kurowskim i wyjaśnić sprawę, że w konwersji również mocy produkcyjnych bierze udział, bo moc produkcyjna to również czynnik ludzki. I tutaj trzeba by było się do tego doskonale przygotować i wziąć pod uwagę to, że ludźmi nie można przestawiać tak, jak maszynami, narzędziami i innymi mocami.

Jeśli chodzi o pracę Komisji Krajowej, to ponieważ interesuję się budownictwem, miejsce swoje upatruję w grupie zajmującej się problematyką społeczną. Łączenie pracy w Krajowej Komisji z pracą w zarządzie regionalnym – gdzie odpowiadam za sprawy związkowe: łączność z komisjami zakładowymi, organizacja szkoleń, nadzór działu interwencyjnego – daje możliwość sondowania szerokiego środowiska związkowców pod kątem ich potrzeb i oczekiwań. Samą Komisję Krajową – praca tego najwyższego między zjazdami ciała związku powinna się opierać o niezwłocznie opracowany regulamin wewnętrzny.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czas minął i dziękuję reprezentacji Regionu Wielkopolska Południowa.

Do prezentacji poproszę Region Ziemia Sandomierska. Jako pierwszy głos zabierze Józef Małobęcki.

JÓZEF MAŁOBĘCKI

Nazywam się Józef Małobęcki, mam 30 lat, jestem żonaty, jedno dziecko. Do czasu odejścia do pełnienia funkcji związkowej byłem sztygarem w kopalni siarki „Siarkopol” w Grzybowie.

Moje funkcje związkowe: byłem jednym z pięciu członków komitetu założycielskiego, byłem sekretarzem do spraw organizacji. Następnie zostałem zastępcą przewodniczącego komisji zakładowej. Obecnie jestem oprócz tego przewodniczącym delegatury w mieście. Nie wchodzę w skład zarządu regionu ze względu na to, że w proteście o nieprawidłowość wyborów do zarządu regionu opuściłem wybory. Słuszność mojej decyzji została potwierdzona przez Krajową Komisję Wyborczą, która postanowiła uchwałą, że wybory w zarządzie regionu zostaną ponownie przeprowadzone. Delegatem jestem z wyborów uzupełniających.

Proszę państwa, my jesteśmy ruchem związkowym, a jednocześnie jesteśmy ruchem samoobrony społecznej. Ja teraz rozgraniczę częściowo te dwie sprawy. Przede wszystkim nie wolno nam zapominać o tym, że oprócz związkowców jesteśmy Polakami i to musi być zawsze przez nas wszystkich pamiętane. Ograniczam się do spraw związku. Przede wszystkim program działania i metody jego realizacji. Inaczej, bez metod realizacji nie zrobimy nic. O stosunku do związków branżowych mówiłem, jak przedstawiałem program.

Następnie poprawa warunków socjalno-bytowych. Wszystkie są sprawy bardzo ważne: mieszkaniowe, służby zdrowia i tak dalej. Najważniejsze jest ustawienie chronologii i wprowadzania w czyn.

Informacja. Szybkość przepływu informacji jest najważniejszą rzeczą w związku, ze względu na to, że bezpośrednio muszą związkowcy nasi wiedzieć, co się w związku dzieje. Jakość biuletynów jest też bardzo ważną rzeczą, ze względu na to, że ona jest bardzo słaba i musi być poprawiona.

O ile chodzi o ruch samoobrony społecznej: jest dalsza walka o autentyczny samorząd pracowniczy, obrona godności i praw człowieka, swobody obywatelskie, wolność przekonań i publikacji…

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął.

O zabranie głosu proszę Kazimierza Rostka.

KAZIMIERZ ROSTEK

Moje nazwisko Kazimierz Rostek, mam 36 lat, troje dzieci. Proszę państwa, ponieważ to jest kontrowersyjny temat, więc tak, żeby uniknąć na ten temat pytań, powiem, że do partii nie należę od [19]68 r. Po wydarzeniach marcowych, jako jeden z tych, którzy zaangażowali się mocno sercem w to wszystko, co się działo na Uniwersytecie Warszawskim, zostałem z partii usunięty. W uzupełnieniu również chciałbym podać, że jestem nieetatowym członkiem Zarządu Regionu Ziemia Sandomierska, jestem pracownikiem „Mostostalu” w Stalowej Woli.

Jak osobiście widziałbym, w przypadku wyboru mojej osoby do Komisji Krajowej, swój udział? Wydaje mi się, że w sprawach ideologicznych i moralnych bardzo dużo i prawie wszystko na tej sali zostało powiedziane. Najogólniej – utożsamiam się z tym, co w piękny sposób powiedział delegat ze Szczecina pan Łuczak i ekspert pan Kurowski.

Natomiast wydaje mi się, że przedstawiciel małego regionu, jaki ja reprezentuję, i w przypadku jeszcze kiedy ma możliwość ciągłego kontaktu z załogami jako nieetatowy działacz, miałby szansę i możliwość, z jednej strony, przekazywać bezpośrednie informacje do góry, jak również przez ciągłe kontakty z wyborcami z dołu przekazywać je do Komisji Krajowej. Osobiście, ponieważ dużo w swoim życiu poświęciłem czasu organizacji, organizacji imprez turystycznych, gdybym mógł coś wnieść w zakresie poprawy stylu organizacji pracy, nie tylko zresztą Komisji Krajowej na każdym szczeblu…

[PREZENTACJA KANDYDATÓW DO KK

Z REGIONU ZIELONA GÓRA]

[PD 1kzd_2t_069_19811004 – 9 minut 16 sekund]

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, czas minął i dziękuję kandydatom z Regionu Ziemia Sandomierska.

Proszę o prezentację kandydatów z Regionu Zielona Góra. Jako pierwszy przedstawi się Zbigniew Mrowiecki [Mrowiec].

ZBIGNIEW MROWIEC

Proszę państwa, na wstępie małe wyjaśnienie w sprawie mojego nazwiska. Nazwisko moje chyba ma największego pecha na tym zjeździe, chyba ze wszystkich nazwisk. W I turze zjazdu, kiedy rozdano moje… Może przede wszystkim przedstawię się. Moje nazwisko brzmi: Mrowiec. W I turze zjazdu, kiedy drukowana była lista wszystkich delegatów, moje nazwisko pominięto. Pominięto je również w wykazie w „Tygodniku Solidarność”. W materiałach, które państwo macie przed sobą, wydrukowano je jako Mrowiecki, a teraz na tablicy świetlnej jest jeszcze coś innego.

Programem moim będzie program, który my tutaj razem wypracujemy, ale nie o tym chciałem mówić. Proszę państwa, zanim my zrealizujemy ten program, który sobie tutaj wytyczymy i zdołamy w sposób istotny poprawić dolę nas wszystkich, wszystkich obywateli naszego kraju, to, proszę państwa, troszeczkę zapominamy o tym szarym człowieku. W związku z tym, jeżeli ja bym przypadkiem został wybrany do Krajowej Komisji, widzę siebie w pracy interwencyjnej. Taką podobną funkcję pełnię w zarządzie regionalnym i wielką satysfakcję daje mi pomoc właśnie temu szaremu człowiekowi. Temu, który często sam nie ma odwagi zwrócić się do nas i gdzie podejmujemy interwencję na prośbę kogoś jeszcze innego, kogoś trzeciego. Tyle, jeżeli chodzi o mnie. Jeżeli pytania są, to proszę bardzo.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę mikrofon 9, pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Panie kolego, jak kolega może pogodzić PZPR i związek? To są dwie różne rzeczy, to chodzi mi o program.

ZBIGNIEW MROWIEC

Proszę pana, w programach, które są publikowane i głoszone, niewiele się różnimy od programu PZPR. Różnica jest tylko w sposobie realizacji – to znaczy my realizujemy, PZPR jak na razie nie bardzo. Tu może jeszcze mała uwaga. Ja między innymi dlatego nie wystąpiłem z PZPR, żeby móc nadal, jako członek naszego związku, na zebraniach przekazywać informacje na ten temat.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę mikrofon… Dziękuję, już pytania nie będzie, czas minął.

ZBIGNIEW MROWIEC

Dziękuję bardzo.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Następny prezentuje się pan Zenon Szachowicz.

ZENON SZACHOWICZ

Zenon Szachowicz, pracowałem w Kopalni Węgla Kamiennego „Staszic” jako górnik, następnie jako elektromonter, magazynier, ostatnio pracowałem w zakładzie ubezpieczeń jako akwizytor. Zostałem zwolniony w czasie oddelegowania do pracy związkowej, wyrokiem sądu pracy zostało to zamienione na ustawowe wypowiedzenie. Do partii należałem w roku [19]74, byłem członkiem partii przez dwa dni, skreślono mnie na własną prośbę.

I może jeszcze o Krajowej Komisji. Ja już jestem przedostatnim kandydatem, niewiele więcej będę mógł powiedzieć do tego, co zostało powiedziane. Wydaje mi się, że oprócz samorządu, reformy gospodarczej – tych najważniejszych spraw, jest jeszcze kwestia przetrzymania zimy. Wydaje mi się, że Krajowa Komisja powinna liczyć się z możliwością wzięcia wszystkiego w swoje ręce, gdyż niedowład organizacyjny władz państwowych może spowodować zagrożenie dla życia narodu.

Wydaje mi się, że równie ważną sprawą będzie sprawa wolnych wyborów do rad narodowych i do Sejmu. Jest tutaj kwestia etatowego obsadzenia ludzi zaangażowanych, społecznie angażujących się, którzy znajdują się najczęściej w naszych komisjach zakładowych.

No i ostatnia sprawa, którą – wydaje mi się – należałoby poruszyć, to jest kwestia ciągłego kontaktu Komisji Krajowej z robotnikami, z załogami zakładów pracy. Dziękuję.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy są pytania? Proszę bardzo, mikrofon nr 5 pierwszy się zgłaszał. Pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę pana, w materiałach, które nam dostarczono, jest pan zwolniony w marcu. Z jakich przyczyn?

ZENON SZACHOWICZ

W czasie oddelegowania do pracy związkowej zostałem zwolniony. Zostało to potraktowane jako porzucenie pracy. Wyrokiem sądu zostałem zwolniony i zarząd regionalny oddał sprawę do sądu 21 [września], czyli tuż przed II turą. Wyrok brzmiał, że ustawowe zwolnienie zostało zamienione na ustawowe wypowiedzenie.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę mikrofon nr 9, pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W jakim zakładzie kolega pracuje, nie ma podane.

ZENON SZACHOWICZ

Więc pracowałem w inspektoracie od [19]79 r., rok czasu, w Inspektoracie Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Krosno Odrzańskie.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję, czas się skończył.

Proszę o zabranie głosu kolejnego kandydata, Stanisława Szymkowiaka.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Komisja Mandatowa. Jest zastrzeżenie złożone przez delegata Edwarda Krzyckiego[25], 38006, Zielona Góra: „Prawie przez cały okres prezentacji nie był obecny na sali obrad, również często nieobecny w pozostałych dniach. Konflikty w MKZ i w zarządzie regionu”.

ZENON SZACHOWICZ

Mogę tylko tyle powiedzieć, że znajdowałem się w obrębie tej sali, nie zawsze na swoim miejscu, ale zawsze w obrębie tej sali. A jeżeli chodzi o konflikty z MKZ i zarządem regionalnym, to może z ostatnich spraw… Po prostu wydaje mi się, że powinnością działacza związkowego jest zawsze mówić to, co uważa za słuszne prosto w oczy. Punktowałem takie rzeczy, jak protekcjonizm w zarządzie regionalnym, to jest zamienianie samochodu służbowego na prywatny i tego typu rzeczy.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dobrze, dziękuję, odpowiedź jest wystarczająca chyba.

Proszę o zabranie głosu pana Stanisława Szymkowiaka.

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Stanisław Szymkowiak. Ja, proszę państwa, mam nadzieję, że będąc ostatni na liście, nie będę przez państwa potraktowany jako ostatni. Chciałbym powiedzieć, że pochodzę z dużego zakładu naszego regionu, zakładałem tam związek, byłem przewodniczącym komitetu założycielskiego i od razu założyłem sobie, że nie przejdę na etat, na funkcje związkowe, nie stanę się etatowym działaczem. W chwili obecnej jestem przewodniczącym komisji wydziałowej, nieetatowym.

Dlaczego kandyduję do Komisji Krajowej? Wydaje mi się, że w obecnej sytuacji taka prawdziwa i porządna praca związkowa jest jednak w dużych zakładach pracy i wydaje mi się, że w tym swoim odczuciu nie jestem odosobniony. I wydaje mi się, że w momencie, kiedy zacznę pracować, jeżeli państwo tak zdecydujecie, w Komisji Krajowej, to ta informacja z poziomu dobrze działającego związku zawodowego na terenie dużego zakładu pracy – bo tam te związki działają doskonale – przekazana bezpośrednio, bez ogniw pośrednich, jak zarządy regionalne, jak komisje koordynacyjne, bezpośrednio na forum Komisji Krajowej staje się informacją cenną i bardzo potrzebną w działalności. To ja mam tyle. Proszę o pytania.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Pytanie, mikrofon nr 6.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mam pytanie ogólne: czy kolega uważa, że w prezentacji wszystkich kandydatów najważniejsze było to, co kto kiedyś źle zrobił w związku?

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Uważam, że moją działalność ocenili moi wyborcy. Nie kandydowałem do komisji zakładowej, nie chciałem być etatowym pracownikiem zarządu regionalnego i nie chciałbym być etatowym pracownikiem w Komisji Krajowej. A to, że jestem tutaj, na tej sali świadczy, wydaje mi się, o mojej pracy.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę bardzo, mikrofon nr 7, pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W hierarchii służbowej kto jest pana zwierzchnikiem?

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Jestem kierownikiem pięcioosobowej grupy pracowni pomiarów elektrycznych, z wykształcenia jestem magistrem fizyki.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję. Mikrofon nr 6, pytanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy w naszym statucie powinien zabrzmieć zapis: „Popieramy kierowniczą rolę partii”, czy nie? [sygnał końca wypowiedzi].

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Mam odpowiedzieć?

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Proszę odpowiedzieć na pytanie. Koniec zadawania pytań, proszę bardzo. Proszę bardzo odpowiedzieć na pytanie. Umawialiśmy się, że na pytanie odpowiada się po minięciu czasu. Proszę bardzo.

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Ja nie słyszałem pytania, jakie to było pytanie? Tu nie słychać pytań, bardzo przepraszam.

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Pan powtórzy pytanie, bo nie usłyszał kandydat pytania.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy w naszym statucie powinien brzmieć zapis: „Popieramy kierowniczą linię partii”, czy nie? Jaka jest pana odpowiedź?

STANISŁAW SZYMKOWIAK

Proszę pana, miałem dokładnie takie zdanie jak prawie cały zjazd [oklaski].

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

A zatem, proszę państwa, zakończyliśmy na tym prezentację kandydatów do Komisji Krajowej. Wybory do Komisji Krajowej, a zarazem II turę wyborów do Komisji Rewizyjnej przeprowadzimy po przerwie kolacyjnej. Ale proszę jeszcze nie opuszczać sali, bowiem jeszcze mamy parę komunikatów. I w tej chwili głos zabierze Komisja Mandatowa.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Wpłynął sprzeciw. Pan Nowak Krzysztof[26], mandat 32016: „Składam sprzeciw przeciwko zastrzeżeniu złożonemu przez delegata Markowskiego wobec kandydata do Komisji Krajowej pana Edwarda Imieli. Jako członek delegatury w Starachowicach brałem również udział w rozmowach prowadzonych w urzędzie miasta. Stwierdzam, iż zastrzeżenie delegata Markowskiego jest bezpodstawne, gdyż fakt, który został zgłoszony, wcale nie miał miejsca”. Dziękuję.

[KOMUNIKAT GRUPY ROBOCZEJ W SPRAWIE PODWYŻKI

CEN PAPIEROSÓW]

[PD kzd_2t_069_19811004 – 19 minut 10 sekund]

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, oprócz dwóch komunikatów czeka nas jeszcze wyjaśnienie grupy roboczej, jaka rano została powołana dla zbadania sprawy podwyżki cen na papierosy. Głos w tej chwili zabierze kolega Aleksander Małachowski.

ALEKSANDER MAŁACHOWSKI

Proszę państwa, zostałem przez grupę roboczą upoważniony do przedstawienia komunikatu:

„Wstępna ocena komisji, powołanej w dniu 4 października przez I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« w Gdańsku w celu zbadania okoliczności, w jakich została dokonana podwyżka cen papierosów i tytoniu.

Komisja w składzie: Ryszard Kotarski – Gorzów, Aleksander Małachowski – Mazowsze, Ewa [Aleksandra] Makowska-Pochera – Dolny Śląsk, Jerzy Mohl – Małopolska, Gabriel Plaminiak – Dolny Śląsk, Adam Strzembosz – Mazowsze, Jadwiga Szcześkiewicz – Łódź, przeprowadziła rozmowę z Bogdanem Lisem, Janem Rulewskim, Zbigniewem Bujakiem, Andrzejem Wielowieyskim, Jackiem Stankiewiczem[27] oraz telefonicznie ze Stanisławem Rusinkiem[28], odebrała od tych osób oświadczenia na piśmie, za wyjątkiem Rusinka, oraz otrzymała oświadczenie na piśmie Lecha Wałęsy, który odmówił osobistego spotkania z komisją.

Nadto zapoznano się z notatką, sporządzoną w dniu 28 lipca 1981 r. przez Bogdana Lisa oraz dołączoną do niej notatką w sprawie cen detalicznych papierosów Państwowej Komisji Cen z dnia 1 lipca [19]81 r., złożoną w dniu 28 lipca [19]81 r. Bogdanowi Lisowi przez Antoniego Gryglewicza, zastępcę przewodniczącego Państwowej Komisji Cen, a ponadto zapoznano się z teleksami wysłanymi przez Gryglewicza do KKP na ręce Rulewskiego i przez Stanisława Rusinka do Zbigniewa Bujaka, oba w dniu 2 października [19]81 r.

Komisja ustaliła, że:

1) według oświadczeń Bogdana Lisa, Jana Rulewskiego i Zbigniewa Bujaka, związek nie otrzymał żadnego oficjalnego projektu zmiany cen papierosów i tytoniu oraz w czasie rozmów prowadzonych na temat reformy gospodarczej i związanej z nią reformy cen związek nie zajmował żadnego wiążącego stanowiska w powyższej sprawie.

2) Niepodpisana notatka Komisji Cen, o której była wyżej mowa, złożona w KKP w czasie rozmów z Bogdanem Lisem, nie była dołączona do jakiegokolwiek pisma przewodniego, w którym Państwowa Komisja Cen lub inny organ rządowy zwracałyby się do związku o zajęcie stanowiska w sprawie projektowanej podwyżki.

3) W czasie rozmów prowadzonych przez grupę powołaną do rozmów z zespołem ds. gospodarczych Komitetu Rady Ministrów, które to rozmowy nie były kontynuowane po czerwcu [19]81 r., nikt w imieniu związku nie zajmował stanowiska w sprawie podwyższenia cen używek oraz strona rządowa wiedziała, że grupa ta nie posiada odpowiednich uprawnień. Ponadto ceny podane w notatce, noszącej datę 1 lipca [19]81 r., różnią się od cen ogłoszonych przez środki masowego przekazu.

4) Zgodnie z punktem 1 i 3 uchwały Krajowej Komisji Porozumiewawczej z dnia 26 lipca [19]81 r. w sprawie podwyżki cen, związek zajął stanowisko, że nie może zgodzić się na podwyżki cen detalicznych bez rekompensat i bez powiązania ich z reformą gospodarczą oraz dostępem do środków masowego przekazu, gdyż bez tego związek nie będzie mógł przeprowadzić właściwej kampanii informacyjnej. Jedynym wyjątkiem w tym zakresie była podwyżka cen chleba i artykułów mącznych.

5) Przy okazji rozmów prowadzonych z rządem przedstawiciele związku jedynie wyrażali swój pogląd, iż w zasadzie Krajowa Komisja Porozumiewawcza nie będzie się ustosunkowywać do podwyżki cen używek, lecz związek musi wiedzieć, na jakie cele zostaną wykorzystane kwoty uzyskane z podwyżek.

Na podstawie powyższych ustaleń komisja wyraża opinię, że dokonana podwyżka cen papierosów i tytoniu nie została poprzedzona uzyskaniem na nią zgody związku w sposób przyjęty pomiędzy stronami, a więc drogą zajęcia przez związek stanowiska na piśmie lub opracowania wspólnie z rządem komunikatu, a tego nie mogą zastąpić poglądy wyrażane w toku różnych rozmów przez osoby delegowane do nich przez związek.

Komisja zwraca się do przyszłych władz związku o wydanie przepisów regulujących tryb zajmowania przez organy związkowe oficjalnego stanowiska w sprawach będących przedmiotem negocjacji oraz sposób dokumentowania przeprowadzonych rozmów w celu uniknięcia powoływania się przez stronę rządową na różne nieformalne dokumenty i ustalenia”. Następują podpisy członków komisji.

Proszę państwa, komisja zwraca się z prośbą do uczestników zjazdu, ażeby, jeżeli coś komuś jest jeszcze wiadomo w tej sprawie, ażeby przedłożył komisji odpowiednie informacje.

Na zakończenie, już poza protokołem, komisja pragnie naszemu przewodniczącemu, koledze Wałęsie, dedykować pewną informację. Kolega Wałęsa wybiera się niedługo do Stanów Zjednoczonych. Otóż my chcemy powiedzieć, że jest to taki kraj, w którym prezydent, jeżeli jakaś komisja senacka prosi, żeby przyszedł, to przychodzi. Ale liczymy, że współpraca nasza ułoży się w przyszłości dobrze. Dziękuję państwu bardzo [oklaski].

[Na tle oklasków i wypowiedzi do odczytującego komunikat Aleksandra Małachowskiego podchodzi Lech Wałęsa i tłumaczy się].

ZBIGNIEW BEŁZ – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, do informacji złożonej przez kolegę Małachowskiego, w której mówi, że osoby pragnące zgłosić jakieś uwagi lub uzyskać informacje, proszę o skontaktowanie się z komisją roboczą, dodam, że Komisja Uchwał i Wniosków ma już kilka projektów uchwały zjazdu w tej sprawie, które opracowuje do I czytania w konsultacji z grupą roboczą. Również można wnioski tam składać.

Proszę teraz o zabranie głosu przez spikera i odczytanie dwóch komunikatów. Proszę o spokój.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę o spokój. Biuro Organizacyjne zjazdu sprowadza nas w tej chwili na ziemię. Są dwie informacje: informacja w sprawie możliwości zakwaterowania oraz informacja o możliwości wyżywienia.

Informacja w sprawie możliwości zakwaterowania: „W chwili obecnej, w bardzo trudnych warunkach jesteśmy w stanie zapewnić zakwaterowanie do środy, do godz. 10.00 rano. Już dzisiaj, 3 października [19]81 r. część delegatów musiała opuścić hotel „Maryla” w Sobieszewie i przeniesiona została do „Monopolu”. Cztery hotele odmówiły dalszego zakwaterowania już w dniu 4 października, co powoduje przeniesienie następnej grupy delegatów do Stegny. W dniu 6 października mieszkańcy hotelu „Grand”, z uwagi na sezonową dezynfekcję, muszą zostać wykwaterowani do innych hoteli. Nie widzę żadnej możliwości na dalsze zakwaterowanie”. Podpisała: Ewa Szostakowska, Biuro Organizacyjne zjazdu.

A teraz o wyżywieniu. Informacja o możliwościach wyżywienia: „W dniu 5 października zapewniamy całodzienne wyżywienie w stołówce. Dodatkowe bloczki na posiłki są gotowe. Szefowie regionalnych delegacji powinni się zająć ich rozdzieleniem między delegatów. W poniedziałek będę rozmawiała na temat możliwości wydania śniadania w stołówce dnia 6 października. Również w poniedziałek będzie rozważona możliwość wydania obiadu w zakładach gastronomicznych. Ponieważ takich miejsc jest niewiele w Trójmieście, będą brani pod uwagę wyłącznie delegaci. Goście, eksperci i obsługa zjazdu będą musieli żywić się na własny koszt. Z tego wniosek, że normalne żywienie kończy się dnia 5 października, to znaczy w poniedziałek”. Podpisała Dorota Wciórka, Biuro Organizacyjne zjazdu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za te komunikaty.

Proszę państwa, po kolacji, o godz. 21.15, bardzo proszę o punktualne przybycie. Wpuszczani na salę są tylko delegaci, za okazaniem mandatów. Przystępujemy do I tury – proszę jeszcze nie wstawać, jeszcze nie skończyłem komunikatów, a ważne są – I tury wyborów do Komisji Krajowej i II tury wyborów do Komisji Rewizyjnej.

Po wyborach i krótkiej przerwie związanej z procedurą, którą czyni Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych, jak państwo wiedzą, jest już w Gdańsku komisja rządowa z ministrem Krzakiem i ministrem Krasińskim i będzie po wyborach na sali. Będziemy rozmawiać. Przerwa do 21.15. Powtarzam raz jeszcze: 21.15.

[Przerwa]

[PROTOKÓŁ NR 14 KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ.

II TURA WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ, I TURA DO KK]

[PD 1kzd_2t_069_19811004 – 30 minut 49 sekund]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

[Proszę bardzo dele]gatów o zajmowanie miejsc na sali. Za chwilę będziemy przystępować do głosowania. Po raz drugi do Komisji Rewizyjnej i po raz pierwszy do Komisji Krajowej [dźwięk klaksonu].

[Brak fragmentu nagrania]

Proszę delegatów o spokój na sali. Za chwilę zabierze głos Komisja Mandatowo-Skrutacyjna. Przepraszam, Mandatowo-Wyborcza. Przepraszam bardzo.

Czy Komisja Mandatowa jest gotowa?

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Komisja Mandatowa jest gotowa.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę o zabranie głosu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, proszę wszystkich delegatów o zajęcie miejsc w swoich sektorach. Komisja Mandatowa przygotowała karty wyborcze zgodnie z ordynacją wyborczą. Karty zostały opatrzone pieczęcią i podpisem członków Komisji Mandatowo-Wyborczej. W tej chwili przystępujemy do dwóch głosowań – do II tury głosowania do Komisji Rewizyjnej i do I tury głosowania do Komisji Krajowej.

Jeszcze raz proszę wszystkich delegatów o zajęcie miejsc. Za chwilę służba porządkowa zamknie salę.

[Brak fragmentu nagrania]

[Zanim] Komisja Mandatowa rozpocznie rozdawanie kart wyborczych, chciałam odczytać państwu protokół z dnia dzisiejszego.

„Protokół nr 14 Komisji Mandatowo-Wyborczej I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. Komisja, po sprawdzeniu listy delegatów na I Krajowy Zjazd Delegatów przedstawionej przez Krajową Komisję Wyborczą stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów. W dniu 4 października 1981 r. na sesji porannej obecnych było 792 delegatów, co stanowi 88,1 proc. Ilość ta spełnia wymagania statutowe, uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności delegatów. Gdańsk, dnia 4 października 1981 r.”. Podpisy członków Komisji Mandatowo-Wyborczej.

Porządkowych proszę o zamknięcie drzwi wejściowych do sali. Członków Komisji Mandatowo-Wyborczej proszę o przygotowanie się do rozpoczęcia wydawania kart. Proszę delegatów, aby nie zaczynali skreślać po wydaniu kart. Proszę zaczekać, aż przedstawi uwagi przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej, bowiem do jednej z kart wkradł się błąd maszynowy. Proszę nie skreślać, aby nie nastąpiły pomyłki.

Czy członkowie Komisji Mandatowej są już gotowi?

Proszę, żeby delegaci zajęli swoje miejsca. Rozpoczynamy wydawanie kart wyborczych. Członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej wydają jednocześnie: kartę do II tury głosowania na członków Komisji Rewizyjnej i kartę do głosowania na członków do Krajowej Komisji.

Proszę państwa, teraz chciałabym oddać głos przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej. Mam nadzieję, że to nie będzie przeszkadzało państwu, jeśli ona w tej chwili przedstawi państwu wyjaśnienia co do skreślania na kartach wyborczych.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, mam taką ogromną prośbę do państwa – o technikę głosowania, która ułatwi pracę Komisji Skrutacyjnej. Proszę państwa, prośba moja jest tego typu, żebyście państwo skreślanie rozpoczęli od wzięcia w obwódkę numeru porządkowego osoby, na którą chcecie głosować. Tym sposobem nie dokonacie państwo żadnej pomyłki. Wprowadzając na komputer dane, łatwiej czyta się członkom Komisji Skrutacyjnej i nie ma pomyłek, jeśli liczby porządkowe, które wprowadzane są na komputer, są wzięte w obwódkę. Proszę państwa, pozostałe nazwiska po prostu skreślacie linią poziomą. Nie trzeba brać w kwadraty, w inne owalne koła nazwisk osób, na które państwo chcecie głosować. Tyle uwag ze strony technicznej.

Druga, proszę państwa, sprawa: karta wyborcza dla II tury Komisji Rewizyjnej jest poprawna. Nie ma żadnych na niej błędów. Jest tam 14 miejsc mandatowych. Zgodnie z ordynacją do II tury macie państwo 28 nazwisk. Z tym że, jak powiedziałam, zanim w ogóle przystąpiliśmy do wyborów, że raz przyporządkowane kandydatom numery porządkowe przez wszystkie tury pozostają te same – do końca.

Zostawiacie państwo najwyżej 14 nazwisk na karcie wyborczej do Komisji Rewizyjnej. Pozostawienie więcej nazwisk nieskreślonych daje nam głos nieważny. Obyśmy takich mieli jak najmniej. Druga karta, proszę państwa, karta wyborcza do Komisji Krajowej. Chciałabym państwu wytłumaczyć błąd maszynowy, jaki się w niej zakradł, dopiero w tym momencie, kiedy każdy z państwa będzie miał tą kartę w ręku. To jest moment, ale jeśli nie będziecie mieli tej karty w ręku, trudniej będzie zorientować się państwu, na czym błąd polega.

[Brak fragmentu nagrania]

Proszę państwa, ja mam nadal taką gorącą prośbę, ponieważ państwo przychodzicie do mnie, że są błędy. Ja prosiłam, żebyście karty wyborczej do KK jeszcze nie skreślali, aż wytłumaczę te błędy dla państwa. Tylko muszę poczekać, aż wszyscy do…[gwar]. Pani Nowakowska o tym mówiła, ja również o to apelowałam. Po prostu proszę zaczekać, aż wszyscy dostaną te karty.

Proszę państwa, na wyraźne życzenie powtórzę po raz pierwszy, jakie błędy są na karcie wyborczej do KK. Ci z państwa, którzy nie mają tej karty – widzę protesty, ta strona prosi o powiedzenie w tej chwili… [gwar]. Więc mówię, że powtórzę dwa razy. Dobrze? Czy tak może być? [gwar]. Z tyłu są protesty. Proszę państwa, jeżeli ja powtórzę dwa razy, usprawni nam to przebieg głosowania. Ponieważ ta grupa, która już ma karty, będzie mogła skreślić i podejdzie szybciej do urn wyborczych po prostu. Będzie mniejszy tłok.

Proszę państwa, karta pierwsza, którą państwo macie, na niej są naniesione trzy strony. Pierwszy błąd to nie jest błąd merytoryczny, ale błąd drukarski. Podzielono listę Pomorza Zachodniego na dwie strony: na stronie pierwszej są nazwiska i jedno nazwisko jest na stronie drugiej. Proszę o tym pamiętać. Strona druga jest to środkowa kolumna na karcie pierwszej.

Proszę państwa, na stronie drugiej w środkowej kolumnie karty pierwszej jest Region Dolny Śląsk, również lista została podzielona. Macie państwo na stronie drugiej część listy i na stronie trzeciej, to jest kolumna prawa, resztę listy Dolnego Śląska.

Proszę państwa, dalej, na stronie trzeciej rozpoczyna się Region Kujawsko-Dobrzyński. Na stronie czwartej jest Region Ziemia Łódzka. Tu nie ma podziału.

Proszę państwa, Region Mazowsze – strona czwarta, kolumna pierwsza karty numer dwa – został również podzielony. Mieści się na stronie czwartej i stronie piątej, to jest kolumna środkowa, i na stronie szóstej, kolumnie prawej, pozostali kandydaci u góry.

Proszę państwa, na stronie szóstej rozpoczyna się Region Podbeskidzie i kończy się na stronie siódmej, która, proszę państwa, na trzeciej karcie nie jest lewą kolumną, a prawą kolumną. To jest błąd przestawienia stron, na który chciałabym państwu zwrócić uwagę – że strona siódma jest prawą kolumną karty trzeciej, a strona ósma jest lewą kolumną karty trzeciej.

Na tej podstawie, proszę państwa, Region Śląsko-Dąbrowski rozpoczyna się na stronie siódmej w kolumnie lewej, a kończy się na tej samej karcie na stronie ósmej – jest to kolumna lewa.

Państwo widzą to na kartach – ci z państwa, którzy je mają.

Proszę państwa, Region Słupsk zaczyna się na stronie ósmej karty trzeciej i kończy się na stronie dziewiątej karty czwartej. Jest to lewa kolumna karty czwartej.

Region Wielkopolska rozpoczyna się na stronie dziewiątej, a kończy na stronie dziesiątej.

Tyle mam uwag od strony kart technicznej.

Informacja dla członków Komisji Skrutacyjnej: przy oddawaniu karty dla II tury Komisji Rewizyjnej skreślamy numer dwa. Przy I turze Krajowej Komisji numer dziewięć.

Proszę państwa, ponieważ pozostali delegaci otrzymali już karty wyborcze, dla tych, którzy dopiero otrzymali, podaję uwagi od strony technicznej.

[Brak fragmentu nagrania]

Taka drobna uwaga. Jak wszyscy z państwa zakończą moment głosowania, to wracamy na salę.

[Brak fragmentu nagrania]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

[Brak fragmentu nagrania]

…grup regionalnych oraz przewodniczący regionów proszeni są na zebranie obok prezydium. Bardzo proszę, bardzo proszę przewodniczących grup regionalnych delegatów oraz przewodniczących regionów o zjawienie się na krótkie zebranie obok prezydium.

[Brak fragmentu nagrania]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

[Brak fragmentu nagrania]

…pozostawi dwie urny: od mojej strony patrząc, prawy róg z tyłu sali urna zostaje i prawy róg z przodu sali. Te dwie urny zostają. Pozostałe cztery urny proszę o przeniesienie na stół do dalszej pracy. Tak że możecie państwo spokojnie głosować, wszyscy pozostali – dwie urny są czynne. Dziękuję.

[Brak fragmentu nagrania]

[Pr]oszę państwa, jeśli jest ktoś na sali, kto nie oddał jeszcze swego głosu, proszę o podniesienie ręki [gwar]. Dobrze. Zostaje urna z tyłu sali jako urna czynna. Jedną urnę zostawimy, urnę z tyłu sali, czynną. Natomiast urna z przodu sali – proszę do dalszej pracy.

[Brak fragmentu nagrania]

[Dźwięk klaksonu]

Czy jest jeszcze ktoś na sali, kto nie zakończył głosowania? Proszę podnieść rękę do góry, proszę państwa. Pytam po raz drugi: czy jest ktoś, kto nie oddał swego głosu? Pytam po raz trzeci: czy jest na sali ktoś, kto nie oddał swego głosu?

Ponieważ nie widzę, proszę o zamknięcie ostatniej urny i przeniesienie jej do dalszej pracy. Dziękuję państwu.

[WYSTĄPIENIA MIN. MARIANA KRZAKA

I MIN. ZDZISŁAWA KRASIŃSKIEGO W SPRAWIE PODWYŻKI

CEN PAPIEROSÓW, PYTANIA DO NICH I ODPOWIEDZI]

[PD 1kzd_2t_069_19811004– 49 minut 32 sekundy]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Prosimy delegatów o zajmowanie miejsc. Za chwilę rozpoczynamy sesję wieczorną. Prosimy delegatów o zdecydowane wchodzenie na sesję, na salę, przepraszam.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, przypominam, że w trakcie wystąpienia ministra Krzaka i ministra Krasińskiego przyjmowane będą, a właściwie już są, pytania do sekretariatu zjazdu.

[Brak fragmentu nagrania]

…zajmowanie swoich miejsc. Za chwilę rozpoczniemy kolejną sesję roboczą naszego zjazdu. Sekretariat prezydium zjazdu przyjmuje pytania na kartkach z imieniem, nazwiskiem, numerem mandatu, wyłącznie od delegatów, adresowane do ministra Mariana Krzaka i ministra Zdzisława Krasińskiego, którzy za chwilę zabiorą głos przed całym zjazdem.

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o zajmowanie miejsc. Rozpoczynamy kolejną sesję.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Bardzo prosimy wszystkich państwa o zajęcie miejsc na sali. Prosimy o powrót z kuluarów wszystkich delegatów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa o zajmowanie miejsc na sali.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

I prosimy także służbę porządkową o umożliwienie rozpoczęcia obrad. Koledzy reporterzy nie są przezroczyści. Bardzo prosimy. Bardzo prosimy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Panowie fotoreporterzy, bardzo prosimy o przejście z frontu prezydium. Służbę porządkową proszę o pomoc nam w utrzymaniu porządku.

Proszę państwa, proszę o chwilę spokoju. Głos ma przewodniczący Prezydium zjazdu.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dobry wieczór państwu. Rozpoczynamy wieczorną sesję obrad – drugą jej część, po głosowaniu. Na salę obrad przybyli przedstawiciele rządu. Są to: minister finansów pan Marian Krzak [oklaski] oraz przewodniczący Państwowej Komisji Cen – pan minister Zdzisław Krasiński [oklaski].

Witamy na naszym zjeździe i prosimy o zabranie głosu.

MARIAN KRZAK

Dobry wieczór państwu. Powiem szczerze, że najbardziej ucieszyła mnie zapowiedź, kiedy pierwszy raz weszliśmy na tę salę i niektórzy z państwa zwrócili się na lewą stronę, a z państwa na prawą, a przewodniczący powiedział: „Nic szczególnego tam nie ma” [gwar]. Istotnie bowiem wydaje mi się, że nie ma nic szczególnego, jeżeli minister finansów zjawi się na kongresie związków zawodowych, a jeszcze w takim towarzystwie, jak pan profesor minister Krasiński.

Proszę państwa, dziękujemy bardzo za to, że państwo wyrazili gotowość, ażeby nas wysłuchać, no a także z kolei my, ze swej strony, gotowi jesteśmy na udzielenie wszelkich wyjaśnień, jakie w związku z tematem, który za chwilę poruszę, państwo będą od nas żądali.

Proszę państwa, jak sami to głęboko dyskutujecie tutaj na zjeździe i jak to jest przedmiotem codziennych rozmów naszych rodaków, sytuacja gospodarcza naszego kraju staje się coraz cięższa. Niezbędne są szybkie kroki stabilizacyjne. Również i tutaj, i wszyscy zdajemy sobie sprawę, że kroki stabilizacyjne nie są to kroki łatwe i nie są to kroki przyjemne, niekiedy wręcz bolesne. No, ale to jest tak, jak chory organizm musi się ratować nieraz operacją, raz mniejszą, drugi raz większą, tak i nasza gospodarka bez operacji się nie obędzie. A każda operacja jest bolesna. Jest konieczna dla organizmu, ale jest bolesna.

Podjęta została przez Państwową Komisję Cen decyzja w sprawie podniesienia cen wyrobów tytoniowych. Jest to operacja, no powiedziałbym – operacyjka. Może nie operacja, a powiedziałbym, operacyjka, albowiem charakter tego zabiegu, jak i jego rozmiary, chyba na takie miano w naszej gospodarce, w morzu tych potrzeb i problemów, a w szczególności w tej ogromnej masie – co nazywamy wspólnie już wszyscy, stało się to utartym słowem – luki inflacyjnej, jest to manewr stosunkowo niewielki, zabieg stosunkowo niewielki – jest to lepsze słowo, a tamto nawet skompromitowane. A więc chodzi tutaj po prostu o uczynienie pierwszego kroku, czy kroczku nawet, w kierunku stabilizacji. Stabilizacja, proszę państwa, wiemy, jest to zmierzanie do równowagi. To jest stabilizacja. I jest to kroczek właśnie w kierunku stabilizacji.

Dlaczego podwyżka cen papierosów stała się konieczna? Przyczyn jest wiele. Ale pozwólcie, że odpowiem podobnie, jak kiedyś znany wódz: po prostu nie mamy tyle papierosów, aby przy istniejących cenach zaspokoić popyt w warunkach normalnego rynku. Taka jest prawda, czyli, krótko mówiąc, nie ma kul, ażeby można było utrzymać normalny rynek, zapobiec dalszej dezorganizacji.

Druga przyczyna: trzeba było w tej sytuacji zainteresować plantatorów tytoniu rozwojem plantacji tytoniu. W lipcu została podniesiona cena skupu tytoniu o 110 proc. Kosztowało to, w zaokrągleniu biorąc, około 10 mld zł. Słowem, trzeba było stworzyć warunki dla rozwoju produkcji. Dla rozwoju produkcji, powiedzmy sobie to otwarcie, społecznie nie pierwszego rzędu, nie najważniejszej, a być może nawet chyba, wielu się spośród państwa znajdą tacy, co powiedzą – wręcz szkodliwej. No ale, niestety, nawyki są takie, że po prostu musimy się z nimi liczyć.

Niemniej jednak jest rzeczą bezwzględnie konieczną, ażeby zacząć odbudowywać rynek. Ażeby likwidować sytuację, w której papieros staje się pieniądzem, a pieniądz przestaje być środkiem nabywczym. Musimy dążyć do tego, żeby pieniądz był środkiem nabywczym, a papieros przedmiotem, który się kupuje. Ażeby dojść do sytuacji bardziej racjonalnego gospodarowania, ażeby mógł ten, który chce palić – a inni powiedzą: który chce się nim zatruwać – żeby mógł wybrać. Z kolei, ażeby stworzyć warunki dla produkcji takie, żeby można było kształtować produkcję papierosów w sposób bardziej odpowiadający wymaganiom klientów i sposób być może nawet i bardziej zdrowotny.

Chcę powiedzieć jeszcze o kilku uwarunkowaniach. Istnieją pewne, powiedziałbym, prawidłowości. Cena papierosów na świecie zwykle jest związana z ceną przeciętnego dochodu. I z reguły jest obserwacja we wszystkich krajach wysoko rozwiniętych, że wraz ze wzrostem płacy przeciętnej, dochodu przeciętnego, wzrastają ceny papierosów. U nas tymczasem ta zasada została złamana. Właściwie od [19]75 r. nie nastąpiła istotniejsza zmiana cen papierosów, mam tu na myśli najbardziej powszechnie kupowane. Tymczasem, jak państwo wiedzą, od tego czasu do pierwszej połowy tego roku przeciętna płaca nominalna zwiększyła się dwukrotnie.

Produkcję mamy dużą. Produkcja wzrasta od tego czasu. Spożycie papierosów w Polsce osiągnęło obecnie 2700 sztuk na jednego mieszkańca. Jest to czwarte miejsce w świecie pod względem spożycia, po Stanach Zjednoczonych, Japonii i Wielkiej Brytanii. Nie ma społecznych powodów, ażeby dalej zwiększać to spożycie, a przede wszystkim żeby zwiększać produkcję. Po pierwsze, jak już powiedziałem, przemysł znajduje się nasz w niesłychanie trudnych warunkach. Niedoinwestowany przez długie lata, pracuje resztkami sił i z drugiej strony warunki są tam niesłychanie utrudnione. Oprócz wzrostu kosztów spowodowanych podwyżką cen skupu na tytoń, jak powiedziałem, 110 proc., czyli więcej niż podwojono ceny skupu tytoniu, równocześnie nastąpił wzrost kosztów także i w fabrykach tytoniowych, spowodowany, po pierwsze, normalnym wzrostem cen tytoniu, jaki następuje na świecie regularnie i stopniowo, i z drugiej strony, wzrostem także i cen bibułki i innych komponentów używanych do papierosów.

No niestety, sytuacja jest taka, że rosnący popyt przy stabilizacji ceny, gwałtownie rosnący popyt w związku ze wzrostem nominalnych dochodów spowodował taką sytuację, że właściwie rynek się rozregulował, rynek papierosowy przestał istnieć, wprowadzono reglamentację i wręcz przymusowe spożycie. Ci, co otrzymują na kartki papierosy, nie zawsze są palaczami. Następuje spekulacja, wymiana, pieniądz stracił tu swoje znaczenie.

I wreszcie, jeśli już mowa o relacjach cen w Polsce, ceny papierosów są relatywnie najniższe spośród wszystkich krajów demokracji ludowej, krajów socjalistycznych. Ja już nie porównuję z cenami krajów zachodnich, albowiem tam średnie ceny paczki papierosów kształtują się od 1do 2 dolarów. Łatwo to sobie obliczyć, że nawet w porównaniu… [gwar], że nawet w porównaniu do przeciętnych płac u nas, relacje cen wypadają nie najgorzej.

Jaki rozwój sytuacji w tej dziedzinie powinniśmy przewidywać i jakie powinniśmy mieć – jak sądzę, chciałbym o tym państwa przekonać – podejście do sprawy cen papierosów. Po pierwsze, ceny papierosów powinny być cenami równowagi. Nie może to być cena, która nie równoważy podaży i popytu. Starałem się państwu przedstawić, że podaż u nas jest bardzo wysoka i, społecznie biorąc, być może nawet za wysoka. Jeśli tak, to musimy stworzyć wszystkie warunki, ażeby na dalszą metę – bo, niestety, nie uda się tego od razu – dążyć do utworzenia warunków równowagi. A to dlatego, że nie jest to produkt o pierwszej, wysokiej społecznej użyteczności, nie jest to także produkt, który powinien być na dalszą metę reglamentowany.

Wreszcie, po drugie, że normalnie papieros jest to w naszej tradycji państwowej – i przedwojennej, i powojennej – normalnie papieros jest jednym ze stabilnych źródeł budżetu państwa. No jest to, jak ktoś mi powiedział z pracowników przemysłu tytoniowego, swego rodzaju biletem skarbowym, świadczącym o uiszczeniu przez palącego, chcącego także, niestety, podrywać swoje zdrowie, przez palącego wkładem do budżetu państwa.

Zwykle tego typu dochody służą no na pokrycie ogólnych wydatków budżetu państwa. A, proszę państwa, nie muszę przekonywać, że ten rok jest rokiem obniżania się dochodów budżetu państwa, bo się obniża generalnie produkcja. To samo zresztą i dotknęło papierosów. Produkcja polskich papierosów obniżyła się. Obniżyła się między innymi z powodu różnych trudności zaopatrzeniowych, ale także i z powodu skrócenia czasu pracy. Teraz pracownicy przemysłu tytoniowego podejmują wysiłki, pracują także w soboty, no, niemniej jednak więcej kosztuje. W sumie więc mamy do czynienia i ze spadkiem znacznym dochodów z przemysłu tytoniowego. Mniej więcej obniżyły się dochody budżetu państwa z przemysłu tytoniowego o połowę. Wynoszą około 20 mld zł, a z tytułu tych przyczyn, o których państwu przed chwilą mówiłem, obniżają się około 10 mld.

Tymczasem, równocześnie, w wyniku porozumień gdańskich, jest niezbędne zwiększenie wydatków z budżetu państwa – no bo skąd – na ochronę zdrowia. W tym roku na ochronę zdrowia zwiększamy, proszę państwa, wydatki o około 30 mld zł. W przyszłym roku co najmniej 21–22 mld. W ciągu dwóch lat zatem o 50 mld. Na oświatę w tym roku o 15 mld, w przyszłym roku co najmniej tyle wydatki na oświatę będą musiały się powiększyć no chociażby z tego tytułu, że rośnie zarówno przeciętna płaca, no przecież o Kartę Nauczyciela zabiegaliśmy wszyscy. Jest to społecznie słuszne, jak również i to, że po prostu większą ilość obiektów i w służbie zdrowia oddajemy do użytku, między innymi w drodze rewindykacji. Podobne zjawiska występują w szkolnictwie. Trzeba także decentralizować izby szkolne z uwagi na trudności dowożenia dzieci.

I wreszcie ostatni punkt, który chciałbym wymienić, to są świadczenia społeczne, ubezpieczenia społeczne – w tym roku wzrost o 35 mld, w przyszłym o 40 mld. W sumie razem już te przyczyny w skali jednego roku dają wzrost wydatków budżetu 80 mld. A skąd wziąć środki? Nie ma wzrostu dochodów. Musimy więc krok za krokiem zmierzać do tego, żeby jednak takie źródła się stały, a najbardziej prawidłowym źródłem np. dla wzrostu wydatków na ochronę zdrowia jest właśnie także wzrost dochodów z papierosów. I stąd podwyżka cen. Podwyżka cen w sumie papierosów plus zapałek – zapałki tu traktujemy jako produkt towarzyszący, komplementarny – podwyżka cen oznacza w skali roku zwiększenie ich wartości o 38 mld. No, 10 mld, jak mówiłem, musimy poświęcić na wzrost kosztów, nawet 12 mld na wzrost kosztów, pozostała część zasili budżet państwa. Będzie to w sumie więc około 25 mld i to są właśnie środki, które pozwolą nam wesprzeć wzrost wydatków na ochronę zdrowia i na świadczenia społeczne.

Ja już nie mówiłem o poszukiwaniu źródeł dochodów, a przecież to musimy uczynić, na likwidację starego portfela rent, co także wynika z porozumień gdańskich i tę sprawę przecież musimy załatwić.

W sumie więc są to, najogólniej biorąc, te przyczyny, te przesłanki, które powodowały, że decydujemy się na taki krok. No krok w sumie niepopularny, niemniej jednak powinien być w społeczeństwie zrozumiany, powinien być przyjęty. A na dalszą metę rzeczywiście powinniśmy przyjąć zasadę, że cena papierosów jest ceną monopolową, że jest to cena także, która zapewnia odpowiedni wkład do budżetu państwa, równocześnie reguluje popyt, tak ażeby on był nienadmierny i nie szkodził naszemu społeczeństwu.

Chciałbym na koniec powiedzieć, że na czwarty kwartał zapewniamy 5 mld importu papierosów z zagranicy. Chcemy rynek nieco poprawić. Chcielibyśmy, ażeby reglamentacja stopniowo znikała. Najpierw zapewne od papierosów wyższego rzędu, potem przechodząc do papierosów niższego rzędu. Będziemy starali się, chociaż nie jest to łatwa sprawa, zmieniać strukturę na rzecz papierosów niższego rzędu, a także rozwijając produkcję tytoniu, bibułki, umożliwiać racjonalną gospodarkę tym produktem, tym produktem, który jest właściwie, no zaspokajaniem potrzeb nawykowych, niezbyt dobrych dla zdrowia.

Generalnie biorąc, na świecie jest tendencja spadkowa obecnie, jeśli chodzi o popyt na papierosy. Przede wszystkim jest to wynikiem działań świadomych, szczególnie chodzi tu o wysoko cywilizowane państwa: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada. Obserwujemy tam bardzo silną akcję działającą na rzecz zmniejszenia spożycia papierosów. Dochodzi nawet do takich przypadków, że w niektórych koncernach i fabrykach wręcz zabraniają palić papierosy, a bywają i takie przypadki, że w niektórych zakładach pracownikom, którzy rzucają palenie papierosów, przyznają premię. No, nas na to nie stać, ale chcielibyśmy oczywiście, żeby jak najwięcej ludzi ograniczyło spożycie papierosów, a duża część ażeby przystąpiła także i do rzucenia.

Słowem, chodzi nam o normalny rynek. Chodzi o krok w kierunku stabilizacji. Jest to nasza ogólna sprawa, sprawa związków zawodowych i dlatego, proszę państwa, tu do państwa przyjechaliśmy, ażeby wyjaśnić ten krok decyzji, prosić o to, ażeby państwo nas w tym działaniu wsparli. Tym więcej, proszę państwa, że jest to na pewno szlachetne działanie, nie mam co do tego najmniejszej wątpliwości. I druga rzecz, o której chciałbym powiedzieć – że w toku wcześniejszych rozmów no na ogół mieliśmy… Ja już pomijam sprawę wstępnego programu, jaki czytałem w „Tygodniku Solidarność”, gdzie wyraźnie było zapisane, że sprawa używek, a zwłaszcza papierosów i alkoholi, sprawa cen tych produktów nie powinna być przedmiotem rekompensaty, nie powinna być przedmiotem no jakichś negocjacji, albowiem jest to szczególny rodzaj zaspokajania popytu. I chcę powiedzieć, że we wszystkich wcześniejszych rozmowach, jakie mieliśmy na ten temat, ten pogląd był podtrzymywany.

W ten sposób wyjaśniłem państwu przesłanki, którymi kierowaliśmy się. Chciałbym więc bardzo podziękować, że państwo ze swej strony zechcieli wysłuchać tej motywacji. No, z drugiej strony bardzo serdecznie chciałbym jeszcze raz prosić o zrozumienie, a także i o to, ażeby „Solidarność” w przyszłości stała się wielkim rzecznikiem działania na rzecz uporządkowania tego rynku i racjonalnej konsumpcji. Bardzo dziękuję za uwagę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Dziękujemy bardzo panu ministrowi.

Proszę pana ministra Krasińskiego o wypowiedź.

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Dobry wieczór. Muszę powiedzieć, że zdawałem sobie sprawę w momencie, kiedy otrzymałem telefon do mojego mieszkania o godz. 4.00, kiedy minister Krzak prosił mnie, żebym również przybył tutaj do Gdańska, zdawałem sobie sprawę, że podstawy tej niepopularnej decyzji potrafi wyłożyć w sposób jasny i przejrzysty. A zdecydowałem się na wyjazd tylko dlatego, żeby stanąć oko w oko z tą salą, którą tylko codziennie w telewizji mam okazję – i to nieruchomą – oglądać [śmiech, oklaski]. Skoro jestem tutaj, to dziękuję również za zaproszenie lub za sam fakt i możliwość uczestniczenia.

A jednak, kiedy wchodziłem i kiedy schodziliśmy z galerii, pytania, właściwie w pierwszej kolejności rzucone przez dziennikarzy, na które odpowiadałem. Radio „Solidarność” – tak się przedstawił dziennikarz: „Dlaczego dzisiaj, dlaczego w trakcie trwania zjazdu?”. A dlaczego to miało być zrobione po zjeździe? Dlatego tylko, żebyście się mogli rozjechać? Że w oczy mamy nie spojrzeć? [szum]. Nic, żadne inne cele oprócz tego, że gospodarka rujnuje się z dnia na dzień. Że nie ma dosłownie czasu ani chwili.

Wiem, że – ponieważ spoglądam – niektóre głowy, kiwająco, naszym europejskim zwyczajem, wskazują na małą skłonność do zgodzenia się z tymi moimi słowy. A jednak, mogąc tutaj przebywać i spoglądnąć w oczy i tym, którzy w pierwszych rzędach siedzą, i tym, którzy w doskonałym świetle widoczni są nawet w ostatnich rzędach, spojrzeć i powiedzieć: to była absolutna konieczność. Tego nie można było uniknąć i tego nie dałoby się uniknąć! Natomiast za tydzień wszyscy i również ja bym rzekł sobie: przeczekałeś, przeczekaliśmy, aż się skończy zjazd. Tą odwagę posiadam i dlatego jestem tutaj o godzinie kilka minut przed północą, razem z wami.

Sprawy tejże operacji w stosunku do całości, całości operacji cenowych, które nas czekają. Za kilkanaście dni powinna zostać wydana broszura, o której kilkakroć już mówiłem, wydana broszura pod konsultację całego społeczeństwa, wszystkich związków zawodowych, wszystkich organizacji społecznych, politycznych i całego naszego narodu. Chcę – jeżeli starczy papieru, nie będzie to zbyt objętościowa broszura – ażeby prawie każdy mógł ją nabyć w kiosku „Ruchu”. Na końcu załączona będzie ankieta. Każdy, kto zechce, bez opłaty będzie mógł udzielić odpowiedzi, na jaki system rekompensat się godzi. Bo to jest najważniejsze. Stworzymy ciało społeczne, które dokona obliczeń. Będzie to swego rodzaju i, być może, pierwsze od [19]46 r., a może drugie – myślę w tej chwili o samorządzie – czy trzecie kolejne referendum w okresie powojennym. Bowiem nie ma żadnego innego sposobu.

Często udzielam wywiadów zagranicznej telewizji i zagranicznej prasie. Jakże oni, z jaką intensywnością wsłuchują się w te wieści, dla naszego społeczeństwa przecież ponure, wsłuchują się, kiedy przy pomocy cen, między innymi, nie tylko, uporządkujemy naszą gospodarkę, gdyż wówczas dopiero mogą liczyć na spłatę swoich kredytów. Zdają sobie doskonale sprawę, że jest to pierwsza, najtrudniejsza droga, którą musimy przejść lub którą powinniśmy przejść. I patrzę tymże ludziom w oczy, którzy w moich oczach chcą widzieć odpowiedź: czy Polska zdecyduje się, społeczeństwo zdecyduje się na tą operację, czy też pójdzie drogą pełnej reglamentacji, prawdopodobnie po wsze czasy. Ja mam – i to mówię często – syna w wieku 22 lat i córkę w wieku 20 lat i nie chcę, żeby w Polsce, w tym kraju w środku Europy, oni przez dziesiątki lat w ogonkach stali i na kartki nabywali towary. Każdy towar! To musi się skończyć! Taki jest mój cel.

Ja jestem z zawodu handlowcem z wykształcenia i konsumpcją się zajmuję [śmiech]. I nie jest mi obce, ile nasze społeczeństwo będzie mogło konsumować. Ale konsumować tak, jak to się dzieje na całym świecie. Nie możemy być podobni do trzech krajów najsłabiej na świecie rozwiniętych, które musiały wprowadzić kartki. Ku temu nie mamy żadnych podstaw gospodarczych. Dlatego w tej intencji działam. W intencji młodego, młodszego niż to, które na tej sali siedzi, pokolenia. W intencji tej młodzieży, która nie chce, żeby spotkała się i zaznajamiała się z systemem, z systemem kartek, reglamentacji, rozdziałów. Każdy według swojej pracy powinien mieć prawo nabyć każdy towar o każdej porze dnia i roku. Taki jest mój cel. Taki jest mój cel. I żaden inny. Ale środki dla osiągnięcia tego celu, niestety, nie będą mogły nikogo zadowolić, a jednak są konieczne. Dziękuję bardzo.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękujemy bardzo.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_069_19811004]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_070_19811004]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy obu panom. Przystępujemy do serii pytań. Ja bym pana ministra Krzaka poprosił na trybunę, jeśli można.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, chcieliśmy państwu zaproponować pewien przebieg dzisiejszego spotkania. Sądzimy, że wiele osób spośród siedzących na sali delegatów zechce zadać jakieś pytania i usłyszeć na nie odpowiedź. W związku z tym prosimy bardzo, żebyście państwo składali pytania pisemne w sekretariacie. Będziemy je kolejno przekazywali do odpowiedzi, będziemy je odczytywać i wysłuchiwać odpowiedzi na te pytania. Bardzo prosimy o przystąpienie do serii pytań.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pytanie pierwsze. Proszę państwa, mamy już całą stertę kartek. Nie ma sensu stać przy mikrofonach w tej chwili. „Panie ministrze, proszę wyjaśnić, jaki to element reformy stanowi podwyżka cen na papierosy”.

MARIAN KRZAK

Pytanie jest do mnie skierowane. Proszę państwa, wydaje mi się, że i w tej sprawie chyba mamy zgodność, że reforma gospodarcza musi następować równolegle. To znaczy, musimy poprawiać stosunki – przepraszam, że tak brzydko powiem – towarowo-pieniężne, zacząć przywracać rolę pieniądza. Jest to przecież jedyny sposób wynagradzania naszej pracy. I chcemy, żeby ten sposób wynagradzania naszej pracy znalazł warunki swojej realizacji w swobodnym nabywaniu dóbr. A więc jest to element po prostu porządkowania naszej gospodarki.

Pamiętajmy, że cena spełnia dwie albo trzy funkcje. Pierwsza funkcja ceny to jest oczywiście, to jest pierwszy krok pieniądza zresztą, to jest wyrażenie wartości. Druga funkcja, którą bezwzględnie cena powinna spełnić, to zachęcić producenta do produkcji. Ja niedawno, dwa dni temu byłem w Fabryce Samochodów Osobowych i zaatakowano nas, mogę tak to powiedzieć, że nastąpiła podwyżka…

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Razem byliśmy.

MARIAN KRZAK

Razem byliśmy, tak, przepraszam bardzo. Że nastąpiła podwyżka cen ryb słodkowodnych. To stanowi 20 proc. ogółu podaży ryb, więc jest to stosunkowo nieduży. Ja wówczas odpowiedziałem na tą kwestię mniej więcej w ten sposób: „Proszę państwa, czego chcecie? Czy chcecie mieć niską cenę, czy chcecie mieć ryby? Trzeba się zdecydować”. No niestety, jak się chce gospodarki towarowo-pieniężnej, to trudno wziąć z tym małżeństwo i cnoty nie stracić. Niestety, nie da się wszystkich rzeczy w sposób bezbolesny rozwiązać, no bo to jest sprzeczność życia: potrzeby są nieograniczone, możliwości są ograniczone.

Tak więc reforma cen jest elementem reformy gospodarczej. Natomiast oczywiście wszystko trzeba uczynić, ażeby tę reformę gospodarczą jak najszybciej wdrażać i zdajmy sobie sprawę – i chyba wśród państwa też panuje to przekonanie – że reforma gospodarcza to nie będzie wkroczenie w okres szczęśliwości. Ja bym powiedział: przeciwnie. Dla przedsiębiorstw będzie to znacznie trudniej. Bo dzisiaj jaka jest sytuacja? Dzisiaj za wszystko rząd odpowiada i wszystkiemu rząd jest winien. A przecież nie o to chodzi. Chodzi o to, ażeby ci, którzy produkują, mieli prawo decyzji, ale także i odpowiedzialności.

I to oznacza reforma gospodarcza i dlatego też będzie to bardzo trudne. Będziemy musieli się przybliżać do jakichś rozwiązań, jak najlepszych. Przypomnijmy sobie, jak to się stało w Jugosławii, na Węgrzech – to trwało lata. Była to droga przez mękę. A więc nie zakładajmy sobie, że to będzie taki proces łatwy i oczywiście musi następować równoległy proces zmian cen i reformy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o spokój.

Proszę panów, mamy gorącą prośbę: jest całe mnóstwo pytań. Gdybyście panowie zechcieli odpowiadać krótko, konkretnie na zadawane pytania [oklaski]. „Czy rząd ma zamiar dalej zaskakiwać społeczeństwo kolejnymi, szczątkowymi podwyżkami?”.

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Czy rząd… Nie wszystko usłyszałem…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

„Czy rząd ma zamiar dalej zaskakiwać społeczeństwo kolejnymi, szczątkowymi, tzn. takimi drobnymi, jak te, po kolei podwyżkami?”.

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Trudno powiedzieć, czy można to nazwać takim pełnym zaskoczeniem. W społeczeństwie kształtuje się w tej chwili świadomość, bardzo zapewne jeszcze niejasna, o niezbędności podwyżek. Powiedziałem z trybuny: „W ciągu tego miesiąca chcemy przedstawić pełen program zmiany cen detalicznych żywności, opału, energii elektrycznej i system rekompensat”.

Do momentu wydrukowania nie powinny nastąpić żadne inne zmiany cen, z tym że – i tu już jest od razu pewne zastrzeżenie – z tym że w najbliższych dniach w prasie, całej prasie, przedstawiamy drugi projekt podwyżki cen w ramach drugiego etapu, do którego będą należeć: opał, energia elektryczna, gaz, centralne ogrzewanie, ciepła woda plus w ramach tego etapu zostanie zrekompensowane wydatki z tytułu wzrostu cen na ryby oraz prawdopodobnie cukier, sól, cukierki, dżem. Wszystko chyba wymieniłem.

Na to dajemy miesiąc, a jeżeli zajdzie potrzeba, to i pięć tygodni czasu pod pełną dyskusję społeczną, wszystkie związki zawodowe itd., itd., ponieważ po ostatniej podwyżce cen pieczywa zgłosiła się później Liga Kobiet i masa, dziesiątki stowarzyszeń, które powiedziały: „Z nami nie konsultowano”. Chcemy zatem wszystkim dać teraz możliwość. Nie będzie zatem żadnych zaskoczeń.

Proszę pamiętać, że w przyszłości, kiedy będzie zrównoważony rynek papierosów, alkoholu, poza ścisłym, najbardziej ścisłym gronem związków zawodowych, to mogą być dwie, trzy, może pięć osób; nikt nie może o tym wiedzieć. Mówiliśmy, że raz w roku w Stanach Zjednoczonych, w Anglii dwa razy w roku następują niewielkie podwyżki cen papierosów i alkoholu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Panie ministrze, ja strasznie przepraszam, ale pan nie zastosował się do naszej prośby. Pytanie było konkretne: „Czy rząd ma zamiar dalej zaskakiwać…”.

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Nie ma zamiaru zaskakiwać.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję za odpowiedź.

Następne pytanie.

MARIAN KRZAK

Może ja tylko uzupełnię. Nie może to dotyczyć spraw jednakże używek, które powinny być poza przedmiotem konsultacji. Tu powinno obowiązywać normalne prawo ceny monopolowej. Musimy się do tego przyzwyczaić. Ani alkohol, ani papierosy nie powinny być przedmiotem dyskusji i konsultacji.

Teraz – czy zaskakiwać? No, nie można wcześniej ogłosić, bo chociażby myśmy ogłosili w sobotę i już w niedzielę wobec tego w kioskach, mimo że papierosy były, sprzedawcy nie chcieli papierosów sprzedawać po starej cenie. Więc, po prostu, raz, z powodu tego, ażeby nie narażać ludzi na przestępstwa, na to, żeby zachowali się niemoralnie, nie można w przypadku papierosów ani wódki inaczej postąpić. Natomiast w przypadku innych produktów można, rzecz jasna, konsultować, jest to konieczne.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę następne pytanie: „Podwyżka cen bez żadnego uzasadnienia papierosów: DS, Vega, Opal do 50–60 zł. 1) Kto to zrobił i dlaczego? 2) Kto za takie dzikie podwyżki odpowiada?”.

ZDZISŁAW KRASIŃSKI

Po pierwsze, powiedziałem w telewizji trzy dni po podwyżce, tylko po wprowadzeniu papierosów z tą nową ceną, że cena tamta dostosowana jest do nowych cen papierosów, które zostaną wprowadzone. Było to miesiąc albo pięć tygodni temu. Do tychże cen, które z dniem jutrzejszym winny wchodzić w życie. To była pierwsza odpowiedź. Zatem pięć tygodni temu powiedziałem, że nastąpi podwyżka cen papierosów krajowych, gdyż tamte dostosowaliśmy.

Po drugie, waluty w tej chwili innych krajów w stosunku do naszej są tak silne, że wymiana, niestety, jest kosztowna. Proszę pamiętać, oficjalny kurs do korony czeskiej wynosi nieco ponad 2 zł, do forinta – tyle samo. W Wiedniu, gdyby się chciało wymienić naszego złotego, to trzeba za koronę płacić trzy dni temu 16 zł, a za forinta – 13 zł. Taka jest wartość naszego pieniądza. A więc za nasz pieniądz niestety możemy bardzo mało nabyć, a cena musi być odpowiednio wysoka na rynku.

MARIAN KRZAK

Nie mogę się zgodzić, że taka jest wartość naszego pieniądza, niestety, nie jest dobra, ale w żadnym razie nie odpowiada tym relacjom, o których… Jest to cena spekulacyjna, wywołana po prostu nadzwyczajną sytuacją, jaka jest u nas.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pytanie do ministra Krzaka: „Komu zależało na tym, aby podwyżkę cen papierosów wprowadzono właśnie od 5 października, a nie w tydzień później? Odczytaliśmy to jako jawną prowokację pod adresem najwyższej władzy związku”.

MARIAN KRZAK

Proszę państwa, odpowiadał już na to profesor Krasiński. Jeszcze raz chcę powiedzieć, że jest to absolutnie zbieg okoliczności. Żałuję, ubolewam nad tym, że państwo tak to przyjęli.

Proszę państwa, po pierwsze, profesor Krasiński o tym chyba mówił – musimy się liczyć z tym, że istnieje pewna kolejność operacji. Należało zacząć od papierosów. To jest po pierwsze.

Po drugie, ta operacja musiała być znacznie wcześniej przygotowana. Proszę mi wybaczyć – nie wiedzieliśmy, że zjazd przedłużycie. Myśmy to zaplanowali wcześniej, no nastąpił taki zbieg okoliczności. Wybaczcie nam to. Nic nie chcieliśmy wpłynąć na wasze tutaj sytuacje. Prosiłbym po prostu o zrozumienie. Kierujemy się interesem rynku, a na daleką metę także interesem naszych obywateli palaczy, a przede wszystkim niepalących.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, obowiązuje nas nasz regulamin obrad i zgodnie z tym regulaminem… [gwar]. Proszę państwa, wpływają do nas wnioski formalne odnośnie do dyskusji, którą prowadzimy. Dwa z nich przeczytam państwu. Są to wnioski najdalej idące.

Pan Stanisław Jałowiecki, numer mandatu 17008, ze Śląska Opolskiego, podaje następujący wniosek: „Proszę poddać pod głosowanie wniosek o zamknięcie obrad po powołaniu grupy negocjacyjnej. Odpowiedzi ministrów nic nie wnoszą, szkoda na to czasu. Lepiej, aby do pracy przystąpiła grupa negocjacyjna” [oklaski].

Podobny wniosek zgłosił pan Stanisław Dorociak, numer mandatu 17003, ze Śląska Opolskiego: „Wnoszę o bezzwłoczne powołanie grupy negocjacyjnej spośród delegatów do rozmów z rządem, która będzie obradowała w innym pomieszczeniu, z tym że na salę obrad zjazdu należy dać pełne nagłośnienie. Rozmowy takie nic nie dadzą i powodują tylko niepotrzebny wzrost napięcia wśród delegatów”.

Prosiłbym, żeby ktoś z państwa wypowiedział się przeciwko temu wnioskowi formalnemu. Proszę bardzo, proszę podejść do mikrofonu. Proszę bardzo, mikrofon nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, jest to jedyny moment obecnie, kiedy my możemy, wszyscy delegaci uprawnieni do reprezentowania naszego związku, żebyśmy mogli porozmawiać z naszymi władzami. I uważam, że nie możemy zgodzić się na to, żeby kolejna grupa negocjacyjna przeprowadziła kolejne rozmowy i znów bez skutku albo ze skutkiem wątpliwym.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję panu.

Zgodnie z naszym regulaminem obrad poddaję wniosek pod głosowanie. Wniosek dotyczy: przerwania w tej chwili obrad z powołaniem grupy do rozmów z przedstawicielami rządu. Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Poproszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY– członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przerwaniem obrad [oklaski].

[POWOŁANIE GRUPY DELEGATÓW DO ROZMÓW Z RZĄDEM

NA TEMAT PODWYŻEK CEN. DYSKUSJA NA TEMAT NEGOCJACJI]

[PD 1kzd_2t_070_19811004 – 6 minut 59 sekund]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, w tej sytuacji należy powołać spośród delegatów grupę, która przeprowadzi rozmowy z przedstawicielami rządu. Dotąd stosowana przez nas procedura polegała na zgłaszaniu po jednej osobie z poszczególnych regionów. W identyczny sposób powinniśmy postąpić dzisiaj, w tym przypadku. Bardzo proszę przewodniczących grup regionalnych o przedstawienie listy.

Proszę państwa, proszę o zajęcie miejsc. Proszę państwa o zajęcie miejsc.

Nazwiska, które do nas wpływają, są następujące: z Regionu Leszno – pan Matyjas Eugeniusz[29], z Regionu Przemyśl – pan Szostkiewicz Adam, z Regionu Chełm – pan Huszcza Jan, z Regionu Śląsk Opolski – pan Chołodecki Jarosław, z Regionu Środkowo-Wschodniego – pan Bondos Alfred, z Regionu Częstochowa – pan Pytel Marek, z Regionu Bydgoszcz – pan Paterek Roman, z Regionu Konin – pan Ludwiczak Marian[30], z Regionu Radom – pan Król Witold, z Łodzi – pan Bogucki Włodzimierz, z Pobrzeża – pan Paweł Michalak, z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego – pan Ryszard Błaszczyk, z Regionu Płock – pani Grażyna Wendt, z Regionu Podkarpacie – pan Eugeniusz Chytła, z Regionu Świętokrzyskiego – pan Andrzej Dudek, z Regionu Mazowsze – pan Andrzej Krajewski, z Regionu Mazowsze, druga osoba – pan Lasocki, z Regionu Dolny Śląsk – pan Jerzy Szul, z Regionu Kujawy i Ziemia Dobrzyńska – pan Karwowski Zbigniew, z Regionu Gorzów Wielkopolski – pan Bogusław Gruszczyński, z Regionu Sieradz – pan Wiesław Kopczyński[31], z Elbląga – Bogusław Szybalski, z Wielkopolski – Roman Szafko, z Regionu Słupsk – pan Józef Lisiecki[32]. Prosimy o nadsyłanie danych z innych regionów.

Proszę państwa, chcieliśmy równocześnie zapewnić te wszystkie osoby, które złożyły do sekretariatu pytania, że grupa negocjacyjna, grupa do rozmów, oczywiście uzyska odpowiedzi na te pytania. Pytania te zostaną panom przedstawione.

Dalsze nazwiska: z Regionu Wielkopolska Południowa – kolega Henryk Siciński, z Regionu Jelenia Góra – pan Romuald Ratyni[33], z Regionu Rzeszowskiego – pan Stanisław Stachowicz.

Proszę państwa, bardzo prosimy o zajęcie miejsc na sali. Uprzejmie państwa prosimy, za chwilę zakończymy obrady. Na razie jeszcze obrady trwają. Bardzo państwa prosimy o zajęcie miejsc na sali. Małopolska – Hudaszek Andrzej, Podbeskidzie – Kazimierz Jarosz.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, zawsze obrady kończyliśmy w identyczny sposób: wyprowadzeniem sztandaru i hymnem. Proszę jeszcze o zachowanie spokoju.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę wszystkich o powstanie z miejsc. Proszę państwa, musimy zakończyć nasze obrady zgodnie z wnioskiem formalnym, który wpłynął. Wniosek ten brzmiał: „Wybór grupy, która będzie rozmawiała”. Regiony zgłosiły nazwiska, które państwu przeczytałem. Chciałem państwa zapytać, czy są jakieś zastrzeżenia wobec osób, które przeczytałem. Nie widzę. Proszę bardzo, kolega, mikrofon nr 10.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Region Bydgoszcz ma zastrzeżenia. Kolega Paterek nie pójdzie, tylko pójdzie kolega Rulewski [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Poproszę szóstkę.

JAN RULEWSKI

Proszę koleżeństwa, pragnąłbym zwrócić uwagę na pewnego szczura, którego nam wpuszczono. Pójdzie w świat mniemanie, że zjazd związku, największego związku, zamiast się zajmować podstawowymi problemami żywnościowymi, przywróceniem starych kartek od 1 października, zajmuje się używkami.

Ja proponuję, żeby zjazd związku powrócił do zasadniczych problemów, sprawy żywności, sprawy natychmiastowego wypracowania rekompensaty na te skokowe podwyżki i w ramach tego problemu…

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Przepraszam bardzo, proszę usiąść w tej chwili…

JAN RULEWSKI

W ramach tego problemu proponuję również zajmować się sprawami papierosów [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, czy kolega ma zastrzeżenia do jakiegoś kandydata? Kolega z mikrofonu nr 2? Czy ma zastrzeżenia kolega?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie do kandydata…

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Ja chciałbym dowiedzieć się, jakie są zastrzeżenia. Czy kolega spod trójki ma zastrzeżenia? Proszę, mikrofon nr 3.

RYSZARD BŁASZCZYK

Ryszard Błaszczyk, numer 106 mandatu. Moja kandydatura została zgłoszona piśmiennie, nie zostało to uzgodnione w pełni z regionem. Po uzgodnieniu kolega Rozpłochowski będzie reprezentował Region Śląsko-Dąbrowski w moje miejsce.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo. Wprowadzamy tę zmianę.

Czy kolega z mikrofonu nr 11 ma zastrzeżenia do któregoś z kandydatów? Czy kolega ma zastrzeżenia?

KAZIMIERZ ROSTEK

Nie zgłoszone zostało… Zgłoszone zostało nazwisko Sokołowski Józef[34], Ziemia Sandomierska – nie zostało odczytane.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Przepraszam bardzo, wpisujemy. Napłynęły dalsze zgłoszenia, szybko je państwu przeczytam: Andrzej Wojciechowski – Piotrków, Piotr Ługowski[35] – Zielona Góra, pan Sokołowski już jest wpisany, pan Bernard Bujwicki – Białystok, pan Jan Jędrzejewski z Regionu Gdańskiego, z Ziemi Sandomierskiej – Sokołowski Józef, z Pomorza Zachodniego – Kaśkiewicz Witold [Waldemar], z Regionu Piła – Łużny Jan. Przepraszam… To jest pomyłka tutaj… Z Regionu Kutno – Marek Dolat i wreszcie z Regionu Pojezierze – Łoś Zygmunt[36].

Czy kolega spod mikrofonu nr 8 ma jakieś zastrzeżenia? Czy mikrofon ma zastrzeżenia do zgłoszonych kandydatów? Proszę bardzo, mikrofon nr 8.

JERZY LASOCKI

Mówi Jerzy Lasocki. Ponieważ w grupie jest również Lasocki, więc ja jestem Jerzy, w grupie nie jestem. Wobec tego proszę tam dopisać imię, żeby sprawa była jasna. Dziękuję.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo. Czy kolega spod jedenastki, przepraszam bardzo, ma zastrzeżenia? Są zastrzeżenia, tak? Kolega ma zastrzeżenia? Proszę bardzo, jedenastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Panie przewodniczący, proszę potraktować wniosek kolegi Rulewskiego jako wniosek formalny [oklaski]. I jeszcze jedno. Chciałbym, żeby sala otrzymała odpowiedź na jedno tylko pytanie: W czerwcu na kwitach na węgiel wbito pieczątki: „Ceną obowiązującą będzie cena w dniu zakupu”. Czy to nie była podwyżka? Dlatego stanowisko kolegi Rulewskiego – i brawo, Janek – jest słuszne. Wniosek formalny proszę przegłosować.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Może jeszcze tylko poprosimy… Czy mikrofon nr 8 ma zastrzeżenia jakieś? Proszę jeszcze mikrofon nr 8, a potem oddamy koledze Rulewskiemu jeszcze na chwilę głos. Proszę bardzo, mikrofon nr 8.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, proszę o odczytanie jeszcze raz oddelegowanego z Piły. Cofnąć się 2 kartki proszę i całość odczytać.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Tu jest pomyłka, bo jest…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie jest pomyłka. Proszę przeczytać.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Aha, przepraszam bardzo. Region Piła przekazuje pełnomocnictwo delegatowi numer mandatu 29048. Rzeczywiście, przepraszam bardzo, Łużny Jan – Region Śląsk, teraz rozumiem. Dziękuję bardzo.

Bardzo proszę kolegę Rulewskiego, gdyby zechciał podnieść numer mikrofonu. To jest szóstka.

JAN RULEWSKI

Uważam, że ogólnokrajowym problemem w tej chwili jest sprawa zaopatrzenia w artykuły mięsne i jego pochodne – przetwory. Jest to problem, który rząd przyrzekał, że od dnia 1 października powróci do starych norm sprzed 1 sierpnia. Okazało się, że nie ma pokrycia w wysokości 30 proc. do tego okancerowanego, zmniejszonego systemu. To jest pierwsze.

Drugie – liczne podwyżki cen, czy to usług samochodowych, czy to ryb, czy to innych towarów, o których minister Krasiński zawiadomił, że nie mają miejsca oraz papierosów stwarzają konieczność podjęcia przez zjazd stanowiska odnośnie do systemu rekompensat do 1 stycznia tegoż roku.

W związku z tym niecelowym byłoby rozpatrywanie wyłącznie spraw cenowych papierosów, z uwagi na to, że propaganda niosłaby i faktycznie taka jest rzeczywistość: że zjazd się niczym innym nie zajmował niż tylko używkami, pomijając sprawy zasadnicze [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo. Jeśli można, ja pozwolę sobie zinterpretować ten wniosek. Chodzi po prostu o rozszerzenie kompetencji tej komisji. Kolega Rulewski kiwa głową, że o to właśnie chodziło w tym wniosku. Że ma to być nie tylko kwestia papierosów, ale kwestia w ogóle podwyżek.

Proszę państwa, czy ktoś jeszcze ma jakieś zastrzeżenia do zgłoszonych kandydatów? Kolega ma zastrzeżenia? Proszę bardzo, dwójka.

PAWEŁ NIEZGODZKI

Niezgodzki, Mazowsze. Przede wszystkim uważam, że powinniśmy spytać panów ministrów, jakie oni mają kompetencje do prowadzenia negocjacji tutaj. To jest pierwszy wniosek. A drugi – określić jasno kompetencje naszej grupy negocjacyjnej. Dziękuję.

MARIAN KRZAK

Proszę państwa, jest przewodniczący Państwowej Komisji Cen, członek rządu, ma określone kompetencje, jeśli chodzi o przekonsultowanie i konkretnej sprawy zmiany cen papierosów, a szczególnie także i innych problemów, jeżeli one wynikną.

Jest nas dwóch. Chciałbym tylko powiedzieć, że będziemy jednak prezentowali takie stanowisko, że jeżeli chodzi o poziom cen, to to jest obiektywna sprawa. To jest po prostu – trudno to dyskutować. Natomiast wszystkie inne problemy z tym związane mogą być przedmiotem dyskusji i negocjacji.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę bardzo, czy kolega ma jakieś zastrzeżenia, tak? Proszę bardzo, dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, proponuję jeszcze do tego zespołu naszego negocjacyjnego, aby dołączyli kolega Rulewski i kolega Lis, ponieważ wcześniej prawdopodobnie byli o sprawach cen i rekompensat informowani. W związku z tym zespół będzie negocjował, a kolega Lis i Rulewski, aby byli przy tym obecni.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

Czy koledzy wyrażają ewentualnie gotowość? Może poproszę mikrofon nr 5. Może by się kolega wypowiedział?

BOGDAN LIS

Proszę państwa, ja uważam, że nie ma sensu prowadzić negocjacji w taki sposób, w jaki próbuje się to zrobić teraz. Przede wszystkim ci, którzy mają prowadzić te negocjacje, muszą być do takich negocjacji przygotowani. W przeciwnym razie nie ma sensu w ogóle takich negocjacji prowadzić. Trzeba wiedzieć, co się chce wynegocjować. Tutaj ci, którzy te negocjacje mają z naszej strony prowadzić, nie wiedzą, co chcą wynegocjować. Dlatego ja się w takiej grupie nie zgadzam po prostu uczestniczyć. Dlatego że nie ma jasno określonego stanowiska…

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Mikrofon nr 6. Może kolega odpowie nam.

JAN RULEWSKI

Ja przypominam uchwałę KKP chyba z 26 lipca, która stanowiła, że związek uzależnia wprowadzenie zmian w cenach towarów podstawowych od wprowadzenia reformy gospodarczej. Z wyjątkiem wyjątkowej sprawy chleba i pochodnych. O tym zawiadomiliśmy rząd już na początku lipca. To jest pierwsza sprawa. I poza tym, uzależniam jednak rozmowy w tej komisji od rozszerzenia o sprawy zaopatrzenia w artykuły mięsne.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

Czy kolega spod trójki ma jakieś zastrzeżenia? Proszę bardzo, trójka.

JANUSZ REJDYCH

Janusz Rejdych, Region Śląsko-Dąbrowski. Proszę państwa, uważam, że jesteśmy tutaj na zjeździe i przyjechaliśmy po to, żeby wybrać władzę i ustalić program działania związku. W związku z tym nie podzielam opinii kolegi Rulewskiego. Uważam, że należy ograniczyć zakres negocjacji do tego, co spowodowało tą sytuację. A tą sytuację spowodowała podwyżka cen papierosów. Pozostawmy całą sprawę do załatwienia przyszłej Komisji Krajowej. Dziękuję.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

Chodzi mi w dalszym ciągu o zastrzeżenia, które są. Zdaje się, w kolejności był mikrofon nr… Dwójka miała już głos. Czy kolega ma dalej zastrzeżenia? Proszę bardzo.

PAWEŁ NIEZGODZKI

Niezgodzki. Po pierwsze, nie otrzymałem wiążącej odpowiedzi od komisji rządowej. W szczególności zapytuję ją, czy ma kompetencje do ewentualnego wstrzymania tej podwyżki.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę bardzo, czy panowie…

MARIAN KRZAK

Nie mamy takich kompetencji, ażeby wstrzymać podwyżkę, natomiast jak powiedziałem, mamy kompetencję, ażeby dyskutować wszelkie sprawy z tym związane [gwar].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Czy jedynka ma jakieś zastrzeżenia do tej sprawy, o której mówimy? Czy jedynka ma zastrzeżenia? Proszę bardzo.

BRONISŁAW GEREMEK

Panie przewodniczący, mam zastrzeżenie do decyzji prezydium w sprawie toku prowadzenia obrad. Bardzo bym prosił, ażeby prezydium uszanowało powagę zjazdu związku „Solidarność” i ażeby w tej chwili – zważywszy, że nie wprowadzono na porządek dzienny zjazdu sprawy, która byłaby przygotowana i która wymagałaby uwagi zjazdu – ażeby sprawa została zdjęta z porządku dziennego.

Jeżeli prezydium uznaje, że sprawa powinna wrócić na porządek dzienny zjazdu, trzeba ją poprzedzić rozmową i przygotowaniem. Natomiast nie widzę żadnej możliwości, ażeby zjazd udzielił jakichkolwiek kompetencji w tej chwili jakiejkolwiek grupie do prowadzenia negocjacji. Wydaje mi się, że o tym mowy nie było. Jedynie rozumiem zatem, że jest to sprawa porządku dziennego zjazdu. Bardzo bym prosił, ażeby wykonywać te decyzje, które samo prezydium w imieniu zjazdu przed chwilą formułowało [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, celem tej grupy, tak to zostało zdefiniowane przy początku jej powoływania, było zasięgnięcie pewnych informacji, których nie chcieliśmy – tak brzmiał wniosek formalny kolegów z Opola – których nie chcieliśmy tutaj zdobywać ewentualnie na sali obrad ogólnej. Miało to się odbyć na sali mniejszej. Natomiast rzeczywiście trudno te rozmowy nazwać negocjacjami. Nie o to w tym chodziło.

Czy ktoś z państwa chciał się jeszcze w tej sprawie? Ja nie bardzo pamiętam kolejność zgłoszeń. Zdaje się, szóstka była pierwsza. Bardzo państwa przepraszam, wszyscy się wypowiecie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Panowie ministrowie, widzicie, jaki nam sprawiliście kłopot. Prowadzimy zjazd. Jesteśmy już dziewiąty dzień w czasie trwania obrad. Borykamy się z czasem. I wy, świadomie uważam, wprowadziliście to zamieszanie. Musimy w tej chwili zajmować się sprawami, którymi mogłyby się zająć nowe władze związku. A w ten sposób stoimy przed problemem: kiedy się zakończy zjazd. Wnoszę do was, abyście wy wstrzymali, jeżeli macie takie prawo, decyzję o podwyżce cen do czasu zakończenia zjazdu. Dziękuję [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

To może się będziemy wypowiadać w kolejności. Może kolega z piątki. Tak zrobimy całe kółeczko.

JAN JĘDRZEJEWSKI

Jan Jędrzejewski, Region Gdański, mandat 018. Jestem z mojej grupy, z naszej, wytypowany do negocjacji. Uważam, po przemyśleniu, że delegacja rządowa… Byłem w takich negocjacjach nawet i z obecnym wicepremierem Obodowskim[37] i z innymi, nawet mieli kompetencje, to bez przerwy siedzieli na telefonie i uzgadniali z Biurem Politycznym, tak że to są ludzie, którzy nigdy nie mają swojego zdania, pomimo że są ministrami [oklaski]. Proszę nie klaskać!

Druga sprawa. Ja bardzo jestem tutaj oburzony, w związku z tym, powinniśmy porządek obrad… Stawiam wniosek – bo jeżeli mnie grupa upoważniła, więc mam prawo głosu – stawiam wniosek, żeby nie rozmawiać z panami ministrami, dlatego że panowie ministrowie powinni to zrobić w lipcu, to by mieli 30 mld zł więcej. A teraz, jeżeli z okazji naszego zjazdu dają to, to po prostu biorą nas pod… No nie chcę mówić pod co. I uważam, panowie, jak przyjechali, niech tak sobie odjadą, a my nie mamy nic do powiedzenia w tej sprawie.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, ponieważ wnioski państwa, już drugi z kolei, idą w tym kierunku, żeby nie prowadzić żadnych rozmów, chciałem zapytać: czy ktoś z kolegów chciał się wypowiedzieć przeciwko takiemu wnioskowi? To znaczy za rozmowami tej grupy? Czy ktoś z państwa chce się wypowiedzieć za rozmowami tej grupy? Zgłoszona była wcześniej… Przepraszam bardzo kolego, zgłoszona była dwójka bardzo wcześnie.

MICHAŁ KUROWSKI

Dziękuję. Michał Kurowski, Pomorze Zachodnie. Proszę państwa, no niewątpliwie jesteśmy w impasie, z którego trzeba wyjść. I wiadomo, że sprawa ta nie może pozostać niezałatwiona, dlatego że mamy już sygnały z regionów, co się dzieje w regionach. I w tej chwili właściwie na nas, no mówiąc już bez przenośni, patrzy cała Polska.

Ponieważ, jak należało przewidywać, ministrowie przyjechali bez kompetencji, po to, żeby odebrać ten pierwszy impet i dalej żeby robić swoje. Czy istnieje z tego jakieś wyjście? Nie ulega wątpliwości, że podwyżka musi być zatrzymana. Bo wydaje mi się, że dwa tygodnie czy miesiąc to naszej gospodarki całej nie rozwali. A gdyby miało rozwalić, no to właściwie też nie bardzo wiadomo, o czym tutaj mówimy.

Wobec tego kto może spowodować, żeby zatrzymać podwyżkę? Jeśli nie mogą panowie ministrowie reprezentujący rząd, i jadący tutaj na rozmowy powinni właściwie wiedzieć, że taka ewentualność może być, wobec tego może to zrobić ktoś chyba wyżej stojący. Proponuję, aby do Gdańska, w trybie nagłym, regiony wezwały swoje grupy poselskie. I żebyśmy poprzez naszych posłów spowodowali, żeby ta sprawa w ciągu najbliższych 2–3 dni weszła na forum sejmowe. Jest to jedyna możliwość zatrzymania podwyżki. Dziękuję bardzo.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję. Ponieważ dwunastka już bardzo długo stoi, ja jeszcze panu przed dalszą turą udzielę głosu. Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym zwrócić uwagę kolegom tutaj na zjeździe, że jesteśmy najwyższą władzą związkową w tym momencie. Jutro się zacznie ruch w regionach, bo od jutra wchodzi podwyżka tych cen. Jest to kolejna podwyżka cen. Ludzie czekają na zewnątrz, w kolejkach itd.

Ja w związku z tym zwracam się tutaj do kolegów, aby nie znoszono tej sprawy z porządku obrad, bo jest to sprawa, która nas czeka. Natomiast zwracam uwagę jedną, że jeszcze parę miesięcy temu związek był bardziej operatywny i nie bawił się w specjalne rozmowy, tylko był w stanie podjąć sam decyzję w tych sprawach. Jesteśmy tutaj również reprezentantami tego całego społeczeństwa. My możemy podjąć decyzję i zablokować decyzje rządowe [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, powstał problem, czy prowadzić dzisiaj negocjacje w tej sprawie. Słyszeliście państwo głosy za i głosy przeciw.

Czy panowie w tej sprawie koniecznie chcecie się jeszcze wypowiedzieć, tak? Proszę państwa, jedenastka trzyma długo. Chwileczkę, proszę państwa, jeśli panowie koniecznie chcecie, to można się wypowiedzieć.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja bym się z panem Geremkiem nie zgodził, bo ponieważ grupa negocjacyjna będzie miała jedno za zadanie: nie dopuścić do podwyżki cen. I takie jest zadanie… Takiej kompetencji można jej udzielić. Ewentualnie możemy tutaj siedzieć i rozpatrywać, panowie ministrowie będą siedzieli z grupą negocjacyjną w innym pokoju i jakieś problemy wynikną, będzie nasłuch tutaj dźwiękowy na sali i będziemy wtedy decydować. Jest sytuacja taka w regionach, że w tej chwili ludzie są gotowi do stanięcia. I sobie nie róbmy żartów tutaj, w tej chwili.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję.

Ja bym bardzo prosił, żebyście koledzy już nie zgłaszali się do głosu, bo musimy jakieś postanowienia zrobić w tej kwestii.

Proszę bardzo, jedynka stoi bardzo długo. Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem zwrócić panom ministrom uwagę, że ich decyzje są, niestety, bezprawne w tym sensie, że są zobowiązani uzgadniać podwyżki cen ze związkami zawodowymi. Również to jest zapisane, o czym delegaci nie pamiętają, w porozumieniach.

Jest tylko jeden wniosek: wstrzymać podwyżkę aż do uzgodnienia tej podwyżki ze związkami zawodowymi. I taki wniosek delegaci powinni uchwalić. Innego wyjścia nie ma i nie ma sensu prowadzić żadnych negocjacji. Dziękuję [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jest długa kolejka, będziemy wobec tego państwu spokojnie jeszcze udzielali głosu, paru osobom. Ja bym prosił, żeby już więcej kolegów się nie zgłaszało. Proszę bardzo, trójka się zgłasza. Proszę o trójkę.

JAN ŁUŻNY

Panie ministrze, jo jest ze Śląska. I ja wom dom jedne pytanie: jak wyście tu przyjechali, wstrzymujecie te cygarety, ta cena na tych cygaretach, cy nie? Odpowiedzcie wy, co wy zrobicie, a ja wam powiem, co my zrobimy [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Czy… Czy pan już skończył?

JAN ŁUŻNY

Nie. Jo czekam na odpowiedź, bo tam na mnie ludzie czekają [oklaski]. Pamiętajcie jedno – na kopalnię będą zjeżdżać rano, wiecie o tym. W hutach się pali w nocy. Oni do nas dzwonią, mają z nami kontakt. Jak będziecie chcieli wstrzymać telefony i te teleksy, to jeszcze będzie gorzej. My chcemy wiedzieć ino, co chcecie dalej zrobić. Ja zarobił 8,5 tys. Mam dwoje dzieci i żona. Ona nie robi i żyje. A wy za co żyjecie?

Powiedzcie, coście zrobili w tej Polsce, że mi jest tak, tak dobrze, że teraz od dziewięciu dni siedzę tu i czekam na to, żebyście mnie jeszcze dobili do końca. Jak będziemy bili świnia nie z łeba, ino ze zadku, nigdy nie zabijemy, a będzie kwiczeć [oklaski]. Chciałbych ta odpowiedź o tych cygaretkach słyszeć.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dziękuję bardzo, dziękuję panu za wypowiedź [okrzyki protestu]. Oczywiście dziękuję za wypowiedź, prosimy o odpowiedź.

MARIAN KRZAK

Proszę pana… Stara… Stara… Starałem się wyjaśnić, że decyzja ma wiele przesłanek bardzo słusznych, uzasadnionych. Cena w ogóle w tym przypadku naprawdę nie powinna być przedmiotem negocjacji, natomiast może być przedmiotem negocjacji wszelkie problemy związane z pokryciem kosztów związanych z większymi wydatkami.

Przecież jest to w końcu także rozwiązanie sprawy, pomijając to albo biorąc pod uwagę to, że zmienia się strukturę cen, że chodzi o zmianę i racjonalizację struktury popytu, a także i stosowanie zamienników, które, jak wiadomo, istnieją, np. papierosy – cukierki. Więc dlatego wydaje mi się, że jednakże najbardziej racjonalnym rozwiązaniem jest, które zostało tutaj już zaproponowane – bo trudno doprawdy jest w tej chwili prowadzić w ten sposób no jakieś rozstrzygnięcia, czy dochodzić do rozstrzygnięć – ażeby spotkać się z grupą negocjacyjną i określić wszystkie zasady, co do których po prostu powinniśmy umówić się, no i wspólnie je uzgodnić.

Wydaje mi się, że to rozwiązanie jest doprawdy najbardziej racjonalne, natomiast no nie rozstrzygajmy niektórych spraw, które są sprawami natury prawa ciążenia, natury obiektywnej, które musimy załatwić i powinniśmy załatwić. Rozstrzygajmy takie sprawy, które powinny być problemem bądź to jakiejś wyrównania sprawiedliwości społecznej, rekompensaty itd. Wydaje się, że takie rozwiązanie i w tym kierunku idące rozmowy będą celowe i, sądzę, pożyteczne.

JAN ŁUŻNY

Dobrze, to ja wam powiem jedno ino. Jeżeli mamy zrobić zamiana – dajcie nam nie kartki na mięso, ino po kilogramie kiełbasy, a te cygarety ostawcie w tej cenie. Bo trzeba więcej jeść, jak się przestawa człowiek kurzyć. Zrozumieli my to?!

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Czy możemy kolegę Łużnego prosić tutaj, do nas, żeby przedstawił te racje? [gwar].

JAN ŁUŻNY

Ale po co? Przeciaż, pierona jasnego, w Polsce my są, nie!

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Czy kolega ma jakiś wniosek konkretny?

JAN ŁUŻNY

Ale godom, godom, że mam wniosek. Godom, iże mam wniosek. Zamieńcie nam… Po prostu… Za te cygarety będziemy drożej płacić, ale dajcie nam po kilo kiełbasy, a nie kartki! My się zgodzimy na to. Ale będzie te kilo kiełbasy musiała dostać każda rodzina w Polsce. Każda człowiek, no, jak dzieci. No co? Zamieniamy to? [gwar, śmiech].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę państwa o chwilę spokoju, bardzo proszę o chwilę spokoju. Chciałem państwu przedstawić wniosek, który do nas wpłynął. Państwo zadecydujecie, czy go akceptujemy.

„Wnoszę o przerwę 15 minut [gwar], podczas której regiony uzgodnią stanowiska. Na okres przerwy wnoszę o opuszczenie sali przez przedstawicieli rządu”.

Proszę państwa, czy ktoś się chciał wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi?

JAN ŁUŻNY

Ale ja chciał odpowiedź. Ja nie chciał przesunięcia terminu, ludzie przeciaż tam u mnie czekają. Tam na Śląsku stoją, durch dzwonią i chcą wiedzieć, co bedzie. No, nie róbcie śmiechu.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Przepraszam bardzo. Tutaj dwójka się zgłasza dosyć długo. Chciała… [okrzyki protestu]. Chwileczkę, proszę państwa. Proszę państwa, pytania kolegi Łużnego są tutaj niezrozumiałe. Są niezrozumiałe. Tutaj jest pogłos i my tutaj nie rozumiemy pytań. Bardzo prosimy, żeby kolega może nam je tutaj przedstawił.

Proszę państwa, kolega Łużny jest w składzie grupy negocjacyjnej i będzie mógł niewątpliwie te pytania przedstawić [Jan Łużny podchodzi do stołu prezydialnego].

Proszę państwa, proszę państwa o zajęcie miejsc w sektorach. Proszę państwa, ponieważ nie możemy w ten sposób uzgodnić stanowiska, musimy zadecydować tylko w jednej sprawie, mianowicie: czy podejmujemy rozmowy, czy też nie.

Proszę państwa, stawiam pod głosowanie następujący, prosty wniosek, mianowicie: „Czy powinniśmy powierzyć rozmowy z przedstawicielami rządu naszej grupie negocjacyjnej”. Kto jest za tym wnioskiem? [gwar]. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny temu wnioskowi? Dziękuję bardzo.

Proszę o zajęcie miejsc na sali, dlatego że Komisja Skrutacyjna będzie miała kłopoty z oceną tej sprawy.

Proszę bardzo Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Bardzo pana prosimy, panie przewodniczący, żeby pan jeszcze raz przegłosował i fotoreporterów na boczny tor, bo nic w ogóle, nic nie widzimy.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Dobrze, proszę usiąść na sali. Tę sprawę musimy rozstrzygnąć. Kto z państwa jest za tym, żeby prowadzić jeszcze w dniu dzisiejszym lub jutro rano rozmowy? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? [gwar – głos z sali, nieczytelny]. Proszę pana, tu dyskutowaliśmy cały czas w tej sprawie.

Czy Komisja Skrutacyjna ma już jasny obraz sytuacji?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Nie, bo delegaci nie głosują! [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o cierpliwość i spokój. Wszystko się powoli wyjaśni. Po pierwsze, odpowiedzmy na jedno pytanie, które padło. Poprosiliśmy pana Łużnego do prezydium, w związku z czym proszę o zadanie raz jeszcze pytania, tak żeby panowie ministrowie słyszeli, bo tu był pogłos, nie słyszeli, wobec tego proszę raz jeszcze o to pytanie i od razu proszę o odpowiedź. Państwa proszę o naprawdę spokój, bo tylko to nam pozwoli sprawę rozwikłać. Spokojnie, po kolei wszyscy będą.

Bardzo proszę.

JAN ŁUŻNY

Ja zadał pytanie takie: iże jeżeli jutro będą cygarety droższe, to będzie odpowiedź ze Śląska inna i z całej Polski. A jeżeli nie będą droższe, wtedy będziemy się dogadywać. Teraz żech tu siednął i pan minister do mnie goda: „Musimy się spotkać”. A ja koło niego siedza [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o spokój.

MARIAN KRZAK

Tak. Istotnie, myśmy się spotkali, ale pan Łużny jest, jak się zorientowałem, w zespole negocjacyjnym. Proponuję, ponieważ padły określone propozycje i ze strony pana Łużnego, i zapewne ze strony innych delegatów padną pewne propozycje, proponuję, ażeby istotnie spotkać się i odbyć rozmowę. Mamy noc przed sobą. Dzisiaj już nasza służba przestała być luksusem, my jesteśmy do niej przyzwyczajeni, będziemy rozmawiać.

Proszę państwa, no wybaczcie mi, ale ja muszę powiedzieć. Sprawa jest niesłychanie poważna. Wszystko poszło w ruch. Przecież wprowadzenie zmiany cen nie jest to operacja łatwa, wymaga ogromnych wysiłków organizacyjnych i w związku z tym, biorąc pod uwagę charakter, czego to dotyczy, jakiego produktu, nie liczyliśmy się z tym, że ta sprawa owszem, że się nie spotka z przychylnością, to rozumiem, ale że się spotka z protestem, to powiem wam otwarcie i szczerze, nie liczyliśmy się. Co więcej, mieliśmy zapewnienia, że się nie spotka z protestem [gwar].

Skoro jednak, skoro jednak jest taka sytuacja, jak to mówią – chcemy rozmawiać, chcemy po prostu się dogadać. Znaleźć rozwiązanie. Musimy usiąść nad tym, ażeby rozwiązanie znaleźć.

Czego chcemy? Chcemy rozwiązania, czy nie chcemy rozwiązania? Sądzę naprawdę, że wszyscy chcemy rozwiązania. Jest to w naszym wspólnym interesie. My musimy także czasami no przekonać naszych współrodaków w niektórych sprawach. A także i znaleźć takie sposoby rozwiązania, żeby one mogły być przyjęte powszechnie.

Przyjmijmy ten bardzo rozsądny wniosek, który padł na samym początku, żeby wybrani przez was przedstawiciele delegatów z nami usiedli i zaczęli rozmawiać i potem państwu zostanie złożone określone sprawozdanie, z określonymi wnioskami do akceptacji.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy pan Łużny skończył?

MARIAN KRZAK

Tak, bardzo dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Nie, ja nie pytałem pana ministra. Wiem, że pan skończył. Czy pan Łużny ma jeszcze jakieś pytania, czy już skończył tę wypowiedź? Dziękuję bardzo. Mikrofon nr 5, proszę [gwar].

JAN ŁUŻNY

Ja miał pytanie jedne i na nie nie mam odpowiedzi [gwar].

MARIAN KRZAK

Proszę pana. Uważam, że nie powinniśmy przerwać tej [podwyżki]. Natomiast proponuję, żeby się spotkać i my uzasadnimy, jakie tutaj będą niezbędne kroki, ażeby rozwiązać sprawę no metodą kompromisową. Nie można inaczej niestety rozstrzygać spraw.

I dlatego też jest to w tej chwili najlepsze wyjście. Zabrałoby nam zbyt dużo czasu, ażebyśmy w tej chwili mogli już podjąć rozstrzygnięcia. Musimy je wspólnie omówić, bo w tej chwili to jest tylko po prostu no niejako powiedzenie tak lub nie. A sprawa wymaga rozmów, wymaga wyjaśnienia. I nie da się to za pomocą jednego tak lub nie rozstrzygnąć, no. Państwo zdają sobie sprawę, jak to są nieproste rzeczy. Tym bardziej że przecież istnieje określony mechanizm społeczno-polityczny…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Panie ministrze, jest wzburzenie sali, dziękuję bardzo. Mikrofon nr 5, proszę.

LECH WAŁĘSA

Panie ministrze, myślę, że znamy się nie od dziś i wiemy, że wy dobrze wiedzieliście, co robicie. Wiemy, że nie mamy innego wyboru, jeśli chcemy być zjazdem i w ogóle chcemy sterować tym ruchem. I wy też nie macie wyboru, i my nie mamy wyboru. Dlatego proponuję, aby pan minister, z panem drugim pojechał razem do wojewody i poczekał na nas. Jednocześnie naprawdę nie macie wyboru. Musicie błyskawicznie tylko przez radio, telewizję powiedzieć: „Na razie zatrzymujemy. Dalsze decyzje będą później” [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o spokój.

LECH WAŁĘSA

Ja nie skończyłem jeszcze. Panie ministrze, ja wiem, że może przewidzieliście taką sytuację, dlatego też mówię w tym miejscu: Ja wcale nie mówię, że my nie zaakceptujemy jakiegoś wyjścia, ale na dziś musimy zatrzymać. Dlatego też naprawdę, zamonituj pan do premiera, że niech wyda polecenie zatrzymania, a porozmawiamy, co dalej z tym pasztetem zrobić. Dlatego też ja panu dziękuję i myślę, że wszyscy podziękujemy. My się jeszcze zastanowimy, ale na dziś prosimy do jutra zatrzymać decyzję – nie ma żadnej podwyżki.

Jeśli będzie – mamy rozróbę. My zapanujemy nad nią, ale czy wy zapanujecie nad nami, to bardzo wątpię [oklaski].

Połączymy się z wojewodą i z panem ministrem jeszcze dzisiaj porozmawiamy. Dlatego też naprawdę, panie ministrze, dziękujemy bardzo, proszę o przejście. Żadnych innych decyzji nie może tu być. Jesteśmy poważnym związkiem, poważnym gremium, które ma poważne tematy, a to gó…, które wrzuciliście, trudno, weźcie je sobie [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę państwa, ponieważ wszystko musi odbyć się formalnie, rozumiem, że tak jest, ale proszę państwa: kto jest za takim stanowiskiem, jakie przedstawił Lech Wałęsa, proszę o podniesienie mandatu do góry. To jest nasze oficjalne stanowisko na tę chwilę. Dziękuję państwu bardzo. Dziękuję panom ministrom. Kto jest przeciw? Przepraszam, przepraszam bardzo. Kto jest przeciw? Jest jeden głos przeciw. Kto się wstrzymał? Kilka głosów wstrzymujących się. Dziękuję bardzo.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę wszystkich o powstanie z miejsc. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wyprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn narodowy].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_070_19811004]

KONIEC DZIEWIĄTEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 4 PAŹDZIERNIKA 1981 r.

[1] Zygmunt Stefan Bańda (ur. 1945) – inżynier wiertnik, pracownik Przedsiębiorstwa Poszukiwań Nafty i Gazu w Zielonej Górze, członek Prezydium KZ NSZZ „Solidarność” w PPNiG w Zielonej Górze.

[2] Józef Lubieniecki (ur. 1950) – 1978–1981 sędzia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący KZ Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości przy SW w Olsztynie, przewodniczący Komisji Prawnej MKZ w Olsztynie, następnie przewodniczący Komisji Prawnej TZR i ZR Warmińsko-Mazurskiego, w 1981 r. członek ZR Warmińsko-Mazurskiego, 1980–1981 wiceprzewodniczący KKK Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości, 1981–1982 internowany.

[3] Marek Dolat (ur. 1951) – inżynier mechanik, specjalista konstruktor w Zakładach Metalurgicznych Przemysłu Maszyn Rolniczych „Agromet” w Kutnie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej ZM PMR „Agromet” w Kutnie, członek Prezydium MKZ, w 1981 r. przewodniczący ZR Ziemi Kutnowskiej, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do USA.

4 Andrzej Stelmachowski (1925–2009) – wykładowca akademicki, specjalista w dziedzinie prawa cywilnego i prawa rolnego, w sierpniu 1980 r. doradca MKS w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, doradca „Solidarności” Rolników Indywidualnych, 1980–1981 ekspert Rady Programowo-Konsultacyjnej Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych przy KKP/KK.

[5] Jan Marian Mazur (1947–2008) – dziennikarz, pracownik Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu – sekretarz redakcji „Informatora Kulturalnego”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w Ośrodku Kultury i Sztuki we Wrocławiu, przewodniczący KZ tamże.

[6] Marek Adam Zimnak (ur. 1948) – filolog, pracownik redakcji Gazety Zakładowej „Polar” w Zakładach Zmechanizowanych Sprzętu Domowego „Predom-Polar” we Wrocławiu.

[7] Barbara Lidia Labuda (ur. 1946) – filolog, 1973–1981 pracownik naukowy w Instytucie Filologii Romańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, doradca MKZ we Wrocławiu, w 1981 r. doradca ZR Dolny Śląsk.

[8] Stanisław Huskowski (ur. 1953) – fizyk, 1977–1982 pracownik naukowy w Instytucie Fizyki na Politechnice Wrocławskiej, w sierpniu 1980 r. współorganizator MKS w Zajezdni MPK nr 7 we Wrocławiu, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”’, członek Komitetu Założycielskiego, następnie KZ na PWr, w 1981 r. członek Prezydium i rzecznik prasowy ZR Dolny Śląsk, w 1982 r. internowany.

[9] Władysław Sidorowicz (ur. 1945) – lekarz, 1979–1999 pracownik Zespołu Opieki Zdrowotnej dla Szkół Wyższych we Wrocławiu (do 1981 r. kierownik Poradni Zdrowia Psychicznego i ordynator Oddziału Dziennego Psychiatrycznego), od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący KZ w ZOZ dla Szkół Wyższych we Wrocławiu, przewodniczący Regionalnej Komisji Koordynacyjnej Służby Zdrowia tamże, wiceprzewodniczący Krajowej Komisji Koordynacyjnej Służby Zdrowia, w 1981 r. członek ZR Dolny Śląsk, 1981–1982 internowany.

[10] Stanisław Kostka (1927–2007) – 1954–1987 ślusarz w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego w Lubaniu, w sierpniu 1980 r. współorganizator Zakładowego Komitetu Strajkowego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, współorganizator Komitetu Założycielskiego i przewodniczący Prezydium Komisji Zakładowej w ZNTK w Lubaniu, współzałożyciel i członek MKZ Województwa Jeleniogórskiego, przewodniczący Miejskiej Komisji Koordynacyjnej w Lubaniu,

1980–1981 członek Prezydium Krajowej Komisji Porozumiewawczej przedsiębiorstw zgrupowanych w Zjednoczeniu ZNTK, w 1981 r. członek Prezydium ZR Jelenia Góra, w 1981 i 1982 r. (dwukrotnie) internowany.

[11] Ryszard Borowski (1947–2006) – 1967–2006 ślusarz i motorniczy w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym we Wrocławiu, w sierpniu 1980 r. organizator i przewodniczący Zakładowego Komitetu Strajkowego, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego, przewodniczący Komisji Wydziałowej i wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej w MPK Wrocław, 1981–1982 internowany.

[12] Jan Kozłowski (1929–1996) – od drugiej połowy lat 70. działacz niezależnego ruchu chłopskiego, w 1980 r. współorganizator, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ Rolników (potem NSZZ Rolników Solidarność Wiejska), od 1980 r. organizator i przewodniczący Komitetu Założycielskiego Solidarności Wiejskiej w Regionie Tarnobrzesko-Sandomierskim, w 1981 r. członek Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”, w 1981 r. członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej Niezależnych Samorządnych Chłopskich Związków Zawodowych „Solidarność”, 1981–1982 internowany.

[13] Jan Szydlak (1925–1997) – 1961–1980 poseł na Sejm, 1964–1980 członek Komitetu Centralnego PZPR, 1970–1980 czlonek Biura Politycznego KC PZPR (w 1981 r. wykluczony z partii), 1970–1981 czlonek Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.

[14] Antoni Koźbiał (1927–1993) – technik górnik, pracownik Przedsiębiorstwa Robót Górniczych ROW w Jastrzębiu, przewodniczący Komisji Wydziałowej NSZZ „Solidarność” w Przedsiębiorstwie Robót Górniczych ROW w Jastrzębiu.

[15] Czesław Sławek (ur. 1946) – górnik w KWK „Jastrzębie”, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w KWK „Jastrzębie”, 1981 r. członek Prezydium ZR Śląsko-Dąbrowskiego.

[16] Mieczysław Kazimierz Bazan (ur. 1943) – ślusarz, brygadzista w Hucie „Zawiercie” w Zawierciu, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i przewodniczący Komisji Wydziałowej w Hucie „Zawiercie”, członek Komisji Koordynacyjnej w Zawierciu, przewodniczący Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Hucie „Zawiercie”, 1981–1982 internowany.

[17] Roman Sadowski (ur. 1938) – inżynier elektryk, starszy projektant w Biurze Projektów Kolejowych Polskich Kolei Państwowych w Katowicach, przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w BPK PKP w Katowicach.

[18] Józef Feliks Kędracki (1943–2011) – technik mechanik, pracownik Przedsiębiorstwa Montażu Elektrycznego „Elektrobudowa” w Katowicach, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Komisji Zakładowej w PME „Elektrobudowa” w Katowicach.

[19] Zbigniew Aleksander Krajewski (ur. 1955) – technik ekonomista, pracownik Przedsiębiorstwa Transportowo-Sprzętowego Budownictwa „Transbud” Nowa Huta, Oddział V w Dąbrowie Górniczej, w sierpniu 1980 r. przewodniczący Zakładowego Komitetu Strajkowego, Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Komisji Zakładowej w PTSB „Transbud” Nowa Huta, Oddział V w Dąbrowie Górniczej, wiceprzewodniczący Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej w Dąbrowie Górniczej, 1981–1982 internowany, lub

Kazimierz Krajewski (ur. 1942) – technik mechanik, pracownik Przedsiębiorstwo Montażu Elektrowni i Urządzeń Przemysłowych „Energomontaż Południe” w Katowicach, w sierpniu 1980 r. członek Prezydium MKS w Katowicach, przewodniczący Komisji Oddziałowej NSZZ „Solidarność” i wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej w PMEiUP „Energomontaż Południe” w Katowicach.

[20] Andrzej Jan Sokołowski (ur. 1941) – technik mechanik, 1959–1981 pracownik WSK PZL „Świdnik”, w sierpniu 1980 r. uczestnik strajku w WSK PZL, członek KS, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, współorganizator Komitetu Założycielskiego, następnie wiceprzewodniczący KZ tamże, współorganizator komitetów założycielskich „Solidarności” w regionie, członek Prezydium MKZ w Lublinie.

[21] Józef Gabran (1927–1997) – technik mechanik, pracownik Wojskowych Zakładów Naprawczych w Dęblinie, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej w WZN w Dęblinie, członek Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Cywilnych MON i MSW, 1981–1982 internowany.

[22] Antoni Grzegorczyk (ur. 1947) – technik mechanik, 1964–1980 szlifierz w WSK PZL „Świdnik”, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, w 1980 r. członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w WSK PZL „Świdnik”, 1980–1981 etatowy członek Komisji Zakładowej tamże (przewodniczący podkomisji ds. BHP, ochrony zdrowia i środowiska), od 1980 r. wiceprzewodniczący Środowiskowego Komitetu Koordynacyjnego Komitetów Założycielskich w Świdniku, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do Kanady.

[23] Alfred Bondos (ur. 1945) – ślusarz, 1961–1981 pracownik WSK PZL „Świdnik”, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Komisji Zakładowej w WSK PZL „Świdnik” (przewodniczący podkomisji ds. socjalno-bytowych), organizator audycji związkowych w zakładowym radiowęźle, w 1980 r. współzałożyciel biuletynu związkowego „Grot”, do 1981 r. jego redaktor.

[24] Andrzej Żabiński (1938–1988) – 1965–1985 poseł na Sejm, 1971–1981 członek Komitetu Centralnego PZPR, 1973–1980 I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Opolu, w 1980 r. zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR i sekretarz KC PZPR, 1980–1981 członek Biura Politycznego KC PZPR, 1980–1982 I sekratarz KW PZPR w Katowicach.

[25] Edward Krzycki (ur. 1933) – 1954–1980 żołnierz zawodowy, 1980–1982 radca prawny w Fabryce Maszyn i Urządzeń Gastronomicznych „Kromet-Spomasz” w Krośnie Odrzańskim, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, współorganizator Komitetu Założycielskiego w Kromecie, w 1981 r. członek ZR Zielona Góra, następnie Prezydium ZR, 1981–1982 internowany.

26 Jan Krzysztof Nowak (ur. 1953) – frezer, pracownik Fabryki Samochodów Ciężarowych w Starachowicach, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” Wydziału w FSC w Starachowicach, w 1981 r. członek ZR Świętokrzyskiego, 1981–1982 internowany.

[27] Jacek Stankiewicz (ur. 1939) – 1965–1983 pracownik Zakładów Włókien Chemicznych „Elana” w Toruniu, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący MKZ w Toruniu, delegat do KKP, od 1981 r. przewodniczący Komisji Zakładowej w ZWCH „Elana” w Toruniu, 1981–1982 internowany.

[28] Stanisław Rusinek (ur. 1943) – 1970–1990 pracownik Warszawskiej Spółdzielni Spożywców „Społem” Żoliborz, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Prezydium MKZ Region Mazowsze, w 1981 r. członek Prezydium ZR Mazowsze.

[29] Eugeniusz Stanisław Matyjas (ur. 1952) – prawnik, 1975–1981 pracownik Oddziału Wojewódzkiego Stowarzyszenia Pax w Lesznie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, współorganizator i członek KZ w Stowarzyszeniu Pax, członek MKZ Leszno, w 1981 r. przewodniczący ZR Leszno, członek KK, 1981–1982 internowany.

[30] Marian Jan Ludwiczak (ur. 1948) – ekonomista, kierownik sekcji w Fabryce Materiałów i Wyrobów Ściernych „Korund” w Kole, przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w Fabryce Materiałów i Wyrobów Ściernych „Korund” w Kole, w 1981 r. członek Prezydium ZR Konin.

[31] Wiesław Kopczyński (ur. 1945) – technik monter, do 1981 r. pracownik Państwowego Ośrodka Maszynowego w Poddębicach, w 1980 r. przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i od 1980 r. przewodniczący Komisji Zakładowej w POM w Poddębicach, w 1981 r. członek Komisji Rewizyjnej Regionu Ziemia Sieradzka.

[32] Józef Lisiecki (1941–2002) – nauczyciel w Szkole Podstawowej w Leśnicach, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” przy Zbiorczej Szkole Gminnej w Nowej Wsi, przewodniczący KZ Pracowników Oświaty i Wychowania w Lęborku.

[33] Romuald Ratyni (1925–1992) – 1977–1992 felczer w Specjalistycznym Przemysłowym Zespole Opieki Zdrowotnej w Jeleniej Górze, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i Komitetu Zakładowego w SP ZOZ, w 1981 r. członek ZR Jelenia Góra, 1981–1982 internowany.

[34] Józef Karol Sokołowski (ur. 1945) – inżynier mechanik, pracownik WSK-PZL „Gorzyce”, wiceprzewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w WSK-PZL „Gorzyce”, 1981–1982 internowany.

[35] Piotr Ługowski (ur. 1950) – nauczyciel, pracownik Zespołu Szkół Samochodowych w Żarach, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Koła w ZSzS w Żarach.

[36] Zygmunt Łoś (ur. 1945) – nauczyciel, pracownik Zespołu Szkól Zawodowych w Olecku, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej w ZSzZ w Olecku, w 1981 r. członek ZR Pojezierze, 1981–1982 internowany.

[37] Janusz Obodowski (1930–2011) – 1972–1980 podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, 1980–1981 minister pracy, płac i spraw socjalnych, w 1981 r. przewodniczący Operacyjnego Sztabu Antykryzysowego, 1981–1985 wiceprezes Rady Ministrów, 1981–1983 przewodniczący Komitetu Gospodarczego RM.

Dziesiąty dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

5 października 1981 r.

Początek dziesiątego dnia obrad II tury I KZD

– 5 października 1981 r.

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_071_19811005]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandar MKS w Gdańsku wprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn]. Dziękuję państwu.

Dzisiaj, w dziesiątym dniu II tury obrad zjazdu, mamy przede wszystkim wybory, ogłoszenia wyników kolejnych tur oraz głosowania. Następnie wrócimy do programu, kontynuować będziemy dyskusję programową oraz przyjmować będziemy uchwały programowe. Mamy również do przyjęcia kilka ważnych uchwał poprzez Komisję Uchwał i Wniosków oraz musimy zająć stanowisko w sprawie podwyżki cen papierosów.

Na początek prosimy Komisję Skrutacyjną do Głosowań Tajnych.

[OGŁOSZENIE WYNIKÓW II TURY WYBORÓW

DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dzień dobry państwu. Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych podaje wyniki głosowania na członków Komisji Rewizyjnej, II tura. Proszę państwa, rozpoczynam podawanie liczby uzyskanych głosów.

Aniołczyk Aleksander – 195 [głosów], nr mandatu 14001… [głosy z sali: nie czytać mandatów] – numer porządkowy 1; nr porządkowy 2, Bełz Zbigniew – 525; nr porządkowy 3, Chochowski Wojciech – 442 głosy; nr porządkowy 4, Chruszczyk Władysław – 151 głosów; nr porządkowy 5, Czerwińska Maria – 327 głosów; nr porządkowy 6, Daniel Stanisław – 395 głosów; nr porządkowy 8, Filar Daniel – 442 głosy; nr porządkowy 13, Hudaszek Andrzej – 524 głosy; nr porządkowy 14, Jung Regina – 526 głosów; nr porządkowy 15, Kamiński Wiesław – 573 głosy; nr porządkowy 19, Kubiak Julian – 566 głosy; nr porządkowy 22, Lasocki Jerzy – 352 głosy; nr porządkowy 23, Maciaszek Andrzej – 562 głosy; nr porządkowy 24, Mackiewicz Stanisław – 186 głosów; nr porządkowy 26, Majka Marek – 288 głosów; nr porządkowy 28, Makowski Krzysztof – 168 głosów; nr porządkowy 32, Mirosławski Wiesław – 199 głosów; nr porządkowy 34, Mszyca Jarosław – 348 głosów; nr porządkowy 37, Nowak Jerzy – 379 głosów; nr porządkowy 39, Pawlicki Szymon – 168 głosów; nr porządkowy 42, Pławiński Tadeusz – 460 głosów; nr porządkowy 43, Płotkowiak Jan – 184 głosy; nr porządkowy 44, Proć Władysław – 529 głosów; nr porządkowy 45, Rogińska Danuta – 232 głosy; nr porządkowy 46, Ruchniewicz Krystyna – 518 głosów; nr porządkowy 48, Semeniuk Zygmunt – 231 losów; nr porządkowy 55, Zarach Andrzej – 425 głosów; nr porządkowy 59, Żyliński Marek – 285 głosów.

Oddano głosów 832, w tym głosów ważnych 821, głosów nieważnych 11.

Podaję państwu wyniki wyborów: nr 15 – Kamiński Wiesław, nr 19 – Kubiak Julian, nr 23 – Maciaszek Andrzej, nr porządkowy 44 – Proć Władysław, nr porządkowy 14 – Jung Regina, nr porządkowy 2 – Bełz Zbigniew, nr porządkowy 13 – Hudaszek Andrzej, nr porządkowy 46 – Ruchniewicz Krystyna, nr porządkowy 42 – Pławiński Tadeusz, nr porządkowy 3 – Chochowski Wojciech, nr porządkowy 8 – Filar Daniel, nr porządkowy 55 – Zarach Andrzej.

W wyniku podania państwu wyniku wyborów czeka nas III tura Komisji Rewizyjnej. Ilość miejsc mandatowych w III turze – 2.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Gratulujemy nowo wybranym członkom Komisji Rewizyjnej, a Komisję Skrutacyjną prosimy o podanie, kiedy będzie następna tura głosowania.

[OGŁOSZENIE WYNIKÓW I TURY WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_071_19811005 – 12 minut 3 sekundy]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Następna tura głosowania będzie w dniu dzisiejszym, jeżeli poligrafia przygotuje karty wyborcze – zarówno do Komisji Rewizyjnej, jak i II tura Komisji Krajowej. Podaję państwu wyniki KK…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o nagłośnienie sali. Sektory 18, 15, 17 nie mają nagłośnienia.

Proszę, może kolega jeszcze zabrać głos. Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę komisję o podanie najpierw, ile kworum trzeba było…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

W dalszym ciągu nie mamy nagłośnienia w sektorze 18 i 15.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, jeśli chodzi o wybory Komisji Krajowej, ponieważ głosowaliśmy na listy cząstkowe, w związku z powyższym ilość głosów ważnych jest różna dla każdej listy cząstkowej. Stąd będę państwu podawać sumę głosów poprawnych i głosów wstrzymujących się, ponieważ suma ta stanowi razem ilość głosów ważnych oddanych na daną listę cząstkową.

Podaję państwu ogólną ilość oddanych głosów – 832. Region Gdańsk… Czy ilość oddanych w ogóle głosów dla każdego regionu państwu też podawać? 822. Region Pomorze Zachodnie… [głosy: nie, nie].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę może to pominąć na życzenie sali [gwar]. Niech pani podaje przy każdym regionie, dobrze. Całość regionu i później będziemy przechodzili do następnego regionu.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, podaję wyniki głosowania dla Regionu Gdańsk: nr porządkowy 1, Dowgiałło Krzysztof – 152 głosy; nr porządkowy 2, Gwiazda Andrzej – 465 [oklaski]; nr porządkowy 3, Jędrzejewski Jan – 163; nr porządkowy 4, Kaczyński Lech – 236; nr porządkowy 5, Kącki Marian – 131; nr porządkowy 6, Koziatek Jan – 182; nr porządkowy 7, Kozicki Andrzej – 192; nr porządkowy 8, Kłys Jacek – 218; nr porządkowy 9, Lis Bogdan – 396; nr porządkowy 10, Matuszewska Alicja – 311; nr porządkowy 11, Merkel Jacek – 375; nr porządkowy 12, Milewski Jerzy – 278; nr porządkowy 13, Samsonowicz Jan – 81.

Proszę państwa, mam jeszcze pytanie: czy podać państwu wynik wyborów? [głosy: tak!]. Czy już sami będziecie państwo odhaczać? [gwar].

Momencik, już podaję.

Wynik wyborów w Regionie Gdańsk – na 4 mandaty wypełniono jeden – nr 2, Andrzej Gwiazda [oklaski] – czyli w Regionie Gdańskim czeka nas II tura wyborów.

Proszę państwa, Region Pomorze Zachodnie – głosów ważnych oddano 809. 14, Ban Waldemar – 335. Bez numerów? Tylko… Dobrze. Jak państwo sobie życzycie. Bogacz Ryszard – 541 [oklaski], Kamrowski Andrzej – 144, Kiecko Mikołaj – 96, Kocjan Stanisław – 637, Wądołowski Stanisław – 562 [oklaski]. W regionie Pomorze Zachodnie wybory do KK zostały zakończone. Na 3 miejsca mandatowe wybraliśmy 3 osoby.

Region Białystok – 741 plus 86, państwo sobie będziecie dodawać, 827. Podaję wyniki: Bujwicki Bernard – 240, Łuczycki Edward – 501 [oklaski]. W regionie Białystok zakończono wybory, na jedno miejsce mandatowe wybrano Łuczyckiego Edwarda.

Region Bydgoszcz – 821. Napieralski Henryk – 368 głosów, Tokarczuk Antoni – 583 [oklaski], Walczak Jan – 309, Winiarski Lech – 315. Region Bydgoszcz przechodzi do II tury głosowania. W wyniku I tury wybrano Tokarczuka Antoniego. Do II tury pozostaje jedno miejsce mandatowe do obsadzenia.

Region Częstochowa – 824. Przygodziński Aleksander – 612 [oklaski], Pytel Marek – 182 głosy. W regionie Częstochowa wybór do KK został zakończony, wybrano Przygodzińskiego Aleksandra.

Region Dolny Śląsk – 842… przepraszam państwa, przepraszam bardzo, 823! Bagiński Tadeusz – 365, Bałenkowski Janusz – 270, Czarnecki Jerzy – 143, Konarski Andrzej… [gwar]. Państwo nie chcecie wziąć pod uwagę, że komisja całą noc pracowała i ma prawo być zmęczona! Konarski Andrzej – 615 [oklaski], Kunigowski Jan – 311, Lenkiewicz Antoni – 359, Modzelewski Karol – 478 [oklaski], Nawrot Stefan – 380, Sawicki Ryszard – 302, Seń Jan – 434, Sobierajska Krystyna – 253, Szul Jerzy – 170, Szumiejko Eugeniusz – 394, Szulc Jerzy – 170, Waszkiewicz Jan – 415, Winnik Jan – 347. W Regionie Dolnośląskim na 7 mandatów wybrano 4 następujące osoby: Konarski Andrzej, Modzelewski Karol, Seń Jan, Waszkiewicz Jan.

Region Elbląg – 817. Borowski Antoni – 120, Kalinowski Ryszard – 315, Nowak Benedykt – 84, Szybalski Bogusław – 280. W Regionie Elbląg do KK nie wybrano nikogo, II tura.

Region Gorzów Wielkopolski – 828. Konsik Anatol – 529, Opiel Adam – 246. W wyniku wyborów w Gorzowie Wielkopolskim wybrano Konsika Anatola. Wybory zakończono.

Region Jelenia Góra – 828. Kwieciński Marian – 502, Modrzejewski Jerzy – 224. W wyniku wyborów wybrano Kwiecińskiego Mariana. Wybory w Regionie Jelenia Góra zakończono.

Region Kujawsko-Dobrzyński – głosów ważnych 830. Karwowski Zbigniew – 696 [oklaski]. W regionie tym również zakończono wybory [oklaski, śmiech]. Proszę państwa, było 134 głosy wstrzymujące, czyli nie wszyscy głosowali na tak!

Region Łódzki – 828. Bogucki Włodzimierz – 635, Czekalski Marek – 188, Kowalewski Zbigniew – 91, Kropiwnicki Jerzy – 429, Palka Grzegorz – 712 [oklaski], Terlecki Andrzej – 263. W Regionie Łódzkim zakończono wybory, wybrano: Palka Grzegorz, Bogucki Włodzimierz, Kropiwnicki Jerzy.

Region Małopolska – 824 głosy. Doroz Józef – 175, Gil Mieczysław – 327, Jungiewicz Józef – 407, Jurczak Stefan – 588, Marchewczyk Jacek – 364, Nowak Edward – 270, Sonik Bogusław – 312, Syryjczyk Tadeusz – 338, Warchałowski Andrzej – 502, Ziaja Mieczysław – 478. W Regionie Małopolska na 5 mandatów wybrano 3 osoby: Jurczak Stefan, Warchałowski Andrzej, Ziaja Mieczysław. II tura w tym regionie.

Region Mazowsze – 762 głosy. Abgarowicz Łukasz – 49, Bugaj Ryszard – 304, Dyner Jerzy – 136, Geremek Bronisław – 281, Gołaszewski Krzysztof – 182, Gręziak Anna – 125, Hołuszko Marek – 74, Janas Marek – 147, Janas Zbigniew – 375, Jankowski Maciej – 318, Jastrzębowski Jerzy – 217, Jaworski Seweryn – 216, Kawalec Stefan – 82, Kazańczuk Wincenty – 85, Knap Jacek – 90, Krukowski Stanisław – 191, Kuczyński Piotr – 96, Lasocki Wojciech – 117, Matuszyk Tadeusz – 142, Mikołajczyk Jacek – 152, Niezgodzki Paweł – 165, Onyszkiewicz Janusz – 385 [oklaski], Roman Jerzy – 181, Romaszewski Zbigniew – 219, Stomma Piotr – 38, Szymanderski Jacek – 95, Świtalski Witold – 172, Tyszkiewicz Maria – 131, Wujec Henryk – 287.

Na 7 mandatów w Mazowszu wybrano jedną osobę: Onyszkiewicz Janusz. Proszę państwa, w ramach humoru Komisja Skrutacyjna proponuje zrobić dwie listy – pozostałe regiony i Mazowsze osobno, niech się sami wybiorą, nam za trudno! Dziękuję, przechodzimy dalej.

Śląsk Opolski – 818. Kupczak Waldemar – 136, Łysiak Jerzy – 194, Mielnik Jerzy – 9, Szelwicki Franciszek – 258, Wiktor Włodzimierz – 192. W Śląsku Opolskim nie wybrano nikogo, II tura.

Płock – 830. Chmielewski Jan – 239, Przybylska-Wendt Grażyna – 526. W Regionie Płock zakończono wybory, wybrano panią Przybylską-Wendt Grażynę [oklaski].

Pobrzeże – 825. Dzimidowicz Edward – 486, Śliwiński Bronisław – 171, Tobiasz Roman – 143. W tym regionie zakończono wybory, na jedno miejsce mandatowe wybrano Dzimidowicza Edwarda.

Region Podbeskidzie – 803. Barteczko Mieczysław – 264, Hilbrycht Jerzy – 602, Kralczyński Andrzej – 366, Wróbel Wiesław – 251. W wyniku wyborów wybrano jedną osobę na dwa miejsca mandatowe – Hilbrycht Jerzy. II tura.

Podkarpacie – 826. Rychter Piotr – 465, Szul Józef – 285. W Podkarpaciu zakończono wybory, na jedno miejsce mandatowe wybrano Rychtera Piotra.

Radom – 811. Jerz Antoni Jacek – 145, Karnik Ryszard – 190, Król Witold – 299, Olszewski Henryk – 25, Rejczak Jan – 110. Region Radom – na jedno miejsce mandatowe nie wybrano nikogo. II tura.

Rzeszów – 825. Alot Stanisław – 86, Kensy Tadeusz – 519, Kuźniar Andrzej – 432, Łakomy Stanisław – 200, Stachowicz Stanisław – 121, Szałaj Paweł – 109, Ziobro Kazimierz – 112. W wyniku wyborów w Regionie Rzeszów zakończono, wybrano na 2 miejsca mandatowe 2 osoby – Kensy Tadeusz i Kuźniar Andrzej.

Kolejny region, Śląsko-Dąbrowski – 800. Błaszczyk Ryszard – 476, Cierniewski Andrzej – 122, Czarnota Stanisław – 175, Gliszczyński Jarosław – 184, Iwan Ryszard – 320, Jedynak Tadeusz – 336, Kula Józef – 225, Kurkowski Jerzy – 255, Kuszłeyko Ryszard – 188, Łużny Jan – 440 [oklaski], Malinowski Zbigniew – 158, Mąsior Michał – 387, Michałowski Kazimierz – 95, Nawara Włodzimierz – 490, Okoński Stanisław – 611, Patyna Józef – 424, Rejdych Janusz – 369, Rozpłochowski Andrzej – 401 [oklaski], Seferowicz Elżbieta – 200, Szafko Jerzy – 234, Świtoń Kazimierz – 222, Wach Marek – 286, Wiekiera Piotr – 208, Zalewski Witold – 294. W Regionie Śląsko-Dąbrowskim na 10 mandatów wybrano 6 osób: Okoński Stanisław, Nawara Włodzimierz, Błaszczyk Ryszard, Łużny Jan, Patyna Józef, Rozpłochowski Andrzej. II tura.

Region Słupsk – 758. Korejwo Stefan – 507, Szelgowski Krzysztof – 179. W Regionie Słupsk zakończono wybory, wybrano Korejwo Stefana.

Region Środkowo-Wschodni – 828. Chrzanowski Kazimierz – 718, Jędruszewski Zbigniew – 545, Karpiński Janusz – 149, Paga Lesław – 149. W Regionie Środkowo-Wschodnim zakończono wybory, wybrano Chrzanowskiego Kazimierza i Jędruszewskiego Zbigniewa.

Region Świętokrzyski – 825. Dudek Andrzej – 598, Imiela Edward – 292, Ryś Bogdan – 584. W regionie Świętokrzyskim zakończono wybory, wybrano Dudka Andrzeja i Rysia Bogdana.

Region Toruń – 823. Iwanów Zbigniew – 277, Kukuła Mieczysław – 358, Wierzbowski Błażej – 89. W Regionie Toruń nie dokonano wyborów. II tura.

Region Warmińsko-Mazurski – 825. Powroźny Michał – 479, Rondomański Wiesław – 252. W Regionie Warmińsko-Mazurskim zakończono wybory, wybrano Powroźnego Michała.

Region Wielkopolska – 810. Adamczak Wacław – 458, Ciszak Bogdan – 243, Dymarski Lech – 367, Narożny Bogdan – 119, Nowacki Jerzy – 281, Porawski Andrzej – 168, Różański Lech – 100, Szymczak Stanisław – 166, Śliwiński Jan – 380. W Regionie Wielkopolska na trzy miejsca mandatowe wybrano jedną osobę – Adamczaka Wacława. II tura.

Region Wielkopolska Południowa – 228, przepraszam, 828 oczywiście. Koralewski Jerzy – 154, Pietkiewicz Antoni – 608. W Regionie Wielkopolska Południowa zakończono wybory, na jedno miejsce mandatowe wybrano Pietkiewicza Antoniego.

Ziemia Sandomierska – 828. Małobęcki Józef – 459, Rostek Kazimierz – 296. W wyniku wyborów wybrano Małobęckiego Józefa, wybory zakończono.

I ostatni region, Zielona Góra – 826. Mrowiec Zbigniew – 46, Szachowicz Zenon – 51, Szymkowiak Stanisław – 666 [oklaski]. Wybory w Regionie Zielona Góra zakończono, wybrano Szymkowiaka Stanisława.

Dziękuję państwu uprzejmie za uwagę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Gratulujemy nowo wybranym, a my mamy część KK na wszelki wypadek. Proponujemy państwu 15 minut przerwy.

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, rozpoczynamy. Na początku chciałem państwu przeczytać życzenia, jakie dla zjazdu nadesłały Nadodrzańskie Zakłady Przemysłu Organicznego „Organika-Rokita” w Brzegu Dolnym. Oto treść:

„I Zjazd »Solidarności«. Serdeczne pozdrowienia dla zjazdu przesyła załoga NZPO „Organika-Rokita” w Brzegu Dolnym. Patrzymy z zachwytem na wasze zmagania. Niechaj dopiszą wam siły w tym trudnym dziele naprawy Rzeczypospolitej. Nasze serca i myśli są z wami. Niech ta świadomość towarzyszy do końca trudnemu dziełu budowy programu naszego związku. Brzeg Dolny, 2 października 1981 r.”. Podpisał Jan Kowal, NSZZ „Solidarność”, zastępca przewodniczącego Komisji Zakładowej [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przystępujemy do realizacji naszego programu. Proszę państwa o zajęcie miejsc, a Komisję Uchwał i Wniosków proszę o przedstawienie czytań uchwał i wniosków.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, naprawdę zwracam się do państwa na sali – proszę natychmiast zająć miejsca.

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_071_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_072_19811005]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 43, s. 101:

Następnie przedstawiciel Komisji Uchwał i Wniosków odczytuje teksty uchwał, poddając je pod głosowanie. Większością głosów przyjęte zostają: list zjazdu do Rady Państwa w obronie pracowników prokuratury i sądownictwa, represjonowanych za przynależność do „Solidarności”; uchwała zobowiązująca władze związku do udzielenia poparcia w staraniach o rejestrację NSZZ „Solidarność” Kierowców Transportu Prywatnego, uchwała ws. roszczeń pracowniczych i cywilnoprawnych osób, które w wyniku działań wojennych przebywały w czasie wojny i po wojnie poza granicami kraju, uchwała w sprawie edukacji narodowej].

II czytanie:

„Do Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Warszawie.

Na polecenie Prokuratury Generalnej PRL prokuratorzy wojewódzcy w Krakowie i Szczecinie zażądali od prokuratorów zrzeszonych w naszym związku wystąpienia z NSZZ »Solidarność«, grożąc im odwołaniem z zajmowanych funkcji pod zarzutem, iż nie dają rękojmi należytego wykonywania obowiązków służbowych. Ofiarą tego rodzaju szykan padł już zastępca prokuratora rejonowego w Olsztynie Stefan Śnieżko, członek K[rajowej] K[omisji] K[oordynacyjnej] Pracowników Prokuratury, odwołany z zajmowanej funkcji.

Stawianie zarzutu prokuratorom, iż nie dają rękojmi wykonywania swych obowiązków tylko dlatego, że należą do NSZZ »Solidarność«, obraża 10 mln członków naszego związku, tym bardziej że takie zarzuty nie są stawiane członkom innych związków zawodowych, działających na terenie prokuratur PRL. Represjonowanie za przynależność związkową jest pogwałceniem porozumienia gdańskiego i ratyfikowanej przez Polskę konwencji o wolności związkowej. Delegaci zgromadzeni na I KZD NSZZ »Solidarność« wyrażają protest przeciwko próbom ograniczenia wolności związkowych w stosunku do członków naszego związku.

Zwracamy się do Rady Państwa, jako organu powołanego do strzeżenia praworządności w PRL i nadzorującego działalność Prokuratury Generalnej i jej organów, o spowodowanie zaprzestania bezprawnych działań podejmowanych przez Prokuraturę Generalną PRL. Informujemy równocześnie Radę Państwa, że w sądach na terenie całego kraju wzywa się na rozmowy sędziów członków naszego związku, przypominając im złożone ślubowanie sędziowskie i żądając złożenia deklaracji lojalności. Nie chcemy być zmuszeni do podjęcia w obronie naszych członków najostrzejszych środków protestu. Zdając sobie sprawę, że w obecnej sytuacji akcja strajkowa jest szczególnie niekorzystna, wzywamy Radę Państwa do podjęcia natychmiastowej interwencji w tej sprawie z równoczesnym spowodowaniem natychmiastowego przyjęcia do pracy wszystkich zwolnionych członków NSZZ »Solidarność«. Obrona praw naszych członków jest podstawowym obowiązkiem NSZZ »Solidarność«. Zjazd Delegatów”.

W tej sprawie wpłynęło kilka uzupełnień i poprawek, które zostały w całości uwzględnione. Wnoszę o przegłosowanie tego tekstu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę może jeszcze raz podać, czego dotyczy uchwała i które to jest czytanie.

[II CZYTANIE UCHWAŁY – LISTU DO RADY PAŃSTWA

W SPRAWIE SZYKAN WOBEC PROKURATORÓW CZŁONKÓW ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 3 minuty 7 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Czytanie jest drugie, uchwała dotyczy listu do Rady Państwa w sprawie szykan, którym są poddawani prokuratorzy będący równocześnie członkami „Solidarności”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy ktoś z państwa, który brał udział w opracowaniu uchwały, wnosi jakieś zastrzeżenia? Nie widzę, wobec tego przystępujemy do głosowania nad uchwałą. Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały w przedstawionym tekście? Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Poproszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę przyjęto zdecydowaną większością głosów.

[II CZYTANIE UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ POPARCIA

PRZEZ KK STARAŃ O REJESTRACJĘ NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”

KIEROWCÓW TRANSPORTU PRYWATNEGO]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 4 minuty 13 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie następnej uchwały:

„Zgodnie z porozumieniem zawartym między KKP NSZZ »Solidarność« a Krajowym Komitetem Założycielskim NSZZ »Solidarność« Kierowców Transportu Prywatnego w sprawie współpracy obu związków, zobowiązujemy nowo wybraną Komisję Krajową NSZZ »Solidarność« do udzielenia pomocy i podjęcia skutecznych działań mających na celu zarejestrowanie NSZZ »Solidarność« Kierowców Transportu Prywatnego.

Problem osób sprawujących równocześnie funkcje pracodawców i pracobiorców, jak rolnicy indywidualni, rzemieślnicy, taksówkarze i inni, musi być jednoznacznie uregulowany w ustawie o związkach zawodowych”.

Przypominam, że to jest II czytanie. Uwag na ten temat nie było i wnoszę o przegłosowanie tej sprawy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ponieważ nie było żadnych uwag do tej uchwały, a jest to II czytanie, poddaję uchwałę pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem tekstu uchwały? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisję Skrutacyjną proszę…

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwała została przyjęta większością głosów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

W SPRAWIE ROSZCZEŃ POLAKÓW ZA GRANICĄ]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 6 minut]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie kolejnego projektu uchwały:

„I KZD NSZZ »Solidarność« zobowiązuje władze związku do ustalenia właściwego trybu postępowania zapewniającego wyegzekwowanie roszczeń pracowniczych i cywilnoprawnych Polaków, którzy w wyniku działań wojennych przebywali poza granicami kraju podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu, niezależnie od tego, w jakim kraju musieli przebywać. Zjazd Delegatów”.

W tej sprawie nie było uwag i uzupełnień. Proszę o przegłosowanie tej uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto jest za przyjęciem uchwały zgodnie z przedstawionym tekstem? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwała została podjęta większością głosów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

[II CZYTANIE UCHWAŁY O EDUKACJI NARODOWEJ]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 7 minut 14 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Następne II czytanie jest to uchwała o edukacji narodowej, projekt uchwały. Przypominam, że I czytanie tego projektu odbyło się w I turze zjazdu, po czym projekt został skierowany do Komisji Programowej, gdzie wniesiono tam kilka uwag i uzupełnień. Podczas II tury zjazdu komisja programowa przekazała to ponownie Komisji Uchwał i Wniosków, uzasadniając przedstawienie tego przez Komisję Uchwał i Wniosków szczególną ważnością tego tematu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Poproszę jedenastkę. Mikrofon nr 11 poproszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nagłośnienie w sektorze 11 jest bardzo złe. Bardzo źle słychać wszystko.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Już zaraz poprawimy nagłośnienie.

Czy ktoś z państwa wnosi jakieś zastrzeżenia co do tego, że to jest II czytanie, ponieważ I czytanie było w I turze zjazdu i czy w tej procedurze ktoś z państwa ma jakieś uwagi? Nie widzę. Dziękuję. Wobec tego przyjmujemy to jako II czytanie.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

„Uchwała o edukacji narodowej.

Przyszłość »Solidarności« i przyszłość narodu zależą od tego, czy młode pokolenie Polaków będzie przygotowane i zdolne do niezależnego, samorządnego i autentycznego uczestnictwa w kierowaniu swym krajem. Nową Polskę zbudują tylko ludzie odważni, samodzielni w myśleniu i działaniu, solidarni, wrażliwi moralnie i uczciwi. Dlatego wychowanie młodego pokolenia Polaków musi stać się sprawą nas wszystkich, sprawą związku, sprawą całego społeczeństwa. System oświaty i wychowania zmonopolizowany przez państwo służył dotychczas wyłącznie interesom politycznym, ideologicznym i ekonomicznym narzuconej społeczeństwu władzy. Był on obcy aspiracjom i wartościom narodu polskiego.

Chcemy, aby edukacja narodowa respektowała prawa naszych dzieci do życia w prawdzie, do pełnego umysłowego i duchowego rozwoju. System edukacji ma być systemem demokratycznym, dającym każdemu człowiekowi równe szanse kształcenia się i rozwoju, zgodnie z jego możliwościami i aspiracjami.

Żądamy, aby system edukacji narodowej w Polsce nie służył dalej doraźnym i koniunkturalnym interesom władzy politycznej i administracyjnej. Jego głównym celem powinien być pełny rozwój psychiczny i fizyczny naszych dzieci. NSZZ »Solidarność« popierać będzie:

1) inicjatywy zmierzające do objęcia pełną kontrolą społeczną systemu oświaty i wychowania w Polsce,

2) inicjatywy służące autentycznemu ruchowi na rzecz stworzenia w naszym kraju nowoczesnego i demokratycznego systemu edukacji,

3) dążenia do stworzenia warunków dla rzeczywistego respektowania praw dzieci i młodzieży we wszystkich instytucjach i środowiskach wychowawczych,

4) działania zmierzające do przywrócenia społecznego prestiżu i prawno-ekonomicznej stabilizacji stanu nauczycielskiego.

NSZZ »Solidarność« będzie się domagać:

1) podjęcia przez Sejm PRL ustawy o edukacji narodowej, będącej prawnym usankcjonowaniem idei uspołecznienia systemu oświaty i wychowania,

2) przełamania monopolu partyjno-państwowego w systemie oświatowym przez otwarcie możliwości tworzenia niezależnych instytucji opiekuńczo-wychowawczych i kształcących,

3) natychmiastowego wykonania przez resort oświaty i wychowania zobowiązań wynegocjowanych przez nasz związek,

4) stałego udziału Związkowej Rady Edukacji Narodowej w podejmowaniu decyzji na wszystkich szczeblach zarządzania systemem oświatowym.

NSZZ »Solidarność« będzie rozwijać własne formy działalności edukacyjnej. W tym celu, nawiązując do tradycji Wszechnic Robotniczych i Ludowych, podejmiemy inicjatywę stworzenia powszechnego związkowego systemu oświatowego na różnych poziomach kształcenia. Struktury i program tego systemu opracuje związkowa Rada Edukacji Narodowej. Zjazd Delegatów”.

Wnoszę o przegłosowanie tej uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Zastrzeżeń i jakichś nieprzyjętych poprawek do uchwały nie było?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, prace nad tym prowadziła Komisja Programowa, tam wpłynęły poprawki panów Łupiny i Czeżyka, które zostały uwzględnione.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy osoby pracujące nad uchwałą wnoszą jakieś zastrzeżenia? Nie widzę. Poddaję uchwałę pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę o edukacji narodowej przyjęto większością głosów [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Można następną.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY W SPRAWIE OBRONY PRASY

I WYDAWNICTW ZWIĄZKOWYCH ORAZ WYDAWNICTW

NIEZALEŻNYCH PRZED REPRESJAMI i DYSKUSJA NAD NIM]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 14 minut]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

II czytanie projektu uchwały w sprawie obrony prasy i wydawnictw związkowych oraz wydawnictw niezależnych przed represjami:

„Od dłuższego czasu trwa eskalacja działań przeciw prasie związkowej, bibliotekom związkowym, wydawnictwom niezależnym oraz wydawnictwom Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Są to w szczególności: kampania oszczerstw w prasie, radiu i telewizji, stawianie zarzutów prokuratorskich i wnoszenie aktów oskarżenia do sądu, zastraszanie dziennikarzy i współpracowników redakcji, wydawnictw, poligrafii i kolportażu, utrudnianie dostępu do poligrafii zakładowej i państwowej, uniemożliwianie kolportażu wydrukowanych materiałów i ich konfiskata.

I Zjazd NSZZ »Solidarność« zobowiązuje wszystkie władze związkowe do stworzenia warunków do prowadzenia działalności redakcyjnej i wydawniczej zgodnie ze statutem związku, a w szczególności: zapewnienie bezpieczeństwa prasie związku, wydawnictwom i bibliotekom związkowym oraz osobom pracującym w tych instytucjach.

Zjazd zaleca wszystkim władzom związkowym podejmowanie interwencji i organizowanie akcji protestacyjnych, aż do odmowy druku odpowiedniej gazety w przypadku stosowania represji wobec prasy związkowej, zdecydowane egzekwowanie przestrzegania ustawy o cenzurze zgodnie z jej literą i duchem. Wszelkie próby rozszerzające interpretację tej ustawy należy zwalczać w trybie sądowym, poprzez interwencję u najwyższych władz, na drodze akcji propagandowej itp., gdyż nadużywanie tej ustawy zagrażałoby kulturze narodowej.

Równocześnie domagamy się szybkiego wydania przepisów prawnych, w myśl których zakładanie i działanie wydawnictw nie byłoby uzależnione od uzyskania koncesji. W takich warunkach niezależne wydawnictwa mogłyby przekształcić się w spółdzielnie wydawnicze. Zobowiązujemy Komisję Krajową do energicznego popierania tego postulatu.

I Zjazd powierza zorganizowanie ośrodka zajmującego się ochroną prasy Biuru Interwencji Mazowsza, przy którym działać będzie punkt informacyjny i stały zespół obrońców. Zjazd Delegatów”.

Chcę tutaj wyjaśnić, że w tej sprawie wpłynęło szereg uwag i wniosków, m.in. kolegów Wujca, Romaszewskiego z Regionu Mazowsze oraz kolegi Mikusa[1] z Regionu Chełm. Nie wszystkie z tych wniosków zostały uwzględnione, dlatego wnoszę o umożliwienie wnioskodawcom zajęcie stanowiska w tej sprawie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo, zabierają głos tylko osoby, które pracowały nad uchwałą i których zdanie nie zostało uwzględnione.

Proszę bardzo, mikrofon nr 9.

PIOTR CZARTOŁOMNY

Piotr Czartołomny, Wielkopolska. Ja zgłaszam wniosek formalny o odczytanie przy tej uchwale drugiej uchwały, związanej z prasą związkową, a dotyczącej granic niezależności prasy związkowej. Chodzi o to, że przy uchwale o ochronie prasy związkowej należy uściślić poprawkę do paragrafu 36 statutu i wyznaczyć dosyć jasne granice swobody działań prasy związkowej.

Wiąże się to z tym, że przy ewentualnych represjach prasa związkowa może być, że tak powiem, wpływy mogą być z dwóch stron, to znaczy od strony władzy państwowej i od strony władz związkowych. Dlatego wniosek formalny brzmi w ten sposób: odczytać uchwałę o prasie związkowej.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, dziękuję bardzo. Bardzo bym prosił o przestrzeganie procedury obrad. Podaliśmy kolejność uchwał, nad którymi będziemy głosowali. Jeżeli kolega ma wniosek formalny, to proszę o złożenie go w normalnym trybie. Dyskutujemy w tej chwili tylko z osobami, które pracowały nad tą uchwałą i chciałyby zabrać głos.

Jedenastka.

BOGUSŁAW MIKUS

Proszę państwa, ja chciałbym zwrócić uwagę, że…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę przedstawić się.

BOGUSŁAW MIKUS

05003, Bogusław Mikus, Region Chełm. Chciałbym zwrócić uwagę, że sprawa, którą teraz omawiamy, ma ogromne znaczenie dla naszych związkowców. Problem został postawiony po to, aby go po prostu wywołać i zainicjowały go wydawnictwa związkowe.

Uchwała tutaj odczytywana, moim zdaniem, nie wyczerpuje całej działalności, jaką prowadzi obecnie związek na rzecz informacji. Nie mówi się tutaj wyraźnie o propagandzie całej związkowej na zewnątrz, o plakatowaniu i rozpowszechnianiu wiadomości.

Rozumiem, że sprawa została zainicjowana przez wydawnictwa i wydawnictwa biją się o swoją sprawę, ale my jako zarządy regionalne, jako działacze tych zarządów nie możemy pozwolić, żeby ludzie zatrudnieni przy propagandzie byli tak samo prześladowani. Chcę zwrócić uwagę, że obecnie w kraju toczy się ponad 120 spraw, jest prowadzonych ponad 120 dochodzeń prokuratorskich. Pierwsze zostają wnoszone od 15 października na rozprawy sądowe. W tej uchwale niewiele się o tym mówi. Natomiast wczoraj słyszałem takie wypowiedzi na konferencji prasowej z ust kolegi Onyszkiewicza, że wyroki, jakie będą zapadały w pierwszych instancjach, nie są ostateczne. Ja się z tym zgadzam, tylko chcę powiedzieć, jak my, jako 10-milionowy związek, mamy ustosunkować się, kiedy pierwszy wyrok zapadnie skazujący i my będziemy odwoływać się do drugiej instancji, a w tym czasie nasi najaktywniejsi działacze, którzy bądź wydawali, bądź plakatowali – dla mnie to jest w tej chwili to samo – no będą już miały wyrok.

Również padło takie stwierdzenie, że tym sprawom nadamy wielkiego rozgłosu, wielkiej propagandy, aby ośmieszyć cały system praworządności. Mam pytanie: czy będziemy w stanie, wiedząc, jak mamy wielkie zadania, czy będziemy w stanie nadać rozgłosu i nadać propagandzie wszystkim 120 sprawom, czy nawet być może ich jest więcej, bo niektórzy mówią, że granica sięga około 200 spraw.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę o syntetyczne…

BOGUSŁAW MIKUS

Tak, wnosiłem poprawkę jako uzupełnienie – list do Sejmu PRL. List miałby takie znaczenie, że dla zarządów regionalnych musiałby stworzyć jakieś uwarunkowania prawne, ponieważ, jak widzimy, problem ten nie stał się problemem związkowym. Dlatego regiony będą tutaj musiały podejmować same jakieś działania i ja wnoszę o dołączenie tego listu i pracowanie nad nim, jako uzupełnienie do tej uchwały. Czytam treść listu:

„Projekt listu I KZD NSZZ »Solidarność« do Sejmu PRL w sprawie represjonowania członków naszego związku.

Do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w Warszawie. I KZD NSZZ »Solidarność«, zaniepokojony i oburzony wzrastającą falą represji w stosunku do naszych członków, zwraca uwagę Wysokiej Izby na nagminne łamanie prawa przez organa ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Działania prokuratury, polegające na coraz większej ilości wszczynanych postępowań karnych, coraz liczniejsze akty oskarżenia przesyłane do sądów, a skierowane przeciwko naszym członkom, w sposób wyraźny wskazują nie tylko na to, że łamie się przepisy prawa obowiązujące w naszym kraju, ale że jest to celowa akcja zmierzająca do sprowokowania naszego związku.

W znakomitej większości spraw organa ścigania świadomie fałszują przebieg wydarzeń i okoliczności ich powstania, aresztują bez uzasadnienia po to, by stworzyć atmosferę do szeroko zakrojonej akcji propagandowej i represyjnej przeciwko naszemu związkowi. Kontynuowanie bezprawnych działań organów ścigania musi doprowadzić do nieobliczalnych w skutkach konfliktów.

Wszczynanie dalszych postępowań, skazywanie naszych członków za przestępstwa, które nie są przestępstwami, spowoduje stanowczą reakcję naszego związku, na którym w myśl statutu ciąży obowiązek ochrony praw 10 mln swoich członków.

I KZD NSZZ »Solidarność« domaga się zagwarantowania obywatelom PRL wolności i praw, do czego niezbędnym warunkiem jest praworządne działanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w Polsce”.

Ja tutaj dodam, że w naszym regionie jest 6 osób w tej chwili…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja bardzo bym prosił kolegę, żeby przedstawić tylko problem. W tej chwili pan sformułował wniosek…

BOGUSŁAW MIKUS

Ale ten problem musi być podany z pewnymi uwarunkowaniami, bo to rzutuje na podjęcie decyzji. Więc dokończę, bardzo krótko.

Jest w tej chwili wytoczonych 6 spraw, pierwsza wchodzi od 15 października. Przy okazji prokuratura przesłuchała ponad 50 osób, tak że bardzo mocno zareagowali, prawie cały zarząd regionu został przetrzepany. Wśród tych 6 osób jest dwóch członków prezydium. Sprawy dotyczą plakatowania, kolportażu i również wydawnictw.

Wnoszę o przegłosowanie, czy ta poprawka, czy ten tekst ma wejść pod opracowanie i ma stanowić załącznik do uchwały w sprawie ochrony prasy związkowej. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko tej opinii kolegi? Nie widzę.

Czy pan się przeciwko chce wypowiedzieć? Bo udzielam teraz głosu osobie, która chce się wypowiedzieć przeciwko złożonemu wnioskowi. Jeden taki głos mogę dopuścić. Kolega z ósemki, tak? Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mój sprzeciw jest bardzo krótki. Mianowicie uważam, że plakaty zawierają się w wydawnictwach związkowych. Tylko tyle, żeby nie rozwijać tego, bo w tym są plakaty. Rozumiem niepokój kolegi, ale zawierają się plakaty w wydawnictwach.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Muszą się państwo zatem wypowiedzieć, czy przedstawioną przez wnioskodawcę poprawkę wprowadzimy do uchwały. Kto z państwa jest za tym, aby przyjąć do opracowania przedstawioną propozycję? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek ten został przyjęty.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

A zatem Komisja Uchwał i Wniosków będzie uprzejma uwzględnić tą poprawkę w przygotowaniu do III czytania. Chciałbym jeszcze, żebyśmy zakończyli dyskusję po II czytaniu.

Głos mogą zabrać kolega Wujec, kolega Romaszewski i kolega Mikus.

Kolega Wujec, proszę bardzo, szóstka. Mikrofon nr 6.

HENRYK WUJEC

Wujec Henryk, 16086. Proszę państwa, represje, o których mowa, spadły nie tylko na prasę i wydawnictwa związkowe, ale również na wydawnictwa niezależne i na wydawnictwa Krajowej Komisji Koordynacyjnej NZS. Z tą sprawą zwrócili się właśnie do nas studenci, wystosowali list otwarty do I KZD w związku z serią represji, jaka właśnie spadła na ich wydawnictwa. Jeżeli państwo pozwolą, to bym chciał ten otwarty list do zjazdu przeczytać tutaj, bo on właśnie dotyczy tej sprawy. Nie wiem, czy można?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja bym bardzo prosił, żebyśmy jednak mogli tą pracę nad uchwałą kontynuować, natomiast tego typu sprawy wprowadzimy może w jakiś inny sposób pod porządek obrad.

HENRYK WUJEC

Tej sprawy dotyczy także…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto z państwa jest za tym, żeby przeczytać ten list? Proszę bardzo, otrzymał pan…

HENRYK WUJEC

„KKK NZS. Do I KZD NSZZ »Solidarność«.

Od kilku dni obowiązuje w Polsce nowa ustawa o cenzurze – nieprecyzyjna i znacznie różniąca się od projektu społecznego. Nie zadowoli nikogo, komu leży na sercu dobro społeczeństwa i narodowej kultury, sprzeczna z Konstytucją PRL, w myśl której art. 83 zapewnia obywatelom wolność słowa i druku. Cenzura zdeformowała i niszczy nasze tradycje, kulturę narodową i historię. Nowa ustawa nie daje żadnej gwarancji, że działalność aparatu cenzury ulegnie ograniczeniu, może się stać natomiast instrumentem do represjonowania niezależnych wydawnictw.

Pierwszą niebezpieczną próbę podjęcia akcji skierowanej przeciwko niezależnym wydawnictwom było przeszukanie przeprowadzone w dniu 30 września u osób związanych z niezależnym ruchem wydawniczym, pracowników biura KKK NZS Witolda i Bogdana Sielewiczów oraz Wacława Cholewińskiego. Mimo sprzeciwu obecnych przy rewizji przedstawicieli Z[akładów] M[echanicznych] »Ursus«, Komisji Interwencyjnej Regionu Mazowsze i przedstawicieli NZS, skonfiskowano u braci Sielewiczów niezależne wydawnictwa będące własnością biblioteki niezależnych wydawnictw ZM »Ursus«, a u Wacława Cholewińskiego – szereg niezależnych publikacji będących własnością biblioteki KKK NZS oraz duże ilości papieru będące również własnością NZS.

Wszyscy trzej, w tym Witold Sielewicz, współpracownik NOW-ej, i Wacław Cholewiński, współtwórca Niezależnej Spółdzielni Wydawniczej »1«, zostali wezwani na przesłuchania do komendy MO. Obecne działania prokuratury zmierzają do oskarżenia ww. z artykułów kodeksu karnego.

Wobec powyższych faktów NZS wyraża stanowczy protest przeciwko represjonowaniu osób tworzących niezależny ruch wydawniczy oraz żąda zwrotu skonfiskowanych książek i innych materiałów będących własnością NZS i NSZZ »Solidarność«. Jednocześnie stwierdzamy, że w pełni popierać będziemy niezależny ruch wydawniczy zmierzający do rozwoju kultury narodowej i odkłamania historii. Liczymy na to, że wspólnie z wami będziemy mogli przyczyniać się do przestrzegania w naszym kraju prawa, a w szczególności ratyfikowanych Paktów praw człowieka i obywatela”. Podpisano: członek prezydium KKK NZS Leszek Przysiężny.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę kolegę Wujca o sformułowanie wniosku.

HENRYK WUJEC

W porozumieniu z kolegami z NZS zgłosiliśmy poprawki do pierwszego projektu zgłoszonego przez Naszkowskiego z Piły, ale ten projekt, tutaj czytany w tej chwili, druga wersja nie uwzględnia tych poprawek i jest w ogóle dość zmieniony. Tak że prosiłbym, żeby tej uchwały w tej chwili nie głosować, żeby Komisja Uchwał i Wniosków jeszcze porozumiała się z wnioskodawcami tych poprawek i może wspólnie ustalimy wspólny projekt do następnego czytania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oczywiście, to nie wymaga głosowania, bo uchwała jest oddalona do III czytania, tak że będzie pan mógł współpracować z Komisją Uchwał i Wniosków.

Głos może jeszcze zabrać kolega Romaszewski i kolega Mikus.

Kolega Romaszewski zechciałby zabrać głos?

Dziękuję bardzo. Uchwała zostaje oddalona do III czytania.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Dziękuję bardzo.

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Mogę udzielić jedenastce głosu. Proszę.

BOGUSŁAW MIKUS

Mikus. Ja bardzo króciutko. Wyjaśnię tylko koledze Wujcowi, że ja nie przedstawiłem kontrprojektu czy innej wersji uchwały. Ja zgadzam się z ich uchwałą, tylko proponuję jako rozszerzenie, jako uzupełnienie ich uchwały tekst, który odczytałem. Tak że myślę, że to się z sobą nie kłóci. To wszystko.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ DZIAŁALNOŚCI

FINANSOWEJ ZWIĄZKU I DYSKUSJA NAD NIM]

[PD 1kzd_2t_072_19811005 – 32 minuty 18 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę państwa, Komisja Programowa zobowiązała się do przedstawienia nam projektów w sprawie działalności finansowej związku. Państwo mieliście wydrukowane materiały. Proszę uprzejmie może odszukać. Przedstawiciel Komisji Programowej będzie nam problem referował, a dyskusję proponujemy, żebyśmy prowadzili w sposób zorganizowany, to znaczy ci państwo, którzy już w tej chwili się zdecydowali dyskutować o tych problemach, będą uprzejmi złożyć swoje karteczki z głosami do sekretariatu.

Proszę przedstawiciela Komisji Programowej o zreferowanie problemu.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Henryk Jarząbek, Pomorze Zachodnie. Zgodnie z wprowadzonymi przez nasz zjazd poprawkami do statutu, w § 40 jesteśmy zobowiązani do ustalenia jednolitych w skali całego kraju zasad prowadzenia działalności finansowej. Chodzi tutaj o wysokość składki członkowskiej oraz zasiłki statutowe. Komisja Programowa przygotowała projekt uchwały, który państwo wczoraj otrzymaliście, i proponuję, żebyśmy teraz zapoznali się z tym projektem.

„Projekt uchwały I KZD NSZZ »Solidarność« w sprawie działalności finansowej związku.

Rozdział I. Składka członkowska i jej podział

§ 1. Ustala się podstawową wysokość składki członkowskiej od pracujących członków związku na poziomie 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego, z uwzględnieniem wszystkich dodatków płacowych, z wyjątkiem deputatów, nagród, zasiłków rodzinnych i rekompensat.

§ 2. Komisja zakładowa może w uzasadnionych przypadkach, za zgodą większości członków właściwej organizacji związkowej, uchwalić składkę wyższą, jednak nie więcej niżeli 2 proc. wynagrodzenia łącznie z dodatkami jak w punkcie 1. Całość składki powyżej 1 proc. pozostaje w dyspozycji KZ.

§ 3. Dla innych członków związku (emeryci, renciści, osoby na urlopach wychowawczych i opiekuńczych) ustala się następujące wysokości składki miesięcznej – 10 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości do 3 tys. zł, 15 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 3001–4000 zł, 20 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 4001–5000 zł, 30 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 5001–6000 zł, 40 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości powyżej 6 tys. zł i 1 proc. renty lub emerytury, jeżeli jej wysokość przekracza średnią płacę krajową.

§ 4. Całość wpływów uzyskanych ze składek emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych pozostaje do dyspozycji KZ.

§ 5. Ustala się następujący podział jednoprocentowej składki członkowskiej: 70 proc. wpływów pozostaje do dyspozycji KZ, 25 proc. wpływów zostaje przekazane do dyspozycji zarządu regionu, 5 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji Komisji Krajowej za pośrednictwem zarządu regionu.

Rozdział II. Zasiłki statutowe i zapomogi

§ 6. Ustala się następujące wysokości zasiłków statutowych:

1) 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka,

2) 2 tys. z tytułu zgonu członka rodziny,

3) 3 tys. zł z tytułu zgonu członka związku.

§ 7. Ustala się następujące zasady wypłacania zasiłków statutowych:

1. Zasiłek z tytułu urodzin dziecka wypłaca się obojgu rodzicom. Wypłaca się na każde urodzone dziecko oddzielnie. Wypłaca się również na dziecko urodzone martwe. Wypłaca się matce samotnej w wysokości zwiększonej o 100 proc. wynagrodzenia.

2. Zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny.

Wypłaca się zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem, a osoba zmarła była w stosunku do osoby ubiegającej się o zasiłek współmałżonkiem, dzieckiem, matką, ojcem, teściem, teściową, rodzeństwem lub osobą na całkowitym utrzymaniu i wspólnie zamieszkałą. Wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone.

3. Zasiłek z tytułu zgonu członka związku.

Wypłaca się tylko jeden zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem. Wypłatę dokonuje komisja zakładowa zmarłego członka związku.

4. Zasady ogólne wypłacania zasiłków.

a) Do uzyskania prawa do zasiłków obowiązuje staż związkowy – i tu są podane rozwiązania wariantowe.

Wariant I: 6 miesięcy, wariant II – 12 miesięcy i wariant III: w nawiasie byłby zapis: (nie dotyczy osób podejmujących po raz pierwszy pracę). Ten wariant III może być wprowadzony zarówno z wariantem I, jak i II. Jeżeli ustalimy, że obowiązuje staż związkowy, powiedzmy 6 miesięcy, wówczas zastanowimy się nad tym, czy ten staż ma dotyczyć wszystkich, czy z tego stażu wyłączymy osoby, które po raz pierwszy w życiu podejmują pracę.

b) Obowiązuje przedłożenie aktu urodzenia lub zgonu oraz dokumentów określających stopień pokrewieństwa.

c) Obowiązuje zgłoszenie żądania wypłaty zasiłku w terminie do 6 miesięcy od daty urodzin lub zgonu.

d) Wszystkie ustalenia z punktów 3 i 4 dotyczą również emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych.

e) We wszystkich przypadkach nieuregulowanych powyższymi zasadami komisja zakładowa ma prawo podjęcia decyzji indywidualnej.

§ 8. Udzielanie zapomóg należy wyłącznie do kompetencji KZ (oddziałowej). Wysokość zapomóg zależy od posiadanych przez KZ możliwości oraz potrzeb zgłaszającego, przy zachowaniu zasady samowystarczalności finansowej KZ”.

Następny rozdział, trzeci, dotyczy wynagrodzenia działaczy i pracowników związku. I tutaj chciałbym państwu wyjaśnić, że nasz zjazd może i taką uchwałę w tej sprawie podjąć, tym niemniej nie musi. Nie jesteśmy zobowiązani statutowo, aby ustalać wynagrodzenie dla działaczy, tym niemniej było bardzo dużo wniosków, zarówno na walnych zebraniach delegatów regionalnych, jak i już teraz do Komisji Programowej wpłynęło kilka wniosków, aby tę sprawę uregulować i uściślić. Dlatego tutaj Komisja Programowa opracowała wariantowe propozycje i wspólnie zadecydujemy, który z wariantów, ewentualnie oczywiście, jeżeli przegłosujemy, że mamy ten temat podjąć, wtedy zastanowimy się nad wyborem wariantu.

Wariant I brzmi: „Krajowy Zjazd Delegatów zatwierdza jako obowiązującą dla zarządów regionalnych i Komisji Krajowej siatkę płac uchwaloną uchwałą nr 45/81 z 26 sierpnia [19]81 r. Krajowej Komisji Porozumiewawczej”.

Ta siatka płac stanowi załącznik do tych materiałów, które państwo otrzymaliście. Na temat tej siatki płac tutaj już były krytyczne uwagi, tym niemniej, jeżeli byśmy zdecydowali, rozstrzygając ten problem, że zjazd nasz nie będzie ustalał wynagrodzenia dla działaczy związkowych, wówczas automatycznie wchodzi ten pierwszy wariant i rozstrzyga właśnie ta uchwała KK z sierpnia. Innej możliwości nie ma w takim wypadku.

Wariant II natomiast ustala wynagrodzenie dla etatowych działaczy związku w sposób następujący: to jest ściśle określone i tutaj rozróżnilibyśmy na szczeblu zarządu regionu i szczeblu Komisji Krajowej. Komisja Programowa, opracowując ten wariant, oparła się na średnim wynagrodzeniu krajowym i proponuje po prostu nawiązać się do tego średniego wynagrodzenia. Komisja Programowa w tym wariancie proponuje dość szczegółowe uściślenie i w pewnym stopniu rozgraniczenie wynagrodzenia w zależności od sprawowanej w związku funkcji i wielkości regionu.

I to byłoby określane w sposób następujący: przewodniczący zarządu regionalnego, bez względu na jego wielkość, znaczy każdy przewodniczący zarządu regionalnego miałby x-krotne przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w gospodarce narodowej i to wynagrodzenie byłoby korygowane w okresach półrocznych, to znaczy, że tutaj by istniał pewien automatyzm w nadążaniu za średnią płacą krajową. W ten sposób nie trzeba w ogóle wprowadzać mechanizmów awansowych, bo to by po prostu wynikało – jeśli średnia płaca krajowa rośnie, rośnie również i średnia płaca działaczy związkowych, z tym że w regionach o liczebności powyżej 100 tys. członków wprowadzony byłby dodatek funkcyjny. I tak proponuje się, aby ten dodatek funkcyjny był wprowadzany właśnie w regionach o liczebności członków powyżej 100 tys. i w takich przedziałach: od 100 tys. do 250 tys. dodatek wynosiłby 1 tys. zł, 250–500 tys. ten dodatek funkcyjny wynosiłby 3 tys. zł, natomiast w regionach o liczebności członków powyżej 500 tys. proponuje się dodatek funkcyjny w wysokości 5 tys. zł.

Takie byłoby wynagrodzenie dla przewodniczącego zarządu regionalnego. Natomiast zastępcy przewodniczącego zarządu regionalnego mieliby analogicznie jak przewodniczący regionu łącznie z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi, jeżeli w danym regionie taki dodatek byłby obowiązujący, z tym że minus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Pozostali etatowi członkowie prezydium zarządu analogicznie jak przewodniczący regionu łącznie również z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi minus 20 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Ewentualni inni członkowie zarządu, którzy znajdują się na etatach w zarządach regionalnych, nie tylko w prezydium – analogicznie jak etatowi działacze prezydium. To byłoby na szczeblu zarządów regionu.

Natomiast na szczeblu Komisji Krajowej Komisja Programowa proponuje takie rozwiązanie: przewodniczący Komisji Krajowej miałby analogicznie jak przewodniczący zarządu regionu powyżej 500 tys. członków związku plus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Zastępcy przewodniczącego analogicznie jak przewodniczący KK minus 10 proc. Czyli po prostu zastępcy przewodniczącego mieliby tak jak przewodniczący zarządu regionu w największym regionie. Natomiast członkowie prezydium w stosunku do przewodniczącego KK 20 proc. mniej.

I w tym wariancie Komisja Programowa proponuje rozpatrzyć dwie wersje. W pierwszej wersji za x zaproponować to, co na samym początku było wstawione, zaproponować cyfrę 1,5, czyli to byłoby półtorakrotne miesięczne wynagrodzenie, półtorakrotna średnia krajowa. Natomiast w wersji drugiej to x równałoby się 2, czyli dwukrotna średnia krajowa obowiązująca aktualnie. W tej chwili średnia krajowa wynosi około 7 tys., tam brakuje kilkudziesięciu złotych, czyli w pierwszej wersji to byłoby około 10,5 tys. zł, w wersji drugiej byłoby około 14 tys. zł. Gdybyśmy ten wariant przyjęli, wówczas przewodniczący zarządów regionalnych, każdy przewodniczący zarządów regionalnych miałby wynagrodzenie to zasadnicze albo 10,5, albo 14 plus ewentualne dodatki funkcyjne dla przewodniczących tych większych regionów.

Wariant III natomiast proponowany jest, jeżeli byśmy tutaj ustalili, że wynagrodzenie dla członków zarządów regionalnych nie będzie ustalone tutaj, tylko na dotychczasowych zasadach, tak jak podczas walnych zebrań delegatów w regionie było ustalone. I wariant ten brzmi: „Wynagrodzenie dla etatowych działaczy zarządów regionalnych ustalają walne zebrania delegatów regionu. Wynagrodzenie przewodniczącego Komisji Krajowej nie może przekroczyć najwyższego wynagrodzenia w zarządach regionalnych. Zastępcy przewodniczącego Komisji Krajowej mają wynagrodzenia niższe o 10 proc. od wynagrodzenia przewodniczącego, a pozostali członkowie etatowi KK o 20 proc.”.

I jeszcze jest wariant IV, wynikający częściowo z dyskusji, częściowo już z wniosków zgłaszanych. I wariant ten brzmi: „Wynagrodzenie etatowych działaczy związku (z wyboru) ustala się na podstawie przeciętnej płacy miesięcznej z ostatniego miejsca zatrudnienia przed objęciem funkcji związkowej. Średnia obliczana jest jak za urlop wypoczynkowy z uwzględnieniem deputatów, dodatków, rekompensat i wszystkich innych składników wynagrodzenia. Wynagrodzenie etatowych działaczy związku jest korygowane w okresach półrocznych, proporcjonalnie do wzrostu średniej płacy w gospodarce narodowej”.

I tutaj jeszcze państwo tego nie macie, ale proponowałbym od razu jeszcze uzupełnić ten spis, że „minimalne wynagrodzenie etatowych działaczy związku nie może być niższe od średniej płacy krajowej”.

Takie były wnioski i to żeśmy po prostu uwzględnili.

To są propozycje wynagrodzenia dla działaczy związku na szczeblu zarządu regionu i Komisji Krajowej. Oczywiście wariantów tutaj może być nieskończenie wiele. Obawiam się, trochę, że może znowu być dość chaotyczna dyskusja na ten temat. No tym niemniej najpierw ustalimy, czy w ogóle będziemy ten temat dyskutować, czy nie.

Natomiast jeżeli chodzi o wynagrodzenie pracowników związku zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, to znaczy tych niepochodzących z wyboru, Komisja Programowa proponuje dwa warianty.

I wariant to płaca personelu administracyjno-gospodarczego oraz pracowników instytucji powołanych przez KK lub zarządy regionalne, ustalona jest przez KK w porozumieniu z Komisją Koordynacyjną pracowników „Solidarności” niepochodzących z wyboru, w oparciu o średnie wynagrodzenie krajowe na określonych stanowiskach. Natomiast drugi wariant to byłoby wynagrodzenie zgodne z uchwałą KK, na którą już się powoływałem, nr 45/81 z 26 sierpnia [19]81 r.

Rozdział IV tego projektu uchwały finansowej:

„Postanowienia ogólne.

W przypadku pełnienia więcej niż jednej funkcji związkowej obowiązuje wypłata wyłącznie jednego wynagrodzenia, dowolnie wybranego przez osobę zainteresowaną na okres kadencji.

§ 12. Wynagrodzenie etatowych działaczy komisji zakładowych pozostaje do czasu uchwalenia ustawy o związkach zawodowych na dotychczasowych zasadach.

§ 13. Sekcje zawodowe, branżowe i inne mogą być dofinansowywane na podstawie decyzji władz związkowych właściwego szczebla, przy czym sekcje o zasięgu regionalnym może dofinansowywać zarząd regionu, natomiast sekcje o zasięgu krajowym – wyłącznie KK.

§ 14. Zarządy regionalne zobowiązane są do refundacji zasiłków statutowych w przypadku udokumentowanego przez komisję zakładową braku środków na ich wypłacenie, pomimo prowadzenia prawidłowej gospodarki finansowej.

§ 15. Świadczenia o charakterze socjalnym winny być finansowane przez zakłady pracy z funduszu socjalnego. Organizacje związkowe zobowiązane są do nadzoru nad prawidłowym rozdziałem świadczeń z tego funduszu.

§ 16. Komisja Krajowa ma prawo do korygowania w okresach rocznych wysokości zasiłków statutowych, proporcjonalnie do wzrostu ogólnych kosztów utrzymania.

§ 17. Określone powyżej zasady finansowe obowiązują od dnia 1 listopada 1981 r.”.

I to jest projekt uchwały finansowej. I czytanie tej uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Rozpoczynamy dyskusję nad projektem uchwały w sprawie działalności finansowej związku. Do dyskusji mamy już zapisanych kilka osób. Jako pierwszy zabierze głos kolega Janusz Rejdych, Okręg Śląsko-Dąbrowski, przygotuje się kolega Piotr Wiekiera, też ze Śląsko-Dąbrowskiego.

Kolega Rejdych, proszę. Z tym że proszę zabierać głos, ponieważ ja będę podawał wcześniej, kto zabierze głos. Proszę, może z mównicy koledzy będą uprzejmi.

JANUSZ REJDYCH

Janusz Rejdych, Śląsko-Dąbrowski Region. Przede wszystkim uważam, że podjęcie uchwały w sprawie działalności finansowej związku jest chyba konieczne, ponieważ ujednolici to przynajmniej podejście w całym kraju, no i skończą się te konsultacje i wzajemne porównania.

Ja wnosiłbym tutaj dwa zastrzeżenia. Jedno w rozdziale II § 7 pkt 2. Chodzi mianowicie o zasiłki z tytułu śmierci członka rodziny. Otóż tak się jakoś składa, że ten zasiłek zawsze traktowany jest jak gdyby, tak jak traktuje się ubezpieczenia lub pewne odprawy, gdzie potrzeba legitymować się rachunkiem na koszty pogrzebu. To jest bardzo nieprecyzyjne tutaj. Wydaje mnie się osobiście, że fundusz związkowy jest stworzony przez członków poprzez wpłacenie składek. Wobec tego każdy członek, moim zdaniem, powinien partycypować w tych zasiłkach z tytułu śmierci. Jest to zagmatwanie, moim zdaniem, sytuacji, ponieważ jest szereg kosztów pogrzebowych, na które nie wydawane są rachunki, jak np. koszty ponoszone w parafiach czy gdzieś. I z drugiej strony, jeżeli zmarła osoba, konkretnie mój ojciec, i ponoszę jakieś koszty wspólnie ze swoim bratem, brat ponosi gros kosztów, a ja wykazuję się tylko rachunkiem za 100 lub 300 zł za wiązankę kwiatów i mamy jak gdyby równe prawa do tego zasiłku. Konkretnie, ja proponuję zrezygnować z tego zapisu, który mówi o konieczności legitymowania się rachunkiem, jakimkolwiek. Po prostu uważam, że stopień pokrewieństwa powinien decydować, czy zasiłek się należy, czy się nie należy w ogóle.

I drugą zmianę mam tutaj z kolei w ostatnim rozdziale, w rozdziale IV, postanowienia ogólne. Paragraf czy też punkt 13 mówi: sekcje zawodowe i branżowe i inne mogą być dofinansowywane. Otóż proszę państwa sądzę, że to „do” zostało tutaj zupełnie niepotrzebnie dopisane. Uważam, że sekcje te nie mają prawa prowadzić samodzielnej gospodarki finansowej i one po prostu powinny być finansowane przez zarząd regionalny. Sekcje nie powinny tworzyć odrębnych kont przez dobrowolne wpłaty KZ czy innych ogniw związkowych, tylko powinny otrzymywać określoną dotację z budżetu, czy też z konta zarządu regionalnego. Takie dwie porządkowe uwagi mam. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Kolega Piotr Wiekiera z Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego, a przygotowuje się Andrzej Piesiak z Jeleniej Góry.

PIOTR WIEKIERA

Piotr Wiekiera. Proszę państwa, jeśli chodzi o rozdział I dotyczący składek, to przy rentach, emeryturach i zasiłkach kończy się na 40 zł powyżej 6 tys., a potem dochodzi do tego określony procent, jeżeli wysokość przekracza średnią płacę krajową. Proszę państwa, to nie może być w ten sposób, że część składek się określa kwotowo, a część procentowo, bo trzeba by było stale potem obliczać, jaki to jest procent średniej krajowej renty i ustalać, czy ktoś przekroczył tę średnią, czy nie, i odliczać mu w zależności od tego albo procentowo, albo kwotowo.

Ja proponuję i takie propozycje złożyłem na piśmie, aby do kwoty 6 tys. zł była ta kwota 30 tys. zł i od każdego dalszego rozpoczętego tysiąca – 10 zł. Będzie to po prostu wiadomo, że jeżeli pobiera powyżej 6 tys. zł renty, to od każdego następnego tysiąca jest kwota 10 zł, i to jest ścisłe, konkretne.

Ponadto proponuję, żeby tutaj dopisać uprawnienie komisji zakładowych do obniżania względnie zwalniania członka związku zawodowego od płacenia składki w sytuacji, kiedy zachodzą jakieś szczególne okoliczności, chociażby urlopy bezpłatne, w czasie których ktoś nie pobiera wynagrodzenia i wtedy nie ma z czego płacić. Poza tym są różne przypadki losowe, które uzasadniają bądź częściowe obniżenie lub też nawet okresowe zwolnienie od opłacenia składki.

Odnośnie do rozdziału II, proszę państwa, chciałem państwa poinformować, że jeszcze w I turze zjazdu złożyłem opracowany i przepisany na maszynie regulamin, projekt regulaminu przyznawania związkowych zasiłków statutowych i to nie zostało w ogóle uwzględnione, natomiast to, co nam zaserwowano tutaj, to się raczej nie nadaje do dyskusji na tym forum. Proszę państwa, zrobiło się coś bardzo ogólnego, niekonkretnego, a jednocześnie zawierającego sprzeczne rozwiązania. Bo proszę się przyjrzeć, w § 7, w punkcie 1, litera a jest powiedziane, że przy urodzeniu się dziecka wypłaca się zasiłek obojgu rodzicom i dotyczy to również dziecka zmarłego – to jest punkt, litera c. Natomiast w ustępie 2, litera b jest powiedziane, że wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone. Więc nie wiadomo, czy jak się dziecko urodzi martwe, to się przyznaje dwu rodzicom, czy jednemu rodzicowi, bo w zależności od tego, którą się literkę weźmie, to raz jest tak, raz inaczej.

Ponadto proszę państwa, w tym ustępie 2, w § 7 wymienia się prawie całą rodzinę, pominięto jeszcze tylko macochę, ojczyma, szwagra i kuzynki, i – powiedzmy – jeszcze tam paru innych pociotków.

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_072_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_073_1981100]

…jest to szybka droga do bankructwa. Ja proponuję, żeby… Aha, ponadto część z tych przepisów dotyczących zasiłków statutowych jest zamieszczona w rozdziale IV, co też powoduje rozbicie i chaos.

Ja mam do państwa propozycję. Ponieważ nie chcę czytać tego swojego projektu, bo on jest dosyć obszerny, proponuję, ażeby kwestię zasiłków statutowych wyłączyć do odrębnego dokumentu, w postaci regulaminu przyznawania zasiłków statutowych, jako odrębnej uchwały zjazdu. Ponieważ jeszcze w I turze, jak składałem projekt, prosiłem na piśmie, ażeby to wydrukowano i dołączono delegatom. Tego nie zrobiono, więc ponawiam swoją prośbę teraz, aby to wydrukowano i dano delegatom, aby mieli możność zapoznać się z tym, bo to, proszę państwa, co się rozwiązuje, nie jest rozwiązaniem jeszcze, rozstrzyganiem kwestii spornych przez komisje zakładowe.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czas wypowiedzi minął.

PIOTR WIEKIERA

Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Bardzo bym prosił kolegę Rejdycha i kolegę Wiekierę, żeby byli panowie uprzejmi zgłosić się do stolika Komisji Programowej, która jest po prawej stronie od prezydium, i proszę to wszystko tam złożyć.

Kolejno zabierze głos kolega Andrzej Piesiak z Jeleniej Góry, a przygotuje się Kazimierz Bednarski[2] z Łodzi.

ANDRZEJ PIESIAK

Proszę państwa, proponuję utworzenie funduszu strajkowego na szczeblu krajowym. Wiąże się to z § 5, gdzie mówi się o podziale składki członkowskiej. Proponuję, chciałem krótko uzasadnić. Sądzę, że zgodnie z naszym statutem strajk będzie bronią ostateczną, dlatego utworzenie dużego kwotowo funduszu strajkowego, pochodzącego z odpisu składek członkowskich, będzie jeszcze jedną bronią dla drugiej strony. Po prostu, że strona ta będzie musiała spełnić nasze żądania. Konkretnie proponuję, żeby w regionach zostawić 20 proc., 5 proc. na KK, tak jak jest napisane, i 5 proc. na fundusz strajkowy. Rocznie daje to około pół miliarda złotych. Oczywiście pomijam to, że może z tych pieniędzy również być jakiś dochód. To właściwie wszystko. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Kolega Kazimierz Bednarski z Ziemi Łódzkiej, a przygotuje się kolega Zbigniew Malinowski, Okręg Śląsko-Dąbrowski.

KAZIMIERZ BEDNARSKI

Proszę państwa, prosiłbym o szczególną uwagę, dlatego że są różne tutaj kontrowersje na temat punktu 2, o wypłacie zasiłku na śmierć członka rodziny. Uważam, że jeżeli nasza „Solidarność” idzie w jednym kierunku, aby nikogo nie wyróżniać i aby nikomu nie ucinać drogi, to nie rozumiem bardzo moich przedmówców wszystkich, którzy twierdzą, że tutaj brakuje babki, ciotki, jeszcze kogoś. W naszej działalności statutowej, jeśli uważamy za prawidłowość, powinniśmy wypłacać tym ludziom, którzy potrzebują. Jeżeli piszemy o członku rodziny, to musimy tylko sprecyzować, kto jest członkiem rodziny, i wszyscy ludzie powinni być objęci. Nie uważam za stosowne, aby tutaj, tak jak pisze w punkcie 2, można było twierdzić, że jeden zasiłek na jedną osobę. Jakże możemy doprowadzać, my jako „Solidarność”, do bójki między normalnie podziałami, za 1500 zł lub liczyć na to, że ktoś będzie czekał 10 lat, dwoje braci, którzy… Matka umarła, odpukać taką sytuację, i będą zastanawiać się, kto pierwszy poleci po rachunki. Nie może być żadnych takich, tego typu działań w naszym związku. Musimy różnić się tym, co było poprzednie – żadnych dokumentów, żadnych innych rzeczy.

Jeżeli jest, to zgadzam się tylko ze sprawą normalnie, zgonu, zgonu członka związku. Tutaj wymagana jest sytuacja udokumentowania pochowania takiego człowieka ze względu na to, że on może nie mieć opieki, on może nie mieć bliskich osób, ale może być też sytuacja taka, że jedna osoba z rodziny poniesie podwójne koszty i dlatego tutaj jest możliwość udokumentowania tego wypadku zgonu członka związku.

Natomiast w wypadku zgonu członka rodziny absolutnie nie. Tutaj każdy ma prawo – jeżeli nawet matka mieszka w innym mieście, dwóch braci i siostra mieszka w całkowicie innych miastach – mają każdy prawo i obowiązek otrzymać taki zasiłek. Jeżeli komisja zakładowa jakakolwiek boi się, to jest tutaj punkt, który mówi, że cały obowiązek na siebie bierze zarząd regionalny, jeżeli ona na sposób prawidłowy i logiczny postępuje swoimi środkami. Natomiast wierzę i wiem, że tylko bardzo małe komisje nie mogą sobie dać z tym rady. I nie może być takiej sytuacji, żebyśmy my tutaj doprowadzali do podziałów wewnątrz związku tylko na takiej zasadzie. To jest jedna sprawa.

Druga sprawa. Nie zgadzam się całkowicie z takim stwierdzeniem tutaj, który jest działaczem na szczeblu zarządu regionalnego, punkt d: „Członkowie zarządu regionalnego znajdujący się na etatach w zarządzie regionu analogicznie jak działacze prezydium”. Proszę państwa, cóż robimy? Tworzymy inny aparat. Teraz każdy z nas, pomimo tego, że jestem członkiem prezydium Zarządu Regionu w Łodzi, będzie się starał i nic innego nie robił, tylko jeżeli nawet bym zszedł, to bym proponował znaleźć sobie pracę w tym zarządzie regionalnym, ponieważ im pensja nie spadnie. I zobaczymy, proszę państwa, co my będziemy mieli za dwa lata. Będziemy mieli trochę lepszy aparat jak nasi koledzy, którzy musieli niesławnie odejść. Niestety, takie, taka liczba normalnie, takie sformułowanie nie może wchodzić w żadną z rachub.

Ludzie, którzy pracują – bez względu na to, czy są członkami zarządu, co jest też pewną nieprawidłowością, dlatego że to jest pierwsza rzecz dopiero w naszym związku – powinni mieć zwykłą siatkę płac, jak pracownicy, w zależności od tego, co wykonują, a nie na zasadzie, że będą płaceni jak zwykli członkowie prezydium. Jest to rzecz niemożliwa – stworzymy sobie aparat i nic więcej. Za 4 lata, za 6 lat możemy się pożegnać z takimi układami, jak kliki i różne inne układziki i takie rzeczy, a nie będzie decydowała fachowość w naszym związku. Tyle, co chciałem państwu powiedzieć. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Głos zabierze Zbigniew Malinowski z Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego, a przygotuje się kolega Jędrzej Smulkowski[3] z Gdańska.

ZBIGNIEW MALINOWSKI

Przewodniczący Komisji Zakładowej Huty „Baildon” Zbigniew Malinowski. W dyskusjach z załogami załogi uważają, że zbyt wysoki procent jest odprowadzenia naszej składki na cele centralne. Oddolnie proponujemy odprowadzenie 20 proc. składki związkowej, z czego 10 proc. na rzecz regionu, 5 proc. na rzecz KKP i 5 proc. na fundusz strajkowy pozostały w zakładach pracy. Uważam, że fundusz strajkowy powinien być w zakładach pracy, a nie centralny. W ten sposób wzmocni się siłę organizacji związkowej na zakładzie pracy i jednocześnie stworzy się argument strachu przed administracją zakładu, że możemy płacić w razie strajku.

Następna sprawa. Uważam, że emerytom powinno się nie ustalać stawek potrąceniowych, tylko zastosować 0,5 proc. od wysokości renty. Tabele dezorientują w pewnych wypadkach, niektóre renty są 3005 zł, 3006 zł i od razu skoczy jakaś stawka. Powinno podstawą wyliczenia być procent renty.

Następnie co do zasiłków. Uważam za uzasadnione podwyższyć zasiłek statutowy na urodzenie dziecka do 3 tys. zł. Przecież młode małżeństwo, wchodzące w życie, mające wydatki na mieszkania w spółdzielni, zakup mebli, urodzenie dziecka i z tym związane, powinno mieć jakieś dodatkową pomoc ze strony związku. Natomiast nie uważam za celowe wypłacać zasiłku z tytułu śmierci dla teściów. Proszę wziąć pod uwagę, że w razie zgonu pracownicy wszyscy są ubezpieczeni w różnego rodzaju kasach pośmiertnych, PZU, jak również płaci Zakład Ubezpieczeń Społecznych. I w wypadku zgonu pokrycie na organizację pogrzebów są praktycznie z trzech, a ze związku z czwartej strony. I są wypadki, że ludzie na pogrzebach liczą, ile zarobię.

Następne pytanie mam: jak rozstrzygnąć sprawę taką – umrze członek związku w hucie, pracownik, jego żona i dwoje dzieci pracuje w hucie. Pytam: czy ma dostać 3 tys. z tytułu zgonu jako członek związku, czy żona pracująca w hucie ma również dostać 2 tys. z tytułu swojego opłacenia składek, a jeżeli dwoje czy troje, czy pięcioro dzieci pracuje – też 2 tys. zł? Więc automatycznie 11 tys. zł wydajemy na zgon pracownika. To tyle chciałem wyjaśnić. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Głos zabierze kolega Jędrzej Smulkowski z Gdańska. Przygotuje się Zenon Szachowicz z Zielonej Góry.

JĘDRZEJ SMULKOWSKI

Proszę państwa, chciałem wypowiedzieć się na temat wynagrodzenia dla działaczy z wyboru. Przy czym chciałem od razu zaznaczyć, że mówię zupełnie bezinteresownie, bo nie jestem takim działaczem i nie kandyduję do żadnych władz. Ale wiemy, proszę państwa, że w naszym kraju oprócz pracy zawodowej trzeba mieć pracę zarobkową i to wszyscy z nas jakoś tam praktykują. Natomiast nasi działacze – wiemy, jak oni pracują – nie bardzo mają możliwości dodatkowych zarobków. W związku z tym wypowiadam się za tym wariantem, który mówi o dwukrotnej stawce dla działaczy w stosunku do średniej. Uważam, że słuszne jest również, żebyśmy tutaj ustalili jakieś jednolite zasady dla wszystkich regionów w tym względzie.

Jeżeli chodzi o tę sprawę, to nie zostało w tym projekcie nam przedstawionym, zupełnie pominięto Komisję Rewizyjną. Uważam, że przewodniczący Komisji Rewizyjnej powinien być również działaczem etatowym i jego pensja powinna być na poziomie Komisji Krajowej.

Uważam, proszę państwa, ponadto, że fundusz strajkowy jest rzeczą niesłychanie istotną i uważam, że około jednej czwartej dochodów na wszystkich szczeblach naszego związku powinno być przeznaczone na gromadzenie tego funduszu.

Proszę państwa, uważam również, i to jest odczucie wielu członków, że komisje zakładowe nie powinny 40 proc. odprowadzać do władz wyższych. Uważam, że wystarczy zupełnie 30 proc.

Uważam również, że przeznaczanie tej sumy na KKP powinno wynikać z dotychczasowych naszych doświadczeń działania tej instytucji i uwzględniać dotychczasowe wydatki w tym względzie. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Do głosu zapisanych jest jeszcze 11 osób. Kolejno poproszę kolegę Zenona Szachowicza, a przygotuje się pan Krzysztof Makowski.

ZENON SZACHOWICZ

Chciałbym wypunktować kilka rzeczy, sprawę zasiłków, chciałbym dodać swój głos do głosu kolegi Kazimierza Bednarskiego z Łodzi. Chciałbym stwierdzić, że powinien być wypłacany zasiłek automatycznie z tytułu zgonu członka związku. On powinien być niejako przypisany, ponieważ udokumentowanie kosztów pogrzebu w przypadku, gdy już trzeba udokumentować w przypadku zgonu członka rodziny, członka związku, to jest różnego rodzaju cała masa papierków. Wielokrotnie się zdarzy, że cała rodzina jest w „Solidarności”, wówczas jeden rachunek jest tylko raz, a każdemu z nich przysługuje zasiłek. Powinno to być wypłacane każdorazowo automatycznie. Zasiłek powinien być uzależniony od stażu pracy, ale bardzo krótkiego, trzymiesięcznego. Do naszego związku ludzie nie przychodzą po to, żeby uzyskać zasiłek, ponieważ akurat w naszym związku być może jest większy, czy tam jest wielokrotność zasiłku dla dzieci urodzonych z dwojga rodziców, więc matce, ojcu. Tu jest 6 miesięcy lub rok, powinien to być krótszy staż, 3 miesiące góra.

Sprawa płacy. Wielokrotność powinna być korygowana raz na całą kadencję, natomiast w projekcie uchwały jest korygowana co pół roku. Jest to trochę w stosunku do członków związku będących normalnymi pracownikami niedwuznaczne, bo oni mogą mieć awans średnio co dwa lata. Akurat co dwa lata naszej kadencji mogłaby być ta wysokość korygowana i każda kadencja mogłaby być rozpoczynana skorygowaną pensją.

Uważam, że powinien to być wysokość maksymalna 1,5 proc. i dodatek powinien mieć mniejszą rozpiętość, dodatek funkcyjny – tam jest od 1 tys. do 6 tys., to jest stanowczo za dużo. Im większy region, jest tym większa odpowiedzialność jest, to zgoda, ale im większy region, tym więcej ludzi tam pracujących, to odpowiedzialność z jednej strony się rozkłada i obowiązki się rozkładają na więcej ludzi. I nie wierzę w to, żeby przewodniczący większego regionu miał tą większą odpowiedzialność miał mieć wynagradzaną pieniędzmi. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Od kolegi Boguckiego z Ziemi Łódzkiej wpłynął wniosek formalny o zamknięcie listy dyskutantów na temat projektu uchwały o działalności finansowej. Czy jest jakiś głos przeciwny w tej sprawie? Nie widzę. Kto z państwa jest za tym, abyśmy zamknęli listę dyskutantów w sprawie działalności finansowej? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny tej sprawie? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za zamknięciem listy dyskutantów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

A zatem lista dyskutantów została zamknięta. Ostatnim w dyskusji jest koleżanka Grażyna Wendt z Płocka, 23. na liście. Proszę kolegę Makowskiego, a przygotuje się kolega Pławiński.

KRZYSZTOF MAKOWSKI

Makowski, Region Piła. Proszę państwa, podział składki. Ten podział, który jest proponowany, jest kompromisem, ponieważ część regionów opowiadała się za taką wersją, że 60 proc. składki zostaje w regionie, a 40 proc. odprowadzane jest do zarządu i na KK. Część regionów była z kolei tak ustawiona, że 80 proc. składki zostaje w zakładzie, a 20 proc. odprowadzane jest do krajówki. I dlatego 70 na 30 jest to kompromis, który był długo debatowany w dyskusji w Komisji Finansowej.

Sprawa wypłat statutowych, proszę państwa. Te propozycje 2 tys. i 3 tys. jest to pociągnięcie chyba najwyższych stawek, ponieważ część regionów już takie wysokości wypłacała i trudno byłoby się wycofać. Niemniej jednak to pochłania znaczne środki i najwięcej dyskusji w tej chwili jest, jeżeli chodzi o zgon członka rodziny. I tutaj jest cały dylemat, proszę państwa. Ta propozycja mówi o tym, że otrzymuje ta osoba, która zajęła się pogrzebem, a nie wszyscy.

Proszę państwa, chciałbym zwrócić uwagę na jedno, że jeżeli przeforsujemy taką sprawę, że każdy członek związku będzie otrzymywał z tytułu zgonu członka rodziny, to wówczas robimy plajtę finansową w związku. Ponieważ jeżeli umrze teściowa, miała czterech synów, a każdy był żonaty, to osiem osób otrzymuje po 2 tys. zł. I to są straszne środki. Komisje zakładowe wielkości od około 200 do 500, 700 osób nie wytrzymają finansowo, a nie możemy dopuścić do tego, żeby zasiłki statutowe wszystkie były refundowane przez zarząd regionu, ponieważ stworzy się ogromna biurokracja wówczas. Dlatego trzeba wyjść z założenia, że komisja zakładowa w zasadzie powinna być samowystarczalna. Refundacje powinny dotyczyć komisji zakładowych specyficznych, małych, względnie jakichś takich, gdzie pracują powiedzmy same kobiety czy gros kobiet.

W kwestii opłacania etatowych działaczy – chodzi o zarządy i KK – dyskusja była również burzliwa. Ja osobiście wypowiadam się za wariantem drugim, który ujednolica płace w całym kraju. Dyskusja może być tutaj nad tą literką x. Czy to ma być półtora średniej płacy krajowej, czy dwie. I na ten temat sądzę, że powinniśmy dyskutować. Pozostałe warianty mają bardzo wiele wad.

Jestem również za tym, żeby pkt 16 w ogóle wykreślić, żeby Krajowa Komisja nie miała wpływu na wysokość składek statutowych, ponieważ to statut określa. Za rok jest zjazd i sądzę, że przez ten rok zbyt wiele spraw się nie zmieni. Tak że uważam ten punkt za nieaktualny. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Poproszę kolegę Pławińskiego z Gdańska. I kolejnym dyskutantem będzie Jacek Szymanderski z Mazowsza.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Chciałbym zabrać głos na takie, poruszyć takie sprawy. Pierwsze, jest fundusz strajkowy. Tutaj padały głosy, że powinien być w zakładzie pracy. Należy zastanowić się, ile to jest pieniędzy, bo często dyskutujemy, mówiąc procentami. 5 proc., które zostanie ze składki jednoprocentowej, to są żadne pieniądze i 5 lat na fundusz strajkowy w zakładzie nie zbierzemy. Ja w tej chwili pracuję w Stoczni Komuny i mamy podwyższoną składkę. Odkładamy dość dużo pieniędzy na fundusz strajkowy i pod koniec tego roku będziemy posiadali funduszu na pół dniówki. Czyli w zasadzie to jest prawie nic. Dlatego fundusz ten powinien być gdzieś zbierany, przynajmniej w regionie, żeby była możliwość wypłacania w razie strajku. Bo wiadomo, że cały region rzadko strajkuje, a przeważnie są to pojedyncze sprawy, jak np. kopalnia „Szczygłowice” teraz.

Druga sprawa to tutaj nie była poruszana teraz, to jest kwestia sanatoriów. W tej chwili nie został podzielony majątek po CRZZ-ecie i związki branżowe obciążają nas opłatami za sanatoria. Należałoby tutaj ustalić, kto ma te pieniądze płacić. Stocznia Komuny w tym roku zapłaci pół miliona złotych dopłat do sanatoriów związków branżowych. Szczególnie w zakładach, gdzie są bardzo złe warunki zdrowia i do sanatoriów ludzie muszą jeździć, te opłaty są bardzo wysokie. To powinno być przejęte przez przynajmniej zarządy regionu. Chciałbym przypomnieć, że poprzednio wszelkie koszty utrzymania sanatoriów zapewniały zarządy główne związków zawodowych.

Następna kwestia to jest wysokość składek odprowadzanych do zarządów i do KK. Tutaj jak kolega poprzednio powiedział, zostało to wzięte z powietrza, na zasadzie – tutaj jest tak, tam jest inaczej, to średnią z tego wyciągniemy i z tego będzie wysokość odprowadzanych składek. Nikt się nie zastanowi nad potrzebami zarządów i KK. Chciałbym tutaj powiedzieć, że 5 proc. odprowadzanych do krajówki, to w skali roku, przy założeniu 60-złotowej średniej składki miesięcznej, daje 360 mln zł. Mam pytanie: czy to jest suma, która jest uzasadniona dla KK? Tutaj należałoby popatrzeć, ile regiony przez ostatni rok wydawały, zapewnić jakąś granicę bezpieczeństwa i określić wysokość odprowadzanych składek. Bo w tej chwili np. Region Gdański w ogóle nie dba o to, żeby ściągać składkę od małych zakładów pracy. Dostaje 40 proc. z zakładów pracy i kilka dużych zakładów pracy zapewnia mu możliwość utrzymania się.

Następna kwestia to zasiłki, to, co wszyscy poruszają tutaj. Tutaj jest powiedziane, że dostaje się na dziecko. Należałoby chyba uściślić, że na dziecko, na które się otrzymuje dodatek rodzinny – wtedy by ilość spadła. Natomiast jeśli chodzi o wypłaty – czy rachunki, czy bez – to Stocznia Komuny wypłaca dla wszystkich członków bez rachunków, bez tego ograniczenia i jak na razie nie splajtowała, i te wypłaty tak bardzo nie wzrosły. Jest to w sumie niewielka suma więcej, przy obniżeniu składek odprowadzonych do regionu byłoby to realne. W najgorszym wypadku można obniżyć sumę z tytułu zgonu członka związku z 2 tys. na 1,5 tys. Wtedy będzie to obniżenie kosztów.

Następna kwestia to jest kwestia wynagradzania członków, działaczy komisji zakładowych, którzy są na etacie w zakładzie pracy. Tutaj już kiedyś w dyskusji było to już poruszane, że w strajkach, mówiliśmy, że sami będziemy się utrzymywać i sami będziemy się opłacać. W tej chwili wszyscy, większość, przepraszam, siedzi na garnuszku zakładu pracy i tak jest najwygodniej. Ale czy w tym kierunku nasza działalność powinna iść? Uważam, że powinniśmy opłacać się sami ze składek i to powinno tutaj zostać ustalone – albo w tą, albo w tą. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Jacek Szymanderski, Mazowsze, a kolejno pan Andrzej Smółka, Pojezierze.

JACEK SZYMANDERSKI

Chcę się wypowiedzieć za wariantem trzecim, to znaczy tym, który powiada, że sprawa wynagrodzeń powinna być ustalana przez regionalne zebrania delegatów. Proszę państwa, w większości regionów regionalne zebrania delegatów podjęły decyzje w sprawie wynagrodzeń dla etatowych pracowników zarządów i prezydiów. Czy Walny Zjazd Delegatów związku ma prawo uchylić decyzje regionalnego zjazdu delegatów? [głosy z sali: tak]. Tak! Tylko że proszę zwrócić uwagę, że nasz związek poza określeniem „niezależny” posiada jeszcze określenie „samorządny”. Zasada samorządności jest to w pewnym sensie odwrócona zasada centralizmu demokratycznego. Jeżeli odbierzemy zarządom regionalnym możliwość decydowania w sprawach finansowych, zostają one w dużym stopniu ubezwłasnowolnione, pozostaje im w zasadzie co najwyżej rozdzielanie budżetów w dość twardych ramach. W tej chwili ja osobiście nie wyobrażam sobie sytuacji, w której na najbliższym zjeździe, walnym zjeździe regionalnych delegatów powiemy, że uchylamy poprzednią decyzję, bo zrobił to zjazd krajowy. Można się spodziewać, że zjazdy regionalne nie zastosują się po prostu do takiej decyzji. Proponowałbym nie iść tak daleko w niszczeniu zasady samorządności związku i pozostawić sprawę decyzji finansowych zarządom regionalnym.

Ja wiem, że istnieje konieczność ujednolicenia, dlatego że przez wiele lat przyzwyczajono nas do tego, że wszystko jest jednolite i pod sznurek, ale poza tym estetycznym wymogiem względy polityczne przemawiałyby przeciwko takiemu rozwiązaniu.

Sprawa druga, o której chcę wspomnieć, to jest to, że należy tutaj wprowadzić poprawkę, co robić ze składkami bezrobotnych. Nie jest zaznaczone, czy bezrobotni płacą składki, czy bezrobotni nie płacą składek, a bezrobotni członkowie związku pojawią się niedługo i uważam, że należy wprowadzić punkt, że bezrobotni członkowie związku są zwolnieni od płacenia składek.

Sprawa trzecia, bardzo delikatna, ostatnia zresztą. To jest kwestia pozapensyjnych dochodów działaczy władz związkowych. Wiemy, że zawsze istnieje taka możliwość i że jest to możliwość najbardziej demoralizująca ze wszystkich. Urzędnicy i politycy wysokiego szczebla we władzach państwowych mają nominalne pensje dosyć niskie, natomiast mogą nieodpłatnie korzystać z różnego typu dóbr materialnych. Proponowałbym wprowadzić zapis uniemożliwiający nieodpłatne korzystanie z rozmaitych dóbr materialnych, znaczy nieodpłatne korzystanie z majątku związku członkom władz związkowych. Można im przyznać dużą pensję, ale za wszystkie przywileje powinni płacić. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kolega Andrzej Smółka skorzystał z możliwości oddania swojego głosu do protokołu i wobec tego zabierze głos kolega Edmund Łukomski[4], Okręg Warmińsko-Mazurski, a przygotuje się kolega Edward Tomasik[5] z Podkarpacia.

EDMUND ŁUKOMSKI

Proszę państwa, ja chciałem poruszyć cztery problemy. Pierwsza sprawa – zasiłek z tytułu zgonu. Sprawa ta, oprócz względów czysto moralnych, poruszanych przez niektórych moich przedmówców, budzi jeszcze pewne wątpliwości natury czysto technicznej. Otóż, proszę państwa, może się zdarzyć, i były takie przypadki, że jeden członek dostarcza np. zaświadczenie o finansowaniu pewnej części pogrzebu, drugiej – drugi. I wtedy jest problem, który powinien to dostać. W związku z tym, proszę państwa, uważam, mam taką propozycję, żeby wprowadzić sytuację, żeby zakład pracy, w którym zmarła dana osoba, poświadczał w komisji zakładowej, która wypłaca zasiłek, że taka wypłata została dokonana. W ten sposób unikniemy możliwości pobierania zasiłków przez różnych członków związku na terenie całego kraju. Gdyby zwróciła się przykładowo druga osoba roszcząca sobie prawo do zasiłku z tytułu zgonu, musiałaby uzyskać również pieczątkę komisji zakładowej, w której pracowała osoba zmarła. Komisja zakładowa wtedy odpowiada, że już takie roszczenie było ze strony osoby, wskazuje nazwisko i imię. Jeżeli te osoby by uważały, że jedna z nich ma większe prawo przed drugą, niech dochodzą sobie tego na drodze sądowej, ale związek jest zabezpieczony i płaci tylko jednej osobie w wypadkach wątpliwych.

Druga sprawa, proszę państwa, sprawy zasiłków statutowych. Proponowałbym, żeby zarząd oczywiście płacił załogom, udzielał kwot na zapłatę w udokumentowanych przypadkach zasiłków statutowych, jednakże, celem kontroli, na końcu roku sprawdzał gospodarkę finansową komisji zakładowej. Bo może być sytuacja, że w pierwszym okresie, w pierwszym półroczu komisja zakładowa naprawdę nie będzie mogła płacić zasiłków statutowych, będzie np. dużo urodzeń czy zgonów i trzeba będzie dofinansować, natomiast w drugim półroczu takich przypadków nie będzie i komisja zakładowa będzie miała bardzo duże dochody. Uważam i wnioskuję, że na końcu roku komisja zakładowa powinna być sprawdzana i powinna ewentualnie refundować część pieniędzy dla zarządu, jeżeliby to było uznane za konieczność przy obopólnej zgodzie. Proszę państwa, do czego to by prowadziło, zmuszałoby komisje zakładowe? Do jakiejś oszczędnej gospodarki finansowej. To jest moja propozycja, państwo nie musicie się z tym zgodzić.

Następnie fundusz strajkowy. Uważam, że powinien być, powinien znajdować się w zarządzie regionu częściowo i częściowo w KK.

Jeżeli chodzi o dochody związkowców pracujących na etatach w związku, absolutnie uważam, że jeżeli oni są finansowani przez związek, nie powinni pracować poza związkiem. Dziękuję bardzo.

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

…z Podkarpacia, a przygotuje się Janusz Rejdych z Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego.

EDWARD TOMASIK

Proszę państwa, sprawy finansowe są może nużące, może nieciekawe, tym niemniej powinny być uregulowane szczegółowo, by nie ważyły na naszej działalności, jaka jest działalnością zasadniczą, w poszczególnych tematach pozafinansowych. Dlatego uważam, że powinniśmy to uregulować. Mimo że jesteście tu państwo znużeni tymi tematami finansowymi, należy je podjąć.

Proszę państwa, ja szczegółowo do niektórych tematów ujętych w projekcie uchwały. W rozdziale I § 3, proszę państwa, są określone wysokości składek, jakie mają ponosić członkowie. Uważam, że nonsensem jest określanie wysokości składek rencistów i emerytów według wysokości świadczeń. Składka rencistów i emerytów powinna mieć charakter symboliczny. Będzie to formą uhonorowania długoletniej pracy tych członków lub tej pracy, która spowodowała utratę zdrowia, jeśli chodzi o emerytów, niezależnie od świadczeń państwowych. Wprowadzając ponownie proponowane w projekcie podziały, związek narazi się na śmieszność, szczególnie wobec związków branżowych. Podkreślam, że osoby o wysokości świadczeń emerytalno-rentowych powyżej średniej krajowej płacy stanowią niewielki procent ogółu i nie szukają pomocy w naszym związku. Wnioskuję o utrzymanie składki dla rencistów i emerytów w jednolitej wysokości 10 zł.

W rozdziale II, w § 6, ustęp 3 projektu świadczenie w podanej wysokości jest zbyt niskie i nie honoruje przynależności do związku. Chodzi o wypłatę za zgon członka związku. Proszę państwa, trzeba podkreślić, że zasiłki te nie są tak liczne i tak bardzo nie obciążają konta komisji zakładowej. Dlatego ja proponuję nie obniżyć, ale podwyższyć te zasiłki, nawet do 5 tys. zł.

W § 7 w ustępie 2 i 3, proszę państwa, mieliśmy – i to było założeniem, wielokrotnie zresztą sygnalizowanym przez wielu członków w swoich postulatach – mieliśmy uprościć procedurę przyznawania zasiłków statutowych. Tymczasem znów proponuje się przynoszenie rachunków, zamiast tylko aktu zgonu i dowodu osobistego. Uważam, że zasiłek z tytułu zgonu członka rodziny powinien otrzymać każdy członek związku w swojej macierzystej komisji zakładowej, bez względu na udział w kosztach pogrzebu. W innym przypadku nie oddalamy się od związków branżowych. Pan Makowski stwierdził, że nie powinien być wypłacany wszystkim członkom rodziny, oczywiście, tylko pracującym członkom związku w danym zakładzie. Również w przypadku zgonu członka związku konieczne jest, tak jak powiedziałem przedtem, podwyższenie świadczenia i wypłacanie najbliższej spokrewnionej osobie, która udokumentuje wspólne zamieszkiwanie. To jedyny warunek, który jakiś ma sens.

Proszę państwa, protestuję przeciwko dokumentowaniu uprawnienia do zasiłku z tytułu zgonu jakimkolwiek rachunkiem z pogrzebu. Związek, proszę państwa, to nie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Na kim w końcu, proszę państwa, oszczędzamy? Jest to sprzeczne z postulatami członków w zakładach pracy oraz upodabnia nas, co już wielokrotnie podkreślałem, do związków branżowych, szczególnie starego typu.

Proszę państwa, podobnie jest ze stażem związkowym. Niedopuszczalne jest zaostrzanie kryteriów, jeśli chodzi o staż związkowy w stosunku do związków branżowych, dlatego staż należy skrócić, a nie wydłużać. Dotyczy to § 7, ustęp 4.

W rozdziale III w § 9, proszę państwa – ustalanie siatki płac dla pracowników, etatowych działaczy związku, wybieralnych oczywiście – przedstawione propozycje są ogromnym uproszczeniem i dowodem, że opracowywali je formaliści niewidzący problemów regionalnych, faktycznie bardzo zróżnicowanych. Odnoszenie płac i wielkości funkcyjnego do wielkości regionu jest absurdem. Działacze związku w małych regionach są bardziej obciążeni obowiązkami niż w dużych, gdzie kadra pomocnicza jest z reguły bardziej liczna i bardziej wyspecjalizowana. Sprawę tę należy pozostawić zarządom regionów, określając jedynie ogólne wytyczne, bez odnoszenia ich do liczebności regionów.

Następny, proszę państwa, rozdział, I. Jeszcze chciałem wrócić do rozdziału I § 3, w zakresie dotyczącym regulacji składek od osób pozostających na urlopach bezpłatnych lub zasiłkach wychowawczych, co budzi również zastrzeżenia. Przede wszystkim, po pierwsze, nie ujmuje kwestii przyjmowania do związku kobiet będących na urlopach bezpłatnych lub opiekuńczych, które w tym czasie wstępują do związku. Takie przypadki rejestrujemy i będziemy nadal rejestrować. Po drugie, obciążenie takich osób składkami stałymi, jakimikolwiek składkami stałymi jest niedopuszczalne. Po trzecie, brak jest stwierdzenia, jakie prawa do świadczeń statutowych mają te osoby.

Proszę państwa, uchwała dotycząca działalności finansowej związku jest to jedna z tych uchwał, która nie powinna tolerować ogólników. Dlatego godna poparcia jest propozycja opracowania szczegółowego regulaminu. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Głos zabierze kolega Rejdych, przygotuje się Marek Eberhardt. Kolega, Okręg Śląsko-Dąbrowski, kolega Eberhardt, Świętokrzyski. [Janusz Rejdych nie zgłasza się do głosu]. Proszę kolegę Eberhardta i w kolejności Andrzej Zarach z Dolnego Śląska.

MAREK EBERHARDT

Eberhardt, Region Świętokrzyski. Proszę państwa, krótkie uwagi do tego projektu. Co do składek od emerytów, to w zasadzie popieram tego kolegę, który stwierdził, żeby przy emeryturach powyżej 7 tys. zł po prostu wprowadzić dodatkowe 10 zł za każde 1000 zł rozpoczęte.

Następnie sprawa dokumentowania wszelkiego rodzaju uprawnień do zasiłków z tytułu zgonów. Jest to sprawa zupełnie nie do przyjęcia, moim zdaniem, i tutaj proponuję, żeby przykładowo zasiłek z tytułu zgonu członka rodziny był wypłacany dla każdego członka związku, który przedstawi oczywiście akt zgonu członka swojej rodziny, z tym że ewentualnie żeby nie obciążać – bo są to rzeczywiście bardzo duże kwoty, ta grupa zasiłków stanowi największą część zasiłków wypłacanych – więc żeby nie spowodowało to nadmiernego obciążenia. Ewentualnie w tym pierwszym okresie, kiedy jeszcze nie mamy pełnego rozeznania, proponuję obniżyć kwotę 2 tys. z tytułu zgonu członka rodziny do wysokości 1500 zł, ale wypłacać każdemu członkowi związku uprawnionemu.

Natomiast nie wiem, czy celowym jest obejmowanie zasiłkiem z tytułu zgonu członka rodziny rodzeństwa. Osobiście jestem za tym, żeby rodzeństwo w tym wypadku nie było wliczane, znaczy rodzeństwa nie uprawniało do zasiłku z tego tytułu.

Sprawa następna – zasiłek z tytułu zgonu członka związku. Dokumentowanie absolutnie nie. Natomiast propozycja, żeby zasiłek z tytułu zgonu członka związku wypłacać oczywiście tylko jednej osobie, kolejno: współmałżonkowi, dzieciom, rodzicom, rodzeństwu lub wnukom. I w ten sposób sprawa zostałaby, moim zdaniem, załatwiona.

Natomiast co do płac działaczy etatowych, to proponuję dokonać pewnego rodzaju połączenie wariantu II i III, to znaczy w ten sposób, żeby wariant II stanowił górną granicę dla rozwiązań, jakie przyjmą poszczególne regiony, natomiast rozwiązania szczegółowe pozostawić należy absolutnie w rękach walnych zebrań delegatów w regionach. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. W kolejności Andrzej Zarach, Dolny Śląsk, i przygotuje się Roman Paterek, Bydgoszcz.

ANDRZEJ ZARACH

Proszę państwa, ja mam propozycję dopisania do rozdziału II, § 7, pkt 1 podpunkt e. Mianowicie proponuję zamiast ogólnikowych sformułowań o polityce rodzinnej związku – tutaj to jest w tezach programowych – dopisać w końcu coś konkretnego dla rodzin, mianowicie chodzi o zasiłek.

W punkcie d państwo czytają, że wypłaca się matce samotnej w wysokości zwiększonej o 100 proc. Bywają rodziny takie, że pracuje tylko ojciec rodziny, natomiast matka rodziny nie zdążyła jeszcze podjąć pracy. I w tym wypadku ta rodzina i tak jest w trudnej sytuacji materialnej, mając dzieci. To się szczególnie zdarza na starcie, kiedy żona jest jeszcze bardzo młoda, kończy naukę, jeszcze nie podjęła pracy i w związku z tym proponuję to w jakiś sposób uszanować. Czy ten zasiłek powinien być na dziecko? On jest potrzebny dla dziecka, a nie tylko dla rodziców, w związku z tym żeby te dzieci otrzymywały taki sam zasiłek, jak pozostałe dzieci, których rodzice oboje pracują.

Proponuję takie sformułowanie, punkt e: „Wypłaca się ojcu albo matce w wysokości zwiększonej o 100 proc. – znaczy chodzi o zasiłek – jeśli jedno ze współmałżonków dotąd nie podjęło pracy”. Tak, żeby w tym przypadku rodziny szczególnie osób młodych otrzymywały na dziecko taki sam zasiłek, jak w pozostałych przypadkach. Wydaje mi się to uzasadnione. Odczułem to na własnym przykładzie, mając trójkę dzieci i niepracującą żonę. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Kolega Roman Paterek z Bydgoszczy, a przygotuje się Piotr Ługowski[6] z Zielonej Góry.

ROMAN PATEREK

Proszę państwa, ja chciałbym się ustosunkować do pewnych głosów tutaj w dyskusji, a konkretnie do pana Edwarda Tomasika, który postulował o zwiększenie zasiłków statutowych i zapomóg. Otóż mogę stwierdzić jednoznacznie, że ten pan absolutnie nie stoi na realiach życia i nie zna się, jak ta sprawa wygląda w zakładach pracy, w komisjach zakładowych.

Należy podejść na doświadczeniach tego roku i na wynikach uzyskanych z tych doświadczeń do proponowanych tutaj zapomóg statutowych. Otóż komisje zakładowe odprowadzające w obecnej chwili 30 proc. czy 40 proc. na zarząd regionu, opłacając jednocześnie swoich przedstawicieli związkowych, etatowych, płacą oprócz zasiłków statutowych również takie sprawy, jak zapomogi bezzwrotne, jak finansują odwiedziny swoich chorych, finansują wycieczki członków związku, działalność kulturalną, opłacają ZUS, nie biorą z tego tytułu, w tej chwili, działacze etatowi komisji zakładowych rekompensat związanych z podwyżkami cen żywności, opłacają swoją działalność organizacyjną, dofinansowują wczasy i sanatoria.

To jest mniej więcej przekrój w tej chwili działalności finansowej, który nie pozwala na zbyt wysokie wypłacanie zasiłków statutowych. Uważam, że propozycje, które tu są przedstawione, są w moim odczuciu propozycją jak gdyby przetargową ze związkiem zawodowym branżowców, ale niewytrzymującą konfrontacji z życiem. Dlatego proponuję, ażeby składka, która idzie na zarządy regionu, wynosiła około 20 proc. czy 20 proc. Z tych 20 proc. powinno być 5 proc. zostawać w regionie na fundusz strajkowy i 5 proc. powinno być oddawane na KK.

Jeżeli chodzi o zasiłki statutowe, uważam, że powinny być one w wysokości 1,5 tys. zł i to jest suma w przybliżeniu realna w tej chwili dla naszego związku.

Tutaj była mowa, żeby zasiłek z tytułu urodzin dziecka płacić osobie, która otrzymuje zasiłek rodzinny. W ten sposób nie możemy tego potraktować, ponieważ będziemy niezgodni z punktem w § 7, z punktem a, że zasiłek się wypłaca obojgu rodzicom, bo w tym układzie byśmy płacili tylko osobie, która bierze zasiłek rodzinny, a więc jednej.

Co chciałbym jeszcze powiedzieć? Chciałbym się ustosunkować do zasiłków związanych ze śmiercią członka rodziny. Otóż popieram te głosy, które mówią, że zasiłek z tytułu śmierci rodziny powinien być płacony rzeczywiście najbliższym członkom tej rodziny, ponieważ płacenie teściom, teściowej, rodzeństwu – te świadczenia płaci już ZUS. A my jesteśmy związkiem zawodowym, a nie ZUS-em, który ma tutaj wspomagać w tym zakresie rodziny.

Chciałbym się ustosunkować jeszcze do takiego problemu, że rozważając problem finansowy, należy brać pod uwagę, w jakich warunkach, w jakich komisjach zakładowych przychodzi nam niejednokrotnie działać. Otóż jeżeli przyjdzie nam pracować w zakładzie typowo męskim, wówczas zasiłki statutowe nie są wielkim problemem. Natomiast jeżeli przychodzi nam pracować w zakładzie, gdzie większa część jest załoga kobieca, i to szczególnie są kobiety młode, wówczas te zasiłki są poważnym obciążeniem finansowym dla komisji zakładowych i nie wytrzymuje komisja zakładowa tutaj konfrontacji z życiem.

Chciałbym na koniec ustosunkować się do ustaleń etatowych działaczy przypuśćmy komisji zakładowej. Ja składałem wniosek konkretny, dotyczący tego problemu i uważam, że jako zjazd delegatów nie powinniśmy w tym układzie uciekać od podjęcia decyzji, nie czekać na ustawę o związkach zawodowych, ponieważ jesteśmy związkiem samorządnym i niezależnym i mamy prawo podjąć decyzję odnośnie do tej kwestii.

Jeżeli chodzi o przewodniczących komisji zakładowych, jest to bardzo różnie na terenie naszego kraju i złożyłem wniosek tego typu, żeby zjazd ujednolicił tą sprawę w ten sposób, żeby wszystkim przewodniczącym komisji zakładowych przyznać średnią płacę z ostatniego miejsca pracy plus określony dodatek funkcyjny, względnie średnią zakładową kadry kierowniczej. W moim odczuciu byłoby to najlepsze i najbardziej równe rozwiązanie tego problemu. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Piotr Ługowski, Zielona Góra, przygotuje się Jerzy Senderowicz, Okręg Warmińsko-Mazurski.

PIOTR ŁUGOWSKI

Proszę państwa, chciałbym zwrócić tutaj uwagę na pewne takie małe sprawy, ale sprawy ważne dla dużej grupy ludzi, mianowicie proponujemy składki dla ludności od dochodów do 3 tys., natomiast w taryfikatorze płac najniższa płaca pracownika związku jest 4 tys. Proponuję wobec tego, żeby ci ludzie, którzy mają dochody do 4 tys., płacili tą symboliczną złotówkę na związek.

Następna sprawa. W Polsce niemalże 8 mln ludzi zarabia poniżej średniej krajowej, natomiast w związku naszym ta rozpiętość płac pracowników jest dość wysoka. W związku z tym proponuję też, aby płaca najwyższa w naszym związku nie przekraczała czterokrotnie płacy najniższej, dwukrotnie płacy średniej. Do czego to doprowadzi? Mianowicie że działacze naszego związku na szczeblu najwyższym będą dbali o sytuację materialną tych ludzi, którzy po prostu najniżej zarabiają.

Następnie pracownicy Cegielskiego zgłaszali protest w sprawie tych 25 proc. W pełni ten protest popieram. Chciałbym przy tym jeszcze zauważyć jedną taką sprawę, że przecież działacz związku powinien spełniać rolę służebną, a więc działacz powinien być działaczem z powołania, a nie działaczem, który chce zrobić karierę finansową w związku.

Chciałbym zwrócić jeszcze jedną uwagę na jedną sprawę. Proszę państwa, w związku naszym jest około 30 proc. związku, którzy nie mają swoich działaczy, swoich pracowników etatowych. W jakich oni warunkach działają, my to wiemy. Są w zakładach, które często mają poniżej 100 osób, a są i takie, które mają po kilka czy kilkanaście. Proszę państwa, w tych zakładach nie ma naprawdę ani służby pracowniczej, ani działów socjalnych, gdzie można załatwić sprawy ziemniaków, zaopatrzenia oraz inne sprawy związkowe. Ludzie pracują tam społecznie. Czy nie słuszne byłoby, żeby dla tych ludzi, żeby przewidzieć jakiś ryczałt, gdzie po swojej pracy za jakieś drobne pieniądze mogliby się tym ludzie zajmować.

Następna sprawa. Proponuje się również trzynastą pensję dla działaczy związkowych. Ale przecież wiele jest zakładów, np. cała oświata, które nie ma tej trzynastej pensji. Proponuję też uzależnić to, że trzynastą pensję wprowadźmy dla działaczy związkowych, owszem, ale niech ona będzie nagrodą. A nagrodą niech będzie za to, że po prostu wywalczą tą trzynastą pensję, że wywalczymy wspólnie tą trzynastą pensję dla wszystkich zakładów pracy. To tyle uwag. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Piotr Ługowski, Zielona Góra. Przepraszam bardzo, kolega Jerzy Senderowicz z Okręgu Warmińsko-Mazurskiego i koleżanka Krystyna Ruchniewicz z Gdańska, w kolejności.

JERZY SENDEROWICZ

Sformułowanie § 7 pkt 1a, dotyczące wypłacania zasiłków statutowych z tytułu urodzenia dziecka i brzmiące: „wypłaca się obojgu rodzicom”, nosi w sobie w praktyce dużo niedopowiedzeń i niesprawiedliwości. Oto wątpliwości. Pierwsza wątpliwość: czy ojciec niewychowujący dziecka, a płacący tylko alimenty ma również otrzymywać zasiłek równy wielkością z matką ponoszącą cały ciężar wychowawczy?

I wątpliwość druga: czy przysługuje zasiłek ojcu, który ma inne nazwisko niż dziecko, ale ponosi koszty wychowawcze, ponieważ zamieszkuje w tzw. wspólnocie małżeńskiej?

W odczuciu moralnym zasiłek powinny otrzymywać tylko osoby wychowujące dziecko. W związku z czym wcześniej cytowany zapis proponuję sformułować następująco: „wypłaca się obojgu rodzicom wychowującym dziecko”. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję za zwięzłą wypowiedź.

Koleżanka Ruchniewicz z Gdańska i w kolejności kolega Józef Kula, Okręg Śląsko-Dąbrowski.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Proszę państwa, może zacznę od uchwały KKP na temat płac dotyczących pracowników niepochodzących z wyboru oraz działaczy związkowych. Proszę państwa, niedopuszczalne jest łączyć na jednym taryfikatorze te dwie sprawy. Działacze to jest sprawa zupełnie co innego, pracownicy etatowi niepochodzący z wyboru to jest zupełnie co innego, to jest zupełnie inna sprawa. Poza tym grupa I głosi, że jest to 4 tys. Kto u nas, podejmując po raz pierwszy pracę w uspołecznionym zakładzie pracy, otrzymuje po przyjściu do zakładu 4 tys. zł?

Następna sprawa, proszę państwa. Jestem za tym, ażeby pracownicy etatowi niepochodzący z wyboru w zarządach regionu i w KKP byli na zasadzie oddelegowania ze swoich macierzystych zakładów pracy. Komisje zakładowe powinny opiniować tych ludzi. Nie może dojść do takiego przypadku, jak u nas w Regionie Gdańskim sprawa strajku drukarzy.

Następna sprawa. Jestem za tym, ażeby dopisać w punkcie 3 rozdziału I – 10 zł składka, ale miesięcznie. Zaznaczyć, żeby było wiadomo konkretnie, o co chodzi.

Następna sprawa – uprawnienia dla komisji zakładowych do zwalniania członków związku od opłat. To jest bardzo istotne.

Jeszcze jedna sprawa. Należy ustalić w tych składkach 30-procentowych, które mają zostać na szczeblu zarządu regionu, jaki procent będzie na refundacje zachowany.

Następna sprawa – wypłata zasiłków z tytułu urodzenia dziecka. Proszę państwa, to jest bardzo istotne, jeżeli chodzi o matki samotne. Ale trzeba się przyjrzeć następnej sprawie, że bardzo dużo osób po prostu nie zawiera związku małżeńskiego i należy tutaj rozstrzygnąć, jak traktować tą sprawę, bo wtedy dojdzie do trzykrotnej wypłaty zasiłku statutowego.

Proszę państwa, głosowałam za wariantem III w komisji, która opracowywała ten projekt, to znaczy że wynagrodzenie dla działaczy etatowych związku, zarządów regionalnych ustala walne zebranie delegatów regionów. Wreszcie zostawmy coś tym regionom do decyzji, a nie decydujmy centralnie za nich wszystkich.

Następna sprawa. Uważam, że sanatoria, te 1500 zł, które w tej chwili niektóre komisje zakładowe opłacają, powinny być finansowane przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej.

Proszę państwa, jeżeli chodzi o trzynastą pensję, faktycznie oświata trzynastki nie ma, ale ma być wprowadzona od 1 stycznia [19]82 r. i uważam, że jeżeli państwo nie przewidziało trzynastej pensji dla pracowników oświaty, to wcale nie znaczy, że związki nie mogą przewidzieć, bo przecież w końcu o te trzynastki dla oświaty walczymy.

Proszę państwa, wysokie płace ustalone uchwałą KKP są społecznie niesprawiedliwe i, tak jak powiedziałam, należy oddzielić działaczy od pracowników etatowych związku. Nieprawdą jest, że większy region ma więcej ludzi do pracy. Ma więcej problemów i po prostu tych ludzi trzeba trzymać w garści, trzeba utrzymać dyscyplinę związkową.

Jeżeli chodzi o odprowadzanie składek – 70 proc. w komisji zakładowej, 30 proc. w regionie, 5 proc. w KK. Proszę państwa, pamiętajmy o poprawce wniesionej do statutu, mówiącej o powołaniu i finansowaniu podregionów, o finansowaniu sekcji, a zatem zarządy regionu będą miały po prostu poszerzone wydatki.

Jeżeli chodzi o fundusz strajkowy, proszę państwa, jestem za tym, że ponieważ KK będzie decydowała o podjęciu strajku, ażeby fundusz strajkowy był na szczeblu Komisji Krajowej. Ze względu na to, że będzie to fundusz scentralizowany, a zatem większy, a poza tym wyeliminuje się sprawę strajków dzikich, nieuzgodnionych z KK.

Jeżeli chodzi o zapomogi, proszę państwa, jestem za tym, ażeby te zapomogi jednoznacznie były wpisane w tej naszej uchwale. Dlatego że bardzo dużo komisji zakładowych jest takich, które nie respektują, nie ustalają regulaminów przyznawania zapomóg. Po prostu uważają, że ktoś to za nich zrobi. A zatem zróbmy to my z korzyścią dla członków związku. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kolega Józef…

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_073_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_074_19811005]

JÓZEF KULA

[Brak fragmentu nagrania]

…żeby 3 tys. na 4 względnie na 5 tys. Są członkowie związku, którzy właściwie przez całe życie z niczego nie korzystają, więc uważam, że ten zasiłek statutowy z tytułu członka związku jest niewspółmierny do pozostałych.

Jeżeli chodzi o zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny, to należy ściśle określić, co uważa się pod dzieckiem i rodzeństwem. Uważam, że tam powinno być wtedy powiedziane wiek, względnie czy tylko temu, co jest na utrzymaniu. Opowiadam się za tym, żeby zawsze otrzymywać na dziecko, obojętnie w jakim wieku by to dziecko było, a można by wtedy zrezygnować z tego, żeby dla rodzeństwa. A jeżeli byłoby na utrzymaniu, to wtedy już to jest osoba na całkowitym utrzymaniu i wspólnie zamieszkująca. O ile byłoby jakieś rodzeństwo, które by wspólnie zamieszkiwało i byłoby na utrzymaniu.

Następnie wypowiadam się przeciwko temu, żeby zarządy regionów względnie zebrania regionalne miały decydować o sprawach finansowych. Wiadomo, że najczęściej różnią ludzi między sobą sprawy finansowe i to powinno być jednak ujednolicone, bo mamy jeden związek, jedną „Solidarność”, a nie co region, to inna „Solidarność”.

I jeszcze jedna sprawa – żeby były konkretnie powiedziane sankcje, uściślone wobec tych komisji zakładowych, które nie odsyłają swoich tych 20 czy 30 proc. składek do zarządów regionalnych. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję koledze.

Zabierze głos Krzysztof Szelgowski [Szeglowski] ze Słupska i jako ostatnia koleżanka Grażyna Wendt z Płocka.

KRZYSZTOF SZEGLOWSKI

Proszę państwa, ja może zacznę najpierw od własnego nazwiska. Dzięki pomysłom tych, którzy je mówią, jest to już siódme brzmienie mojego nazwiska podczas tego II zjazdu. W każdym bądź razie postęp jest taki, że już wszystkie litery są prawidłowe, z tym że jeszcze kolejność ich ustawienia jest nie taka. Ja nazywam się po prostu Szeglowski.

Jeżeli chodzi o sprawy finansowe, proszę państwa, trzeba zdać sobie sprawę z jednego. Zawsze, jak długo istnieje pieniądz, sprawy te różniły ludzi. I tu musimy zdać sobie sprawę, że żeby nie doszło do tego poróżnienia, to powinniśmy jednak te płace ujednolicić. Przemawiają za tym takie fakty, jak chęć przez związek likwidowania różnej kategorii zaszeregowania, no bo przecież wszyscy jesteśmy w sumie tacy sami. I dlatego nie wolno nam tutaj pójść na tego typu kompromis, że zarządy regionów będą sobie same ustalały wysokości siatek płac. Siatka powinna być jedna. Zgadzam się z tym, że osobna dla działaczy pochodzących z wyboru i odrębna dla ludzi zatrudnionych.

Sprawą bardzo istotną jest chyba ustalenie tych wszystkich dodatków, o których się mówi, a więc dodatek stażowy, trzynasta pensja i dodatek funkcyjny. To są przecież dodatki, o które związek walczy, i trudno wyobrażać sobie, ażeby nasz związek, walcząc o te dodatki w innych zakładach pracy, bronił się przed nimi u siebie. Byłby tu brak konsekwencji.

Przeraziła mnie jedna myśl, jeżeli chodzi o odprowadzenie składek. Nie można dopuścić do tego, ażeby nawet można było dyskutować nad tym, żeby zatrzymywać w zakładach tzw. fundusz strajkowy. Proszę państwa, nazwa nasza o czymś mówi. To jest „Solidarność”, gdzie zakłady duże muszą w ramach potrzeb świadczyć potrzeby zakładom małym. I nie wyobrażam sobie, żeby zakłady małe, liczące do 100 osób, potrafiły sobie uskładać taki fundusz strajkowy. Chyba że po 10 latach dopracują się tego, że będą mogli zastrajkować jeden dzień. I to jest chyba najmniej prawidłowe.

Poza tym odprowadzanie składek do KK powinno być wyważone na tyle, ażebyśmy nie doprowadzili do centralizmu, żeby KK operowała zbyt znacznymi funduszami i pewne rzeczy były w regionach uzależnione od KK.

I sprawa chyba ostatnia, o której chciałem powiedzieć, i również bardzo ważna, to wysokość zasiłków statutowych. Proszę państwa, mamy pretensję do tych wszystkich, którzy skopali naszą gospodarkę. Dlaczego? Dlatego że nie umieli liczyć, nie mieli wyobraźni, pożyczali, wydawali, roztrwonili nam majątek. I my teraz, zawyżając w nieskończoność wysokość zasiłków statutowych, doprowadzimy do tego faktu, że wiele zakładów stanie przed faktem dokonanym, że brak im pieniędzy w ogóle na wypłaty. Tu trzeba liczyć się z realnymi naszymi możliwościami. I dopóki nie odpowiemy sobie na pytanie, na ile jest nas stać, żeby wszyscy członkowie mogli otrzymywać ten zasiłek, to nie wolno nam szarżować do góry. Przecież nie może to być kartą przebitkową tylko w walce ze związkami branżowymi. Tu trzeba naprawdę pomyśleć po gospodarsku i realnie [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo koledze Szeglowskiemu, przepraszam jednocześnie za zniekształcenie nazwiska i zabierze głos koleżanka Grażyna Wendt z Płocka.

GRAŻYNA PRZYBYLSKA-WENDT

Proszę państwa, ja w czterech sprawach. Pierwsza to taka, że bez względu na to, jaka zostanie określona suma dla działaczy związkowych, należałoby ją opatrzyć klauzulą, że dana osoba nie może otrzymać pensji mniejszej, niż miała dotychczas, i gdyby ta suma określona dla niej była mniejsza, należałoby wtedy dać jej sumę średnią.

Druga sprawa. Z uwagi na inflacje pieniądza poddałabym pod rozpatrzenie sprawę, czy dodatki nie należałoby określać pod względem procentowym, a nie sztywnej sumy, która po jakimś czasie może ulec zmianie.

Następna sprawa to są emeryci. Uważam, że sumy, które zostały tutaj proponowane, są mimo wszystko – że niektórzy emeryci mają dość wysokie swoje pensje – za wysokie. Proponowałabym, o ile państwo uznacie za stosowne, rozwiązanie pośrednie. Mianowicie, symbolicznie 10 zł dla osób do 3000 zł oraz 1 proc. od każdego tysiąca powyżej tych 3000. Czyli byłyby to w sumie nieduże sumy, a byłoby względnie sprawiedliwie.

I następna sprawa, ostatnia, która pośrednio łączy się z tematem, który tutaj był poruszany. Dobrze, że mówię ostatnia, więc wobec czego po prostu nowy temat jak gdyby wniosę. Mianowicie chodzi o podział pieniędzy związkowych starych związków branżowych. Ani raz nie było jeszcze o tym tu mówione, a przynajmniej nie w takiej formie, żebyśmy wiedzieli, jak ostatecznie ta sprawa została rozwiązana. Niektóre KZ mają trudności z wypłacaniem zasiłków statutowych, ponieważ bieżące pieniądze im na to nie wystarczają. Natomiast istnieje szereg zakładów, gdzie pieniądze zostały zablokowane na kontach w ramach protestów lub zarządzeń Krajowej Komisji związków branżowych i do tej pory nie wiadomo, w jaki sposób je rozdzielić. Jak zakłady się między sobą, KZ i związki branżowe dogadały, to mają, ale żadnej nie było jeszcze do tej pory uchwały podjętej przez nasz związek, która byłaby wiążąca. I dlatego wnosiłabym albo o podjęcie dyskusji na ten temat, albo o przedstawienie jakiegoś dokumentu, żebyśmy wiedzieli, ewentualnie o opracowanie czegoś takiego, żeby można było po zjeździe te sprawy uregulować. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję wszystkim, którzy zabrali głos w omawianej sprawie. Proszę o współpracę z Komisją Programową, tak aby w II czytaniu było możliwe podjęcie uchwały w sprawie działalności finansowej związku.

Proszę państwa, tym sposobem wyczerpaliśmy program sesji przedpołudniowej. Sesję popołudniową rozpoczniemy punktualnie o godz. 15.00, rozpoczniemy ją głosowaniem [głos z sali]. Proszę o przerwanie dialogu, bo nie jest możliwe ustalenie na tej zasadzie innego czasu. Dziękuję bardzo, spotykamy się o godz. 15.00.

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

O godz. 15.00 rozpoczynamy, jednakże służba porządkowa jest proszona, żeby delegatów nie wpuszczać na salę, ponieważ od razu będzie głosowanie. Po uprzednim sprawdzaniu mandatów, na salę. Za chwilę oddam głos Komisji Mandatowej. Za chwilę oddam głos Komisji Mandatowej. Proszę już o spokój. Jeszcze proszę tych, którzy nie weszli na salę, żeby natychmiast na salę weszli. Oddaję głos Komisji Mandatowej.

[PROTOKÓŁ NR 15 KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ.

III TURA WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ,

II TURA DO KK]

[PD 1kzd_2t_074_074_19811005 – 17 minut 4 sekundy]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, prosimy o zajmowanie miejsc, wszystkich delegatów prosimy o zajmowanie miejsc w swoich sektorach. Za chwilę Komisja Mandatowa poprosi o zamknięcie drzwi do sali obrad. Prosimy delegatów, którzy jeszcze znajdują się w kuluarach, o wejście do sali obrad.

Chciałam państwu powiedzieć, że otrzymałam listę delegatów z ilością głosów, jaką uzyskali w I turze głosowania do KK. Lista ta, krążąca po sali, nie została uzgodniona z Komisją Mandatową ani z Komisją Skrutacyjną. Gdyby taką akceptację uzyskała, miałaby naszą pieczątkę. Komisja Mandatowa nie widzi sprzeciwu, ale oświadczam państwu, że nie zostało to z nami uzgodnione. Nie wiem, kto to zrobił, i bardzo proszę, żeby prezydium wyjaśniło i podało do wiadomości, kto tę listę drukował. Po prostu dla informacji państwa.

W tej chwili chciałabym odczytać protokół:

„Protokół nr 15 Komisji Mandatowo-Wyborczej I KZD NSZZ »Solidarność«. Komisja, po sprawdzeniu listy delegatów na I KZD, przedstawionej przez Krajową Komisję Wyborczą, stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów.

W dniu 5 października 1981 r. na sesji porannej obecnych było 717 delegatów, co stanowi 80,9 proc. Ilość ta spełnia wymagania statutowe uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności delegatów. Gdańsk, dnia 5 października 1981 r.”.

Podpisała przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej Danuta Nowakowska.

Proszę państwa, państwo chyba zauważyli różnicę między ilością oddanych głosów a liczbą osób podawanych w protokole obecności. Różnica ta wynika z tego, że delegaci, mimo wielokrotnych apeli, nie wszyscy podpisują listy obecności. Jednakże jeśli chodzi o ilość wydanych kart głosowań, jest ona zgodna z ilością delegatów obecnych na sali, ponieważ członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej odznaczają każde nazwisko za okazaniem mandatu na listach, które posiada Komisja Mandatowa.

Chciałabym już prosić obsługę, dyżurnych o zamknięcie drzwi wejściowych do sali obrad.

Czy wszyscy członkowie Komisji Mandatowej są już tu przy stoliku na miejscu? Tak. Proszę państwa, w dniu dzisiejszym czeka nas III tura głosowania do Komisji Rewizyjnej i II tura głosowania do Komisji Krajowej. Proszę członków Komisji Mandatowo-Wyborczej o rozpoczęcie wydawania kart wyborczych. Państwo dziś otrzymują jedną kartę do KR i podwójną kartę do KK. W dniu dzisiejszym na szczęście nie ma żadnych pomyłek w kartach wyborczych. Tym niemniej bardzo prosiłabym, aby państwo nie spieszyli się ze skreślaniem, dlatego że pochopne skreślenie powoduje wiele pomyłek, które eliminują te głosy.

[Rozdawanie kart wyborczych]

Członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej już zbliżają się do końca rozdawania kart wyborczych. Za chwileczkę zabierze głos przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej, która przedstawi państwu, ile i gdzie należy skreślać osób, chociaż na kartach wyborczych jest to wszystko wypisane, ale…

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, karta wyborcza dla wyboru Komisji Rewizyjnej posiada 2 miejsca mandatowe, dla przypomnienia, państwo macie to napisane.

Karta wyborcza Komisji Krajowej w Regionie Gdańskim – 3 miejsca mandatowe, Region Bydgoszcz – 1 miejsce mandatowe, Region Dolny Śląsk – 3, Elbląg – 1, Małopolska – 2, Mazowsze – 6, Śląsk Opolski – 1, Podbeskidzie – 1, Radom – 1, Śląsko-Dąbrowski – 4, Toruń – 1, Wielkopolska – 2.

Członków Komisji Skrutacyjnej, którzy są już gotowi, proszę o podejście, pobranie urn, pokazanie państwu, że one są puste, zabezpieczenie i przystąpienie do pracy. Państwa na razie proszę jeszcze o pozostanie na miejscach.

Proszę państwa, karty do głosowania dla KR wrzucać będziemy w urny małe, drewniane, natomiast karty wyborcze KK do urn dużych.

Komisję Skrutacyjną proszę o przystąpienie do pracy!

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

O godz. 15.00, ja przepraszam, o godz. 16.00. To już jest 15.53. O godz. 16.00 Janusz Onyszkiewicz przedstawi serwis informacyjny.

[Brak fragmentu nagrania]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dziękuję. Proszę o pozostawienie urny w prawym rogu, z tyłu sali. Pozostałe urny proszę przenieść na stół.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Rozpoczynamy. O godz. 15.00 podajemy serwis informacyjny. Proszę o wchodzenie na salę. Proszę o powrót na salę.

[INFORMACJA PRASOWA RZECZNIKA I KZD JANUSZA ONYSZKIEWICZA ORAZ INFORMACJA REDAKTORA BIPS ANDRZEJA ZARĘBSKIEGO

O REAKCJI ZAŁÓG NA PODWYŻKĘ CEN PAPIEROSÓW]

[PD 1kzd_2t_074_19811005 – 30 minut 48 sekund]

JANUSZ ONYSZKIEWICZ

Proszę państwa, może ja już zacznę w takim razie referować przegląd prasy krajowej i zagranicznej. Dzisiejszy przegląd będzie się składał z dwóch części, dzisiejsza prasówka, mianowicie z przeglądu prasy, zarówno po prostu z nasłuchu, jak i po prostu z gazet. Druga część będzie to sprawozdanie z informacji, jakie teleksami napływają do nas o sytuacji w kraju. Tą drugą część przedstawi kolega z BIPS-u.

Zacznę może od informacji z 4 października. Prasa zagraniczna ciągle jeszcze sporo miejsca poświęca komentarzom związanym z wyborem przewodniczącego. „Sunday Times” pisze, że wybór Wałęsy uznano za zwycięstwo umiarkowanych, a stosunkowo niewielka przewaga głosów, jaką uzyskał, oznacza tendencje do zmniejszenia jego autorytetu. „The Economist” z tego samego dnia zamieszcza też artykuł o „Solidarności”, w którym pisze, że z dotychczasowego przebiegu zjazdu wyłania się tendencja, ażeby raczej głośno oklaskiwać przemówienia bardzo ostre, ale głosować jednak bardziej ostrożnie. BBC podaje rozmowę z korespondentem „Financial Times” w Warszawie, która już omawia sprawy związane z podwyżką cen papierosów. Korespondent podaje, że od razu dziś wieczorem minister Krzak przyjechał, żeby przemówić do zjazdu. Nie wiadomo, jak to wypadnie. Przypominam, że to jest korespondencja z wczorajszego wieczora, bo zjazd, jak można sądzić, nie jest najżyczliwiej nastawiony w tej chwili do ministrów rządu.

Ale myślę, że to, co się wydarzyło z tą podwyżką, jest bardzo ciekawe i pouczające, zwłaszcza dla ekonomistów związkowych. Okazało się, że gdy delegaci zobaczyli na własnej skórze, że taka duża i radykalna podwyżka bije ich po kieszeni, to od razu się cofnęli. Wtedy się okazało, że bardziej umiarkowani ekonomiści jednak mieli rację. Myślę, że to powinno dać delegatom dużo do myślenia. Potem pytanie następne: czy przyjazd tak szybki członka rządu nie można interpretować jako gest w stosunku do wybranych przedstawicieli związku? Odpowiedź: tak, oczywiście. Powiem, że ja przed chwilą rozmawiałem z jednym z członków delegacji rządowej, który mi powiedział, że jest to próba w ogóle przedstawienia polityki gospodarczej i finansowej rządu i próba zmiany atmosfery na zjeździe, próba zwrócenia uwagi delegatów na problemy gospodarcze i zmiany ich nastawienia. Czy to się uda, to ja mam tutaj duże wątpliwości. No i słusznie.

W dniu dzisiejszym, w godzinach południowych BBC podało przegląd dzisiejszej prasy brytyjskiej, w którym w dalszym ciągu zjazd „Solidarności” zajmuje sporo miejsca. Jak już mówiłem, w dalszym ciągu są refleksje wyboru Wałęsy. „Daily Telegraph” obok tego przytacza jeszcze rozmowę z jednym z delegatów, z której wynikło, że panuje dosyć duże poczucie frustracji, specjalnie jeśli chodzi o przebieg obrad zjazdu. Delegat ten powiedział, że zamiast formułować program gospodarczy poprawy katastrofalnej sytuacji rynkowej, delegaci wplątują się w waśnie wewnętrzne, odbierające energię i nieprowadzące do niczego.

„Rude Pravo” dla odmiany bardzo ostro krytykuje zjazd i twierdzi, że po prostu stanowi on dalszy ciąg groźnych prowokacji ze strony związku zawodowego. W szczególności za taką prowokację uważa naszą uchwałę dotyczącą samorządów.

Prasa krajowa. „Głos Wybrzeża” podaje jak zwykle obszernie i dokładnie relacje z przebiegu ostatnich trzech dni zjazdu. Wysuwają się w tej relacji trzy sprawy: wybory do władz związku i na przewodniczącego, dyskusje na temat polityki gospodarczej i społecznej, relacjonowane dosyć dokładnie, a także wystąpienie ministra Krzaka, Krasińskiego na wczorajszej wieczornej konferencji. Ponadto „Głos Wybrzeża” publikuje także w całości uchwałę zjazdu o samorządzie, przedsiębiorstwie państwowym, a także zamieszcza wzmiankę o liście związkowców węgierskich. „Żołnierz Wolności” zamieszcza tylko lakoniczną notatkę ze zjazdu, pozbawioną jakiegokolwiek komentarza na temat wyniku wyborów. Poza tym nie ma tutaj nic w „Żołnierzu Wolności” specjalnie nowego, jeśli chodzi o style relacjonowania i sposób relacjonowania zjazdu.

„Dziennik Bałtycki” w dniu dzisiejszym sporo miejsca poświęca sprawie papierosów. Pisze, że w związku z komunikatem o podwyżce cen papierosów delegaci zareagowali bardzo ostro. „Dziennik Bałtycki” podnosi padające tutaj na tej sali głosy, że robotnik nie może pracować całej godziny za jedną paczkę papierosów. „Dziennik Bałtycki” opatruje to takim komentarzem, że w końcu jednak nie jest to artykuł pierwszej potrzeby, tylko szkodliwa dla zdrowia używka. Rulewski podobno, według tego dziennika, na niedzielnej konferencji prasowej powiedział, że rząd próbuje nas wpuścić w papierosowy kanał, odwracając uwagę od zasadniczego problemu, którym jest system kartkowy.

Jeśli chodzi o wybory, to cytuje się tutaj wypowiedź Wałęsy na konferencji prasowej bezpośrednio po wyborze, żebyśmy się nawzajem nie wycinali w „Solidarności”. „Życie Warszawy” podaje duże omówienie zjazdu, podaje omówienie listu od związkowców węgierskich, który – jak dziennikarze „Życia” stwierdzają – wywołał większe zainteresowanie u gości i obserwatorów zjazdu niż u delegatów. Poza tym podnoszona jest sprawa naszego posłania do społeczeństw, do robotników w krajach Europy Wschodniej i w tym kontekście podnoszone jest pytanie, dlaczego nie zwróciliśmy się z podobnym apelem do związkowców w Trzecim Świecie. Omawiając jednak to posłanie i list węgierski, omówienie podaje ważny fragment listu, który mówi o gotowości strony węgierskiej do rozmów i dyskusji, już chociażby ze względu na tradycyjne związki między naszymi dwoma narodami. Omawia się też uchwałę o samorządzie pracowniczym i przedsiębiorstwie, krytykując ją jako niekonsekwentną, niespójną i w części zapowiadającej referendum, rodzącą zagrożenie konfliktami niebezpiecznymi i odwracającymi uwagę od spraw ważniejszych.

Omawiając dyskusję o podwyżce cen papierosów, podkreśla się, że istnieje sprzeczność reakcji, niekonsekwencja, polegająca na tym, że najpierw delegaci zgodzili się na przywracanie równowagi rynkowej, a jak przyszło co do czego, to protestują. Po streszczeniu tej części dyskusji, w której wzajemnie obarczano się odpowiedzialnością za domniemany akcept związku w sprawie podwyżek, następuje przytoczenie telegramu Wałęsy do premiera. Dalsza część relacji przedstawia ministrów jak antycznych bohaterów w jaskini lwa. Dalej argumentacja Krzaka i Krasińskiego, potem krótkie stosunkowo przedstawienie dyskusji nad powołaniem komisji i konkluzja, że do negocjacji na razie nie doszło.

„Trybuna Ludu” podaje też obszerne, chociaż nie tak obszerne jak „Życie Warszawy”, komentarze dotyczące zjazdu, informacje, przepraszam. Podaje jak zwykle komentarz pióra Bieleckiego, którego główne tezy są mniej więcej takie, że końca zjazdu nie widać, nie widać całościowego programu jeszcze, manipuluje się tutaj na zjeździe, że np. Palce udzielono kilkakrotnie głosu wbrew regulaminowi. No, ostra ocena uchwały o sprawach samorządu i poza tym stwierdzenie, że się tutaj atakuje partyjnych związkowców, nagina się poglądy i przekonania, pyta się o przynależność do PZPR, a nie pyta się o przynależność do KOR czy KPN na zjeździe.

„Sygnały Dnia” dzisiejsze podają rozmowę dziennikarzy z panem ministrem Krzakiem i z panem ministrem Krasińskim po wczorajszych rozmowach. Nie będę tutaj tej całej rozmowy cytował, tylko może dwa krótkie urywki. Pytanie: czy wstrzymanie cen jest możliwe. Odpowiedź Krasińskiego: ostatnia część komunikatu PAP wskazuje na zupełnie indyferentną drogę wyjścia. Mowa jest bowiem o pełnej gotowości rządu do prowadzenia negocjacji, a więc negocjacji dotyczących struktury cen. Wyjście zatem jednoznacznie podano – negocjacje. Inne pytanie, ostatnie: w jakim duchu rozstaniemy się ze słuchaczami? Krzak: cena może być negocjowana między kupującym i sprzedającym, ale nie może być dyskutowana w sposób werbalny. Łatwiej będzie ustalić rekompensaty. Wydaje się, że będzie bardzo trudno wynegocjować ceny, chociaż przewiduje się, że być może jakieś zmiany struktury mogą nastąpić, a także pewne ewentualne wyrównanie kosztów.

Dziennik radiowy o godz. 2.00 podaje przegląd prasy zachodniej – to jest nasz dziennik, w związku z tym wybór naszego dziennika. Cytowany jest paryski „Le Figaro”, który mówi o wyborach, mówi, że walka była trudna, a dla przyszłości Polski dobrze się stało, iż zwyciężył głos rozsądku i umiaru. „Le Matin” w artykule przedstawiającym warunki życia w naszym kraju wiele uwagi poświęca sytuacji na wsi. Prasa wiedeńska stwierdza, że podobny wybór Wałęsy był możliwy, gdyż front jego przeciwników był rozproszony i nie stanowił przekonywującej alternatywy. No, podawany jest też komentarz „Rudeho Prava”, ja go może nie będę czytał, nic tutaj specjalnie ciekawego nie ma. Radio czechosłowackie tak samo bardzo ostro traktuje nasze uchwały, określając uchwałę o samorządzie jako bezwstydną ingerencję w kompetencje najwyższego organu ustawodawczego w kraju.

Proszę państwa, to tyle jeśli chodzi o przegląd prasy. Otrzymaliśmy jeszcze teleks o spotkaniu, które się odbyło w Krośnie pomiędzy przedstawicielami związków zawodowych i panem Albinem Siwakiem. Nie jest treść tego spotkania stuprocentowo pewna, ale ja przytoczę mniej więcej treść tego teleksu. Więc Albin Siwak opowiedział m.in. o Komitecie Obrony Narodowej, który podobno składa się z sześciu ludzi, który to już podobno istnieje, wydzielono specjalne oddziały. Aha, z Jaruzelskim i Kiszczakiem[7] na czele. Wydzielono specjalne oddziały wojska i milicji, uzbrojone m.in. w długie pałki, specjalne hełmy i osłony. Kierownictwo partii i rządu będzie jeszcze czekało dwa miesiące. Władza jeszcze nie chce użyć tych sił, gdyż kierownictwo „Solidarności” ma jeszcze duże poparcie wśród ludności. Ale gdy szeregowi członkowie „Solidarności” odwrócą się od swego kierownictwa, wtedy władze użyją tych sił przeciwko kierownictwu „Solidarności”, za którymi nie będzie już stał naród. O sytuacji w partii Siwak rzekomo powiedział – ja powtarzam raz jeszcze, to są wiadomości niesprawdzone, w związku z tym trzeba to przyjmować ze szczyptą soli przynajmniej – o sytuacji w partii powiedział, że w KC jest część niewłaściwych ludzi, a członkowie partii, którzy należą do „Solidarności”, powinni się określić. Poza tym, jeśli chodzi o środki masowego przekazu, to powiedział, że tow. Olszowski ma bardzo trudną tam misję pozyskania dziennikarzy dla obecnego kierunku politycznego władzy, no ale może się tam jednak uda coś uzyskać.

Pytanie padło też o Otwock, no i Siwak podobno powiedział: „byłem tam i z boku obserwowałem wydarzenia. Można było użyć siły ZOMO, które były, nie użyto ich ze względu na obecność dzieci i młodzieży wśród dorosłych. ZOMO było wyposażone w armatki wodne, które dorosłemu człowiekowi mogą połamać żebra, a dzieci zabijać”.

I tym optymistycznym akcentem zakończę. Teraz kolega przedstawi teleksy.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, czy wszyscy z państwa oddali swe głosy? Ponieważ nie widzę, by ktoś nie oddał, zamykam ostatnią urnę. Dziękuję.

ANDRZEJ ZARĘBSKI – redaktor Biura Informacji Prasowej „Solidarności”

Andrzej Zarębski, Serwis Informacyjny BIPS. Poproszono mnie tutaj o przedstawienie reakcji w kraju na podwyżkę cen papierosów. Z krótkiej sondy, jaką przeprowadziliśmy przy pomocy teleksów i telefonów, wynika, że podwyżka generalnie spotkała się z niezadowoleniem załóg zakładów pracy, wywołała oburzenie i zaskoczenie ludzi. Jednakże generalnie trzeba stwierdzić, że akcji protestacyjnych w tym względzie jeszcze na razie nigdzie nie wszczęto. Załogi, komisje zakładowe wstrzymują się z podjęciem jakiejkolwiek akcji, oczekując, że sam zjazd bądź wybrane tutaj przyszłe władze związku zajmą się tą sprawą po zakończeniu zjazdu. Myśmy przesłali wczoraj w nocy obszerne relacje z debaty na temat podwyżki cen papierosów oraz przesłaliśmy również tekst komunikatu komisji, która badała tę sprawę, komisji zjazdowej, i w związku z tym regiony są poinformowane o stanowisku zjazdu w tym temacie.

Teraz przedstawię państwu pokrótce regiony. Przedstawię je w sposób nieuporządkowany, tak jak je tutaj zgromadziliśmy, dzwoniąc i telefonując, co się dzieje w regionach. Przykładowo Płock – sekretarz prezydium Komisji Zakładowej Petrochemii poinformował, że ludzie są bardzo niezadowoleni z tej podwyżki, szczególnie że tak nieszczęśliwie się stało, że zbiegła się ona z obniżeniem racji mięsa w bufetach i kioskach zakładowych z 10 do 5 dkg.

W Lublinie zarząd regionu podał, że był telefon z Kraśnika, z tamtejszej Fabryki Łożysk Tocznych, gdzie załoga nie akceptuje podwyżki i uważa, że powinna być ona rekompensowana. Nie ma żadnych akcji protestacyjnych. Przykładowo w Lublinie Komisja Zakładowa Polmozbytu przeprowadziła ankietę, wypowiedziało się w niej 10 proc. członków „Solidarności”; na 174 osoby 126 osób podwyżki nie zaakceptowało.

W Elblągu dzwoniliśmy zarówno do zarządu regionu, jak i do Komisji Zakładowej „Zamachu”; w jednym i drugim wypadku usłyszeliśmy, że ludzie są oburzeni oraz to, że brak jest w tym regionie pełnej informacji o wczorajszej debacie zjazdowej, więc oni nie mogą sobie sprecyzować stanowiska. O żadnych akcjach protestacyjnych nie wiadomo.

W Łodzi stanowczy protest wystosowała załoga łódzkiego „Stomilu”, ogólnie jednak panuje spokój. Tam informacja jest na temat zjazdu i właśnie ustaleń zjazdowych bardzo dobra. Prezydium ZR Łódzkiego pozostaje w ciągłym kontakcie telefonicznym z komisjami zakładowymi.

W Bydgoszczy podwyżkę przyjęto z mieszanymi uczuciami, na ogół jednak też niechętnie, podobnie jak i w innych regionach. Zdecydowany protest przykładowo zgłosiła Bydgoska Fabryka Kabli.

W Radomiu zdecydowany protest przeciwko podwyżce wyraziło prezydium MKR-u na odbytym dziś rano zebraniu. Wystosowało ten protest do rządu, domagając się wstrzymania realizacji podwyżek do czasu zakończenia negocjacji z KKP na ten temat.

W Olsztynie obiegowa opinia jest jednoznacznie też przeciwna podwyżce. Mówi się, że można się zgodzić z nią, gdyby nie obejmowała przydziałów kartkowych. Do ZR Warmińsko-Mazurskiego nadchodzą sporadyczne jak na razie protesty, już nadeszły z kilku zakładów pracy. Też nie wiadomo o żadnych podejmowanych akcjach protestacyjnych w tej sprawie.

Podobnie nie ma akcji protestacyjnych w Tychach, w Zielonej Górze, w Katowicach. W Katowicach o godz. 16 dziś rozpocznie się w kopalni „Wujek” posiedzenie wszystkich zakładowych komisji związkowych i sprawa podwyżek papierosów będzie tam m.in. poruszana i tam też zostanie podjęta ewentualnie zajęte stanowisko na ten temat.

Nieco odmienna poważniejsza sytuacja jest w Szczecinie, gdzie, szczególnie w dwóch zakładach – Stoczni Remontowej „Parnica” i Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji Miejskiej – załogi dość kategorycznie zaprotestowały przeciwko tej podwyżce i panuje wśród nich wzburzenie. „Solidarność”, komisja zakładowa ma kłopoty z utrzymaniem tego w ryzach.

W Krakowie – zresztą jest to w numerze 20 „Głosu Wolnego” – stanowczo sprzeciwia się podwyżce Komisja Robotnicza Hutników przy Hucie Lenina. Wydała oświadczenie w tej sprawie, które kończy propozycją powszechnego zorganizowania bojkotu podwyżki.

W Wałbrzychu przeciwko podwyżce zaprotestowały Zakłady Warzywne oraz oczywiście prezydium ZR Dolny Śląsk Oddział Wałbrzych, domagając się cofnięcia jej.

Podobnie zaprotestowało również prezydium Regionu Ziemia Sandomierska.

Jeśli chodzi o Gdańsk, dzwoniliśmy do zarządu Portu Gdańsk – panuje tam oburzenie, jednakże nie ma głosów o akcjach protestacyjnych.

Dość mocno zdenerwowali się podwyżką pracownicy Stoczni im. Lenina w Gdańsku. Nachodzili dzisiaj przez cały dzień komisję zakładową, która starała się uspokoić nastroje. W „Komunie Paryskiej” do komisji zakładowej w Gdyni mnóstwo telefonów. Był nawet taki pomysł zorganizowania wiecu pod komitetem zakładowym partii, ale do wiecu nie doszło.

Jeśli chodzi o Mazowsze, najbardziej zdecydowane protesty, jakie posiadamy, pochodzą z Zakładów Świerczewskiego i z „Ursusa”. Dzisiaj odbyło się rano posiedzenie 15 komisji zakładowych dużych zakładów pracy stolicy. Jutro o godz. 11.00 będzie spotkanie z komisjami zakładowymi, gdzie problem podwyżek cen papierosów w Mazowszu będzie jednym z głównych. I tam można się spodziewać zajęcia jakiegoś wspólnego stanowiska na ten temat.

Dosłownie przed chwilą przyszło skierowane do prezesa Rady Ministrów oświadczenie podpisane przez przewodniczącego Komisji Zakładowej Zakładów Przemysłu Tytoniowego w Krakowie w imieniu przedstawicieli związków. Pozwolę sobie państwu odczytać, szczególnie że teleks ma taką adnotację, żeby koniecznie go przedstawić delegatom:

„Przedstawiciele organizacji związkowych przemysłu tytoniowego »Solidarność« i NSZZ Pracowników Przemysłu Tytoniowego »Tytoniarz« na spotkaniu w dniu 5 października 1981 r. w Warszawie oświadczają: protestujemy przeciwko ostatniej podwyżce cen papierosów. Podwyżka ta bez konsultacji ze społeczeństwem oznacza, że rząd przechodzi od podwyżki pełzającej do podwyżki galopującej. Decyzja ta wydaje się potwierdzać, że w Polsce jedyną formą reformy gospodarczej są podwyżki cen. Argumenty przedstawione przez ministrów Krzaka, Krasińskiego i Załęskiego[8] oraz inne oficjalne osobistości w związku z podwyżką cen papierosów w środkach masowego przekazu nas, fachowców w tej dziedzinie, absolutnie nie przekonały.

Żądamy wycofania podwyżki cen papierosów i ewentualnego dokonania jej po konsultacji ze związkami zawodowymi w ramach ogólnej reformy gospodarczej”.

Także więc, że generalnie można powiedzieć, że panuje wśród załóg zrozumienie stanowiska zjazdu i jego akceptacja. Protesty przeciwko tej podwyżce nie odnoszą się tyle akurat do protestów papierosów, do wysokości nowych cen, ile dotyczą samej generalnej zasady dokonywania podwyżek, w tym przypadku złamania zasady uzgadniania ze związkami zawodowymi oraz protestuje się przeciwko podwyżce cen papierosów w powiązaniu z podwyżkami cen w tej chwili warzyw, owoców i ryb.

I to tyle właściwie, co mogłem państwu powiedzieć. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, głos teraz zabierze gość zjazdu, wiceprezes Związku Artystów Scen Polskich, pan Stanisław Brejdygant.

Proszę bardzo [oklaski].

[WYSTĄPIENIE PREZESA ZWIĄZKU ARTYSTÓW SCEN POLSKICH

STANISŁAWA BREJDYGANTA]

[PD 1kzd_2t_074_19811005 – 54 minuty 52 sekundy]

STANISŁAW BREJDYGANT

Szanowni państwo, czuję ogromne wzruszenie, stojąc tu przed wami, reprezentuję bowiem środowisko aktorów, reżyserów, scenografów i innych ludzi zrzeszonych w ZASP-ie, środowisko, które los swój związało z „Solidarnością” od zarania, od chwili powstania związku.

Ówczesny SPATiF-ZASP już w końcu września [19]80 r. zwołał swój nadzwyczajny zjazd po to, by podjąć jedyną, ale znaczącą i bogatą w skutki uchwałę: uznał priorytet nowo powstającego związku nad wszelkimi naszymi wewnętrznymi sprawami i zalecił społeczności naszej wstępowanie w jego szeregi. Byliśmy więc na początku października ubiegłego roku bodaj jedynym, a w każdym razie na pewno jednym z nielicznych środowisk, których przynależność do „Solidarności” sięgała dziewięćdziesięciu kilku procent. Prostą konsekwencją tego stanu rzeczy było umieszczenie precedensowego paragrafu w nowym statucie naszego stowarzyszenia, mówiącego o stałej współpracy z „Solidarnością”.

Drodzy państwo, wszystkie, jak mniemam, związki zawodowe we wszystkich krajach posiadają w swych programach uwzględnione sprawy kultury swoich środowisk, ale ja wszak stoję przed gronem przedstawicielskim niedającym się porównać z żadną organizacją związkową. Jesteście przedstawicielami 10 milionów nas, solidarnie zrzeszonych członków „Solidarności”. Jesteście naszym parlamentem. Mówię naszym, skoro prawie 100 proc. mego środowiska należy do „Solidarności”. Jesteście przedstawicielstwem ogromnej rzeszy narodu i za los tego narodu jesteście odpowiedzialni.

Ślę przeto nasz apel do was, drodzy delegaci, by w nawale spraw najwyższej wagi byście nie stracili z pola widzenia zagadnień kultury. Wiemy, że sytuacja ekonomiczna kraju jest katastrofalna. Zatem mógłby ktoś powiedzieć, trawestując zawołanie ludu rzymskiego: „Chleba nam trzeba teraz, nie igrzysk, na to będzie czas, gdy chleba będzie dostatek”. Otóż w takim rozumowaniu, gdyby miało ono miejsce, kryłby się tragiczny błąd. Kultura w tym kraju, ta prawdziwa kultura nigdy nie spełniała roli igrzysk. Była i powinna być wartością podstawową, nie waham się powiedzieć, świętą. Systemem nerwowym organizmu, który pozbawiony go, staje się martwy. Ona to właśnie, kultura, tworzyła naszą odrębność, tworzyła naszą tożsamość. Wówczas, gdy nie było na mapie w ogóle państwa o nazwie Polska, ona – literatura, muzyka, malarstwo, teatr – sprawiła, że Polska istniała, rosła, potężniała w sercach i umysłach Polaków. To dzięki kulturze naszej przetrwaliśmy, dzięki niej w ogóle jesteśmy. I teraz przecież nie tyle i nie tak mocno wspólna bieda nas jednoczy, jak wspólny język, wspólna historia, wspólne znaki i symbole, kultura właśnie, która musi żyć dalej, rozwijać się wszechstronnie, różnorodnie, bez knebla i z poczuciem odpowiedzialności zarazem.

Wierzę głęboko, że znajdzie ona orędownika, obrońcę, a może też najbardziej świadomego opiekuna i mecenasa w „Solidarności”. Przeczytałem udostępniony mi przez delegata, kolegę Kazimierza Kaczora, projekt deklaracji w sprawie kultury narodowej zespołu X Komisji Programowej. Ten świetny tekst umacnia moją wiarę.

Drodzy państwo, pozwólcie, że w imieniu Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru, Estrady, Radia, Telewizji i Filmu – ZASP przekażę nasze serdeczne gratulacje nowo wybranemu przewodniczącemu i tym spośród delegatów, którzy już zostali wybrani do władz związku. Zjazdowi zaś życzę owocnego finału obrad, uchwalenia wspaniałego programu, który wszak będzie naszym programem, nas wszystkich, także twórców, artystów, czyli po prostu robotników kultury, bo za takich chcemy się uważać. My, pełniący służbę, w najgłębszym tego słowa sensie uświadomionym nam przez Jana Pawła II, służbę ludziom, którzy z kolei swoją pracą, swoim trudem służą innym, nam także, bo jesteśmy przecież razem, solidarni! Dziękuję państwu [oklaski].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_074_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_075_19811005]

[PODPISANIE POROZUMIENIA MIĘDZY NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”

I ZWIĄZKIEM POLSKICH ARTYSTÓW PLASTYKÓW]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo panu Brejdygantowi. Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, zgodnie z uchwałą zjazdu z I tury o zawarciu porozumienia o współpracy między NSZZ „Solidarność” i Związkiem Polskich Artystów Plastyków, takie porozumienie mam przed sobą i pozwolę sobie państwu odczytać:

„Dla rozwoju kultury narodowej niezbędna jest jedność i współdziałanie wszystkich środowisk pracowniczych, twórczych i naukowych. Wyprowadzenie kraju z kryzysu bez podjęcia reformy w dziedzinie kultury jest niemożliwe, tak samo jak reformy gospodarczej. Uznając słuszność założeń programowych NSZZ »Solidarność« w dziedzinie kultury, postanawiamy współdziałać w dążeniu do demokratyzacji życia i równych szans dostępu do dóbr kultury, w ochronie swobodnego rozwoju twórczości, w staraniach o podniesienie standardu życia społeczeństwa, w opiece nad spuścizną kulturalną narodu, w utworzeniu Funduszu Kultury Narodowej, w roztoczeniu opieki nad twórczością samorodną.

Obie strony zalecą swym ogniwom regionalnym, okręgowym oraz sekcyjno-zawodowym podjęcie rozmów w celu zawarcia porozumień i przedsięwzięcia działań dla realizacji postanowień niniejszego porozumienia, stosownie do miejscowych potrzeb, warunków i możliwości”.

Proszę o podpisanie umowy prezesa Zarządu Głównego ZPAP pana Jerzego Puciatę i przewodniczącego Prezydium I KZD NSZZ „Solidarność” Jerzego Buzka [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo.

Proszę o zabranie głosu pana Jerzego Puciatę.

JERZY PUCIATA

Szanowni państwo, podpisane porozumienie ma dla naszego środowiska olbrzymie znaczenie, albowiem traktujemy je jako podpisanie porozumienia z całym społeczeństwem. Przepraszam chwilę, nagłośnienie jest… Usiłowano nas przez jakiś czas izolować od społeczeństwa i dlatego w sierpniu, 29 sierpnia ubiegłego roku, z całą mocą środowisko nasze poparło naszą słuszną walkę. Poparliśmy wszystkie postulaty, poparliśmy całą ideę walki o prawo człowieka do człowieczeństwa. Uważamy, że to, co było marzeniem wielu pokoleń artystów, może być w tej chwili, dzięki ruchowi narodowej solidarności, zrealizowane.

Chciałbym jeszcze powiedzieć dwa słowa na temat telewizji. Tak samo nasz związek, tak samo jak wasz związek odczuwa bardzo boleśnie metody telewizyjne, metody walki telewizyjnej, metody kłamstwa. Dlatego z całą mocą przyłączamy się do tego nurtu, który tu panuje na zjeździe, przyłączamy się do apelu aktora Teatru Wybrzeże pana Szymona Pawlickiego, apelu, który mówi o konieczności moralnego sprzeciwienia się działalności telewizji. Dziękuję bardzo [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 11.

IRENA TELESZ[9]

Dziękuję bardzo.

Nawiązując do ostatnich słów pana prezesa związku plastyków, chciałabym skorzystać, że na sali jest obecny jeszcze pan Brejdygant i zapytać o zdanie jednego z najlepszych naszych aktorów, jakie jest jego zdanie i jego stosunek do apelu Szymona Pawlickiego. Jeżeli o to można pana Brejdyganta prosić.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy zechce pan udzielić odpowiedzi? No, nie ma technicznych możliwości, żeby pani dostała odpowiedź.

STANISŁAW BREJDYGANT

Przepraszam bardzo, bo ja nie usłyszałem, a podobno do mnie było pytanie.

IRENA TELESZ

Irena Telesz, Region Warmińsko-Mazurski, mandat 014. Pan prezes związku plastyków w ostatnich swoich słowach nawiązał do apelu Szymona Pawlickiego w sprawie stosunku do telewizji i naszej postawy aktorów, artystów wobec tego środka masowego przekazu. Chciałabym usłyszeć pańskie zdanie, jako znanego aktora, wybitnego artystę, na ten temat.

STANISŁAW BREJDYGANT

Proszę pani, moje zdanie jest jednoznaczne. Ja tu słyszałem apele o dyscyplinę związkową. Ja w tym temacie – że użyję niezręcznego sformułowania, które zrobiło ostatnio karierę – jestem zdyscyplinowanym członkiem „Solidarności” i my mamy swoją grupę „Solidarności” teatralnej. Generalnie ideę wywierania nacisku i stosunek nas wszystkich wobec manipulatorskich, że tak powiem, postępowania Radiokomitetu, to my wszyscy o tym wiemy i dajemy temu wyraz, choćby wycofując swojego przedstawiciela z komisji telewizyjnej, zresztą podobnie jak pozostałe związki twórcze, ponieważ nie chcemy tej firmy firmować niejako. Natomiast uważam, że rodzaj bojkotu powinien być mądrze i skutecznie zorganizowany, to znaczy powinno to przejść przez Komisję Koordynacyjną Pracowników Teatru i my się wszelkim decyzjom, rzecz jasna, podporządkujemy. Czy to wystarczy? [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, wracamy do naszego programu. Rozpoczynamy sesję popołudniową dziesiątego dnia zjazdu. Prowadzący Michał Kurowski, Pomorze Zachodnie.

Udzielam głosu Komisji Uchwał i Wniosków.

[PROJEKTY UCHWAŁ DOTYCZĄCYCH ZAPŁATY ZA STRAJK

I PODWYŻEK CEN]

[PD 1kzd_2t_075_19811005 – 8 minut 32 sekundy]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przedstawiam państwu do I czytania projekt uchwały w sprawie zapłaty za strajki ostrzegawcze, prowadzone w całym kraju w okresie od lipca do października br.:

„1. Prawną podstawą zapłaty za strajki jest zagwarantowana w statucie NSZZ »Solidarność« forma protestu przyjęta w porozumieniu gdańskim, szczecińskim i jastrzębskim.

2. Uznajemy uzgodniony ze związkiem projekt ustawy o związkach zawodowych za obowiązujący. Przypominamy, że za strajki płaci zakład pracy. Związek nie uznaje zmian w postanowieniach projektu ustawy, wprowadzonych jednostronnie, a szczególnie dotyczących strajku.

3. Delegaci uważają, że podjęte przez Radę Ministrów decyzje w sprawie nieodpłatności za strajki ostrzegawcze są precedensem, świadomie wymierzonym w interesy ludzi pracy w Polsce i w związku z tym domagają się ich uchylenia w trybie pilnym.

4. Zobowiązuje się KK i jej prezydium, aby w trybie pilnym, to jest do dnia 31 października, doprowadziła do zrealizowania zaległych wypłat wstrzymanych za okres strajku, drogą nadpłat przy kolejnych najbliższych poborach.

5. Uznajemy strajki solidarnościowe przeprowadzone w kopalniach »Zabrze«, »Sośnica«, »Dębińsko«, »Knurów«, związane z prowokacyjnym zachowaniem się ZKZ kopalni „Szczygłowice” w stosunku do Tadeusza Arenta, za uzasadnioną formę protestu i domagamy się zapłaty dla załóg tych kopalń w trybie i terminie przewidzianym w punkcie 4. Delegaci I KZD”.

Wnioskodawcą tej uchwały jest Leszek Waliszewski, Region Śląsko-Dąbrowski. To było I czytanie.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy wnioskodawca chciałby się wypowiedzieć w sprawie uchwały? Nie widzę. Czy jest jakiś głos przeciwny tej uchwale? Nie widzę. A zatem musimy podjąć decyzję, czy istnieje dalsza potrzeba pracy nad zaproponowaną uchwałą. Kto z państwa jest za tym, żeby dalej pracować nad tą uchwałą? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Poproszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby dalej kontynuować prace nad tematem tej uchwały.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

A zatem uchwała przechodzi do Komisji Uchwał i Wniosków, do dalszej pracy.

Proszę o następne projekty uchwał.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przedstawiamy projekt uchwały w sprawie cen ryb, przetworów owocowych i wyrobów tytoniowych. I czytanie również:

„I KZD NSZZ »Solidarność« protestuje przeciwko rządowym decyzjom podwyżek cen ryb, przetworów owocowych i wyrobów tytoniowych. Podwyżki te wprowadzone zostały bez uzgodnienia z naszym związkiem i naruszają podstawowe interesy materialne ludzi pracy. Ponadto podjęcie decyzji o podwyżce cen wyrobów tytoniowych w czasie trwania zjazdu delegatów NSZZ »Solidarność« nosi cechy prowokacji politycznej, a zaskakiwanie w ten sposób społeczeństwa jest niedopuszczalne.

Stwierdzamy jednocześnie z naciskiem, że w przyszłości NSZZ »Solidarność« akceptować może podwyżki cen podstawowych artykułów wyłącznie w ramach uzgodnionego z nim programu antykryzysowego.

I Zjazd Delegatów zleca nowo wybranej Komisji Krajowej wyjaśnienie w trybie natychmiastowym wszelkich kwestii związanych z powyższym problemem i zobowiązuje ją do użycia ostatecznego środka, jakim jest strajk, w przypadku nieuzyskania ostatecznych i zgodnych z oczekiwaniami społecznymi rozwiązań. Zjazd Delegatów”.

I czytanie.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę o podanie, kto jest wnioskodawcą tej uchwały.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Projekt uchwał przygotowała Komisja Uchwał i Wniosków.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę wobec tego o komentarz co do treści i celu uchwały.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Celem uchwały jest zajęcie stanowiska w stosunku do informacji, jakieśmy uzyskali w dniu wczorajszym, i w stosunku do sprawy, która była przedmiotem ożywionej dyskusji w dniu wczorajszym i jest również przedmiotem zainteresowania w dniu dzisiejszym.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy jest jakiś głos przeciwny temu wnioskowi? Poproszę. Niestety czwórka była pierwsza.

ANTONI MISIAK[10]

Antoni Misiak, Region Dolny Śląsk, mandat 0750. Proszę państwa, my tak bardzo często wytaczamy takie grube armaty i z tych armat strzelamy takimi pociskami, które nawet papieru nie przebiją, marnując przy tym dużo prochu.

Wczoraj pan Lech Wałęsa strzelił z takiej armaty i nie przebił nawet tego papierku, na którym wydrukowano nowe ceny na papierosy. Uważam, że jeżeli już tak się bawimy w grubą robotę, to powinniśmy zadziałać bardziej skutecznie. Po prostu zażądać, przypuśćmy na okres dwóch miesięcy, kompletnej blokady cen. Dalej, zażądać dostępu do pełnych informacji o tym, czego się domagamy od tylu już miesięcy, czyli kontroli produkcji, dystrybucji itd., itd. pod groźbą tego, co powiedzieli portowcy, czyli blokady wywozu materiałów z kraju. I na tej podstawie w ciągu tych dwóch miesięcy przeanalizować wszystko i zrobić tak jak trzeba z cenami, z rekompensatami itd. A bawić się w odsyłanie do kolejnych rozpatrywań przez KK to chyba naprawdę nie ma sensu. Zróbmy to teraz, a nie potem. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Stoimy zatem przed dylematem, czy uchwała w tej formie nadaje się do dalszej pracy. Kto z państwa jest za tym, aby w tej formie pracować dalej nad uchwałą, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Uchwała została oddalona.

Czy Komisja Uchwał i Wniosków ma jeszcze jakieś uchwały?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, dziękuję w tej chwili. Jeżeli można, chciałem tylko prosić, jeżeli są kontrprojekty dotyczące tej samej sprawy, prosimy o składanie ich do Komisji Uchwał i Wniosków.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa. Rozumiem, że projekt uchwały, którą państwo przed chwilą usłyszeli, został odrzucony, natomiast pozostał nierozwiązany problem. Czy państwo zgodziliby się na to, abyśmy podjęli dyskusję nieco odmienną w formie niż dotychczas, mianowicie żeby kolejno, począwszy od mikrofonu nr 1, 2, 3 itd., wypowiadali się przedstawiciele regionów. Kto z państwa byłby za tym, żeby tak przyjętą propozycję poddać pod głosowanie, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciwny podjęciu dyskusji w tej formie? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciwko.

[PROJEKTY DEKLARACJI ZJAZDU W SPRAWIE KULTURY NARODOWEJ ORAZ W SPRAWIE KOMITETÓW OBRONY WIĘZIONYCH

ZA PRZEKONANIA]

[PD 1kzd_2t_075_19811005 – 18 minut 56 sekund]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Wobec tego w dalszym naszym programie jest wystąpienie Komisji Programowej. Proszę o zabranie głosu przedstawiciela Komisji Programowej.

KAZIMIERZ KACZOR[11] – członek Komisji Programowej

Zostałem upoważniony przez zespół X do przedstawienia dwóch projektów: jednej deklaracji zjazdu w sprawie kultury narodowej oraz uchwały w sprawie Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania.

„Deklaracja w sprawie kultury narodowej.

Uważamy, że losy społeczeństwa i narodu polskiego zależeć będą nie tylko od uzdrowienia życia gospodarczego i ogólnospołecznego kraju, lecz w nie mniejszej mierze od uzdrowienia kultury i edukacji narodowej. Podstawową wartość upatrujemy w człowieku, w jednostce ludzkiej, a cel podstawowy w stworzeniu dla wolnego człowieka najkorzystniejszych warunków pełnego i swobodnego rozwoju w wolnym społeczeństwie, w suwerennym narodzie, w niepodległym państwie.

Ponad 1000-letni dorobek kultury polskiej, w którym widzimy fundament bytu narodowego, zawiera niewyczerpane bogactwa, które winny być w procesie edukacji narodowej i upowszechniania kultury udostępnione bez kłamstw i przemilczeń całemu społeczeństwu. Zarazem wyrażamy wolę pełnego otwarcia na wartości wypracowane przez inne narody naszej szerszej ojczyzny – Europy, pomni, iż od czasu przyjęcia chrześcijaństwa do tej wspólnej, duchowej ojczyzny wielu narodów należymy. Pamiętamy, że okresy naszych związków z Europą i światem były zarazem okresami powstawania najoryginalniejszych zjawisk naszej kultury, okresy izolacji – przynosiły zastój i upadek.

Dbając o rozwój kultury polskiej, wyrażamy wolę wykazania nie mniejszej dbałości o to, by żyjące w Polsce mniejszości narodowe znalazły we wspólnej z Polakami ojczyźnie warunki dla swobodnego rozwijania swojej kultury i przekazywania jej następnym pokoleniom. Chcemy pozostać w ten sposób wierni tradycji Rzeczypospolitej wielu narodów.

Pomni tego, że do naszej szerszej ojczyzny, Europy, zostaliśmy wprowadzeni przez chrześcijaństwo, że chrześcijaństwo przez ponad 1000 lat określiło w istotnej mierze kształt i treści polskiej kultury narodowej, że w najtragiczniejszych dla narodu chwilach znajdował on oparcie w Kościele katolickim, że nasza etyka przede wszystkim przez chrześcijaństwo została określona, że wreszcie katolicyzm jest żywą wiarą większości Polaków, uważamy, że w procesie edukacji narodowej niezbędne jest uczciwe i odpowiednio szerokie uwzględnienie roli i miejsca chrześcijaństwa i Kościoła w dziejach Polski i świata. Zarazem wypowiadamy się za neutralnością światopoglądową państwa we wszystkich dziedzinach, przede wszystkim w dziedzinie edukacji narodowej i kultury. W neutralności takiej upatrujemy zabezpieczenie tolerancji, którą szczycili się tak nasi przodkowie.

Różnorodność i bogactwo, które cechowało okresy rozkwitu polskiej kultury, winny być dziś naszym celem. Wolność wszelkiej twórczości intelektualnej i sztuki to przede wszystkim prawo do nieskrępowanego współistnienia światopoglądów, postaw i kierunków i do swobodnego ścierania się ich. Wolność i tolerancja to podstawowe warunki rozwoju kultury. Wolność i tolerancja to zarazem podstawowy cel edukacji narodowej, przeciwstawny celom głoszonym przez różnorodne totalitaryzmy z lewa i z prawa. Dlatego zdecydowani jesteśmy wydać walkę wszelkiego rodzaju cenzurze dzieł sztuki i kultury. Cenzurę uważamy za zło, na które z konieczności i tylko chwilowo zgadzamy się, lecz nie zgodzimy się na cenzurowanie nauki i sztuki [oklaski]. Ochrona przez cenzurę niektórych zasad polityki zagranicznej i wewnętrznej państwa nie może godzić w swobodę badań naukowych, w prawo do znajomości historii.

Naruszenie tego elementarnego prawa musi spowodować sprzeciw i udzielenie pełnego poparcia społecznego również ze strony NSZZ »Solidarność« niezależnym wydawnictwom niecenzurowanym [oklaski]. Zdecydowani jesteśmy również wydać walkę wszelkiej dyskryminacji w dziedzinie kultury i sztuki, niezależnie od tego, czy dotyczy ona ludzi, czy idei, dzieł, czy kierunków, bez względu na formy, które przybiera i skąd pochodzi. W szczególności będziemy przeciwstawiać się jakiemukolwiek dyskryminowaniu dorobku polskich twórców emigracyjnych. Stojąc na stanowisku, iż polska kultura stanowi nierozdzielną całość, niezależnie od tego, czy powstaje w kraju, czy na wychodźstwie.

Dążeniem naszym będzie demokratyzacja kultury, przez co rozumiemy udostępnienie jej treści najszerszemu ogółowi obywateli, zapewniając im prawo do prezentowania własnych uczuć i poglądów. Równocześnie stoimy na stanowisku, że demokratyzacja kultury nie jest i nie może być sprzeczna z pełnym poparciem dla powstawania dzieł o charakterze elitarnym, bez których niemożliwy jest zdrowy rozwój kultury narodowej.

NSZZ »Solidarność« jest zdecydowane być gwarantem wolności i kultury narodowej i deklaruje, że nie rości sobie pretensji do określania treści twórczości intelektualnej i artystycznej. Sztuka i nauka, i wartości, które tworzą – piękno i prawda, są niezbędne dla rozwoju duchowego człowieka i nie potrzebują poza tym żadnego innego usprawiedliwienia.

Gwarancje instytucjonalne swobodnego rozwoju kultury widzimy w jej samorządności. Samorząd kultury w samorządnym społeczeństwie uważamy za jeden z celów programowych NSZZ »Solidarność«.

Kultura źle znosi wszelki monopol, a w szczególności monopol państwowy. Instytucje służebne wobec kultury – wydawnictwa i drukarnie, wytwórnie filmowe, teatry, filharmonie itp. – winny starać się samorządne i niezależne od władz państwowych [oklaski].

Kultura będzie nadal wymagać, przynajmniej w niektórych dziedzinach, dotacji państwowych lub komunalnych. Dotacje takie nie mogą jednak stać się podstawą ograniczania merytorycznej samorządności w dziedzinie kultury. Również nasz związek w wypadkach, gdy będzie pełnił rolę mecenasa kultury, musi o tym pamiętać” [oklaski].

Również mam projekt uchwały w sprawie Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania.

„Od połowy sierpnia br. władze państwowe rozpoczęły akcję zakazującą wszelkiej działalności KOWzP. Akcji tej towarzyszą próby zastraszania i represjonowania działaczy tych komitetów. I KZD NSZZ »Solidarność« stwierdza, że:

Krajowa Komisja Porozumiewawcza, uznając wagę sprawy realizacji punktu 4 porozumienia gdańskiego, powołała uchwałą z dnia 10 grudnia 1980 r. Ogólnopolski Komitet Więzionych za Przekonania. Podjęta przez Komitet Ogólnopolski akcja na rzecz więzionych za przekonania spotkała się z szerokim odzewem społecznym. Jej wynikiem były spontaniczne powstawanie na terenie całego kraju komitetów działających na rzecz więzionych za przekonania. Protestujemy przeciwko uniemożliwianiu działań komitetów na rzecz realizacji akceptowanych przez cały naród porozumień społecznych. Polska winna być krajem bez więźniów politycznych [oklaski].

I KZD NSZZ »Solidarność«, popierając inicjatywy społeczne na rzecz obrony więzionych za przekonania, zaleca zarządom regionów uznanie KOWzP za agendy związku podporządkowane władzom odpowiednich szczebli. Regulaminy działania regionalnych KOWzP zatwierdzą zarządy regionów. Współpracownicy KOWzP podlegają ochronie związku na równi z członkami” [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ponieważ został podany projekt kolejnej uchwały, możemy to potraktować jako I czytanie. Czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko?

Mikrofon nr 11, proszę.

RYSZARD KOSTRZEWA

Kostrzewa, Ziemia Łódzka. Ja tutaj, proszę państwa, nie przeciwko, z tym że zgłosiłem do Komisji Wniosków i Uchwał poprawkę do tego projektu uchwały, która nie została tutaj odczytana, natomiast rozmawiając w Komisji Wniosków i Uchwał, mówiono, że będzie ona odczytana. Jeden projekt i projekt z naniesioną poprawką. Naniesiona poprawka dotyczyła, jeżeli można…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Może byśmy pozostali przy dotychczasowym trybie. Po I czytaniu jest możliwość wprowadzenia tych poprawek. Najpierw jeszcze musimy przegłosować, czy w ogóle ten projekt wejdzie do Komisji Uchwał i Wniosków do opracowania.

RYSZARD KOSTRZEWA

Panie przewodniczący, jeżeli pan pozwoli, to chciałem tutaj przypomnieć, że w ogóle sprawa KOWzP, projekt uchwały była już czytana po raz pierwszy w I turze zjazdu. Poprawki zostały naniesione już dwa dni temu do projektu tej uchwały, do Komisji Uchwał i Wniosków. Prosiłem też o głos, gdzie też czekam chyba ze trzy czy cztery dni na ten głos. I dziękuję, to jest tylko tyle.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Jeśli pan pozwoli, to ja poproszę Komisję Uchwał i Wniosków o wyjaśnienie tej sprawy.

Proszę przedstawiciela Komisji Uchwał i Wniosków o wyjaśnienie, żebyśmy nie mieli wątpliwości.

Proszę, jedynka.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Jan Dowgiałło. Chcę powiedzieć, w imieniu Komisji Uchwał i Wniosków, że rzeczywiście tego rodzaju rozmaite projekty wpływały do naszej komisji i że ostateczną wersję tej sprawy przygotowała Komisja Programowa, do której całą sprawę odesłaliśmy. Dlatego jakiekolwiek poprawki dodatkowe, jakie ewentualnie były zgłaszane, powinny być zgłaszane do Komisji Programowej. Komisja Uchwał i Wniosków sprawą tą się nie zajmuje po przekazaniu sprawy do Komisji Programowej. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

To może wobec tego jednak bym prosił, ponieważ zabierał głos przedstawiciel Komisji Programowej, wobec tego na to pytanie powinien odpowiedzieć przedstawiciel Komisji Programowej. Proszę mikrofon nr 2.

KAZIMIERZ KACZOR – członek Komisji Programowej

Zostałem zobowiązany do odczytania tego tekstu w imieniu zespołu X, sekcji 3 Komisji Programowej. Oczywiście rozumiem, że było to I czytanie i należy nanieść poprawki i zgłaszać je do Komisji Programowej.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy pan się zgadza, żebyśmy to przyjęli jako I czytanie i w normalnym trybie opracowywali dalej?

Jedenastka.

RYSZARD KOSTRZEWA

Tak, dziękuję, tylko proszę o uwzględnienie poprawek, które były 2 dni temu już złożone. Dziękuję bardzo.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy jest jakiś głos przeciwny tej uchwale?

[Brak fragmentu nagrania]

PIOTR STOMMA

Uważam, że zanim przegłosujemy, czy będziemy dalej pracowali nad tym projektem, konieczne jest wyjaśnienie historyczne, jak się mają KOWzP, te, które powszechnie znamy, z tym komitetem, który został powołany uchwałą KKP jakiś czas temu, dlatego że sądzę, że nie wszyscy delegaci zdają sobie sprawę z tych związków albo braku związku. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, jestem zobowiązany przegłosować, czy ten projekt uchwały będzie dalej opracowywany. Kto z państwa jest za tym, żeby projekt był opracowywany? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów projekt uchwały został przyjęty do dalszego opracowania.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, wpłynął wniosek formalny kol. Jerzego Stępnia z Regionu Świętokrzyskiego. Dotyczy odczytania projektu Regionu Świętokrzyskiego i tak brzmi:

„Proszę o udzielenie głosu przewodniczącemu Komisji Uchwał i Wniosków i zażądanie odczytania przez niego projektu uchwały w sprawie podwyżek zgłoszonego przez Region Świętokrzyski.

Informuję, że projekt ten był złożony w dniu wczorajszym o godz. 9.15 i nie wiedzieć czemu skutecznie jest blokowany już drugi dzień”.

Również poprosiłbym o wyjaśnienie przedstawiciela Komisji Uchwał i Wniosków. Dwójka widzę, tak. Za chwileczkę udzielę głosu, najpierw może przedstawiciel Komisji.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Myślę, że słowo blokowanie jest tutaj przesadzone, nie chodzi o żadne blokowanie, po prostu Komisja Uchwał i Wniosków ma prawo przedstawiać również swoje projekty i nie ma obowiązku być lektorem wszystkich projektów, jakie są do niej składane. To chciałem również wyjaśnić.

A teraz na życzenie, jeżeli pan przewodniczący będzie sobie życzył, chciałbym przeczytać ten tekst, który został złożony przez przedstawicieli Regionu Świętokrzyskiego.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

To ja nie życzę sobie tego, jeśli będzie życzyła sobie tego sala. I właśnie chciałem zapytać, czy jest jakiś głos przeciwny odczytaniu tekstu tego projektu… Nie widzę. Kto z państwa jest za tym, aby ten projekt został odczytany zgodnie z treścią wniosku formalnego? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję. Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów za odczytaniem projektu.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o odczytanie projektu.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Projekt. Tekst ten został złożony przez panów Dudka i Stępnia z Regionu Świętokrzyskiego.

„Uchwała I KZD w sprawie podwyżek cen artykułów tytoniowych. W dniu wczorajszym ogłoszono kolejną podwyżkę cen przy niepełnej rekompensacie, po podwyższeniu cen ryb słodkowodnych bez jednoczesnej rekompensaty, przy dalszym istnieniu systemu podwyżek cichych. Tym razem dokonano drastycznej podwyżki cen artykułów tytoniowych. Stało to się w czasie I KZD NSZZ »Solidarność«, co dobitnie wykazuje, że zamiarem władz jest sprowokowanie »Solidarności« do działań nieskoordynowanych, a tym samym do wywołania chaosu w kraju, potrzebnego wrogim nam siłom do realizacji własnej polityki.

Związek nasz tym razem sprowokować się nie da. Stanowczo protestujemy przeciwko wprowadzeniu z datą 5 października [19]81 r. podwyżki cen na artykuły tytoniowe. Żądamy wstrzymania tej decyzji oraz przedstawienia planu i terminarza regulacji cen oraz planu i terminarza przyznawania rekompensat, obejmujących koszyk podstawowych artykułów codziennego użytku.

Na wypadek niewstrzymania decyzji o wzroście cen artykułów tytoniowych, I KZD NSZZ »Solidarność« zwraca się do załóg pracowniczych oraz zarządów regionów NSZZ »Solidarność«, aby w terminie siedmiodniowym przedstawiły propozycje form akcji protestacyjnych. Decyzja o terminie przeprowadzenia akcji protestacyjnej zostanie podjęta przez nowo wybraną Krajową Komisję związku w terminie 10 dni.

Jednocześnie I KZD związku powołuje stały zespół roboczy do spraw reformy gospodarczej, który upoważnia się od zaraz do prowadzenia rozmów z rządem, także w sprawie regulacji cen. W skład zespołu do spraw reformy gospodarczej wchodzą – tu następują liczby porządkowe 1, 2, 3. Wyniki prac zespołu stają się wiążące z chwilą ich zatwierdzenia przez Komisje Krajową”. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Zgodnie z państwa wolą, było to I czytanie projektu uchwały. A zatem kto jest przeciwny dalszej pracy nad tą uchwałą, zechce się wypowiedzieć. Mikrofon numer… Czy pan Rulewski, mam rozumieć, że się zgłaszał do głosu, siedząc? Nie. Mikrofon nr 2 wobec tego.

ANDRZEJ PIESIAK

Ja mam zastrzeżenie generalnie – Piesiak, Jelenia Góra – co do wymuszania pewnych spraw na Komisji Uchwał i Wniosków. Uważam, że powinny być projekty normalnym trybem zgłaszane do Komisji Uchwał i Wniosków i Komisja Uchwał, ponieważ jest wybrana, powinna decydować o ostatecznym kształcie uchwały. Zwracam uwagę, że odczytywanie takich projektów uchwał obniża rangę zjazdu i protestuję przeciwko temu. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Był to komentarz, nie była to wypowiedź przeciwko wnioskowi. Kto z państwa za tym jeszcze?

Proszę, jedynka.

ADAM DRĄG

Adam Drąg, Gdańsk. Proszę państwa, w dniu wczorajszym, na wniosek Lecha Wałęsy, w sprawie podwyżki papierosów zajęliśmy jednoznaczne stanowisko. Protestuję przeciwko tej uchwale tym samym.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Przystępujemy do głosowania. Kto z państwa jest za tym, aby projekt przedstawionej uchwały został dalej opracowywany, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt odrzucono.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, projekt został odrzucony.

Proszę państwa, mam kolejny wniosek formalny o zmianę porządku obrad. Wniosek podpisany jest przez 10 delegatów z Regionu Częstochowa. Czytam wniosek: „Wniosek formalny o zmianę porządku obrad poprzez zabranie głosu delegatowi Regionu Częstochowa po zakończeniu prezentacji kandydatów w dniu 4 X 1981. Motywacją jest poniższy protest: Niniejszym protestujemy przeciwko nieodczytaniu delegatom zjazdu projektu uchwały złożonej przez nasz region w dniu 28 września i zarejestrowanej pod nr 48/81. Proponowany przez nas pakiet tematyczny został rozbity i jedynie częściowo przedstawiony delegatom w postaci odrębnych projektów uchwał przez komisję uchwał i wniosków, zmniejszając wartość i zmieniając sens poruszanych w naszym projekcie problemów.

Wobec tego zwracamy się o umożliwienie naszemu delegatowi odczytania naszego projektu uchwał, a dotyczącego poprawy dyscypliny i organizacji pracy związku”.

Ponieważ jest to wniosek formalny, zgodnie z przyjętym trybem, proszę o wypowiedź przeciwko. Jedynka… Piątka, piątkę poproszę.

JAN JĘDRZEJEWSKI

018, Jan Jędrzejewski, Gdańsk. Uważam, że stawianie bez przerwy swoich ambicji regionalnych nie ma sensu, żeby jedna sprawa nam ciągle zajmuje temat. Jak nie ten, to ten i odwracamy na trzeci dzień, wracamy do tego. Jeżeli raz głosowaliśmy, czy Komisja Uchwał i Wniosków uznała, że to nie należy puścić, to powinno być… Wybrana komisja jest autorytetem w tej sprawie. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Wniosek formalny, który przed chwilą przeczytałem, poddaję pod głosowanie. Kto z państwa jest za wnioskiem, to znaczy, żeby zmienić porządek obrad i umożliwić delegatom Regionu Częstochowa odczytanie pakietu projektów uchwał na temat dyscypliny i organizacji pracy związku, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek odrzucono.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Wniosek został odrzucony. Proszę państwa, w dalszym porządku naszych obrad jest dyskusja ogólna nad programem związku. Zgodnie z wcześniej sporządzoną listą. Na liście są koledzy: Jan Jędrzejewski, Aleksander Małachowski, Jan Moska, Krystyna Sobierajska. Przeczytałem pierwsze nazwiska, żeby państwo mogli zorientować się, w jakiej kolejności mogą zabrać głos.

Jeszcze jedynka. Proszę o zabranie głosu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W związku z bardzo poważną sytuacją w Regionie Pomorza Zachodniego, wywołaną ostatnią podwyżką cen, chcieliśmy i prosimy o przedstawienie zjazdowi sytuacji i równocześnie uchwały, którą chcielibyśmy zjazdowi przedstawić.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Traktuję to jako wniosek formalny. Kto z państwa jest przeciwko temu wnioskowi? Proszę o jedną wypowiedź przeciwko. Nie widzę. Kto z państwa jest, aby umożliwić delegacji Regionu Pomorza Zachodniego zabranie głosu? Dziękuję. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów za wnioskiem.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, udzielam głosu delegacji Regionu Pomorza Zachodniego. Proszę, może z mównicy. Tak jest.

GŁOS NIEROZPOZNANY

„I KZD NSZZ »Solidarność« stwierdza, że jego obrady zostały zakłócone zlekceważeniem woli załóg w kwestii samorządów pracowniczych i dokonaną podwyżką cen zaskakującą społeczeństwo.

Od sierpnia 1980 r. władze PRL, pomimo deklaracji odnowy, czynią wszystko, by kraj pogrążyć w chaosie powodującym narastanie trudności gospodarczych. Wszystkie pociągnięcia rządu, jak rekompensaty za zwiększone koszty utrzymania, wolne soboty, reglamentacja towarów, nieprzestrzeganie zasad praworządności, podejmowane represje, ukryte podwyżki cen, niekonsultowane ze społeczeństwem oraz wytwarzanie ciągłej atmosfery strachu stworzyły obywatelom tego kraju warunki niebywale uciążliwe, a troski i kłopoty życia codziennego niemożliwe do zniesienia.

W miejsce dawniej stosowanej polityki sukcesu wprowadzono politykę klęski, używając do tego środków masowego przekazu, podających wiadomości kłamliwe i tendencyjnie negatywnie oddziaływujące na psychikę ludzką.

NSZZ »Solidarność« usiłował wielokrotnie stworzyć platformę porozumienia z rządem, podejmując próby rozwiązania bieżących problemów na drodze pertraktacji, wykazując maksimum dobrej woli. Władze tego kraju przerwały te pertraktacje lub załatwiały je z pozycji siły w wygodnym dla siebie zakresie, wciągając związek w niekończące się utarczki lub realizując ustalenia w sposób perfidny, zawsze z myślą o skierowaniu społeczeństwa przeciw NSZZ »Solidarność«. Wystarczy wymienić nierealizowanie zawartych umów społecznych, odmawianie rejestracji związku, uznania wolnych sobót, prowokacja bydgoska, przeciwstawianie się powstaniu i rejestracji związku rolników indywidualnych, obniżanie racji żywnościowych, odmowa społecznej kontroli produkcji i dystrybucji żywności, nieuwzględnianie i odrzucanie projektów społecznych samorządów pracowniczych i reformy gospodarczej itp.

W dążeniu do otwartej konfrontacji ze społeczeństwem rząd, obrażając ustrój socjalistyczny, podejmuje szereg akcji zaskakujących związek i społeczeństwo, licząc na nieodpowiedzialną reakcję. Oczywistym przykładem tego jest ostatnia podwyżka cen na artykuły monopolowe, która staje się przysłowiową kroplą przepełniającą naczynie goryczy.

I KZD NSZZ »Solidarność« w całej swej powadze i poczuciu odpowiedzialności nie może pozostać obojętny na te poczynania. Zjazd postanawia sięgnąć po jedyny środek, jaki pozostaje bezstronnym ludziom pracy, i zmuszony jest podjąć szeroko zakrojone akcje protestacyjne. Dlatego też wzywamy poligrafów, dziennikarzy, drukarzy, pracowników radia i telewizji, pracowników zatrudnionych w eksporcie do podjęcia akcji protestacyjnej w sposób, który nie pogorszy położenia ludności. I KZD NSZZ »Solidarność« poleca Komisji Krajowej i zarządom regionalnym przeprowadzenie tej akcji. Jednocześnie zobowiązuje się Komisję Krajową do wdrożenia przygotowań do strajku generalnego w przypadku, gdy akcja protestacyjna nie odniesie skutku” [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ponieważ przedstawiono tutaj, zgodnie z życzeniem państwa, uchwałę, traktujemy to jako I czytanie i proszę o głos przeciwko.

Ósemka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jestem przeciwko w tym sensie, że wniosek formalny podany przez ekipę Pomorza Zachodniego dotyczył w pierwszej części, o ile dobrze słyszeliśmy, podania przez prezydium informacji. Więc prezydium winne nam jest dwie informacje oficjalne, jako prezydium naszego zjazdu, to znaczy jaki jest dalszy los decyzji rządu o podwyżkach oraz jaki jest stan w tej chwili ewentualnie negocjacji, co się dzieje, jakie są reakcje związku, tutaj nas, na miejscu, na tę decyzję o podwyżkach. I dopiero potem możemy traktować to odczytane pismo jako jakąkolwiek uchwałę.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę wobec tego, zgodnie z życzeniem, o uzupełnienie jeszcze uchwały informacją z Regionu Pomorza Zachodniego.

Proszę, jedynka. Niestety nie…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, mogę jedynie przedstawić dane na podstawie sondażu, który zrobiliśmy w Szczecinie. Ja dzwoniłem rano do Szczecina, żeby dowiedzieć się, jaka jest w tej chwili sytuacja w Szczecinie. Otóż pewna część załóg jest bardzo wzburzona, komisje zakładowe z trudnością panują nad sytuacją, jedynie na wielką prośbę delegacji naszej wstrzymują się do czasu podjęcia jakiejś decyzji w tej sprawie przez zjazd. Konkretnie, chodzi o 5,5-tysięczną załogę W[ojewódzkiego] P[rzedsiębiorstwa] K[omunikacji] M[iejskiej], o tysięczną załogę Stoczni Remontowej „Parnica”, chodzi o budowlanych, gdzie zresztą sytuacja jest pogłębiona jeszcze inną sytuacją, chodzi o „Police”, które tylko ze względu na jakąś odpowiedzialność podjęły już decyzję, że trzy dni po zakończeniu zjazdu ogłaszają strajk. Inne zakłady są, powiedzmy, nieco spokojniejsze, ale też bardzo wzburzone i też oczekują w sposób bardzo zdecydowany i bardzo wyraźny reakcji zjazdu i postanowienia jakiejś akcji w tej sprawie.

We wszystkich przypadkach, tak jak to przedstawiono w tej uchwale, jest to sytuacja przepełnienia tą kroplą miary. Ludzie byli bardzo wzburzeni, bardzo zdenerwowani ostatnimi podwyżkami, brakiem jakiejkolwiek nadziei związanej z reformą, ludzie są przerażeni świadomością zimy i oczekują bardzo zdecydowanych działań. Ta sprawa ostatniej podwyżki przelała pewną kroplę. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pierwszy był mikrofon nr 8. Proszę.

JAN BUDNIK

Moje nazwisko Jan Budnik, Region Małopolska, numer mandatu 15004. Proszę państwa, jestem zdecydowanie przeciwko tej treści uchwały, która została zaproponowana, jako że nam, jako związkowi, nie wolno, w poczuciu pełnej odpowiedzialności nie wolno nam dać się wciągnąć w wojnę papierosową. Bo ja się pytam, jakie armaty i jakie argumenty wytoczymy w momencie, kiedy przyjdzie nam walczyć o sprawę chleba [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Jeszcze udzielę tylko dwóm – dwójka i jedenastka.

MICHAŁ ORLICZ

Orlicz, Jelenia Góra. Ja chciałbym zaprotestować przeciwko rozbijaniu zjazdu. Otóż w sobotę, jak pamiętamy, wieczorem, ktoś nam wpuścił żabę papierosową. Żabę taką, „dzięki” której mogliśmy doprowadzić do tego, że zjazd właśnie trwa nadal i nic konkretnego przez dwa dni nie ma. Dzisiaj znowu ktoś stara się nam znowu wpuścić żabę, manipulując w ten sposób, że chce nam się przedstawić makabryczną sytuację w województwie szczecińskim. Ja pytam się, jaka to makabryczna sytuacja? Taka sytuacja jest w całym kraju. Nie mamy prawa, popieram słowa kolegi, dać się wpuścić przez rząd w wojnę papierosową. Jest to bzdura. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ja myślę, że te wypowiedzi już wystarczą. Jeszcze mikrofon nr 11 i to będzie ostatnia wypowiedź.

ZYGMUNT BAŃDA

002, Bańda Zygmunt, Zielona Góra. Popieram w pełni tutaj to powiedziane zdanie na ten temat. Tym bardziej że kolega z BIPS-u przedstawił nam sytuację w rejonach z całej Polski. Ponadto wczoraj przecież wyraźnie żeśmy podjęli w pewnym sensie uchwałę popierającą to, co powiedział nasz przewodniczący związku. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

A zatem przystępujemy do głosowania, czy rozpocząć pracę nad przedstawioną przed chwilą uchwałą. Kto z państwa jest za tym, żeby podjąć dalszą pracę nad tą uchwałą? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosów przeciw.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Wniosek, projekt uchwały został oddalony.

W dalszej części naszego porządku mamy dyskusję programową, którą zapowiedziałem już. Jako pierwszy zabierze głos Jan Jędrzejewski z Gdańska.

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_075_19811005 – 57 minut 24 sekundy]

JAN JĘDRZEJEWSKI

Mandat 118, Jan Jędrzejewski, Gdańsk. Ja bym proponował w sprawach organizacyjnych, żeby mi nie liczono tego czasu, żeby Komisja Uchwał i Wniosków moje wypowiedzi protokołowała. Po prostu ja tego nie złożę na piśmie, bo będę mówił z głowy to, co myślę i co czuję.

Przystępując nad programem naszego działania, uważam, że nasz program powinien być podzielony przez Komisję Programową dwuczęściowo. Pierwsza część programu powinna się składać na dziś, a druga – na jutro. O co mi się rozchodzi? Że podwaliny do tego programu były złe z samego założenia, bo to są hasła pierwszomajowe, gdzie my w Grudniu trochę lepsze hasła mieliśmy, bo już żądali ukarania winnych w [19]71 r. A tu nawet na tej tablicy programowej tego nie ma.

Dalej, uważam, że naszą pierwszą rzeczą, żeby nasz związek był działał, to powinno być przede wszystkim, nasz związek powinien, jako ruch społeczno-zawodowy, powinien wywalczyć dojście do środków masowego przekazu. Bez tego my naszym związkiem nie ruszymy [oklaski].

Druga sprawa to powinna być polityka społeczna naszego związku w ramach zespołu VIII, który został po macoszemu potraktowany. Wszyscy gloryfikowani działacze się do tego zespołu nie zgłosili, za wyjątkiem pana Naszkowskiego, bo naszych działaczy interesuje tylko wielka polityka, a zakłady pracy ich nie interesują, co my mamy w zakładach pracy robić. Druga sprawa, w ramach tej właśnie polityki społecznej powinniśmy tak przede wszystkim załatwić rozliczenie ze starymi związkami zawodowymi, bo to leży. Drugie, wypoczynek po pracy, formy zorganizowanego wypoczynku, które po prostu interesują komisje zakładowe, zakłady pracy. Trzecia, związane z rozliczeniem ze starymi związkami, to jest sanatoria, lecznictwo i służba przemysłowa zdrowia. Dalej sprawa, w tym powinno być minimum socjalne i rekompensaty. Uważam, że związek nad tym powinien w tej chwili się skupić. I do tego powinien być dostosowany program.

Dalej, jako trzeci punkt – żywność i budownictwo. O co mi się rozchodzi? W zespole VIII podstawą naszego działania w Polsce w ogóle Polaków to jest rodzina. Jeżeli nie będziemy mieli mieszkań, jeżeli nie będziemy mieli żywności, to my możemy te wszystkie hasła, tutaj świetnie napisane możem do kosza wyrzucić – a nie, a tak co z tego wyniknie. Hasła nas nie urządzają.

Dalej, następny punkt, uważam, że on się bardzo ciągnie, z naszą genezą powstania naszego ruchu to jest rozliczenie władzy przez społeczeństwo od czerwca [19]56 do sierpnia [19]80 r., bo tego jak nie zrobimy, to tak samo. Po prostu dlaczego to mówię? Bo teraz pana Gierka, Jaroszewicza[12] dopisali do mojej partii i oni mnie obrażają. Narobi błędów w partii, PZPR – powinien tam siedzieć i niech go wychowują, żeby był porządnym obywatelem PRL [oklaski].

Dalej, druga sprawa to powinien być program stworzony na dalszą część naszego działania, uważam, jako już związku czysto związku zawodowego. Bo dopóki my nie przejdziemy tej pierwszej części jako ruch społeczno-zawodowy, nie ma mowy o żadnym związku. I dlatego proponuję, żeby opracować to, co…

Ja tu po prostu wrócę do tego, że jestem przeciwny, żeby nasz związek nazywać dzieckiem. Uważam, że nasz związek nie jest naszym dzieckiem, dlatego że już został bierzmowany, począwszy od [19]56 r., [19]70 r. itd. Cały czas opozycja była bierzmowana przez władze i dlatego my się powinni być się nazywać w pełnym rozkwicie mężczyźni, 25-letni związek, i mam prośbę do panów plastyków, malarzy czy artystów – jak się nazywacie, nie wiem dokładnie – ale żebyście plakat zrobili, że „Solidarność” to już istnieje 25 lat, od pierwszego występu, buntu klasy robotniczej w Poznaniu [oklaski].

I dlatego dla tego związku powinien być program marzeń opracowany i wtenczas bym się zgodził, że można nad tym myśleć cuda. Tak jak dziecko, które idzie do szkoły, szkołę powszechną kończy, to marzy być lotnikiem kosmonautą, tak samo i w tej chwili my możem sobie na razie pomarzyć i takie, i w tym rzecz, powinni nas mieć eksperci, doradcy pole do popisu – żeby wymarzyć nam idealny związek do działania i wtenczas opracować taki program marzeń, który będzie realizowany w niezależnej, samorządnej Polsce, Rzeczypospolitej Ludowej. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_075_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_076_19811005]

Kolega Michał Pietkiewicz[13], Białystok. Przygotuje się kolega Jan Łużny z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego.

MICHAŁ PIETKIEWICZ

Proszę państwa, zabieram głos w sprawie, która dotychczas nie była poruszana, a uważam, że na naszym zjeździe sprawa ta powinna być omawiana.

Po zakończeniu ostatniej wojny wschodnie obszary II Rzeczypospolitej zostały zaanektowane przez Związek Radziecki. Przeprowadzona została wprawdzie repatriacja Polaków zamieszkujących te ziemie, tysiące jednak rodzin wiernych tamtej ziemi pozostało tam. Tam pozostając, nie wyrzekło się polskości, pielęgnuje język polski, tradycje i kulturę i utrzymuje ciągłość polskości tych ziem. Wyrzekły się natomiast, jak czyni to wyrodna matka, tych dzielnych Polaków władze PRL, które od 35 lat nie zauważyły i dotychczas nie dostrzegają tej wschodniej Polonii. Do kraju zaprasza się Polonie zachodnie, przyjeżdżają na zaproszenie oficjalnych organizacji i ludzie starzy, i młodzi, i dzieci. Ze wschodu w ramach tej akcji nie przyjeżdża nikt. Nikt ich oficjalnie w Polsce nie wita, nikt ich nie gości. Jest to jeszcze jedno karygodne zaniedbanie władz PRL.

Tymczasem z roku na rok, z miesiąca na miesiąc wzmaga się presja wynaradawiania i rusyfikacji polskiego środowiska na tamtych ziemiach [oklaski]. Musimy pomóc tym Polakom w utrzymaniu i zachowaniu polskiej narodowości, języka, historii, kultury. Ojczyzna nam nie wybaczy jakichkolwiek zaniedbań w tym zakresie [oklaski]. Dlatego też pozwoliłem sobie do Komisji Programowej złożyć odpowiedni wniosek.

Druga sprawa. Na tychże samych ziemiach znajduje się duża ilość obiektów mających szczególnie dla nas, Polaków, znaczenie. Równocześnie z wynaradawianiem Polaków pomniki te są systematycznie niszczone. Zaorany został we Lwowie cmentarz Orląt Lwowskich, gdzie leżały prochy chłopców lwowskich poległych w 1920 r. w obronie Lwowa przed wojskami bolszewickimi. Był to cmentarz-pomnik szczególnie drogi sercu każdego Polaka. Zamknięty został ostatnio w Wilnie cmentarz Rossa, gdzie znajduje się grób matki marszałka Józefa Piłsudskiego i gdzie jest pochowane jego serce. Cmentarz ten był miejscem, dokąd ciągnęli wileńscy Polacy i Polacy z kraju. Są obawy, że zamknięcie tego cmentarza zapowiada jego zniszczenie. Inne historyczne nasze pamiątki, niekonserwowane i poddawane niszczącemu działaniu atmosferycznemu, są również skazane na zagładę. Nie możemy dopuścić, by to wszystko uległo zagładzie. Jeżeli niezwłocznie nie przystąpimy do skutecznego działania, to za parę dziesiątków lat na obszarach tzw. Kresów Wschodnich nie pozostanie żaden ślad po tym, że przez ponad pięć wieków na tych ziemiach była Polska, żyli Polacy, kwitła kultura i sztuka polska.

Dlatego też pozwoliłem sobie złożyć w tej sprawie odpowiedni wniosek do Komisji Programowej.

Trzecia sprawa. Jednym z pomników, które na przełomie lat 1950 i 1960 zostały zburzone, jest pomnik Trzech Krzyży w Wilnie. Pomnik ten został wzniesiony po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. ku czci powstańców [18]63 r., pomordowanych przez siepaczy carskich. Tam też bolszewicy w 1920 r. rozstrzeliwali Polaków. Jak powiedziałem, pomnik ten przed 20 laty został zburzony. Białostocka „Solidarność” postanowiła odbudować ten pomnik w Białymstoku i wtedy stała się rzecz nie do przyjęcia. Rząd, mieniący się rządem polskim, w imieniu którego decyzję podpisał pan minister Ciosek, oświadczył, co następuje: budowa pomnika ma charakter polityczny, a sprawa ma wagę ponadpaństwową. W konsekwencji do dnia dzisiejszego zgody na budowę nie posiadamy. Tragizm polega na tym, że wróg niszczy polskie pomniki, a w PRL nie tylko nie można protestować przeciwko takiemu barbarzyńskiemu działaniu, ale nie można również na swojej ziemi zniszczonego pomnika odbudować. Odpowiedni wniosek również złożyłem. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy

Głos ma pan Jan Łużny [przedłużające się oklaski dla Michała Pietkiewicza]. Dziękujemy jeszcze raz Michałowi Pietkiewiczowi. Głos ma pan Jan Łużny, Region Śląsko-Dąbrowski, przygotuje się Roman Jarmuszkiewicz, Region Ziemia Łódzka.

JAN ŁUŻNY

Jo chciał pedzieć jedno. Wcoraj zek pedział i że po tygodniu Ślązakowi dali głos. No to dzisiaj jest tydzień i jeden dzień, ale cały czas tu ino było z tą polityką i jo trochę powiem o związkach, bo o związkach było bardzo mało godania i o takich różnych sprawach.

Jak ja widze związek i jak to ma wyglądać, żeby było u nos dobrze. Wiecie, jo wam powiem jedno ino, tak jak się patrzy tu na sala i na to wszystko, co się robi, i że kożdy godo, i że KKP nom zrobi porządek w Polsce, to jest bardzo biednie. Bo jak by my tak wyjrzeli w Polsce przez 36 lat, to się zrobiła tako wielko piramida, jak byście wejrzeli kamieni. I teraz kożdy z tu, na tej sali, co jest, to chce ino na wierch włazić i ten jeden kamień zdejmować, a po to się potworzyły te małe okręgi, te MKZ-ety, żeby te kamienie my brali z dołu, a KKP mo obserwować, czy ten cubek kogoś nie przywali. Nie tak to mo wyglądać. I jeżeli my robili te małe MKZ-ety – ktoś powiedział, iże jest źle, zrobimy regiony. Przez te regiony my zrobili jesce gorzej, bo jak u nos w MKZ-ecie ktoś na lewo wynosił ze sklepu, ze zadku kawałek kiełbasy, to że go chycił na tym. Ale jak teraz łode mnie jest region trochę dalej, to ja nie widze, co wynosi, ale niektórzy już się zaczynają wozić i samolotami, taksówkami jeżdżą, a tego nie chycymy roz dwa.

Kożdy godo tu na tej sali o demokracji. Demokracja będzie dopiero wtedy – teraz się mogę ino wygodoć – ale demokracja będzie wtedy, jak pora razy zmienią się ci ludzie na tej sali, wszyscy razem ze mną i zrozumiemy to, iże związek byle kogo nie przyjmuje. Związek potrzebuje ludzi oddanych i co nie będą żerowali na nim [oklaski].

Jak się rozchodzi ten statut, to my zrobili do prawników, nie do robotników. Dziesięć przykazań Bożych było ponad 2 tysiące lat temu nopisanych i do dziś dnia żoden ich nie zmienioł [oklaski], a my napisali statut taki, że my z niego są głupcy. Jo wom dam przykład mały – do statutu my wnieśli ło tych pisarzach, co nam piszą te biuletyny małe takie, nie. To jest bardzo fajnie, ale jak by jo to robił, jako robotnik, jo by pedział ino tak – wy dziennikarze zejdźcie się tam w kącie, w rogu i napiszcie, jak wy to widzicie, ja wam to wpisa. A tak to my się staromy im napisać, a oni po tym nas opisują, że my to źle napisali. Jo tego nie napisał źle, oni by se sami napisali, jak to widzą.

Teraz jedno – było takie coś, że wyciepli my telewizja z tej sali. Jest dobrze, że my ją wyciepli, ale, z drugiej strony, pomyślcie jedno: jakby na kopalni wstrzymali prond i kazali strajkować, by było dobrze? A my mieli tym z telewizji ze „Solidarności” pedzieć: wy filmujcie, ale wy tak tego redaktora przyciście, że łon puści to, co wy chcecie, a jak będziecie za słabi, to się wypiszcie ze „Solidarności”. Mogło tak być! I to by było dobrze na pewno. Przecoś to są ludzie, że oni tyż chcą tego dobra, co my, ale my postępujemy trochę źle, że my im nie dowomy tego, popisu do tej walki, żeby oni umieli się dogodać z tym redaktorem, a jak nie, to go tak wykołowali, żeby puścili to, co my chcemy. I to by tyz było dobrze.

Cały czas sło, że tak u mnie tam, kaj mieszkam, ło tym pomniku-czołgu i żaden nie umiał im przemówić, co jest. Ale pomyślcie jedno: jak może narzędzie zbrodni być pomnikiem po prostu ofiar. Jak to tak takie coś może być i co mi tego żaden nie pedział, krzyżem jeszcze żaden nie walczył, ale czołgiem strzelali do ludzi. Jak to wygląda?

Teraz w tych naszych związkach, jak było te powiązanie tych stanowisk wszystkich, co my ta uchwała podjeli, i że może mieć pora stanowisk jeden albo tam zajmować, albo jak inacej to będziecie nazywać. To jest dziwne, bo wiem, iże dobro gospodyni, jak krowa doi, to jak chyci cztery cycki do ręki, to nie nadoi nic [oklaski, śmiech]. Jednym cyckiem się doi.

My by musieli podjąć uchwała, to bych był taki wniosek, że o samorządach nic nie mamy co gadać, ale mogemy w jednym wypadku powiedzieć o samorządach tak, że jak już nam kazali współpracować ze sobą, to teraz my im powiemy, iże samorządy będą mieli prawo do sprzedaży wyrobów, po prostu, ze swoich zakładów. Czy im to się udo, czy nie, ale nom się to udo sprzedawać, bo my wiemy, wiela wyprodukujemy, chociaż to nie związki. Bo my samorządy tworzymy przeciwko sobie, my bydymy się z nimi bili niekiedy na zakładzie. Tak i ten będzie samorząd między nami. Bo oni będą chcieli jak najlepiej zrobić, a my będziemy chcieli jak najlepiej zarobić. Ale żaden tu na tej sali nie pedzioł, iże ludziom się robić nie chce. Jak zrobić do tego, żeby ludzie robili?

Związki o tym nie mają godać, a my som ruchem społecznym, możemy se pedzieć jedno, iże jak bedymy robić, to bydzie dobrze, ale u nas na zakładzie jest ino jedna rzecz. Jo robie 10 lot i mom grupa jedenasta. A teraz po szkole takiego surowego przyjmują, on nie wie nawet, ka jest ustęp na zakładzie, i dostawa grupa dziesiąta. Za rok dostawa jedenasta grupa i po co jo mom dalej robić, kiedy jo wiem, że już wyższej grupy nie ma. Będzie chciało mi się robić, nie? A tamtemu też się już nie będzie chciało robić, bo tyz już ma koniec grupy. I trzeba by było o tym pomyśleć, że musi być jakoś różnica między dobrym fachowcem a między złym. Jak tygo nie bydzie, a my ino chcemy minimum socjalne. Jeżeli jo zarobiom na dwoje dzieci i żona, jak mom, zorobię te 8,5 tysiąca, to minimum socjalne wynosi 2250 na jedną osoba, nie, albo nie – 2125 zł. Ale jak takiemu, co wcale nic nie robi, tyz domy tyla, no to co bedzie za różnica? To jest ten socjalizm? Jak dojdziemy do socjalizmu w taki sposób, to jo nie chca. My mogemy dążyć, ale do dobrobytu ino [oklaski].

Z tego naszego całego, po prostu, kworum związkowego czy zebrania – nie wiem, zawsze się myla w tych nazwach, jak to godają – by chciał jedno ino podać: rząd nasz zawsze ino godo, iże walczył o pokój. Walcząc o pokój, budując czołgi, to jest bardzo dziwne, ale my by mogli pedzieć jedno, iże my bydymy bronić pokoju, a łoni niech nie występują za nos o pokój z pałkami i z tymi czołgami. Bo to jest walka ło pokój, a my lepiej nie chciejmy walczyć o pokój, ino my chcemy tego pokoju, naprowda i to słowo, ta walka o pokój, to mnie najbardziej zawsze boli [oklaski].

To by było wszystko, może reszta… A jedno – cały czas mnie dusieli ło to, co jest za różnica między tym doradcą… Abo tym… Jak to żek wczoraj napoczął, między doradcą a między mną. To wom powiem, jako jest różnica. Jo, jako normalny cłowiek, co skończył siódma klasa, to jakbyk poszeł kajś coś załatwiać, a bych miał 5 postulatów, zawsze by napoczynał od jednego, bo na przodku mnie ucyli, iże jest jeden. A doradca po to się ucył, że u niego na przodku jest cwórka. My już tu na sali zaszli rozgłosywać od trójki. To jest bardzo dziwne, no bo jak na przodku jest jedynka i bedymy tak przestawiać te litery, to w kuńcu bedymy, tak jak żech wcoraj o tej świni pedzioł, iże ten masarz bydzie ją ze zadku bił. Tak to wygląda i musimy zrozumieć jedno: jak pójdymy kajś, zacynajmy łod tej jedynki. Do nos jest jedynka tok samo ważno, jak i ta siódemka. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Głos ma pan Roman Jarmuszkiewicz, przygotuje się pan Czesław Jezierski, Dolny Śląsk.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Szanowni delegaci, zabrałem głos, bo jestem zaniepokojony nieprzyjęciem przez większość delegatów propozycji delegacji szczecińskiej. A dlaczego, już teraz powiem. To dobrze, że siedzi 1, 100, 200 działaczy, a nie wszyscy. To dobrze, że głoduje jeden zakład, dwa, a nie wszystkie, bo może się już nauczyły i na ulice nie wyjdą. Postawimy jeden krzyż, jeden pomnik i jeszcze zdążymy położyć na nim kwiaty. Nie to może jest najważniejsze.

Najważniejsze jest to, że spotkaliśmy się tutaj, żeby ocenić porozumienia i ich realizację. Cztery podstawowe, nie nasze – społeczne porozumienia. To była wola całego społeczeństwa. I w tych porozumieniach właśnie były zawarte te punkty, jak dostęp do środków masowego przekazu, i to nie jest tylko sprawa „Solidarności” w Radiokomitecie czy w tych ośrodkach. To jest społeczna sprawa. Dystrybucji i pozostałych punktów. Punktów, które zostały rozpoczęte i w zasadzie żaden z nich nie został do końca doprowadzony, a wręcz przeciwnie – zaczyna z powrotem się ludzi zamykać, doprowadzać do tego stanu, jaki był przed laty stosowany.

Mówimy tutaj, proszę państwa, o papierosach i rekompensatach. My musimy myśleć nad wypracowaniem odmiennego niż rekompensaty systemu równoważenia podwyżek cen, gdyż w warunkach systemu socjalistycznego rekompensaty mają charakter działań pozornych – i tak obciążają to samo społeczeństwo. I to jest bardzo ważne. Mówimy o reformie gospodarczej, a nikt nie interesuje się, w jakim zakresie posuwa się rząd w negocjacjach w sprawie warunków i trybu likwidacji zadłużeń, w negocjacjach w sprawie udostępnienia polskiego potencjału przemysłowego kontrahentom zagranicznym w formie nakładczej. I z kim je prowadzi. Czy znowuż będziemy tanią siłą roboczą systemu centralnego rozdzielnictwa w obrębie gospodarki narodowej i poza nią?

I słusznie kolega Wałęsa powiedział tutaj, że zamkną kurki, bo, proszę państwa, my mówimy o reglamentacji na kartki, podczas kiedy społeczeństwo znajduje się w rozdzielnictwie centralnym, a rozdzielnictwo to jest nic innego, jak reglamentacja i właśnie surowce i wszystkie artykuły, jakie w tym państwie socjalistycznym są. I wystarczy zamknąć wszystko po kolei – i reforma gospodarcza to jest zero i mit.

Musimy się domagać zapewnienia rzetelnej informacji o aktualnej sytuacji na giełdach w zakresie cen podstawowych artykułów eksportowanych przez Polskę i importowanych do naszego kraju, badania koniunktur na rynkach światowych, co pozwoli na właściwe kształtowanie polityki gospodarczej państwa. I nie mamy się czego wstydzić. Chodzi nam między innymi o rubel transferowy, i to tu pada! I musimy z jednego sobie zdać sprawę i państwo się zastanówcie. W większości jesteście oddelegowanymi działaczami i musicie sobie teraz zrobić rachunek sumienia – tego oczekują od was załogi.

Kolega Bujak wczoraj chciał zabrać głos i powiedzieć, jakie ankiety wysłał na poszczególne regiony i ile otrzymał odpowiedzi. Jedną z Mazowsza! A to by była analiza faktycznych potrzeb społeczeństwa. Wczoraj mieliśmy piękną lekcję zabawy i dzisiaj się śmialiśmy, bo fajnie, bo Janek mówił, a to jest głos właśnie tego społeczeństwa, nie tylko robotnika, w przekroju całych grup społecznych w zakładach pracy. I tutaj, zamiast się bawić – żeby nie Leszek wczoraj uratował – to my się wszyscy tutaj kompromitowaliśmy, bo mieliśmy piękną komedię. Wstyd panowie! [oklaski].

Proszę nie klaskać, bo nie klaskajmy. Proszę państwa, jak ktoś mówi radykalnie, to ma brawa, jak przychodzi do głosowania, to nikt nie myśli o tych załogach, o tych ludziach, którzy głodują. Tu, my wszyscy powinniśmy głodować, za ten rok pracy, za rok reprezentowania społeczeństwa.

Myślimy o wchodzeniu w system, o jakichś układach, nie wiem o czym – ja to tak odbieram. Ja to tak odbieram, proszę państwa. Też reprezentuję załogę. Z kim? Z tymi, którzy gnębili te 35–37 lat społeczeństwo, którzy miesiąc temu straszyli, że będą strzelali do ludzi, pomni poprzednich wydarzeń?! I my będziemy z tymi ludźmi rozmawiali? Na jakie tematy?! Zrealizować postulaty i możemy rozmawiać dalej. I podwyżka cen bez analizy kosztów produkcji – kosztów autentycznych produkcji, nie kosztów z propagandy sukcesu – nie może być zrobiona wcześniej. Musi być zrobiona na konkretnych materiałach i też Mazowsze opracowało ten materiał i który region opracował? Kto ma wyniki za wyjątkiem kolegi Wądołowskiego z energetyki o potrzebach i kontroli? Ja będę kończył, proszę państwa. To są sprawy bardzo ważne…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czas minął. Muszę zapytać państwa, czy zgadzają się na przedłużenie. Dziękuję bardzo. Ma pan głos.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

I jeszcze jedno, ostatnie, proszę państwa. Oceniając wystąpienie kolegi Rulewskiego, kolegi, który wcale nie myślał kandydować na przewodniczącego, który chciał wam na pewne rzeczy otworzyć oczy. Ja nie mówię – kierownicza rola partii, niech będzie, bo Lenin powiedział, że w państwie socjalistycznym bezpartyjni muszą weryfikować i oceniać partyjnych i niech będzie, że w zsocjalizowanych przedsiębiorstwach załogi decydują o produkcji i o wyrobach tego przedsiębiorstwa. To powiedział Lenin. I niech politykę i sojusze tam, układy polityczne niech robi PZPR, ale gospodarka i ekonomika to nie jest ideologia, to jest społeczeństwo i tutaj musimy żądać, bo inaczej w kraju dobrze nie będzie. Dziękuję państwu. I obudźcie się, o to was proszę [oklaski].

[CIĄG DALSZY SPRAWY PODWYŻEK CEN PAPIEROSÓW]

[PD 1kzd_2t_076_19811005 – 24 minuty 38 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, żeby się właśnie obudzić, mam wniosek formalny, a właściwie dwa wnioski formalne złożone przez trzech delegatów mniej więcej jednobrzmiącej treści:

„Z uwagi na brak konkretnych ustaleń w sprawie podwyżki cen wyrobów tytoniowych prosimy, aby stanowisko w tej sprawie zajął przewodniczący związku Lech Wałęsa” [oklaski].

Drugi przeczytam państwu: „W związku z wczorajszym podjęciem decyzji przez przewodniczącego Lecha Wałęsę w sprawie podwyżek cen artykułów tytoniowych wnioskuję o przedstawienie dalszej koncepcji działania przez naszego przewodniczącego”.

Pierwszy wniosek – Jan Śliwiński, Jerzy Jordan[14], drugi – Benedykt Czuma[15]. Czy ktoś się chce wypowiedzieć przeciwko wnioskowi? Mikrofon nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Przepraszam bardzo. Ja już trzeci raz mówię. Dlaczego ktoś cały czas stara się rozbić zjazd papierosami? Dziękuję. Przecież nie mamy programu zrobionego, nie mamy nic kompletnie, cały czas wracamy do papierosów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Jeden głos był przeciw. Kto jest za wnioskiem, który przedstawiłem przed chwilą, proszę o podniesienie ręki do góry [gwar].

„W związku z wczorajszym podjęciem decyzji przez przewodniczącego Lecha Wałęsę w sprawie podwyżek cen artykułów tytoniowych, wnioskuję o przedstawienie dalszej koncepcji działania przez naszego przewodniczącego”.

Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek został ustalony.

LECH WAŁĘSA

A więc mam prawo mówić, tak?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę, panie przewodniczący.

LECH WAŁĘSA

Proszę państwa, rzeczywiście wychodząc wczoraj, powiedzieliśmy, że jeszcze nawiążemy kontakty z ministrem telefonicznie, który będzie u wojewody. Jednocześnie, po zorientowaniu się w sytuacji, doszliśmy do wniosku, że gdybyśmy tak zrobili, wtedy to oni by nie mieli możliwości wycofania się. Bo coś byśmy zaczęli dyskutować, problem nie wiadomo jak by się daleko posunął i byśmy naszą pozycję osłabili. A więc postanowiliśmy nie odzywać się w ogóle – pojechali, wyjechali, nie ma.

Jednocześnie ustawiliśmy się znów dość ciekawie: gdyby załogi pracy, gdyby MKZ-ety mocno uderzyły, to my powiedzieliśmy „nie”. Bardzo chytro ustawiliśmy się. Jednocześnie, gdyby zakłady pracy powiedzieli „stop”, to my też jesteśmy z nimi, bo powiedzieliśmy „nie”. Teraz ja czekałem na reakcję, co się będzie działo w kraju. Faktycznie myślałem, że będzie dużo gorzej. Nie wyszło tak źle, bo większość zrozumiała, że o papierosa trudno będzie walczyć.

Jednocześnie uzyskaliśmy jedną rzecz, która jest ciekawa i z której powinniśmy skorzystać. To znaczy rząd jest w każdej chwili gotów do naszych rozmów w tematach tak papierosowych, jak i reformy, jak i rekompensat. Ale problem polega na tym, że my teraz jesteśmy na zjeździe i nie możemy podjąć takich rozmów. Chyba że państwo tu zdecydują, dadzą ludzi, dadzą ekspertów – możemy podjąć rozmowy. Ale zjazd się toczy. Wydaje mi się, że to nam się nie uda. Możemy tylko zasygnalizować, możemy podjąć rozmowy i tym społeczeństwo zrozumie, że rozmawiamy, ale efektów to nie będzie, bo nie jesteśmy gotowi do rozmów, nie mamy władz.

Dlatego ja proponuję, abyśmy prowadzili zjazd i już w każdym MKZ-ecie myśleli, kogo desygnujemy, możliwie jak najszybciej, do rozmów, ale w całości – nie o papierosy. Żeby nie doszło do rozgrywki o papierosy, bo społeczeństwo nasze się podzieli. Musimy całościowo reformę dyskutować, dyskutować pod kątem rekompensat – może i za papierosy. Ja nie mówię, że nie! Może inaczej, może pieniądze ściągnięte za papierosy na jakiś cel przypilnujemy i zabierzemy, ale to już jest sugeracja z mojej strony. Faktem jest, że strona rządowa jest gotowa natychmiast podjąć rozmowy na wszystkie tematy: rekompensat, i tych szerszych, i tych mniejszych, a my jesteśmy zatchnięci.

Więc nie możemy napierać, musimy uspokoić naszych ludzi, bo rząd przechytrzył nas. Jednocześnie przygotujcie w każdym MKZ-ecie, w każdym człowieka, który by się rzeczywiście znał i eksperta. Wybierzemy grupę i możemy – nawet jeśli już nie biorą udziału w wyborach, albo już są wybrani – możemy jutro, a nawet dziś w nocy podjąć konstruktywne rozmowy. Innego wyboru nie mamy, i tu Szczecin, który mówi tak czy inaczej – dziwię się tym działaczom, bo teraz proszę, Szczecin niech jedzie, załatwi, rząd czeka. Byśmy się ośmieszyli, gdybyśmy poszli w jakieś ruchy, w jakąś walkę. Nie tędy droga. Rząd jest gotów rozmawiać na temat nawet rekompensaty i zwrotu pieniędzy za papierosy. Takie było ustalenie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 11, proszę.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Panie Leszku, ja wczoraj powiedziałem, że pan rozładował sytuację… Dzisiaj powiedziałem, z trybuny. Natomiast chciałem przypomnieć, że ludzie nie strajkują o papierosy, że głodują ludzie, bo nie mogą zrealizować kartek z lipca i z sierpnia. To jest jedno.

I że ludzie w styczniu zapłacili za węgiel, a na kwitach mieli pieczątki, że obowiązywać będzie cena w dniu zakupu. I że Janek Rulewski wczoraj powiedział, że to nie może dotyczyć papierosów, ale kompleksowo wszystkich artykułów. I jest jeszcze jedna sprawa, że rekompensaty obciążają – nie wiem, jakie będą, 100 proc. – to samo społeczeństwo, bo to jest system socjalistyczny, gdzie jednak społeczeństwo wszystko wypracowywuje, tylko nie dzieli się tego tak, jak powinno.

LECH WAŁĘSA

Tak, proszę pana, bardzo dobrze pan mówi, ale daj pan rozwiązanie, które będzie rozwiązaniem, a nie jakąś bijatyką. Przecież wszystkie propozycje, które są rozsądne, muszą przejść. A to, że pan powie, że nie ma kartek – zgadza się, no, ale nie ma. W jaki sposób z tego wyjść? Musimy naprawdę szybko zorganizować, wyciągnąć nasz program działania itd. Przygotować już grupy, które odpowiedzą. No, nie wiem, jaka będzie odpowiedź. Albo – koniec zabawy, albo – jest i oszukujecie, wywozicie, ale ktoś to musi sprawdzić. Nie mam kim tego sprawdzić. Nie dziwcie się, że tak jest, ale to jest nasza wina, tylko i wyłącznie nasza wina, bo rok czasu istniejemy, nie szło to nam. Jeśli ktoś prowadził rozmowy, jak Rulewski i Lis, to później dostawał baty. Nie wiem, czy za daleko się posunęli, czy za blisko, nie wiem. Każdy, ktokolwiek próbował jakichkolwiek rozmów – spytajcie się na tej sali – każdy dostawał w nos. Dziś nie mam kim, nie mam na kim się oprzeć. Czekam, aż wybierzecie nowe władze, którym może wreszcie trochę zaufacie, że będą prowadzić rozmowy, ustawiania i spróbują wyciągnąć się z tego. Dzisiaj każde wnioski – nie ma kartek, nie ma tego, robić – to są tylko wnioski, które wprowadzają chaos, a jednocześnie nie są konstruktywne. Rząd czeka i bez przerwy nadają w radiu – ja przecież słucham, mam komentarze wszystkie – bez przerwy czekają na nas. A więc, co my chcemy? Podadzą to społeczeństwu – czekają. Czekają na rekompensatę, bo papierosy trzeba podnieść, czekają, a my nie dajemy odpowiedzi, tylko i wyłącznie wszystko negujemy. Tak też się ustawiać nie można.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo i proszę państwa…

[Brak fragmentu nagrania]

…kończymy dyskusję, z tym że ponieważ ja nie mogę inaczej zadać pytania, nie mogę zejść z prezydium. Chciałbym panu przewodniczącemu zadać jedno pytanie. Wczoraj stwierdził pan, i sala to poparła, że zjazd domaga się od rządu zawieszenia decyzji w sprawie podwyżek cen papierosów. Rząd tego nie zrobił, a decyzja zjazdu, zresztą przez pana wypowiedziana, była. Co w tej sytuacji?

LECH WAŁĘSA

Ja już mówiłem, dlaczego tą decyzję podjąłem. Dlatego, że ktoś karkulował, że my na papierosach się potkniemy. Dlatego powiedziałem twardo „nie”, że gdy załogi powiedzą też „nie”, jesteśmy z nimi. Gdy załogi powiedzą, że inaczej, to też my jesteśmy z nimi, bo my mamy słuchać załóg i mamy iść z nimi. Dlatego też decyzja moja była jedna i jedyna, i nie można było innej podnieść.

Dzisiaj musimy tylko i wyłącznie albo już tę delegację, którą wczoraj wybraliśmy, ustawić na to, ale myślę, że ona jest niekompetentna. Dzisiaj musimy pomyśleć, ciągnąć program, jak to dalej zrobić. Oczywiście przedstawimy uchwały, które by mówiły w kraju, że nie jesteśmy gotowi do podjęcia rozmów na ten temat, w jaki sposób rekompensatę przeprowadzić, żeby ona była sprawiedliwa i słuszna. Bo ten ruch cen musi być i on jest nieodzowny. Ale nasz obowiązek jest utrzymać, żeby nikt, a szczególnie ci biedacy, nie byli oszukani.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, zgodnie z tym, co powiedziałem przed chwilą, będziemy się tego trzymać. Mikrofon nr 12.

PIOTR RYCHTER

Moje nazwisko Rychter Piotr, Region Podkarpacie, jestem aktualnie wybranym członkiem KK. Ja bym tutaj proponował, żebyśmy nie robili z siebie nawzajem idiotów. Wczoraj tutaj, za przewodniczącym naszego związku, jednomyślnie wyliśmy: „Nie rozmawiać z rządem”. I, proszę państwa, co my dzisiaj proponujemy? Wczoraj mówiliśmy „tak”, dzisiaj po przebudzeniu już nie rozmawiamy, wyciągamy tą armatę i nie strzelamy; tutaj nawet nie może żadna uchwała w tym względzie przejść.

Więc proponuję: jeżeli już faktycznie nie możemy z tej armaty strzelać i jeżeli zdanie jest takie, że o ten tytoń nie będziemy z armaty strzelać, ale jakieś wyjście konstruktywne, jak powiedzieliśmy, musimy zrobić. I uważam, że powinniśmy w trybie ultymatywnym zażądać jeszcze w tych godzinach od rządu pięciominutowego dostępu na antenę w Dzienniku Telewizyjnym i wytłumaczyć. Nie wiem, czy to będzie przewodniczący pan Wałęsa, który nam to w tej chwili tłumaczy, żeby to wytłumaczył w całym kraju, o co się rozchodzi. Bo to jednak w Polskę poszło, że my zrezygnowaliśmy z rządem odnośnie do dyskusji w tej sprawie. A jeżeli to nie wypali, przeprowadzić jutro w całym kraju jednogodzinny strajk ostrzegawczy i nie jako wprowadzenie następnych dyskusji na ten temat, tylko po prostu jako zaprotestowanie przeciwko tej formie i zakończyć na tym tę całą sprawę, żeby nie wprowadzać nas znowu w jakiś kanał. I na tym jutrzejszym postanowieniu skończyć całą sprawę tego tytoniu. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, mikrofon nr 1.

MAŁGORZATA NIESOBSKA-URBANIAK

Małgorzata Niesobska, Region Pomorze Zachodnie. Panie Lechu, wczoraj pan podjął decyzję w imieniu zjazdu, a dzisiaj mówi pan nam, że poczeka pan na to, jak zareagują zarządy regionalne i duże zakłady pracy.

Chcę panu powiedzieć, że na terenie Pomorza Zachodniego duże zakłady pracy w imieniu podjętej decyzji przez pana czekają na dalsze działania. Chciałam również panu powiedzieć, że w chwili obecnej to nie chodzi o wojnę tytoniową, bo to po prostu jest kropka nad „i”. Tu się kielich powoli zaczyna przelewać, tym bardziej że minister Krzak mówił nam o dżemie, węglu i innych sprawach. Nie wyobrażam sobie, że zjazd nie podejmie ostrego stanowiska wobec powyższego, kiedy rząd absolutnie nie wprowadza reform, na które czeka społeczeństwo. I chciałam jeszcze panu powiedzieć, że nie można w ten sposób stawiać sprawy, nie można odwracać kota ogonem – jeżeli się powiedziało „a”, trzeba powiedzieć „z”. Taka jest prawda. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2. Proszę.

LECH WAŁĘSA

Proszę państwa, oczywiście pani ładnie mówiła, ale przecież, czy to ja mam znów w sposób demokratyczny jechać do rządu i ustalać? Ja? Proszę państwa, macie tą komisję, to może ją wydelegujcie. Przecież ja nie mogę podjąć tej decyzji. Czekam na ten zjazd od wczoraj i niczego się nie mogę doczekać. Niczego się nie mogę doczekać. Dajcie ludzi, którzy załatwią ten problem. Rząd czeka [głos z sali: nie tylko]. No, nie wiem jaki. Przecież, jakby na to nie patrzeć, ktoś musi załatwić tą sprawę. Ja nie mogę, bo przecież nie mogę. Tylko grupa ta albo wybrana. Albo wybierzcie inną, która powie: jeśli nie cofniecie, trudno, zaraz po zjeździe, kiedy społeczeństwo zobaczy nasz program, kiedy wrócimy do domu, zobaczymy się z żoną, przywalimy wam! Ja wcale nie mówię, że nie tak, ale dziś nie jesteśmy w regionach, dziś nie wiemy, co się dzieje, jak się dzieje, dziś by było nie wiadomo czym, gdybyśmy taką decyzję podjęli. Bo mamy wielki problem, który musimy pokazać całemu społeczeństwu: program, program. A ustalenie – tak, ale zorganizowanie, a nie partyzantka.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, ale proszę o spokój, zrealizujemy to, co powiedziałem. Mikrofon nr 2.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Wydaje mi się, że pierwszą decyzję, jaką zjazd powinien podjąć, to decyzję o wstrzymaniu jakichkolwiek dalszych podwyżek cen do czasu wynegocjowania ze związkiem pewnych dalszych posunięć w tym zakresie. My nie możemy zgadzać się na jakiekolwiek dalsze podwyżki, choćby to nawet miała być wódka czy cokolwiek innego. Dlatego że rząd przyjął tu jednoznaczną politykę. Bez przerwy… [zaniki głosu].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Co jest z mikrofonem nr 2?

WINCENTY KAZAŃCZUK

Bez przerwy nam coś podnoszą, jednocześnie atakując związek. Jeżeli my mamy zgodzić się na jakiekolwiek dalsze podwyżki, to musi to być wynegocjowane. W ten sposób, że my możemy się zgodzić na koszty społeczne, ale w zamian za coś. A my w tej chwili godzimy się bez przerwy na podwyżki i nic w zamian za to nie uzyskujemy. Naszych ludzi się więzi, robi się prowokacje, nie mamy dostępu do środków masowego przekazu, robi się podwyżki, obiecując nam później rekompensaty itd., itd. I tracimy pole, a tutaj idzie zima i w zimę ani jedna załoga zastrajkować nie będzie mogła – to jest wiadomo.

Jeżeli jest jakaś możliwość, to tylko w ciągu 2–3 tygodni, natychmiast trzeba tą sprawę zrealizować. Dlatego powinniśmy dzisiaj uchwalić pierwszą podstawową sprawę: nie godzimy się na żadne podwyżki dalsze cen. Przystępujemy po tym zjeździe do negocjacji systemu. My musimy zatem za te koszty społeczne uzyskać, tak jak tutaj szereg ludzi mówiło. Władza musi za to zapłacić swoją częścią władzy: samorządami lokalnymi, społecznymi, dostępem do telewizji, wolnością dla ludzi itd., itd.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana, czas 2 minuty. Proszę…

WINCENTY KAZAŃCZUK

To jest cena, którą możemy zapłacić, innej nie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 7, bardzo proszę.

MIROSŁAW KRUPIŃSKI

Proszę państwa, przedwczoraj, kiedy padło pierwsze hasło o papierosach na tej sali, złożyłem do prezydium wniosek formalny, zawierający trzypunktową propozycję.

Punkt 1 brzmiał: jasno odpowiedzieć, że związek nasz nie uzgodnił tej podwyżki cen.

Punkt 2 brzmiał: zobowiązać nowo wybrane władze do rozpoczęcia obrad bezpośrednio po zakończeniu niniejszego zjazdu i uczynić ten temat tematem nr 1.

Był punkt 3: kontynuować zjazd zgodnie z uprzednio przyjętym programem [oklaski].

Teraz, wobec nowej jakościowo sytuacji, proponuję punkt 4 – wysłać w imieniu zjazdu teleks do Rady Państwa, że wobec wczorajszej odmowy spełnienia naszego żądania nie przyjmujemy odpowiedzialności za dalszy rozwój wypadków na przestrzeni kilku dni na Wybrzeżu i na Śląsku. I proponuję wszystkie te 4 punkty wprowadzić w życie. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Jeszcze tylko 2 głosy. Mikrofon nr 8 i mikrofon nr 3. Proszę mikrofon nr 8. Więcej głosów nie będę udzielał, zgodnie z tym, co powiedziałem przedtem.

JERZY TELUK

Jerzy Teluk, Sieradz. Rząd nam tutaj otworzył front walki papierosowej. Ja uważam, tak jak mój przedmówca, żebyśmy wrócili do programu obrad i ten front odpuścili, a otworzyli front, który jest dla nas korzystniejszy i bardziej realny, i zrozumiały przez wszystkich, czyli dostęp do środków masowej komunikacji.

I tutaj powinny w tym temacie zapaść decyzje, żeby skierować działania w tym kierunku i tutaj wszystkie siły skupić, nawet od poniedziałku, żeby ogłosić dni bez prasy, czy to przez tydzień, czy więcej. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 3 i kończymy dyskusję w tym temacie, tak jak powiedziałem na początku, kiedy ona rozgorzała. Proszę mikrofon nr 3.

RYSZARD IWAN[16]

Iwan, mandat 026. Proszę państwa, ja chciałem tylko przypomnieć państwu, że obowiązuje nas jeszcze uchwała KKP, która mówi, że wszystkie podwyżki cen należy negocjować ze związkiem zawodowym. Jeżeli teraz pozwolimy sobie na odejście od tej uchwały, po prostu będą z nas kpili.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa, w związku z licznymi uwagami, które przed chwilą przedstawiliśmy, i w związku z wnioskiem formalnym, który napłynął do prezydium, a brzmi on następująco: „Zobowiązać Komisję Uchwał i Wniosków do przygotowania projektu uchwały na temat podwyżek cen i stanowiska zjazdu w jak najkrótszym terminie – tutaj jest dopisek, np. w ciągu jednej godziny – w porozumieniu ze wszystkimi wnioskodawcami. Społeczeństwo na to czeka”.

Czy ktoś chce się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi, tylko przeciw temu wnioskowi? Mikrofon nr 9, proszę.

ANTONI FIJAŁKOWSKI

Uważam, że sytuacja jest następująca: zarówno wielu mówców – którzy tutaj z premedytacją rozgrzewali salę po dwukrotnym przegłosowaniu, że tą sprawę trzeba załatwić przez fachowców – w tej chwili został zgłoszony wniosek formalny, jako trzeci atak na rozłożenie obrad naszego zjazdu. Tak to należy traktować [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poddaję wniosek pod głosowanie. Kto jest za wnioskiem, aby Komisja Uchwał i Wniosków przygotowała projekt uchwały na temat podwyżek cen i stanowiska zjazdu w jak najkrótszym terminie, w porozumieniu ze wszystkimi wnioskodawcami, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek przeszedł większością głosów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę wszystkich wnioskodawców do zwrócenia się do Komisji Uchwał i Wniosków, aby opracować dokument zjazdu.

Wracamy do dyskusji programowej. Głos ma Andrzej Gwiazda, Region Gdańsk, przygotuje się Jerzy Pilecki, Region Dolny Śląsk.

Proszę pana Andrzeja Gwiazdę [A. Gwiazda mówi z sali – głos nieczytelny]… Czy pan rezygnuje z głosu? Dziękuję. Przyjmujemy pańską prośbę o przesunięcie.

Proszę, pan Jerzy Pilecki, Dolny Śląsk, przygotuje się Stanisław Orzech[17], również Dolny Śląsk. Pan Jerzy Pilecki rezygnuje w ogóle z dyskusji. Pan Stanisław Orzech, Dolny Śląsk, przygotuje się Stanisław Krukowski, Region Mazowsze. Czy jest pan Stanisław Orzech? Niestety, wobec zainteresowania sprawą rzeczywiście ogłaszamy…

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jeszcze jest bardzo istotny komunikat od rolników: „Premier rządu PRL, generał armii Wojciech Jaruzelski, Warszawa. W związku z ogłoszonym dzisiaj komunikatem rzecznika prasowego rządu w sprawie podwyżki cen wyrobów tytoniowych stwierdzam, że decyzja ta nie była konsultowana z NSZZ RI »Solidarność«, reprezentującym wieś polską. Stanowczo protestuję przeciwko tego rodzaju manipulacjom oraz przeciwko fałszywemu informowaniu społeczeństwa w komunikacie rzecznika rządu”. Podpisał Jan Kułaj [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, w związku z zainteresowaniem tematem, nad którym dyskutowaliśmy przed chwilą, proponuję państwu już przerwę kolacyjną, jest 20 minut po godz. 18.00 prawie i o godz. 19.45 spotykamy się z powrotem na sesji wieczornej. Godzina 19.45.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jeszcze jest bardzo ważna sprawa z wyżywieniem dla nas. Proszę państwa, państwo dostali na dzisiaj taki blankiecik, który trzymam w ręku. Chodzi o to, żeby państwo zachowali te górne odcinki na jutro. Te górne odcinki upoważnią do pobrania na jutro śniadania, tylko śniadania.

[Przerwa]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozpoczynamy sesję wieczorną naszego zjazdu. Mamy nadzieję zakończyć ją o godz. 22.00, jak zazwyczaj kończymy sesje wieczorne. Bardzo proszę o zajmowanie miejsc. Im prędzej rozpoczniemy, tym prędzej skończymy. Prosimy przedstawiciela służby porządkowej do prezydium.

Wiesław Cichoń[18], numer mandatu 33001, prosimy do prezydium.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, rozpoczynamy sesję pokolacyjną. Bardzo proszę o zajęcie miejsc i wyciszenie sali.

O zabranie głosu poproszę przedstawiciela Komisji Programowej.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ DZIAŁALNOŚCI

FINANSOWEJ ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_076_19811005 – 51 minut 21 sekund]

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa przygotowała do II czytania projekt uchwały w sprawie działalności finansowej związku. Projekt ten uwzględnia poprawki, które państwo żeście wnosili po zakończeniu I czytania, w sposób możliwie najszerszy. No, oczywiście wszystkich poprawek uwzględnić nie mogliśmy ze zrozumiałych powodów, ponieważ były duże rozbieżności, jeżeli chodzi o stanowisko poszczególnych delegatów. Te warianty, które wprowadzamy, są pewnym kompromisem dla państwa.

„Rozdział 1. Składka członkowska i jej podział

§ 1. Ustala się podstawową wysokość składki członkowskiej od pracujących członków związku na poziomie 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego, z uwzględnieniem wszystkich dodatków płacowych, z wyjątkiem deputatów, nagród, zasiłków rodzinnych i rekompensat.

§ 2. Komisja zakładowa może w uzasadnionych przypadkach, za zgodą większości członków, uchwalić składkę wyższą, jednak nie więcej aniżeli 2 proc. wynagrodzenia łącznie z dodatkami jak w punkcie 1. Całość składki powyżej 1 proc. pozostaje w dyspozycji komisji zakładowej.

§ 3. Dla innych członków związku (emeryci, renciści, osoby na urlopach wychowawczych i opiekuńczych) ustala się następujące wysokości składki miesięcznej: 10 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości do 3 tys. zł, 15 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 3001–4000 zł, 20 zł przy rentach emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 4001–5000 zł, 30 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 5001–6000 tys. zł, 40 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości powyżej 6000 zł i 1 proc. renty lub emerytury, jeżeli jej wysokość przekracza średnią płacę krajową.

§ 4. Całość wpływów uzyskanych ze składek emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych pozostaje do dyspozycji komisji zakładowych”.

W tym punkcie były propozycje odmienne uregulowania sprawy wysokości składki członkowskiej w punkcie 3, to znaczy emerytów, rencistów, ponieważ były dość duże rozbieżności, były propozycje nawet od 10 zł. Komisja Programowa postanowiła, dla załatwienia tych wszystkich państwa propozycji, wprowadzić jako wariant następujący zapis, który byłby § 5:

[§ 5.] „W wyjątkowych przypadkach komisja zakładowa może podjąć uchwałę o zawieszeniu składki członkowskiej lub jej obniżeniu, na wniosek zainteresowanego członka związku”.

I w tym zapisie mamy właśnie to, czego się państwo domagaliście – żeby uwzględnić tutaj m.in. sprawy ewentualnych bezrobotnych, żeby ta składka była niższa w uzasadnionych przypadkach. Po prostu komisja zakładowa ma tą możliwość elastycznego podejścia do zagadnienia.

W paragrafie następnym, który byłby, jeżeli wejdzie ta poprawka – w § 6, jest podział składki członkowskiej. I ustala się następujący podział jednoprocentowej składki członkowskiej: 70 proc. wpływów pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej, 25 proc. wpływów zostaje przekazane do dyspozycji zarządu regionu, 5 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji KK za pośrednictwem zarządu regionu”.

Tutaj właściwie generalnie zgadzaliście się państwo z takim podziałem, tylko z tym, że były propozycje, żeby z tego 25-procentowego wpływu, który zostaje przekazany do zarządu regionu, wyodrębnić jeszcze fundusz strajkowy. Nie wpisaliśmy jednak tego i proponujemy zostawić ten wariant w takiej wersji, ponieważ ten fundusz strajkowy, jeżeli państwo będziecie chcieli sobie obliczyć, to okaże się, że on jest fikcją. Będzie się nazywało, że związek posiada fundusz strajkowy, jednakże, jeżeli rzeczywiście zajdzie potrzeba przerwania pracy, a następnie wypłaty z tego zasiłku utraconego wynagrodzenia, wówczas tych pieniędzy nie będzie. Więc żeby nie wprowadzać fikcji, proponujemy, aby w ogóle nie wspominać o funduszu strajkowym. Jeżeli zarządy regionów będą miały pewną nadwyżkę, wiadomo, że chyba nie roztrwonią ją bez potrzeby.

I w tym wariancie, w tym punkcie jeszcze proponujemy wprowadzić jeden wariant, na wniosek kolegów. I wariant miałby brzmienie: „Organizacje zakładowe w spółdzielniach inwalidów przekazują zarządowi regionu 10 proc. wpływu z 1-procentowej składki członkowskiej”. Taki sposób rozwiązania już jest w kilku regionach i przedstawiciele komisji zakładowych ze spółdzielni inwalidów uważają, że przekazanie większej kwoty po prostu rozłoży im pracę w komisjach zakładowych, że ich po prostu na to nie stać. Więc jako wariantowe proponujemy ewentualnie wprowadzić… Czyli w tym rozdziale mielibyśmy do wprowadzenia § 5, który uzupełniałby § 3 i brzmiałby: „W wyjątkowych przypadkach komisja zakładowa może podjąć uchwałę o zawieszeniu składki członkowskiej lub jej obniżeniu, na wniosek zainteresowanego członka związku”. I drugi wariant do ewentualnego wprowadzenia: „Organizacja zakładowa w spółdzielniach inwalidów przekazuje zarządowi regionu 10 proc. wpływu z 1-procentowej składki członkowskiej”. To tyle w rozdziale I.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Mam pytanie do Komisji Programowej: czy zostały jakieś zgłoszenia nieuwzględnione, zgłoszenia dotyczące tego rozdziału?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc mówię: były różne propozycje, były propozycje, żeby składka od emerytów wynosiła 10 zł, były propozycje, żeby to było 10 zł od tysiąca powyżej określonej kwoty, no były pewne sprawy w tej składce od niepracowników. Ale to po prostu wszystko proponujemy w tym wariantowym § 5 uregulować w ten sposób, że w indywidualnych wypadkach komisja zakładowa będzie mogła obniżyć lub zawiesić.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Rozumiem, że ten wpis do rozdziału I załatwia sprawę tych różnych zgłoszeń.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

I Komisja Programowa tak rozumie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę bardzo, jeżeli są jakieś zastrzeżenia do rozdziału I, oddaję państwu głos. Proszę mikrofon nr 5.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Pławiński, Region Gdańsk. Ja złożyłem taką propozycję, która tutaj nie została podana, żeby – ponieważ jest podział składek wzięty z powietrza, na zasadzie uśredniania – żeby zobowiązać władze krajowe, Komisje Krajową lub Komisję Rewizyjną, do faktycznego wyliczenia potrzeb zarządów regionów i KK i żeby to było przyjęte czasowo, do czasu faktycznego ustalenia potrzeb.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy mogę odpowiedzieć?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc proponujemy w § 4, w przepisach ogólnych zapisać, że niniejsza uchwała obowiązuje do II Krajowego Zjazdu. Czyli ponieważ II Krajowy Zjazd mamy mieć za rok, bilanse będą w przyszłym roku w czerwcu i na podstawie dotychczasowej działalności, na podstawie dokumentów, którymi wtedy będziemy dysponować, będzie możliwość uściślenia tych spraw.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Wydaje się, że sprawa jest załatwiona.

Trójka proszę.

FRANCISZEK SKURA[19]

Skura Franciszek, Region Śląsko-Dąbrowski. Zgłosiłem do Komisji Programowej, aby użyto drugiego jeszcze wariantu: o odprowadzenie 20 proc. składek – 15 proc. do regionu i 5 proc. do zarządu KK. Nie zostało to uwzględnione. Nie chcę tutaj przytaczać, ale zakłady powyżej od 1,5 do około 2 tys. pracowników mające członków, przy składce 30-procentowej pojadą na styk – nie zostanie nawet na zasiłki bezzwrotne, czyli na zapomogi dla pracowników.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Co na to Komisja Programowa?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Były również propozycje odprowadzania 40 proc. składki do zarządu regionu. W tej chwili my musimy tą jakąś sprawę ujednolicić w skali związku i spróbować to wypośrodkować. Poza tym, zgodnie również z zapisem w rozdziale IV, § 14, zarządy regionów zobowiązane są do refundacji zasiłków statutowych w przypadku udokumentowanego przez komisję zakładową braku środków do ich wypłacania. A więc tutaj tego niebezpieczeństwa nie ma, bo jeżeli rzeczywiście zdarzy się, że komisja zakładowa nie będzie w stanie wypłacić tego zasiłku, to zarząd regionu ma obowiązek refundacji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Znaczy to, że Komisja Programowa proponuje nie wprowadzać wariantowości tutaj, tak?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Tak, w tej chwili proponuje komisja, żeby właśnie ten podział odbywał się na zasadzie takiej wypośrodkowanej, to znaczy 30 proc., 25, 5, ponieważ były propozycje nawet 40 proc. do zarządu regionu i w niektórych zarządach regionu tak się w tej chwili odprowadza.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę, dwunastka.

EDWARD TOMASIK

Tomasik, 23006. Proszę państwa, ja zgłaszałem pisemnie, że podział według uposażeń rencistów i emerytów jest nonsensem. Jak my będziemy emerytów i rencistów legitymować? Według jakiego dokumentu mamy ich legitymować, żeby określić wielkość składki? To jest pierwsza rzecz. To jest absolutny nonsens.

Druga rzecz. Nie określiliśmy sprawy związanej z osobami znajdującymi się na urlopach bezpłatnych i zasiłkach wychowawczych. Dalej się określa to w ten sposób, że mają te osoby wpłacać składki. Jest to niedopuszczalne. Dziękuję.

[Delegaci podnoszą mandaty].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Pańska wypowiedź nie zyskała jednakże uznania sali.

Jedynka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chodzi mi o sankcje wobec tych komisji zakładowych, które nie będą odprowadzały tych 30 proc. składek do zarządu regionu. Nie zostało to uwzględnione. Uważam, że powinno to być zaznaczone w tej uchwale o działalności finansowej.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy pan zgłaszał takie zastrzeżenie?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Zgłaszałem, zgłaszałem na piśmie…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Co na to Komisja Programowa?

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 43, s. 107:

Przewodniczący Komisji Programowej uważa to za niecelowe, gdyż KZ powinny czuć się odpowiedzialne za swoje finanse].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_076_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_077_19811005]

ALEKSANDER ANIOŁCZYK

Aleksander Aniołczyk, Ziemia Łódzka. Ja brałem udział w zespole II, który opracowywał materiały do spraw finansowych naszego programu. W związku z tym, że nie ma żadnych dokładnych danych, aby opracować stricte dochodów pieniężnych, zaproponowaliśmy 3 warianty odprowadzenia do regionów: 30 proc., 25 proc. i 20 proc., przy czym w każdym z tych wariantów było 5 proc. dla KK, i z prośbą o przegłosowanie tego przez zjazd. I ja się pytam, dlaczego to nie zostało dokonane [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Rozumiem, że Komisja Programowa będzie musiała w punkcie…

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

W § 5 wprowadzimy, jeżeli państwo sobie tego życzycie, po prostu warianty i przegłosujemy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Tak jest. Dziękuję bardzo.

Dwójka, proszę.

ANDRZEJ PIESIAK

Piesiak, Jelenia Góra. Proszę państwa, ponieważ delegaci nie bardzo kontrolują to, co się teraz dzieje, ja mam konkretną propozycję, żeby wnioski, które wpłynęły na piśmie, potraktować jako uwagi albo poprawki, żeby Komisja Programowa to zebrała i żeby na jutro rano przygotować gotowy tekst z wariantami. Dlatego że w ten sposób nie będziemy głosowali, bo to są zbyt ważne sprawy.

I druga sprawa: uważam potraktowanie sprawy generalnie funduszu strajkowego, tak jak pan to przedstawił, za karygodne. Dlatego że uważam, że związek, jeżeli chodzi o strajk, jeżeli kiedyś zaistnieje konieczność, powinien wreszcie skończyć z tym, że będzie czekał na garnuszek państwowy. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Otrzymałem w tej chwili wniosek formalny od pana Włodzimierza Boguckiego z Ziemi Łódzkiej: „Wnoszę o przerwanie dyskusji i zobowiązanie Komisji Programowej do wariantowego przygotowania projektu uchwały. Dotychczasowe postępowanie jest niedopuszczalne, zwłaszcza że delegaci są już bardzo zmęczeni”.

Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi. Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Skoro delegaci z Ziemi Łódzkiej chcą pracować za Komisję Wniosków i Uchwał – bo zawsze mają jakieś kontrpropozycje – i jeśli chcą pracować za zespół programowy, to niech wreszcie raz przedstawią jeden wniosek, który będzie przyjęty przez nas. To jest niedopuszczalne, żeby każdy wniosek załamywać [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu. Tym niemniej zobowiązany jestem poddać wniosek pana Boguckiego pod głosowanie.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy Komisja programowa może jeszcze coś…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, tych wniosków, tych propozycji, wpłynęła cała masa. Wszystkich przecież nie można w takiej sprawie, jak uchwała programowa, przedstawić. To jest sprawa wypośrodkowania. Jeżeli państwo chcecie, jutro będziemy w tym samym miejscu. Komisja Programowa nie ruszy nawet krok do przodu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poddaję wniosek kolegi Boguckiego pod głosowanie. Kto jest za zaprzestaniem dyskusji na temat uchwały i za zobowiązaniem Komisji Programowej do wariantowego jej rozpracowania? Dziękuję. Kto jest przeciwny temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Będziemy musieli policzyć.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głosujemy jeszcze raz. Kto jest za wnioskiem o zaprzestanie dyskusji i zobowiązanie Komisji Programowej do wariantowego przygotowania projektu uchwały? Kto jest za tym wnioskiem, mandat do góry.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Przepraszam, teraz jest więcej rąk w górze, tak że już nie potrzeba liczyć. Nie potrzeba już teraz. Teraz może ilu jest przeciw, jeszcze zobaczymy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest przeciw wnioskowi?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Tak że większość delegatów jest za tym wnioskiem jednak.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wobec tego przerywamy dyskusję nad projektem.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy Komisja Programowa może coś jeszcze?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, w tej chwili zgłosiliście konkretne propozycje. My możemy już w tej chwili, tak jak tutaj koledzy z Łodzi proponowali, przegłosować kolejne warianty, te 80, 75 i 70. I jaki problem? To można przecież te sprawy od ręki załatwiać [oklaski]. Dlaczego wy państwo blokujecie sprawę? No, posuwajmy się naprzód, mamy przecież tak cholernie mało czasu. Przepraszam bardzo! Naprawdę to jest… Mamy następne propozycje w następnych rozdziałach i co? Rozejdziemy się dzisiaj i jutro zmarnujemy znowu cały czas do obiadu nad tą dyskusją?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Czy delegaci przyjmują taką propozycję Komisji Programowej. Proszę mandatami pokazać mi, czy jesteście państwo za tym [większość podnosi mandaty]. Dziękuję bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc, proszę państwa, wracamy w takim razie do tej kontrowersyjnej dyskusji, która nam prawie nie rozbiła znowu zjazdu. Przynajmniej na dzisiaj.

Więc sprawa ustalenia podziału składki członkowskiej pomiędzy zarząd regionu, Komisję Krajową i komisję zakładową. Mamy w tej chwili trzy warianty. Pierwszy wariant to ten, który zaproponowała Komisja Programowa: 70 proc., 25 i 5. Drugi wariant to jest wariant, który został zgłoszony w tej chwili z sali – 80 proc., 15 i 5. I trzeci wariant, który również został zgłoszony z sali: 75 proc., 20 i 5. Proszę przewodniczącego o przegłosowanie poszczególnych wariantów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy państwo pamiętacie, jakie są warianty? Ja powtórzę te warianty. Powtórzę warianty przedstawione przez Komisję Programową, państwo będziecie sobie uprzejmi zapisać, żeby było wiadomo, o co chodzi.

Pierwszy wariant jest zgodny z zapisem w projekcie uchwały i dotyczy odprowadzania… To znaczy 70 proc. wpływu pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej, 25 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji zarządu regionu i 5 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji KK za pośrednictwem zarządu regionu. Czyli mamy układ 70, 25 i 5.

W drugim wariancie odpowiednio – 80 proc. wpływów zostaje w komisji zakładowej, do zarządu regionu – 15 proc. i do KK – 5 proc.

W wariancie trzecim w komisji zakładowej zostaje 75 proc. wpływów, do regionu odprowadzamy 20 proc. i do KK pozostaje 5 proc.

Czy państwo macie jeszcze jakieś warianty? Nie ma, wobec tego głosujemy.

Proszę Komisję Skrutacyjną o liczenie, bo mamy 3 warianty. Kto jest za wariantem 1 w układzie 70, 25, 5? Bardzo proszę państwa o zachowanie spokoju.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 36, drugi – 15, trzeci – 15, czwarty – nie ma, piąty – 9, szósty – 7, siódmy – 30, ósmy – 1, sektor czwarty – 28, dziewiąty – 0, dziesiąty – 0, jedenasty – 25. Dwunasty sektor? Proszę sektor dwunasty – 18, trzynasty – 29, czternasty – 9, piętnasty – 17, szesnasty – 4, siedemnasty – 5. Osiemnasty? Proszę sektor osiemnasty – 1 głos.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto jest z państwa za wariantem 2 w układzie 80, 15, 5?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 11, drugi – 4, trzeci – 6, czwarty – 4, piąty – 18, szósty – 17, siódmy – 0, ósmy – 6, dziewiąty – 45, dziesiąty – 38, jedenasty – 13, dwunasty – 14, trzynasty – 22, czternasty – 16, piętnasty – 4, szesnasty – 18, siedemnasty – 1, osiemnasty – 17.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, kto jest z państwa za wariantem 3 w układzie 75 proc., 20 proc. i 5 proc.?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 7, drugi – 11, trzeci – 9, czwarty – 14, piąty – 8, szósty – 12, siódmy – nie ma, to chwileczkę, ósmy – 26, dziewiąty – 0, dziesiąty – 0, jedenasty – 4, dwunasty – 7, sektor siódmy… sektor siódmy – 14, trzynasty – 4, czternasty – 0, piętnasty – 8, szesnasty – 11, siedemnasty – 14 i osiemnasty – 9. Tak.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dla formalności jeszcze zapytam się: kto się wstrzymał?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor siódmy ile było? 14, tak.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Jest kilka głosów wstrzymujących się.

Proszę państwa, ponieważ będzie rozrzut głosów, proponuję następujący tryb postępowania: wariant, który uzyska najmniejszą liczbę głosów, odpada i głosujemy ponownie na dwa pozostałe warianty [oklaski]. Bardzo prosimy o spokój.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wyniki. Za wariantem I, to jest 70 proc., 25 i 5 proc., głosowało 249 delegatów. Za wariantem II, to jest 80 proc., 15 proc. i 5 proc., głosowało 254 delegatów, i za wariantem III: 75, 20 i 5 proc. – 158 delegatów. Największą liczbę głosów delegaci oddali na wariant II, to jest 80, 15 i 5 [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mamy więc do wyboru dwa warianty skrajne: wariant I i wariant II. Pytam się państwa: kto jest z państwa za przyjęciem wariantu I w układzie 70, 25 i 5 proc., proszę podnieść mandaty w górę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 39, drugi – 22, trzeci – 22, czwarty – 38, piąty – 9, szósty – 21, siódmy – 34, ósmy – 15, dziewiąty – …

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Sektor dziewiąty, proszę. Mikrofon nr 3, proszę. Mikrofon nr 3, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Panie przewodniczący, ja nie rozumiem, co się tu dzieje. Zjazd uchwalił przegłosowanie trzech wariantów. Najwięcej uzyskał wariant II i jakim prawem pan dowolnie sobie narzuca głosowanie jeszcze raz. To jest zupełnie niezrozumiałe i w ogóle niedopuszczalne [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wyjaśniam panu, wyjaśniam – różnica między wariantem I a II jest zaledwie o 5 głosów. Wariant III, który odpadł, niósł za sobą wartość 158 głosów. Rozkład tych 158 głosów może diametralnie zmienić sytuację, a my mamy przyjmować decyzję większością głosów. Wszystkich! [oklaski].

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tylko proszę zważyć, że to ma być zwykła większość, jak mówi statut, a nie bezwzględna.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Zwykła większość – a nie zwykła jedna trzecia. Bardzo proszę sektor dziewiąty o podanie ilości głosów [głosy z sektora 9: nie podajemy nic, nie głosujemy!].

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor dziewiąty – 0, dziesiąty – 0, jedenasty – 26, dwunasty – 18, trzynasty – 26, czternasty – 11, piętnasty – 24, szesnasty – 10, siedemnasty – 5, osiemnasty – 2.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto jest za wariantem II w układzie 80, 15 i 5 proc.?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Prezydium, proszę głosować.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo prosimy państwa o spokój.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 25, drugi – 8, trzeci – 10, czwarty – 8, piąty – 25, szósty – 19, siódmy – 4, ósmy – 19, dziewiąty – 50, dziesiąty – 38, jedenasty – 14, dwunasty – 23, trzynasty – 23, czternasty – 16, piętnasty – 8, szesnasty – 19, siedemnasty – 15 i osiemnasty – 22 głosy.

Podaję wyniki głosowania. Za wariantem I – 70 proc. komisja zakładowa, 25 – region i 5 – KKP głosowało 322 delegatów. Za wariantem II – 80 proc. komisja, 15 zarząd regionu i 5 KK – głosowało 346 delegatów. A więc przechodzi wariant II [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy Komisja Programowa ma coś jeszcze na temat rozdziału I?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Sprawę ewentualnego wprowadzenia dwóch paragrafów – § 5 i paragrafu, który byłby ewentualnie 7.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę o ciszę. Nie skończyliśmy jeszcze. Bardzo proszę o spokój. Pozwólcie państwo mówić kolegom,

Proszę, dziewiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja uważam, że w punkcie 6 trzeba by wykreślić 1 proc., względnie tak – 1 proc. od 7000 zł, a nie od żadnej średniej. To jest § 3 pkt 6. 1 proc. renty lub emerytury, jeżeli wysokość przekracza średnią płacę w kraju. Konkretnie podać powyżej 7000 zł.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy można?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę, proszę.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ten zapis jest sformułowany w taki sposób, ponieważ jest korzystniejszy. W przyszłym roku średnia płaca może wynosić 10 000 zł. Dlatego wprowadziliśmy jednak średnią. Powinniśmy w aktualnej sytuacji operować jak najczęściej tym pojęciem: średnia płaca krajowa.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Szóstka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja przepraszam bardzo, na pół minuty chciałbym wrócić do przegłosowanego już tematu. Uważam, że wszyscy delegaci po prostu wykolegowali się i niech się zastanowią wszyscy, w jaki sposób połowa zakładów pracy zrzeszonych w naszym związku i połowa członków pracujących w zakładach do 300–500 osób, w jaki sposób komisje zakładowe będą płaciły zwiększone wypłaty, jak już mają trudności i zwracają się o pożyczki do zarządów regionu [oklaski].

Proponuję i stawiam wniosek, żeby po prostu – nie wiem, czy przez głosowanie, czy przez aklamację – żeby obydwie strony były zadowolone, ze względu na to, że jest różnica 20 głosów, przyjąć ten środkowy wariant.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam, rzecz została przegłosowana i do tego już nie wracamy.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ale jest kompletną bzdurą…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kolega chyba się pomylił, nie zrozumiał sprawy.

Proszę, siódemka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, skoro najniższa płaca dla pracowników w regionie ma być 4000 zł, więc z trybuny zjazdowej proponowałem, żeby do tej sumy członkowie naszego związku płacili symboliczną złotówkę. I prosiłbym o to, żeby przynajmniej do 3000 zł nie płacili składek, bo to przecież jakoś nie tak w stosunku do tych, co tak bardzo mało zarabiają. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Co na to Komisja Programowa?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, my jednak musimy patrzeć realnie na sprawę, nie możemy ulegać emocjom, tak jak w tej chwili ulegamy. My w tej chwili mamy jedyne źródło naszego dochodu – tą 1-procentową składkę członkowską. My budujemy rozległe programy, uchwaliliśmy tutaj kilkadziesiąt uchwał, te uchwały trzeba będzie realizować, musimy ten związek stworzyć, musimy go zbudować, zorganizować. I z czego wy państwo chcecie? Chcecie, żeby wszystko zostało w komisjach zakładowych? Chcecie, żeby renciści i emeryci nie płacili, chcecie, żeby ludzie poniżej średniej krajowej nie płacili. Więc skąd mają być te pieniądze! Zastanówcie się przez chwilę [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kolega z dwójki zrezygnował. Piątka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, chciałem wrócić generalnie do zasady głosowania tego typu wniosków. Uważam, że nasz związek nazywa się „Solidarnością” nie bez kozery i powinniśmy utrzymywać jakąś jedność.

Proszę państwa, jeżeli przegłosujemy wniosek przy niepełnej sali większością 20 głosów, to coś w tym jest nie w porządku. Uważam, że powinniśmy pracować tak długo, dopóki jakiś wniosek nie otrzyma rzeczywistej większości wyraźnej [oklaski]. Proszę państwa, jest to doświadczenie takich wielkich zgromadzeń, jak np. sobory, gdzie tak długo się pracuje, że na 2 tys. biskupów jest 50 przeciw, a reszta jest za. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Dwójka, proszę.

RYSZARD KALINOWSKI

Proszę państwa, według zasady, jaką się mówi, że – Ryszard Kalinowski, Elbląg – że nic bez nas o nas, ja bym chciał tu się zapytać Komisji Programowej: Czy na temat rent i emerytur była robiona konsultacja z tą sekcją rencistów i emerytów?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Nie, nie było takiej konsultacji robionej.

RYSZARD KALINOWSKI

No to dlaczego my decydujemy za nich?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Jakoś zadecydować trzeba.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dwunastka, proszę.

KRZYSZTOF SZEGLOWSKI

Proszę państwa, nie tak dawno – Szeglowski, Słupsk – mówiłem, żebyśmy nie popełniali błędu, który popełnili nasi rządzący tym krajem. Rządźmy się tak i gospodarujmy się tak, żebyśmy się mogli gospodarzyć. W tej chwili regiony skupiające powyżej 300–500 tys. z 15 proc. utrzymają swoją działalność, regiony poniżej 100 tys. członków będą, niestety, proszę państwa, zmuszone brać za wszystkie usługi opłaty. Czy chcecie mieć taki związek? Czy chcecie, żeby nam związkowcy zaczęli strajkować, żeby zrezygnowali z takiego związku, którego nie będzie stać na nic? A gdzie strajk, gdzie trudne momenty? Zrozumcie ludzie, będziemy jechali w małych regionach na styk. Duże molochy, półtora miliona ludzi – przeliczcie, ile to dla nich jest 15 proc., a ile to jest przy 60–70 tys.? Jak my się mamy rządzić? [oklaski]. Nie rządźcie się za nas.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Trójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja rozumiem, to, co się dzieje, to by można było przyrównać do jakiegoś koncertu życzeń. Dlaczego? Bo poklask zyskuje ten, co tutaj podaje, żeby mniej odprowadzać, więcej zostawiać na dołach. Mnie osobiście wydaje się i taki złożyłem wniosek, że powinno się dokonać pierwotnie pełnego rozeznania, jakie będą potrzebne fundusze, żeby to minimum zaspokoić. My nie możemy dopuścić do tego, aby sparaliżować działalność „Solidarności” od góry, jak również od dołu. Wydaje mi się, że to, co tutaj robimy, to robimy bez pierwotnego rozeznania i dlatego są różne propozycje i dlatego aż tyle tutaj jest zdań różnych.

Dlatego proponuję, aby ta sprawa była w pełni rozeznana i dopiero wtedy wystąpić już z konkretną propozycją, która będzie nas wszystkich wiązała. I będzie obowiązująca. Również uważam, że środki pozostające na dołach wcale nie są takie wysokie, że są zakłady, które borykają się z poważnymi trudnościami i trzeba ich dofinansować. Dlatego mam taką propozycję, aby te głosy, które tutaj przemawiały, żeby działaczy związkowych w zakładowych komisjach związkowych opłacać ze składek związkowych, aby się tutaj zastanowić nad tym i nie być aż takim nadgorliwym, bo nam braknie pieniędzy na niezbędne nasze potrzeby dla działalności związkowej. Skoro istnieje ustawa, że działacze związkowi mogą być płaceni średnią…

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

Jakoś rozładować tę sytuację. Bardzo proszę, trójka. Trójka zrezygnowała. Jedenastkę proszę. Mikrofon nr 11.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja chciałbym państwu zadać tutaj dwa pytania. Jeżeli przyjechaliśmy na zjazd i przegłosowaliśmy tutaj jedną sumę, dwa pytania mam mianowicie takie. Pierwsze – czy wpłata sum teraz 15 proc. z zarządu regionu będzie od dnia dzisiejszego się liczyła? Czy zakłady, które generalnie około 40 proc. w Polsce nie płaciły dotychczas, wpłacą 30 i 15 proc.? Czy zjazd zobowiązuje się wszystkim, poprzez zarząd regionu, oddać sumę komisjom zakładowym, które wpłaciły dotychczas 30 proc., bo generalnie tak sprawa była?

Jeżeli my uważamy, że te wszystkie sprawy my naraz rozwiążemy, zaniżając generalnie o połowę sumy – gdzie i tak są bardzo duże wydatki w pierwszej fazie na same teleksy, na same informacje – głosujemy tu różne uchwały, załatwiamy wszystkie sprawy, które mają iść w kierunku dobrobytu tego związku, a później tylko partykularnym własnym interesem załatwiamy sprawę, byle dać mniej, a nie ma się czym rządzić, to panowie my daleko tutaj nie dojedziemy absolutnie, to nasza gospodarka w związku będzie tak samo wyglądała jak przedtem, że będziemy liczyć, że ktoś nam da, pożyczymy z zagranicy, a cały czas będziemy na długach. I proponuję państwu tylko rozważyć dokładnie to, co zapytałem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Jedynka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, złożyłem dwa wnioski formalne o uporządkowanie dyskusji. A mianowicie zwracam uwagę szanownemu zjazdowi, że jesteśmy związkiem federacyjnym, a więc komisje zakładowe i regiony zachowują pełną autonomię. W związku z tym zjazd może tylko dyskutować sprawy na poziomie i wysokości zjazdu krajowego, Komisji Krajowej. A więc można tylko dyskutować, ile regiony odprowadzają do KK procent: 5, 10, 50 – pierwsza sprawa.

Druga sprawa – oczywiście zasiłki statutowe, bo się to nazywają statutowe.

Trzecia sprawa – płace KK.

Czwarta sprawa – ewentualnie składki emerytów i rencistów.

I to uporządkuje dyskusję. Jeżeli państwo przyjmiecie – dyskutujemy całość, to dyskutujemy całość. Jeżeli państwo przyjmiecie, że tylko sprawy krajowe, natychmiast to uporządkuje dyskusję, a jednocześnie będziemy w pełni autonomiczni, zachowamy autonomiczność regionów i komisji zakładowych, którzy sobie o tych sprawach sami tam zadecydują. Dziękuję [oklaski].

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy Komisja Programowa może?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc muszę mojego kolegę wyprowadzić z błędu. My na I turze obrad wprowadziliśmy do paragrafu 40 naszego statutu poprawkę, która brzmi: „Wysokość składek członkowskich oraz zasady podziału kwot uzyskanych z tych składek pomiędzy organizacje zakładowe (międzyzakładowe) a regionalne uchwala zjazd delegatów”. My to tutaj musimy uchwalić. I tu nie możemy dyskutować, czy zostawimy to regionom, czy nie. Będziemy ewentualnie dyskutować, czy wynagrodzenie, ten temat podejmować czy zostawić – to możemy, natomiast składki musimy ustalić.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Dwunastka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mówię w imieniu władz. Mam taką propozycję, żeby na KKP przekazywać po 5 proc., resztę pozostawić do dyspozycji regionów i komisji zakładowych, dlatego że muszą sami się gospodarzyć i wiedzą najlepiej, co im trzeba, a co nie. Natomiast proponuję ustalić jednakowe zasiłki statutowe, żeby nie było tak, że jak ktoś z innego regionu kogoś spotka, to powie: u was tak, a u nas inaczej. I będzie powód do jakichś dociekań. To bym tylko ustalił. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Otrzymałem wniosek formalny od pana Ryszarda Słowika: „Wnoszę o zamknięcie dyskusji nad przegłosowaną już decyzją”. Czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwnie? Czwórka, proszę.

TADEUSZ SYRYJCZYK

Ja się chciałem wypowiedzieć przeciwnie, dlatego że faktycznie stąd wyjedziemy tak, że jest dokładnie fifty-fifty, choć może jutro rano byłby wynik głosowania przeciwny. Dlatego dyskusja powinna być kontynuowana i ponadto chciałem jeszcze, jeżeli można, powiedzieć jedną sprawę. Mianowicie faktem jest, że decyzja…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo przepraszam, ja panu udzielę głosu w normalnej kolejności, a w tej chwili przegłosujemy ten wniosek formalny.

Kto jest za zamknięciem dyskusji, mandat w górę. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwko zamknięciu dyskusji? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o ocenę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała przeciwko zamknięciu dyskusji.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czwórka ma głos.

TADEUSZ SYRYJCZYK

Proszę państwa, moja ocena sytuacji jest następująca. Jest faktem, że na poprzedniej turze zjazdu dokonaliśmy zmiany statutu, w wyniku której scentralizowaliśmy decyzję o podziale składek między komisje zakładowe a zarządy regionów. Dzisiaj widać, że była to decyzja błędna. Dlatego że fifty-fifty podzieliliśmy się w tej sprawie. Wynika to z wielkości regionów, o czym była mowa, i z poczucia federacyjności, o czym przed chwilą kolega mówił.

Sądzę, że jest wyjście z tej sprawy. Wydaje mi się, że jako najwyższa władza związku możemy podjąć uchwałę, która określi sztywno: dla KK składka żeby była jednolita, natomiast podział składki pomiędzy zarząd regionu a komisje zakładowe określi w widełkach od–do, delegując to uprawnienie walnym zebraniom delegatów. Nie sądzę, żeby było to naruszenie statutu. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę, szóstka.

JERZY MODRZEJEWSKI

Jerzy Modrzejewski, mandat 10005, Jelenia Góra. Proszę koleżeństwa, walne zebranie delegatów w Jeleniej Górze podjęło uchwałę i od roku praktycznie płacimy 20 proc. tylko dla zarządu regionu. Mamy w tej chwili na koncie około 7 mln. Rzecz w tym, że płacimy naszemu przewodniczącemu tylko 11 tys., a nie 18.

Druga sprawa – zatwierdziliśmy w statucie jedną podstawową sprawę, że zarządy, czyli związek, może prowadzić działalność gospodarczą. Wobec tego przestańmy doić zakłady pracy, które mają ciężko. Pomyślmy sami w zarządach, w jaki sposób zdobyć pieniądze. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Mikrofon nr 5.

ANDRZEJ KOZICKI

Proszę państwa, chciałbym przede wszystkim zwrócić uwagę prezydium zjazdu – uwagę, która zresztą już była zwracana na I turze zjazdu – że niedopuszczalne jest jednoczesne głosowanie trzech wariantów. Na skutek tego doszło do tak silnego podzielenia opinii. Gdyby były głosowane tylko po dwa skrajne, wówczas szybciej uzyskalibyśmy właściwy wynik. To jest pierwsza sprawa.

Druga sprawa. Popieram wniosek o prowadzenie działalności gospodarczej, co przede wszystkim odbije się na członkach związku w ten sposób, że prawdopodobnie wszystkie zarządy, które dotychczas bezpłatnie rozprowadzały wszelkie informacje drukowane, będą brały za to pieniądz. Być może będzie to nawet dość ciężki pieniądz dla zarządu, ale może być trudny do wyegzekwowania od naszych członków, którzy mogą się czuć w jakiś sposób wzburzeni. To tyle.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Piątka, proszę. Piątka była. Siódemka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym postawić wniosek, ponieważ ta część sali, która głosowała za wariantem dającym więcej pieniędzy dla zarządu regionu, motywowała to tym, że zarząd potrzebuje pieniądze na refundowanie zasiłków statutowych dla małych komisji zakładowych. W związku z tym proponuję wprowadzenie 10 proc. na fundusz refundacyjny. Chodzi o to, że zarządy regionów prowadzą niechlujną politykę finansową i w związku z tym lawirują, sobie odbierają, dobierają, a tak będzie sztywna granica – 10 proc. dla małych komisji zakładowych i będzie wiadomo, że te pieniądze są dla nich. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Siódemka, proszę. Była. Dziesiątka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, nie zabierałem wam dotąd ani minuty czasu. Jestem przedstawicielem oddziału. Zakłady pracy liczą tam od 50–800 osób i nie wytrzymają opłaty za zasiłki [fragment niesłyszalny] zasiłki statutowe, sanatoria. Muszą być refundowane. Poza tym zwróćmy uwagę, że mówiliśmy tutaj wielokrotnie o konieczności silnej i szybko reagującej propagandy, choć nie lubię tego słowa. O wielkiej informacji. Uważam, że wariant, który przeszedł, odbiera możliwość silnego szybkiego oddziaływania.

Chcę jeszcze zwrócić uwagę na pewną skrajność. Głosowaliśmy tutaj również za tym, że związki mają własne środki masowego przekazu. Chcieliśmy mieć własną telewizję. Proszę państwa, za te 20 proc. czy 15 proc. w oddziałach?

Chcę zwrócić jeszcze uwagę, że wydaje mi się, że okazaliśmy się tutaj niesolidarni. Jestem za tym, by pozostać przy 70, 25 i 5 proc. Uwierzmy komisjom rewizyjnym, że zaprowadzą ład w regionach. Uwierzmy sami sobie po prostu. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, przede wszystkim musimy sobie zdać sprawę, że ta uchwała, którą przegłosowaliśmy, należy chyba do najbardziej nierozsądnych na tym zjeździe, ponieważ nie była podparta żadną analizą ekonomiczną, chociażby prostym tylko wyliczeniem kosztów. A uwzględnić to trzeba w kilku płaszczyznach, a mianowicie, że są regiony, gdzie zarobek średni jest wysoki, są regiony, gdzie ten zarobek jest bardzo niski. Przypuśćmy, w Regionie Wielkopolska kształtuje się średnia składka związkowa tylko 60 zł. Jeżeli teraz podwyższymy odprowadzanie do KKP i oprócz tego obniżymy wpływ do zarządu regionu, tym samym znaczna część działalności zarządu regionu musi upaść. Nie wiadomo, co ucierpi – może będzie to kosztem oddziałów czy delegatur. W każdym razie nie widzę innego wyjścia, jak uchylić tą uchwałę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę, ósemka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, myśmy nie zwrócili uwagi na jedną sprawę, głosując te warianty, że dopływ środków finansowych do KK – jeśli będziemy odprowadzali 5 proc. do KK – to będzie około 30 mln zł miesięcznie, czyli 10 razy więcej niż obecnie. Oznacza to znaczne wzmocnienie finansowe KK, a znaczne osłabienie sytuacji finansowej w regionach, gdzie przecież ponosimy znaczne koszty związane z informacją i propagandą, adaptacją obiektów itd. Oznacza to kompletne rozbicie związku w regionach. Dlatego uważam, że należy jeszcze raz się nad tą sprawą zastanowić, przede wszystkim pod kątem zmniejszenia wysokości składek odprowadzanych do KK i zwiększenia kwoty pozostającej w zarządzie regionu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę, dwójka. Przepraszam, jedynka ma głos.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja odczuwam, że nie jestem na zjeździe, a na sejmiku szlacheckim, bo tylko tak można to robić. Przecież każdy z nas wypowiada się czy za tym wariantem, czy za tym, i swoją wolę można wypowiedzieć w głosowaniu. Już siedzimy tu 10. dzień. Jak długo ci panowie będą gadulstwem nas zagadywać? Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja chciałem zwrócić uwagę przewodniczącemu Komisji Programowej, który referował temat V, że w statucie jest powiedziane zasady podziału kwot, a niekoniecznie jest powiedziane, że procent podziału kwot, a zasada to nie znaczy, że musimy tu tą wysokość ustalać. Uważam, że po tej dyskusji widać chyba wyraźnie, że małe regiony na pewno potrzebują większy procent, duże – mniejszy.

Dlatego proponuję, za propozycją pana Syryjczyka, żeby ustalić zasadę, iż walne zebranie delegatów regionu mają prawo uchwalić, iż komisje zakładowe odprowadzają do zakładu np. od 20–40 proc. składek. I wtedy walne zebrania delegatów sobie to uchwalą i nie będzie tu nic z góry narzucane. I proponuję ten przegłosowany już 20-procentowy odpływ potraktować jako jedną z granic i ustalić teraz drugą i pozostawić do wyboru zarządom regionów czy też walnym zebraniom. I wyjdziemy z impasu. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, przypominam, że te państwa wypowiedzi traktujemy jako głos w dyskusji, natomiast nie są to wnioski.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy Komisja Programowa może?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ponieważ tutaj rzeczywiście bardzo żeśmy się rozdyskutowali na ten temat. Zdania są mocno podzielone, niewielką większością głosów, wobec tego wydaje mi się, że propozycja kolegi Syryjczyka byłaby tutaj pewnym rozwiązaniem i chyba nienaruszającym statutu. I proponuje się, tutaj kolega Syryjczyk przedstawił, żeby tą 1-procentową składkę podzielić w sposób następujący: 70–80 proc. wpływu pozostaje w komisji zakładowej, 15–25 wpływu przekazywana jest do dyspozycji zarządu regionu, przy czym konkretny podział ustala walne zebranie delegatów regionu, a 5 proc. wpływu – do KK za pośrednictwem zarządu regionu.

Taką propozycję wniósł kolega Syryjczyk i jeżeli można by to potraktować jako wniosek formalny, to ja to składam do przewodniczącego.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi? Proszę bardzo, udzielam głos.

BENEDYKT NOWAK

Przepraszam, takie postawienie sprawy spowoduje to, że regiony niektóre zaczną się rozpadać.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę to uzasadnić.

BENEDYKT NOWAK

Przykładowo, sąsiadujący ma 80 proc. odprowadzane, o miedzę – ma 70 proc. Spowoduje to, że komisje zakładowe zaczną się przepisywać do regionów, gdzie będą mniej odprowadzały [szum na sali].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Wobec tego jestem zobowiązany wniosek przedstawiony przez Komisję Programową przegłosować. Kto jest z państwa za przyjęciem… Proszę państwa, obowiązują nas reguły gry pewne… [głos na sali – nieczytelny].

Bardzo proszę o spokój. Jest faktem dokonanym przegłosowanie wersji, którą państwo żeście przyjęli. Wobec tego muszę zapytać delegatów, czy odwołują podjętą już przez siebie decyzję. Kto jest za odwołaniem przyjętej uchwały? Mandaty w górę podnoszą delegaci, którzy chcą odwołać przyjętą uchwałę. Dziękuję. Kto jest przeciwny odwoływaniu? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Czy Komisja Skrutacyjna może wydać werdykt? Komisja Skrutacyjna może wydać werdykt?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Ze względu na to, że to jest ważna sprawa, musimy liczyć głosy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, chwilę spokoju. Liczyć to liczyć, policzymy. Spokojnie, panie Boże bez cudów, tu idzie o pieniądze. Bardzo proszę, kto jest za projektem… Proszę państwa, proszę o spokój.

Kto jest za tym, aby odwołać podjętą decyzję przegłosowanego wariantu II, proszę o podniesienie mandatów. Kolegów w sektorach proszę o zliczenie głosów [szum na sali].

Proszę państwa, dogadać się możemy tylko w jeden sposób: kiedy jeden, a reszta słucha. W przeciwnym wypadku po prostu będzie to rzeczywiście sejmik szlachecki. Proszę państwa o spokój.

Czy Komisja Skrutacyjna może przystąpić do zliczania głosów?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 26, drugi – 20, trzeci – 25, czwarty – 33, piąty – 15, szósty – 23, siódmy – 35, ósmy – 15, dziewiąty – 0, dziesiąty – 6, jedenasty – 25, dwunasty – 13, trzynasty – 31, czternasty – 11, piętnasty – 16, szesnasty – 16, siedemnasty – 14 i osiemnasty – 6.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest przeciw odwołaniu poprzedniego głosowania? Proszę kolegów w sektorach o zliczanie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 10, drugi – 7, trzeci – 9, czwarty – 6, piąty – 14, szósty – 10, siódmy – 6, ósmy – 18, dziewiąty – 9, sektor dziewiąty – strajkuje, dziesiąty, sektor dziesiąty – 10? Sektor jedenasty – 7, dwunasty – 19, trzynasty – 11, czternasty – 7, piętnasty – 5, szesnasty – 11, siedemnasty – 3, osiemnasty – 10.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto się wstrzymał – ale to tylko tytułem orientacji – bardzo proszę o podniesienie mandatów.

Dziękuję i proszę Komisję Skrutacyjną o ogłoszenie werdyktu. Państwa jeszcze raz serdecznie proszę o zachowanie spokoju. Pozwólcie państwo sobie obradować, a nam – prowadzić zjazd.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Za odwołaniem poprzednich wyników głosowania głosowało 330 delegatów, przeciwko – 153.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Nie ma decyzji.

Proszę państwa, mam następującą propozycję, którą proszę, żebyście państwo mi pomogli przyjąć. Mianowicie do głosu w tej chwili zapisane są następujące sektory: 3, 11, 4, 5, 1 i 7 i na tym zamykamy listę. W związku z tym mikrofon nr 3.

ANDRZEJ KOWALSKI

Andrzej Kowalski, Region Śląsko-Dąbrowski. Proszę państwa, sposób prowadzenia obrad dzisiejszych przez prezydium jest, no przynajmniej, karygodny. Ja chciałem zwrócić uwagę, że my wcale nie musieliśmy odwoływać czy unieważniać poprzednią uchwałę. A intencja tego, co zaproponowała Komisja Programowa, była taka, żeby w pewien sposób interpretacyjnie tą uchwałę rozszerzyć z tego względu, że istnieje rzeczywiście bardzo duża rozbieżność w tym względzie między interesami regionów dużych i regionów małych. Jestem z regionu dużego i uważam, że nam wystarczy zupełnie 20 proc. Regiony małe twierdzą, że to jest dla nich za mało. Uważam, że ustalenie dolnej granicy na wysokości 20 proc. nie zabrania płacenia więcej, jeżeli zajdzie taka potrzeba w innym regionie. A sugerowanie, że my odwołujemy tą uchwałę, jest zupełnie nie na miejscu i rozjątrza tylko tutaj salę. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, mikrofon nr 11.

MAREK CZEKALSKI

Marek Czekalski, Łódź. Proszę państwa, w „Wolnym Głosie” pisze: Naprzeciw paranoi: „Do złej tradycji zjazdu należy już niecny obyczaj zaprzeczania własnym uchwałom”. I później rozwijana jest ta kwestia. A teraz do meritum przechodząc, otóż wydaje mi się, że całe to nieporozumienie wynika na pewno z dużego nierozeznania, ale chciałbym zwrócić państwa uwagę, że większe nierozeznanie jest na szczeblu regionu niż na szczeblu komisji zakładowych. Znacznie lepiej orientują się komisje zakładowe, ile pieniędzy idzie na zasiłki statutowe, na zapomogi i na inną działalność [oklaski]. Nie wynika to wcale z tego, że regiony, po prostu działacze regionalni mają złą wolę; po prostu tam jest trudniej to ustalić.

W związku z tym naprawdę to, cośmy przegłosowali, było w moim przekonaniu słuszne, a przegłosowaliśmy to przecież na rok. I chciałbym zwrócić państwa uwagę jeszcze na jedną rzecz, że póki będzie taka hossa na znaczki, naszą prasę, proporczyki, to naprawdę regionom nie zabraknie pieniędzy. A ponadto wydaje mi się, że to rozeznanie w komisjach zakładowych jest lepsze.

I teraz powtórzymy głosowanie i wynik będzie taki, że 10, 20 osób znów ewentualnie przeważy tamta strona i ci powiedzą, że to jest nieważne, czy sala się podzieliła. A tak, jak jeżeli ktoś tutaj mówił, że jak mamy coś takiego w programie, jak własną sieć telewizyjną, to proporcje należy w ogóle odwrócić: 80 proc. na zarządy regionów, a 20 zostawić w komisjach zakładowych [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 4, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, pierwsza sprawa, najważniejsza: nie wiem, skąd wzięła się kwota 5 proc. na KK. Przecież ta kwota jest zupełnie wzięta z powietrza w tej chwili. Tym bardziej że do czasu zjazdu odprowadzaliśmy mniej więcej 2 lub 1 proc., tak mniej więcej. Dlaczego więc w tej chwili 5 proc., kiedy nie mamy jeszcze przedstawionego żadnego preliminarza rzeczywistych kwot, które ta KK będzie ponosiła.

Proponuję w związku z tym, żebyśmy zastanowili się nad tym jeszcze raz i tą kwotę 5 proc. obniżyli do 2 proc., 1 proc.. Później, kiedy KK przedstawi nam dokładny preliminarz swoich wydatków, w każdej chwili możemy tę kwotę podnieść. To jest pierwsza sprawa.

Druga sprawa: rzeczywiście, jest uzasadnione, aby w komisjach zakładowych była ta dana kwota większa, czyli 80 proc., ale chcę zwrócić państwu uwagę, że na tym korzystają duże zakłady pracy, a tracą te małe. Bo tym małym zakładom pracy i tak nic nie da, czy 80 proc. czy 70 proc., bo i w tym, i w tym wypadku im braknie. Dlatego tutaj jest rola zarządów regionów, które w każdej chwili mogą refundować tym małym zakładom pracy ich potrzeby. Stąd solidarność w tym względzie polega na tym, żeby te kwoty większe były w zarządach. To jest druga sprawa.

Trzecia sprawa: rzeczywiście zdaje się, że w tej chwili nie dojdziemy do żadnego sensownego, jakiegoś racjonalnego rozwiązania tej kwestii. Dlatego proponuję, żeby Komisja Programowa rozważyła tą kwestię raz jeszcze z udziałem przedstawicieli wszystkich regionów, aby uniknąć tej dyskusji tutaj, na sali, w tej chwili, która jest chaotyczna i nic więcej. I przedstawiła rano czy ewentualnie jeszcze dzisiaj już warianty gotowe jeszcze raz pod głosowanie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, nr 5. Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proponuję, żebyśmy utrzymali w mocy ostatnią uchwałę dotyczącą anulowania, bo to była ostatnia, a następnie ogłosili 10-minutową przerwę, po której przegłosowalibyśmy wariant 75 proc., 25 proc. czy 70 proc., 30 proc. …

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_077_19811005]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_078_19811005]

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Krystyna Ruchniewicz, Gdańsk. Proszę państwa, ja może jako księgowa tak troszeczkę, dobrze, bo widzę, że sami panowie, gospodarstw domowych nie prowadzicie, prawdopodobnie robi to kto inny.

Proszę państwa, przyjrzyjmy się liczbom. 10 tys. liczy komisja zakładowa. Licząc, że składka miesięczna wynosi 60 zł, jest to 600 tys. zł dla komisji. I w tym układzie, jeżeli będziemy płacili 20 proc., to ta komisja ma miesięcznie 480 tys. dochodu. Jeżeli przyjmiemy, że jest 1 tys. członków tylko w komisji, dochód tej komisji zakładowej będzie wynosił 48 tys. zł. Jeżeli przyjmiemy, że komisja liczy 100 osób, bo i takie są, dochody będą wynosiły 4800 zł. A zatem, jeżeli zarząd regionu nie będzie miał środków na refundację, co z ludźmi? [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 7 kończy dyskusję na ten temat, zgodnie z tym, co uchwaliliśmy przedtem.

JERZY SENDEROWICZ

Senderowicz, Region Warmińsko-Mazurski. Ja chciałem tylko podać suche liczby, bo jestem inżynierem i podchodzę do tego właściwie bez uczucia. Przedstawię na podstawie liczb, jak można porównywać dwa różne regiony – Region Warmińsko-Mazurski jaki ma wpływ i Region Śląsko-Dąbrowski. Wezmę dla uproszczenia tylko zaokrąglone jakieś liczby. Zakładam, że w Regionie Śląsko-Dąbrowskim jest dla uproszczenia milion członków. Zakładając, że średnie płace 7 tys. – tylko wiadomo, na Śląsku trochę większe są – w związku z tym wpływ jest około 70 mln zł miesięcznie. Zakładając 15 proc. przy propozycji Śląska, 15 proc. w regionie, to jest 10,5 mln zł. Jak teraz te proporcje wyglądają w naszym regionie? 150 tys. członków przy średniej zarobków 6 tys. zł, niestety, bo to jest region rolniczo-przemysłowy. A więc wpływy 9 mln, z tego 15 proc. dla regionu, to jest 1 mln 350 tys. Przypominam, że i ten region, i ten region, czyli zarządy regionów, mają identyczne agendy, a więc mają OPSZ-ety, mają swoje wydawnictwa, czyli podobne mają, że tak powiem, wydatki. Rozumiem, że ta kwota na Śląsku wystarczy, natomiast u nas nie wystarczy. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Państwo z uwagą wysłuchali wielu głosów za, przeciw i pośrednich. Proszę państwa, jest konkretny wniosek formalny, który zresztą jest jednym z dwóch wyjść, jakie w tej chwili mamy. Otóż wniosek brzmi: „Ten punkt odłożyć do jutra celem skonsultowania się, a teraz przystąpić do dalszych punktów”. Sekundę, jeżeli nie, to oczywiście przystępujemy do głosowania. Kto się chciałby wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi? Ale temu wnioskowi nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja bym bardzo prosił o syntetyzowanie na szczeblu przewodniczącego zebrania dotychczasowego przebiegu obrad. Kto poda poważne przeciwwskazania dla pozostawienia wolnej ręki regionom, jeżeli jest to uzasadnione różnicami w ich wielkości?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, pozostajemy przy wniosku, który państwu odczytałem. Chodzi po prostu o przełożenie tego punktu programu do jutra. Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu [gwar]. Służbę techniczną… Za odłożeniem tego punktu programu do jutra. Powtarzam raz jeszcze, bo nie wszyscy państwo słyszeli. Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję państwu. Kto jest przeciw? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek ten oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, pozostaje nam, zgodnie z tym, co przyjęliśmy, przegłosować jeszcze raz. Wpływały do nas projekty, żeby, tak jak czyniono to na I turze zjazdu, głosować skrajne warianty, po czym pozostaje nam po prostu jasna odpowiedź. Skrajnymi wariantami w tej sytuacji jest wariant I i II. W związku z tym…

Przepraszam, czy Komisja Programowa popiera moją propozycję, czy też chciałaby się wypowiedzieć w przeciwną stronę?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy Komisja Programowa może się włączyć?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

No, właśnie bardzo prosimy, czekamy na to.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc tak, ja teraz rozumiem, że skoro mamy dalej ten temat dyskutować, to tutaj byłyby teraz dwa rozwiązania. Pierwsze rozwiązanie to to, co proponuje prezydium zjazdu, czyli głosować ponownie te dwa warianty, drugie natomiast to ten wniosek, który zgłosił kolega Syryjczyk, czyli zostawić pewną możliwość w poszczególnych punktach do rozstrzygnięcia przez zebrania regionalne.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Chcę tylko sprecyzować, że mi chodziło o skrajne warianty.

W związku z tym, co proponuje Komisja Programowa?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa proponuje, aby w tej chwili przegłosować, czy mamy głosować wariant kolegi Syryjczyka, czy mamy głosować wariant prezydium, to znaczy te skrajne propozycje.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

To jest też głos Komisji Programowej.

Jedynka, tak? Bardzo proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, impas jest rzeczywisty, proponuję jednak III wariant – 75, 20 i 5 proc. Ponieważ sala jest podzielona na pół i to sądzę pozwoli nam wyjść z impasu. Pomiędzy 80 proc. a 70 jest 75. Spróbujmy przegłosować, ilu z nas będzie za tym wariantem, no bo tak się nie dogadamy. Jest no rzeczywiście 20 głosów różnicy i jest nieprawdą, że małym ośrodkom brakuje. Ja jestem z Piły, 50 tys. członków, 80 proc. zostaje w komisjach zakładowych i w regionie pieniędzy jest dosyć. Tak że to jest nieprawda, co tu niektórzy mówili [oklaski]. Proponuję dla kompromisu 75 proc.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, dyskutowaliśmy na ten temat naprawdę bardzo długo. Jaką konkretną propozycję ma Komisja Programowa? Proszę pana stojącego przy mównicy, proszę o podanie nam konkretnego wniosku.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Jeszcze raz proponuję, ponieważ tutaj mamy teraz taką dużą rozbieżność, wobec tego proponuję, żebyśmy się zastanowili nad przyjęciem propozycji kolegi Syryjczyka, który dopuszcza możliwość pewnego widełkowego potraktowania w poszczególnych regionach. To byłby I wariant. II wariant natomiast – propozycja przegłosowania jeszcze raz tych wariantów, no bo w tej chwili było zastrzeżenie. Powróciliśmy do punktu wyjścia.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, Komisja Skrutacyjna ma głos.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, nie Komisja Skrutacyjna, a po prostu delegat na zjazd. Proszę państwa, ja naprawdę apeluję: przestańmy naprawdę już dzisiaj dyskutować. Wyjdźmy z tego kompromisem, przegłosujmy ten kompromisowy – 75 proc. Zupełnie niepotrzebnie w tej chwili tracimy czas [oklaski].

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, przepraszam bardzo, bardzo proszę o opanowanie się w tej chwili, po prostu o chwilę refleksji, bo rzeczywiście my dzisiaj do niczego nie dojdziemy. Może rzeczywiście zostawmy na razie ten punkt, spróbujmy następne punkty i dzisiaj jeszcze do tego wrócimy. No bo w tej chwili nie ma… [gwar].

Proszę państwa, jesteśmy w punkcie wyjścia. Uchwaliliśmy pewną propozycję, później sami ją żeśmy odwołali i w tej chwili, po prostu, no zostawmy tę sprawę na chwilę, jedźmy dalej, wrócimy do niej [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, zmuszony jestem ogłosić 10-minutową przerwę i uzgodnić stanowisko z Komisją Programową.

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

…przerwę świadomie, ze względu na to, iż mamy informację, iż Komisja Skrutacyjna [do Głosowań Tajnych] jest w drodze do „Olivii” z wynikami. Dlatego proszę jeszcze sobie konsultować sprawę.

[Brak fragmentu nagrania]

[PROJEKT UCHWAŁY W SPRAWIE PODWYŻEK CEN]

[PD 1kzd_2t_078_19811005 – 10 minut 17 sekund]

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Uchwał i Wniosków

W sprawie ostatniej podwyżki cen do Komisji Uchwał i Wniosków zostało zgłoszonych 15 gotowych projektów uchwał. Z tych 15, nie, z 14 gotowych projektów uchwał udało mi się zmontować jedną, którą państwu chciałbym zaprezentować.

Projekt uchwały: „W związku z wprowadzoną w dniu 5 października 1981 r. podwyżką cen niektórych artykułów monopolowych i wywołanym przez nią zaniepokojeniem społeczeństwa, delegaci na I Zjazd NSZZ »Solidarność« oświadczają, co następuje:

1. Nie zgadzamy się na dotychczasowy tryb wprowadzania podwyżek cen.

2. Wprowadzenie podwyżki cen na artykuły monopolowe w trakcie obrad zjazdu NSZZ »Solidarność« uznajemy za kolejną prowokację.

3. Deklarujemy gotowość podjęcia w trybie natychmiastowym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie rekompensat za przeprowadzone dotychczas podwyżki cen. Komisja Krajowa powoła po zakończeniu zjazdu delegację wyposażoną w odpowiednie uprawnienia.

4. Domagamy się podjęcia w trybie pilnym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie ewentualnych dalszych podwyżek cen. Podtrzymujemy w tej sprawie stanowisko KKP z dnia 26 czerwca [19]81 – jakiekolwiek podwyżki cen mogą być uznane po uzgodnieniu ze związkiem szczegółowego projektu reformy gospodarczej i wykazaniu konieczności ich przeprowadzenia.

5. Nie dążymy do konfrontacji, jednak nie cofniemy się przed żadną formą protestu, jaka będzie konieczna, aby nasze żądania zostały spełnione.

6. Domagamy się natychmiastowego opublikowania niniejszego oświadczenia we wszystkich środkach masowego przekazu”.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ponieważ sprawa jest szalenie ważna, poprosiłbym pana o jeszcze jedno przeczytanie tego tekstu, tak, byśmy uniknęli wszelkich nieporozumień. To zajmuje 2 minuty czasu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Uchwał i Wniosków

„W związku z wprowadzoną w dniu 5 października 1981 r. podwyżką cen niektórych artykułów monopolowych i wywołanym przez nią zaniepokojeniem społeczeństwa, delegaci na I Zjazd NSZZ »Solidarność« oświadczają, co następuje:

1. Nie zgadzamy się na dotychczasowy tryb wprowadzania podwyżek cen.

2. Wprowadzenie podwyżki cen na artykuły monopolowe w trakcie obrad zjazdu NSZZ »Solidarność« uznajemy za kolejną prowokację.

3. Deklarujemy gotowość podjęcia w trybie natychmiastowym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie rekompensat za przeprowadzone dotychczas podwyżki cen. Komisja Krajowa powoła po zakończeniu zjazdu delegację wyposażoną w odpowiednie uprawnienia.

4. Domagamy się podjęcia w trybie pilnym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie ewentualnych dalszych podwyżek cen. Podtrzymujemy w tej sprawie stanowisko KKP z dnia 26 czerwca [19]81 r. – jakiekolwiek podwyżki cen mogą być uznane po uzgodnieniu ze związkiem szczegółowego projektu reformy gospodarczej i wykazaniu konieczności ich przeprowadzenia.

5. Nie dążymy do konfrontacji, jednak nie cofniemy się przed żadną formą protestu, jaka będzie konieczna, aby nasze żądania zostały spełnione.

6. Domagamy się natychmiastowego opublikowania niniejszego oświadczenia we wszystkich środkach masowego przekazu”.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ponieważ było to I czytanie projektu uchwały, proszę o głos przeciw temu projektowi. Czwórka.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, przepraszam, proszę o wyłączenie świateł, dlatego że nie widzimy sali. A zaraz będziemy musieli przystąpić do głosowania, więc to nam ułatwi pracę.

Przepraszam, proszę bardzo.

KAROL MODZELEWSKI

Można mówić?

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Tak, proszę.

KAROL MODZELEWSKI

Jest bieda, jeżeli z 14 projektów uchwał usiłuje się wyciągnąć mechaniczną średnią. Nic lepszego od tego, co przeczytano, z takiego procederu wyjść po prostu nie może. Uważam, że po pierwsze, uchwała nie może ograniczać się do tak wąskiego wycinka, jak przeprowadzone ostatnio podwyżki, bo wówczas weszlibyśmy w kanał papierosowy [oklaski]. Po drugie uważam, że z chwilą, kiedy związek utracił busolę walki, jaką były poprzednie przygotowania do boju o samorząd, kiedy płaszczyzna tej walki zmieniła się, nie przemawia już tak jak przedtem do wyobraźni całego społeczeństwa, grożą nam bardzo liczne strajki lokalne, ponieważ to, czym powstrzymywaliśmy te strajki lokalne, przestało działać. W tej sytuacji potrzebna nam jest nowa busola walki i w tej sprawie konieczna jest uchwała, która łączyć będzie i podwyżki cen, i żądania z tym związane, i sprawę zaopatrzenia w żywność, i żądanie kontroli nad działaniami antykryzysowymi i nad gospodarką.

Dlatego wydaje mi się, że ta uchwała, jako niespełniająca żadnego z tych celów, co więcej, niemówiąca w sposób konkretny o żadnej akcji protestacyjnej planowanej przez związek, tylko zawierająca gładki frazes – który się często powtarza, że my się nie zawahamy, że my się nie cofniemy, że my będziemy twardzi i stanowczy, nie tylko po tym, co się stało wczoraj wieczorem i dzisiaj, ale także po tym, co będzie efektem całego zjazdu – jest niewystarczająca. I z tego względu jest nie do przyjęcia. Opowiadam się przeciw tej uchwale i za dopuszczeniem innych projektów tej uchwały. Ja mam jeden z takich projektów, ale wiem, że to jest jeden z 14 projektów, wobec tego ustalić byśmy musieli tryb dalszej pracy [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

I jest to, proszę państwa, zgodnie z regulaminem – jeden głos przeciw projektowi zgłoszonemu i więcej głosów już państwu nie udzielę.

Przystąpimy do głosowania, czy jesteście państwo zdania, że projekt ten należy opracowywać w dalszym ciągu. Kto z państwa jest za opracowywaniem tego projektu? [gwar]. Za dalszą pracą nad tym projektem? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest przeciwny pracy? Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, ja rozumiem, czego dotyczą w tej chwili głosy, o które państwo prosicie. Problem polega na tym, że państwo chcecie pracować nad tym problemem, ale nie nad tym tekstem, który jest zgłoszony [oklaski]. Tekst ten pociąga za sobą również i problem. Został przedstawiony konkretny projekt uchwały w tej sprawie i pan Modzelewski wypowiedział się przeciw temu projektowi. Pozostaje państwu zatem albo opracowywać ten tekst dalej, zgłaszając do niego poprawki, albo go po prostu odrzucić. Odrzucenie tego tekstu nie oznacza oddalenia problemu.

Stąd głosowanie, które zarządziłem, dotyczy tego projektu uchwały, który został zgłoszony. Jeszcze raz zatem zapytuję: kto z państwa jest za tym, by nad tą uchwałą dalej pracować? [do trybuny podchodzi Andrzej Gwiazda i przejmuje mikrofon].

ANDRZEJ GWIAZDA

Koledzy, nie dajmy się zwariować. Modzelewski zgłosił konkretny projekt, co będziemy robić, jeśli rząd nie przyjmie naszego stanowiska i wydaje mi się, że musimy zastanowić się nad skutkami, jeśli rząd będzie wprowadzał podwyżki. Przestańmy dawać z siebie robić baranów i dyskutować i tutaj bawić się w formalności. Tymi formalnościami zajmujemy się dwa tygodnie i „dzięki” pracy naszego prezydium nie możemy nic tutaj uchwalić. Przecież idiotów z nas robią [oklaski].

Stawiam wniosek o zmianę prezydium. Kto jest za? Przejmuję prowadzenie! [śmiech].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Zwracam uwagę koledze Gwieździe, że bez pozwolenia udzielił sam sobie głosu [oklaski], co, być może, jest efektowne, ale niezdyscyplinowane.

Proszę państwa, oczywiście sprawa jest tego typu, że musimy z niej wybrnąć. W związku z tym musi powstać uchwała dotycząca określonego problemu, który jest nam wszystkim znany. Nie ma sensu dyskutować w tej chwili. Został przedstawiony jeden projekt, który jest kompilacją czternastu.

Ja jednak mimo wszystko zapytam państwa: kto jest za tym, aby w dalszym ciągu pracować nad uchwałą na temat podwyżki cen papierosów, proszę o podniesienie mandatów w górę. I było to I czytanie, jeden z projektów. W II czytaniu może powstaną inne projekty. Podwyżek, oczywiście. Na temat podwyżek, przepraszam [szum na sali].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, proszę państwa, mamy propozycję do państwa, żeby kolega… [gwar].Mamy propozycję dla państwa, żeby kolega Karol Modzelewski… [gwar]. Tak.

Proszę bardzo, jedynka. Proszę bardzo.

JULIUSZ PRANDECKI

Panie przewodniczący i proszę łaskawego wysokiego prezydium, powodujecie panowie niepotrzebne napięcia na tej sali. Nie znaczy, że każdy, kto się rzuca do głosu, chce żerować na atmosferze sali. Proszę zrozumieć – zapowiedź pana przewodniczącego poprzednio, że jest to uchwała w sprawie podwyżki papierosów, wywołuje odpowiednią atmosferę. Czy panu przewodniczącemu zależy na tym, żeby tej uchwały nie było? Czy panu zależy na tym, żebyśmy się stąd rozjechali i spotkali sytuację strajków rozsianych w Polsce? Czy w końcu zależy nam wszystkim na tym, żeby w tej sprawie wyjść chociażby z twarzą, jeżeli inaczej wyjść nie można.

Słyszeliśmy wczoraj naszego przewodniczącego związku. Dzisiaj również. Przewodniczący nie ma koncepcji. Nie ma. I my to żeśmy słyszeli. Za to go nie potępiamy, bo jest młody przewodniczący, ma dwa dni [śmiech, oklaski]. Każda poważna uchwała musi się rodzić w oparciu o jakieś tezy. Komisja Wniosków ambicjonalnie traktuje wszystkie swoje pomysły, zresztą nie tylko ona. Jest sprawą zrozumiałą, że każdy z delegatów czy każda delegacja chce się wpisać w historię tego zjazdu. I to jest zrozumiałe, natomiast niezrozumiała jest sytuacja, w której jest brak konsultacji między tymi projektodawcami. Przecież nic prostszego, jak zebrać dziesięciu tych tzw. mózgowców lub mózgowców i poprosić – zróbcie panowie ring ubity i ustalcie, jaki wam tekst w końcu odpowiada. Z tym, że w sprawach poważnych, takich jak ten, trzeba omówić tezy i założenia tej uchwały.

Państwo nie byli łaskawi wysłuchać uchwały, którą prezentował nasz tutaj zespół. Nie dlatego, że to szczeciński, tylko dlatego, że to była przemyślana bardzo głęboko propozycja wyjścia z tego impasu. Pierwsze, na pewno nie dotyczy to papierosów i wszyscy jesteśmy gotowi te papierosy rzucić na stos i spalić, nawet ci, którzy są namiętnymi palaczami. I na pewno nie zależy nam na tym, żebyśmy robili konflikt albo namawiali cały kraj do generalnego strajku. Natomiast jest sytuacja, w której musimy postawić taką tezę, czy w taki sposób rozstrzygnąć ten problem, żeby nie prowadzić negocjacji. Proszę państwa, to jest tragedią chyba nas wszystkich, że łapiemy się jakichś słów i potem po tych słowach brniemy jak po ubitym polu czy po grudzie.

Przecież negocjacje dały dowody tego, że rząd je lekceważy lub przywozi tutaj dwóch panów, którzy doskonale by występowali w cyrku, ale nie na sali, w której się toczą obrady. Nic nam nie powiedzieli i nie powiedzą nam nigdzie, w żadnych negocjacjach, ponieważ my nie mamy z amatorami do czynienia. My jesteśmy amatorami! Po drugiej stronie są wyrafinowane siły, które wszystko doskonale przemyślały. Jeśli ktoś przyjeżdżał w I turze lub w tej turze w przekonaniu, że tu nie będzie tych podrzucanych żab, że tu nie będzie prowokacji, to się mylił. Były wpierw manewry, a teraz jest manewr generalny, który liczy na to, że my, zmęczeni, któregoś tam dnia będziemy mieć dość wszystkiego i chcemy załatwić problem, byle był. Oddamy sprawę Komisji Krajowej, naszemu młodemu przewodniczącemu i jedziemy do mamusi! A tam nas czekają robotnicy z młotkami, które mają na swoich warsztatach wyłożone – nie na nas, tylko na ten stan, który zaistniał.

Są ludzie, którzy nie lubią słyszeć słowa, że rząd prowadzi politykę klęski. Ale wiemy, że prowadzi politykę klęski. I wiemy bardzo dobrze, tylko pamięć Polaka jest taka, że zapomina wszystko, co złe. Trzeba przypomnieć rządowi, jak od sierpnia do dzisiejszego dnia przebiegały te tzw. negocjacje. Trzeba to wszystko wypowiedzieć w tych słowach i trzeba powiedzieć, że się to naczynie goryczy przepełniło. To trzeba oświadczyć w powadze tego zjazdu. Bo chyba ten zjazd jest poważny mimo wszystko. Nie jest jeszcze parlamentem brytyjskim, nie bijemy się parasolkami, bo tych parasolek po prostu nie mamy. Ale poważni jesteśmy, ja to widzę, wszyscy z tą pasją dyskutantów, z tym zaparciem, z tą chęcią pomożenia tej ojczyźnie.

I nieprawdą jest, że przez rok się nic nie zrobiło. Nie wiem, kto to opowiada. Zrobiło się bardzo wiele, tylko się zrobiło na zasadzie raczkującego dziecka, idąc z naiwnością na chęć porozumienia. Ale z kim my chcemy się porozumiewać, proszę powiedzieć, z kim? Kto z kim? Z panem tutaj Krzakiem czy z tym drugim pajacem? [oklaski].

A alternatyw nie mamy nieskończoną ilość, bo my nic nie mamy. My umiemy dyskutować, czy to jest 5 proc. czy 25 proc., czy 80 proc., jak by to było ważne. Ale nie potrafimy rozstrzygnąć tych spraw, co do których nie mamy wyboru. Wiedziano, że my nie mamy wyboru i za miesiąc będziemy mieli jeszcze mniejszy wybór, a dziś go jeszcze mamy. I tym wyborem jest apel do ludzi i wyznaczenie tych sfer, tych rozdziałów, tych jak gdyby batalionów zwykłych, bezbronnych ludzi, którzy mogą zadziałać, i tych, którzy nie przyniosą temu krajowi dalszych następstw w postaci tych, które wynikają ze strajku.

I takie są. To są dziennikarze, do których możemy apelować, bo mogą wreszcie nie pisać w tej gazecie. I to są drukarze, którzy mimo protestów Komisji Krajowej strajkowali, i to był bolesny strajk, ale korzystny dla kraju, bo za każdym razem oszczędzali 9 mln zł i mamy w końcu tych ludzi, którzy też samotrzeć zaczęli wstrzymywać transporty eksportu. My nie potrafimy niedźwiedziowi obciąć łapy, ale możemy go bardzo poszczypać. I mamy prawo do tego, i ludzie tego oczekują, i załogi tego oczekują [oklaski]. I to jest jedyna rzecz, z której możemy wyjść. I jeśli się państwo zgodzicie z takimi tezami, to jest konstrukcja uchwały.

I proponuję – tak jak tu mój przedmówca znakomity powiedział – niech się zbiorą wszyscy, nawet jeśli 900, niech się zbierzemy tu, na środku, i obmówmy sobie te tezy i powiedzmy sobie, co chcemy z tego mieć. A jutro odczytajmy uchwałę, po której wszyscy podniosą ręce, wszyscy. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Ma pan niewątpliwie rację. Sądzę, że również rację ma pan Gwiazda – pora skończyć z formalizmami i problem zasadza się tylko w tym, byśmy to zrozumieli wszyscy. Rzeczywistość natomiast wygląda tak, że niektórzy z delegatów czyhają na każdą naszą pomyłkę, formalną właśnie.

Zatem teraz mam prośbę, by pan zechciał – zaraz panu udzielę głosu – by pan zechciał zaproponować raz jeszcze tryb pracy i prosiłbym może, żeby jeszcze pan Modzelewski, który mówił, że trzeba zmienić tryb pracy, również swój pomysł na tryb pracy zaproponował sali. Proszę bardzo, mikrofon nr 1.

JULIUSZ PRANDECKI

Panie przewodniczący, generalną zasadą przewodniczącego jest kierować dyskusją. Panowie nabyliście zwyczaju komentowania. Tego wam robić nie wolno, nie macie żadnych prerogatyw do tego. Pan i inni panowie próbujecie każdą rzecz skomentować, żeby ostatnie słowo należało do was. Zabiera to czas i sugeruje. Czy to nie jest takie oczywiste, czy pan jest po raz pierwszy na zebraniu? W Polsce wszyscy byli na zebraniach, lepszych, gorszych, ale byli. Niech pan sięgnie do doświadczeń, tylko tych dobrych [oklaski]. Powtarzam, wszyscy, którzy mają coś do powiedzenia w sprawie konstrukcji – powtarzam: nie tekstu, nie przecinków, nie czary przelanej czy dzbana przelanego, tylko sensu uchwały – proszeni są o określonej porze rano, nie wiem, o godz. 8.00, 6.00, od kiedy chcecie. Jeśli mamy zakończyć tą sprawę konkretnym, zakończoną sprawą, musi to być pora dobra, wyprzedzająca nasze jutrzejsze spotkanie. Tyle mam do powiedzenia. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Proszę bardzo, mikrofon nr 4.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, najpierw dwa słowa uzasadnienia. Można tak jak w projekcie Komisji Wnioskowej powiedzieć: „Rząd nas sprowokował, wobec tego my z nim będziemy negocjować”. Można, oczywiście, rząd napiętnować i strasznie mu naurągać i można jeszcze nie robić ani jednego, ani drugiego, tylko po prostu sformułować żądania związku i powiedzieć, co zrobimy, jeżeli rząd tych żądań nie spełni i kiedy.

Są w moim przekonaniu trzy, przynajmniej na razie, zarysowane takie różne możliwości. Projektów uchwał jest 14. Ja nie chcę korzystać z mikrofonu, że się dorwałem i odczytywać swojego, tylko zaproponować tryb: dwa możliwe.

Jeden: odczytać wszystkie projekty uchwał.

Dwa: doprowadzić do spotkania autorów wszystkich projektów uchwał i zorientować się, ile spośród nich może być wyeliminowanych, żebyśmy znowu z różnych kolorów nie wyprowadzali średniej w postaci szarości, tak jak się to stało z projektem, wedle mnie, z projektem Komisji Wnioskowej. Ja sądzę, że między tymi dwiema możliwościami tylko możemy wybierać.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem.

Mikrofon nr 5, proszę.

ANDRZEJ GWIAZDA

Koledzy, mnie się wydaje, że musimy sformułować zasadę i tą zasadą to jest tak, jak było w tym projekcie, że zjazd podtrzymuje uchwałę Komisji Krajowej, że podwyżki mogą być tylko i wyłącznie integralną częścią reformy i muszą dawać realne możliwości poprawy czy perspektywy poprawy sytuacji gospodarczej.

I dwa – ale nad tym uważam, że nie tylko mózgowcy się mają zastanawiać, tylko muszą się zastanowić wszyscy i zgłosić propozycję, lub przynajmniej świadomie przegłosować – co będzie, jeśli rząd będzie dalej postępował tak, jak postępuje od bardzo długiego czasu, czyli po prostu odkłada wszystkie nasze, bo oni to notują, nasze uchwały i nikt nie wyciąga z tego żadnych wniosków. Po prostu postępuje tak, jak uważa.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, ale chcielibyśmy rozmawiać o trybie…

ANDRZEJ GWIAZDA

Oprócz papierosów… Chwileczkę. Oprócz papierosów jest podwyżka na ryby, w tej chwili wchodzi w najbliższych dniach podwyżka na przetwory owocowe: dżemy, kompoty i jeszcze dwie następne podwyżki, o których nie uzyskałem informacji, czego dokładnie dotyczą, bo było niewyraźnie napisane. Więc nie jest to tylko kwestia papierosów. Mamy się ustosunkować do generalnej polityki związku i musimy tutaj, jako Walny Zjazd Delegatów, zadecydować, jakich możemy użyć sankcji przeciwko takiej działalności jak dotychczas. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Jeszcze dwa głosy. Trzeci mikrofon i dziesiąty i sformułujemy wnioski.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Mnie się wydaje, że nie mamy po co robić tutaj wynalazków, jak rozwiązać ten problem. Przecież sposób, jak należy to załatwiać, określiliśmy na początku tej tury zjazdu. Ten sposób jest w regulaminie. Komisja Uchwał i Wniosków zrobiła po prostu to, co do niej należy. Spróbowała zrobić jeden projekt. Jeśli projekt nie zostanie zaakceptowany do dalszej realizacji, postąpimy tak, jak jest w regulaminie, co się pokrywa z tym, co proponował pan Modzelewski. Po prostu autorzy wniosków przyjdą i w porozumieniu z Komisją Uchwał i Wniosków postarają się zrobić następny projekt. To jest wszystko.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Dziesiąty mikrofon i zaraz wniosek formalny do mikrofonu czwartego.

STANISŁAW JAŁOWIECKI (?)

Koleżanki i koledzy, jestem, jak wiecie, nauczycielem, ale również ekonomistą i brałem często udział w spotkaniach z załogami w sprawie papierosów u nas w regionie i w komisjach zakładowych. Ludzie nie chcą pracować, dlatego że muszą stać w kolejkach po papierosy. Straty wynikające z tego tytułu są olbrzymie, przekraczają wielokrotnie wzrost kosztów papierosów… [sala podnosi mandaty].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Będę zmuszony odebrać panu głos z powodu protestów sali.

STANISŁAW JAŁOWIECKI (?)

Chwileczkę, proszę mi pozwolić, ja nigdy długo nie mówiłem, mam takie same prawo, jak i inni delegaci chyba. A mówili tu znacznie dłużej.

W związku z tym uważam, że o tyle jest to korzystne, że rząd powiedział, że te papierosy będą w tej chwili bez ograniczeń. To wpływa na uspokojenie nastrojów, a równocześnie mamy prawo żądać… [delegaci trzymają mandaty w górze].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Przepraszam pana, ale sala bardzo już protestuje.

STANISŁAW JAŁOWIECKI (?)

…ażeby… Chwileczkę, już kończę [szum na sali].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

W związku z tym odbieram panu głos.

STANISŁAW JAŁOWIECKI (?)

Mamy prawo żądać, żeby pieniądze przeznaczyć na czekoladę i cukierki dla dzieci, ponieważ zbiory buraków cukrowych są bardzo dobre i w ten sposób możemy skierować pieniądze we właściwym kierunku. Dziękuję [gwar].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 4.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, jakby zamiast dyskusji formalnej, proceduralnej, robić zawsze dyskusję merytoryczną, to w tym czasie można by odczytać już te 14 wniosków. Ja pierwszy bym odczytał, bo byłem przy mikrofonie. Projekt uchwał, krótko. Wniosek formalny, przegłosować, żeby się spotkało teraz, zaraz 14 autorów uchwał, porównali projekty uchwał, wycofali lub uzgodnili te, które się pokrywają, i następnie przedstawić te, które będą rozbieżne. Przedstawić można jutro rano, spotkanie musi się odbyć, według mnie, dzisiaj [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

KAROL MODZELEWSKI

Nawet w tej chwili.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Jeden głos przeciw dopuszczamy [okrzyki protestu na sali]. Zaraz ktoś z państwa zakwestionuje to, co robię.

Ósmy mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, zastanówmy się nad jedną sprawą. Jeśli zjazd skończyłby się np. w piątek albo w sobotę i podwyżka papierosów weszła w dzień po zakończeniu zjazdu. Czy zwołalibyśmy do tego celu zjazd? Odpowiedź brzmi: nie. A więc wchodzimy tutaj praktycznie w kompetencje Komisji Krajowej. Sprawa ta… [szum na sali].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo, jest protest sali.

Kto z państwa jest za wnioskiem zgłoszonym przez pana Modzelewskiego? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów wniosek pana Modzelewskiego został przyjęty [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję państwu bardzo.

Poprosiłbym pana Modzelewskiego do mikrofonu nr 4, trzeba by umówić to spotkanie 14 projektodawców.

KAROL MODZELEWSKI

To znaczy mam podać miejsce? No, może…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie. Możemy my zaproponować, że przy prezydium się państwo spotkacie, zaraz po zakończeniu obrad.

KAROL MODZELEWSKI

Może teraz, od razu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To będzie właśnie teraz.

Chciałem państwa powiadomić, że Komisja Skrutacyjna ma jeszcze godzinę pracy przed sobą i nie będziemy już na nią dzisiaj czekali. Oddam głos przewodniczącemu Prezydium zjazdu i zakończymy obrady. Dziękuję państwu bardzo.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa. Jutrzejsze obrady zaczynamy jak zwykle o godz. 9.00. Proszę wszystkich o powstanie z miejsc.

Poproszę poczet sztandarowy o przygotowanie się. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wyprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn narodowy].

Dziękuję państwu. Jeszcze jest jeden ważny komunikat. Jutro o godz. 9.00 obok prezydium spotkają się przedstawiciele grup regionalnych, specjaliści od polityki finansowej związku. Jutro o godz. 9.00, po prawej stronie prezydium. Dobranoc państwu.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_078_19811005]

KONIEC DZIESIĄTEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 5 PAŹDZIERNIKA 1981 R.

[1] Bogusław Jan Mikus (ur. 1954) – technik budowlany, 1979–1980 specjalista ds. generalnego wykonawstwa Chełmskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego, 1980–1991 członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i członek KZ w ChPB, przewodniczący MKZ w Chełmie, w 1981 r. przewodniczący ZR Chełmskiego, w 1981 r. członek KK, 1981–1982 internowany.

[2] Kazimierz Leszek Bednarski (1945–2010) – tokarz, ślusarz w Fabryce Szlifierek „Ponar-Jotes” w Łodzi, od 1980 r. współzałożyciel i przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. członek ZR i Prezydium ZR Regionu Ziemia Łódzka (odpowiedzialny za dział socjalny i sprawy BHP), pełnomocnik do dysponowania rachunkiem bankowym Komisji Pomocy Społecznej przy ZR Ziemia Łódzka, w 1981 r. wiceprzewodniczący ZR Ziemia Łódzka, 1981–1982 internowany.

[3] Jędrzej Smulkowski (1936–1993) – 1973–1990 pracownik naukowo-techniczny Instytutu Fizyki Uniwersytetu Gdańskiego, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego w UG, współpracownik Komisji Ekspertów MKS w Gdańsku, członek Prezydium Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i członek KZ na UG, przewodniczący, sekretarz Komisji Porozumiewawczej Pracowników Nauki i Oświaty Wybrzeża Gdańskiego, w 1981 r. członek Klubu Myśli Politycznej im. 3 Maja.

[4] Edmund Łukomski (ur. 1945) – inżynier mechanik, 1977–1980 pracownik (inżynier mechanik, główny specjalista ds. napraw, kierownik działu ruchu) Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej w Olsztynie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, w 1980 r. współorganizator MKZ w Olsztynie, 1980–1981 jego przewodniczący, w 1981 r. przewodniczący Tymczasowego ZR Warmińsko-Mazurskiego, członek Regionalnego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Olsztynie, członek Prezydium ZR Warmińsko-Mazurskiego (skarbnik), 1981–1982 i w 1982 r. (ponownie) internowany, w 1983 r. wyemigrował do Kanady.

[5] Edward Józef Tomasik (ur. 1947) – inżynier mechanik w Fabryce Amortyzatorów „Polmo” w Krośnie, wiceprzewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” tamże, w 1981 r. członek ZR Podkarpacie.

[6] Piotr Ługowski (ur. 1950) – nauczyciel, pracownik Zespołu Szkół Samochodowych w Żarach, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i Koła w ZSzS w Żarach.

[7] Czesław Kiszczak (ur. 1925) – 1979–1981 szef Wojskowej Służby Wewnętrznej, 1980–1981 zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR, 1981–1990 r. członek KC PZPR, 1981–1990 minister spraw wewnętrznych.

[8] Jan Załęski (1926–1984) – 1980–1981 minister przemysłu spożywczego i skupu, 1980–1984 członek Naczelnego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, 1981–1982 podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (I zastępca).

[9] Irena Telesz-Burczyk (ur. 1940) – 1963–1984 aktorka Teatru im. S. Jaracza w Olsztynie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, założycielka i przewodnicząca KZ w Teatrze im. S. Jaracza, 1980–1981 wiceprzewodnicząca MKZ w Olsztynie, 1980–1981 członek regionalnej Komisji Kultury w Olsztynie.

[10] Antoni Olgierd Misiak (ur. 1939) – 1960–2000 pracownik (technolog, przedstawiciel wyrobu, kierownik działu rozwoju) Kłodzkiej Fabryki Urządzeń Technicznych (po 1989 r. „Zetkama”), w sierpniu 1980 r. współorganizator i uczestnik strajku w KFUT, członek KS, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego Ziemi Kłodzkiej, członek KZ w KFUT.

[11] Kazimierz Julian Kaczor (ur. 1941) – od 1974 r. aktor w Teatrze Powszechnym w Warszawie, w 1980 r. współorganizator „Solidarności” tamże.

[12] Piotr Jaroszewicz (1909–1992) – 1948–1980 członek Komitetu Centralnego PZPR, 1970–1980 premier.

[13] Michał Pietkiewicz (1917–1988) – nauczyciel, kierownik działu w Przedsiębiorstwie Elektryfikacji i Technicznej Obsługi Rolnictwa „Eltor” w Starosielcach, w 1980 r. współorganizator Komitetu Robotniczego NSZZ „Solidarność”, współorganizator i przewodniczący MKZ Białystok, w 1981 wiceprzewodniczący ZR Białystok, 1981–1982 internowany.

[14] Jerzy Marian Jordan (ur. 1932) – inżynier budownictwa, pracownik Przedsiębiorstwa „Agromet-Projekt” w Poznaniu, przewodniczący Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w Przedsiębiorstwie „Agromet-Projekt” w Poznaniu, w 1981 r. członek ZR Wielkopolska.

[15] Benedykt Czuma (ur. 1941) – od 1975 r. konstruktor i technolog w Zakładzie Doświadczalnym Techniki Medycznej w Łodzi, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący KZ w ZDiTM w Łodzi, doradca MKZ w Łodzi, w 1981 r. członek ZR Ziemia Łódzka, 1981–1982 internowany.

[16] Ryszard Józef Iwan (ur. 1955) – technik meliorant, pracownik Częstochowskiego Związku Spółek Wodnych, Biuro Rejonowe Lubliniec, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i KZ w CzZSW, przewodniczący Komisji Rewizyjnej Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej Ziemi Lublinieckiej, członek Komisji Rewizyjnej Ogólnopolskiej Sekcji Melioracji Wodnych przy Krajowej Komisji Koordynacyjnej Budownictwa, w 1981 r. członek ZR Śląsko-Dąbrowskiego, członek KK, 1981–1982 internowany.

[17] Stanisław Mieczysław Orzech (1942–1990) – ślusarz-spawacz, 1975–1985 pracownik Głogowskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego w Głogowie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Komitetu Założycielskiego i przewodniczący KZ w GPB, członek MKZ w Głogowie, 1980–1981 członek Komisji Rewizyjnej, komisji ds. kulturalno-oświatowych Międzyzakładowej Komisji Robotniczej w Głogowie, 1981–1982 i 1982 (ponownie) internowany.

[18] Wiesław Cichoń (ur. 1954) – polonista, 1979–1983 pracownik WSS „Społem” w Toruniu, od 1980 r. organizator „Solidarności” i przewodniczący Komitetu Założycielskiego w WSS „Społem”, członek Prezydium MKZ w Toruniu, 1981–1982 internowany.

[19] Franciszek Marian Skura (ur. 1952) – technik chemik, aparatowy w Zakładzie Tworzyw Sztucznych „Erg” Tychy-Bieruń Stary, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, w 1980 r. członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność”, członek, następnie przewodniczący KZ w ZTSz „Erg” Tychy-Bieruń Stary.

Jedenasty dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

6 października 1981 r.

Początek jedenastego dnia obrad II tury I KZD

– 6 października 1981 r.

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_079_19811006]

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku wprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn narodowy]. Dziękuję państwu.

Proszę państwa, dzisiaj jedenasty dzień II tury zjazdu. Zanim oddamy głos Komisji Skrutacyjnej [do Głosowań Tajnych], chciałem powiedzieć kilka słów na temat programu, który będziemy realizować. A więc przede wszystkim odczytamy wyniki wczorajszych wyborów oraz przeprowadzimy następne tury głosowań. Najważniejszą sprawą, na którą wszyscy czekamy, jest kwestia uchwalenia programu. Jak tylko gotowe będą wydruki – sądzimy, że będzie to po wyborach – rozdamy państwu program i w kilka godzin po uzyskaniu przez państwa wydruku programu z naniesionymi poprawkami przystąpimy do jego zatwierdzania.

W oczekiwaniu na rozpoczęcie ostatecznej dyskusji programowej załatwiać będziemy inne sprawy. Przede wszystkim uchwały. Najważniejsze z nich to uchwała finansowa oraz uchwała w sprawie stosunku związku do sposobu wprowadzania przez rząd podwyżek cen. Mamy również ogromny pakiet innych uchwał, które będziemy kolejno wprowadzać. Przypominamy, że jest jeszcze również niezakończona część ogólna dyskusji programowej.

Proszę państwa, jeśli chodzi o zatwierdzenie uchwały finansowej, która wzbudziła wczoraj wielkie kontrowersje, chcieliśmy państwu przypomnieć, że Komisja Programowa, która przygotowała tę uchwałę, będzie w dalszym ciągu, aż do momentu wejścia na trybunę i przedstawienia II czytania, przyjmowała uwagi państwa, jeśli jeszcze jakieś będą do tej uchwały. W II czytaniu, które rozpoczniemy od początku rozdziału I w związku z tym, że uchyliliśmy wczoraj pierwsze ustalenia w tej uchwale. A więc rozpoczynamy II czytanie od początku rozdziału I. W czasie tego czytania do głosu zostaną dopuszczone, zgodnie z przyjętymi przez nas zasadami, tylko te osoby, których poprawki nie zostały uwzględnione w pracach Komisji Programowej pomiędzy I a II czytaniem. Następnie przystąpimy do nanoszenia poprawek i jeśli zajdzie konieczność, oddalimy tę uchwałę do III czytania, tak żeby tekst był już pełny, ze wszystkimi naniesionymi poprawkami i wszystkimi wariantami. W III czytaniu będziemy wybierać ostatecznie warianty i będziemy zatwierdzać tę uchwałę rozdziałami.

Przy wyborze wariantów zastosujemy identyczną zasadę, jak przy wyborze wariantów statutu. Przypominam, że zasada ta brzmiała następująco: w przypadku kilku wariantów głosuje się kolejno na poszczególne warianty, przy czym każdy z delegatów ma tylko jeden głos. Liczy się głosy na poszczególne warianty i odrzuca się wariant najsłabszy. Następnie, głosuje się kolejno na pozostałe warianty wg tej samej zasady, co przy pierwszym głosowaniu. Postępuje się tak kolejno, aż do momentu, kiedy pozostaną tylko dwa warianty. Te dwa warianty poddaje się ostatecznemu głosowaniu, który z nich będzie wariantem obowiązującym. Tę samą zasadę stosowaliśmy przy wyborze poprawek do statutu.

Jeśli chodzi o dyskusję programową, a właściwie zatwierdzanie programu, na które od wczoraj czekamy, i na wydruki programu, tutaj też chcielibyśmy wyjaśnić sprawę sposobu podejmowania przez zjazd uchwały programowej. I czytanie tej uchwały odbyło się kilka dni temu, prowadziła je Komisja Programowa. Pomiędzy I a II czytaniem, zgodnie z naszymi zasadami, naniesiono poprawki. Poprawki te zostaną państwu odczytane w II czytaniu tej uchwały, następnie głos zabiorą tylko te osoby, których poprawki nie zostały uwzględnione, po czym przystąpimy do przegłosowywania programu działania związku tezami, to znaczy głosować będziemy na poszczególne tezy wraz z całym materiałem, który znajduje się poniżej tezy.

Tyle byłoby wstępnych informacji. Oddaję głos Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych.

[WYNIKI III TURY WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ

I II TURY DO KK]

[PD 1kzd_2t_079_19811006 – 8 minut 30 sekund]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dzień dobry państwu, bardzo przepraszam za moją tonację głosu, ale długość zjazdu sprawiła, że nie jest najlepszy. Podaję państwu wyniki głosowania do Komisji Rewizyjnej. Liczba oddanych głosów – 845, ważnych – 845, nieważnych – 0.

Wyniki głosowania: numer porządkowy 6, Daniel Stanisław – 473 głosy; nr 22, Lasocki Jerzy – 391 głosów [gwar], momencik, powtórzę: 6 – 473, 391 głosów; nr 34, Mszyca Jarosław – 287 głosów; nr 37, Nowak Jerzy – 383 głosy. Wynik wyborów do Komisji Rewizyjnej: na 2 miejsca mandatowe w III turze wybrano jedną osobę – Daniel Stanisław. Przed nami, proszę państwa, IV tura wyborów do Komisji Rewizyjnej.

Przystępujemy do podania wyników wyborów Komisji Krajowej, w ramach II tury. Zgodnie z wczorajszym systemem rozpoczynam od podania dla danego regionu liczby głosów ważnych. Oddano głosów 846, dla Gdańska głosów ważnych 842. Wyniki głosowania, przepraszam, Region Gdańsk, numer porządkowy 4, Kaczyński Lech – 330 głosów; nr porządkowy 8, Kłys Jacek – 252 głosy; nr porządkowy 9, Lis Bogdan – 405 głosów; numer porządkowy 10, Matuszewska Alicja – 422 głosy [oklaski]; nr porządkowy 11, Merkel Jacek – 649 głosów [oklaski]…

[Brak fragmentu nagrania]

…Milewski Jerzy – 283 głosy. Tym sposobem na 3 miejsca mandatowe w Gdańsku wybrano, proszę państwa, dwie osoby: Merkel, Matuszewska. Do następnej tury przechodzi Region Gdańsk z jednym miejscem mandatowym wakującym.

Kolejny region: Region Bydgoszcz. Oddano głosów ważnych 839. Numer porządkowy 22, Napieralski Henryk – 483 głosy; nr porządkowy 25, Winiarski Lech – 338 głosów. W wyniku wyborów wybrano na jedno miejsce mandatowe Napieralskiego Henryka. Tym sposobem zakończono wybory do Komisji Krajowej w Regionie Bydgoszcz.

Region Dolny Śląsk. Oddano głosów ważnych 840. Wyniki głosowania: nr porządkowy 28, Bagiński Tadeusz – 398; Kunigowski Jan – 339; Lenkiewicz Antoni – 291; Nawrot Stefan – 549; Szumiejko Eugeniusz – 438; Winnik Jan – 354. W Regionie Dolny Śląsk na 3 miejsca mandatowe wybrano dwie osoby, Nawrot Stefan i Szumiejko Eugeniusz. Do następnej tury przechodzi region z jednym wakującym miejscem mandatowym.

Region Elbląg. Oddano głosów ważnych 842. Wyniki głosowania: Kalinowski Ryszard – 330 głosów; Szybalski Bogusław – 492 głosy. W wyniku wyborów wybrano w Regionie Elbląg Szybalskiego Bogusława. Zakończono wybory do Krajowej Komisji w Regionie Elbląg.

Region Małopolska. Oddano głosów ważnych 840. Wyniki głosowania: Gil Mieczysław – 331 głosów; Jungiewicz Józef – 504 głosy; Marchewczyk Jacek – 434 głosy; Syryjczyk Tadeusz – 280 głosów. Wyniki wyborów: w Regionie Małopolska wybrano do KK: Jungiewicza Józefa i Marchewczyka Jacka. Zakończono wybory do KK w Regionie Małopolska.

Region Mazowsze, 843 głosy ważne oddano. Wyniki wyborów: Bugaj Ryszard – 367; Geremek Bronisław – 322 głosy; Gołaszewski Krzysztof – 232 głosy; Janas Zbigniew – 569 głosów [oklaski]; Jankowski Maciej – 468 głosów [oklaski]; Jastrzębowski Jerzy – 304 głosy; Jaworski Seweryn – 341 głosów; Krukowski Stanisław – 272 głosy; Roman Jerzy – 229 głosów; Romaszewski Zbigniew – 329 głosów; Świtalski Witold – 279 głosów, Wujec Henryk – 492 głosy [oklaski]. W wyniku wyborów w Regionie Mazowsze wybrano: Janasa Zbigniewa, Wujca Henryka, Jankowskiego Macieja. Na 6 miejsc mandatowych zapełniono 3. Przechodzi Mazowsze do następnej tury z 3 miejscami mandatowymi wakującymi.

Region Śląsk Opolski. Oddano głosów ważnych 839. Wyniki głosowania: Łysiak Jerzy – 286 głosów; Szelwicki Franciszek – 514. W wyniku wyborów w Regionie Śląsk Opolski wybrano Szelwickiego Franciszka. W Śląsku Opolskim, w Regionie Śląsk Opolski zakończono wybory do KK.

Następny region, Podbeskidzie. Oddano głosów ważnych 835. W następującej ilości: Kralczyński Andrzej – 483 głosy; Barteczko Mieczysław – 301 głosów. Wybrano do KK Kralczyńskiego Andrzeja. W Regionie Podbeskidzie zakończono wybory do KK.

Region Radom. 831 głosów ważnych oddano. Król Witold – 508 głosów; Karnik Ryszard – 268 głosów. Wybrano do KK Króla Witolda. Zakończono wybory do KK w Regionie Radom.

Region Śląsko-Dąbrowski. Oddano głosów ważnych 841. Wyniki głosowania: Masior Michał [głos: Mąsior]. Maszyna nie drukuje ani „ą”, ani „ę”, tak że bardzo państwa przepraszam, ja nie pamiętam wszystkich nazwisk państwa. Mąsior Michał – 535 głosów; Rejdych Janusz – 493 głosy; Iwan Ryszard – 482 głosy; Jedynak Tadeusz – 447 głosów; Wach Marek – 326; Zalewski Witold – 285; Kurkowski Jerzy, momencik, proszę państwa, Kurkowski Jerzy – 257; Szafko Jerzy – 152 głosy. 8 osób wymieniłam? Tak. W wyniku wyborów w Regionie Śląsko-Dąbrowskim wybrano: Mąsiora Michała, Rejdycha Janusza, Iwana Ryszarda, Jedynaka Tadeusza. Zakończono wybory w Regionie Śląsko-Dąbrowskim do KK [oklaski].

Region Toruń. Oddano głosów ważnych 842. Iwanów Zbigniew – 257 głosów; Kukuła Mieczysław – 530 głosów. Wybrano Kukułę Mieczysława. Zakończono wybory w Regionie Toruń do KK.

Ostatni z regionów, Region Wielkopolska. Oddano głosów ważnych 840. Uzyskano następujące wyniki wyborów, wyniki głosowania, przepraszam najpierw. Ciszak Bogdan – 238; Dymarski Lech – 488; Nowacki Jerzy – 308; Śliwiński Jan – 515. W wyniku wyborów w Regionie Wielkopolska wybrano Śliwińskiego Jana i Dymarskiego Lecha. Zakończono wybory do KK w Regionie Wielkopolska.

Proszę państwa, do następnej tury do KK przechodzą trzy regiony, które wymieniłam: Region Gdańsk, Region Mazowsze i Region Dolny Śląsk. Miejsc mandatowych: w Gdańsku – jedno, w Dolnym Śląsku – jedno i w Mazowszu – trzy. Dziękuję państwu uprzejmie.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, za kilkanaście minut rozpoczniemy głosowanie. Przedtem na 5 minut opuścimy salę i na salę powrót tylko za okazaniem mandatów. Proszę wziąć je ze sobą.

Proszę państwa o uwagę. Przewodniczący regionalnych grup delegatów proszeni są natychmiast po oddaniu głosu o podejście pod okienko, gdzie wydaje się materiały zjazdowe. Będą wydawane programy, wersje programów z naniesionymi poprawkami. Prosimy o jak najszybsze rozdanie tych wersji projektów programu delegatom.

[Przerwa]

[PROTOKÓŁ NR 16 KOMISJI MANDATOWO-WYBORCZEJ.

IV TURA WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ,

III TURA DO KK]

[PD 1kzd_2t_079_19811006 – 30 minut 6 sekund]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Szanowni delegaci, proszę o spokój.

W tej chwili oddaję głos Komisji Mandatowej.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Protokół z dnia dzisiejszego: „Protokół nr 16 Komisji Mandatowo-Wyborczej I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. Komisja po sprawdzeniu listy delegatów na I KZD przedstawiony przez Krajową Komisję Wyborczą stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów. W dniu 6 października 1981 r. na sesji porannej obecnych jest 774 delegatów, co stanowi 86,2 proc. Ilość ta spełnia wymagania statutowe uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności delegatów. Gdańsk, dnia 6 października 1981 r.”. Podpisy członków Komisji Mandatowo-Wyborczej.

Proszę państwa, w dniu dzisiejszym czekają nas wybory – IV tura do Komisji Rewizyjnej. Na liście wyborczej Komisji Rewizyjnej pozostało tylko jedno miejsce mandatowe. Zgodnie z ordynacją jest podwójna liczba kandydatów.

Na liście wyborczej do KK pozostały następujące regiony: Region Gdańsk, Dolny Śląsk i Region Mazowsze. W Regionie Gdańskim liczba mandatów do obsadzenia – jeden. Pozostały dwa nazwiska. W Regionie Dolny Śląsk liczba mandatów do obsadzenia – jeden. Również dwa nazwiska. W Regionie Mazowsze liczba mandatów – trzy. Pozostało sześć nazwisk.

Proszę służbę porządkową o zamknięcie drzwi, a członków Komisji Mandatowej proszę o rozpoczęcie wydawania kart wyborczych. Za chwileczkę członkowie Komisji Mandatowej podejdą, proszę państwa, ponieważ dopiero po zapoznaniu się z protokołem Komisji Skrutacyjnej mogliśmy zacząć przygotowywać do rozdawania karty wyborcze, a wymaga to jednak dość dużo czasu – opieczętowanie i złożenie podpisów. Za chwileczkę zaczniemy rozdawać karty wyborcze. Mam informację, że jeszcze dwie minuty. Bardzo proszę, żeby państwo ten czas wykorzystali na konstruktywne myślenie, żeby nie czekała już nas następna tura wyborów.

Członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej przystępują do wydawania kart wyborczych. Karty wyborcze są przejrzyste, mam nadzieję, że nie sprawią państwu żadnych niespodzianek, żadnych kłopotów. Delegaci, którzy otrzymają karty wyborcze, mogą je skreślać od razu, bo są przejrzyste i można pozostać lub opuścić salę do końca wyborów, po oddaniu głosu.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Członków Komisji Skrutacyjnej proszę o zabranie urn wyborczych i znalezienie się na swoich miejscach pracy. Obowiązujące numery do skreśleń w dniu dzisiejszym: trójka i szóstka. Do tej samej urny zbieramy wszystkie głosy. Skreślamy trójkę i szóstkę. Dostaniecie państwo kartki. Dostaniecie.

Członków Komisji Skrutacyjnej proszę o pozostawienie dwóch urn wyborczych – jedna z tyłu sali i jedna przed prezydium. Pozostali członkowie wraz z urnami przechodzą do stołu i przystępują do dalszej pracy.

Kto z państwa nie oddał jeszcze swoich głosów, proszę podnieść rękę do góry. Bardzo proszę, pozostawiamy urnę z przodu sali, urnę z tyłu sali proszę przenieść do pracy. Czy ktoś z szanownych delegatów nie oddał jeszcze swego głosu do urny wyborczej? Proszę o podniesienie ręki. Proszę państwa, po raz ostatni: czy jeszcze ktoś nie oddał swego głosu? Ponieważ nie widzę, zamykam ostatnią urnę. Dziękuję.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_079_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_080_19811006]

[Sygnał dźwiękowy]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

[Proszę delegatów] o zdecydowane wchodzenie na salę. Za chwilę zabierze głos przedstawiciel Społecznego Komitetu Budowy Pomników Poległych Stoczniowców.

Proszę kolegę Lenarciaka[1], przedstawiciela Społecznego Komitetu Budowy Pomników Poległych Stoczniowców, o zabranie głosu. Proszę o ciszę.

HENRYK LENARCIAK

Szanowni delegaci i delegatki, i zaproszeni goście, przypadł mi w udziale zaszczyt złożyć serdeczne życzenia delegatom I Krajowego Zjazdu „Solidarności”, który się odbywa na terenie Gdańska. Reprezentuję grupę społeczeństwa, która buduje pomnik poległych stoczniowców. Wiadomo, że „Solidarność”, która tutaj radzi, zrodziła się w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, przy współudziale sąsiednich stoczni, które wspólnie, od pierwszej chwili brały udział w strajku. Ta „Solidarność” rozszerzyła się na cały kraj i z tej „Solidarności” mamy tutaj najlepszych przedstawicieli, wybranych przez poszczególne zakłady pracy, które tutaj reprezentują wolę załóg całego regionu.

Pomnik Poległych Stoczniowców, który stoi przed drugą bramą stoczni – mogę teraz śmiało stwierdzić, już z doświadczenia, że ten pomnik stał się naprawdę symbolem zgody i pojednania. Z każdego regionu, z najciemniejszego zakątka kraju delegacje czy osobiści przedstawiciele zbliżają się pod ten pomnik, niosąc hołd dla krwi poległych, którzy oddali życie, abyśmy mogli żyć godnie.

Nie będę dużo się tutaj rozwodził, bo czas jest cenny dla was, jak również i dla nas, ale życzę w dalszym ciągu owocnych obrad dla wszystkich delegatów. Oby najważniejszym celem naszego zjazdu była Polska, wolność, sprawiedliwość i lepsza stopa życiowa. Żebyśmy pomogli tej naszej umiłowanej ojczyźnie podnieść się na odpowiedni poziom życiowy, żeby nasze dzieci, które teraz, brakuje im czasami do ust co włożyć, żeby o tym jak najrychlej zapomniały. Żeby ten byt, który tutaj kujemy, na tych naszych obradach, stał się rzeczywistością dnia codziennego [oklaski].

W dowód tej przyjaźni, która zrodziła się w zespole naszych stoczni Wybrzeża i która połączyła wszystkie zakłady pracy w całym kraju, chcieliśmy złożyć, w imię solidarności i zjednoczenia, i przyjaźni, skromne upominki. Mamy ich dwa rodzaje. Jeden taki [pokazuje delegatom], na każde województwo w naszym kraju. I prosiłbym, żeby przewodniczący zarządów regionalnych odebrali te podziękowania na województwa tutaj, przed prezydium. Natomiast przewodniczący grup regionalnych odbiorą upominki dla wszystkich przedstawicieli, delegatów zjazdu tam, w okienku, gdzie wydawana jest prasa. Ja bym miał tylko tyle.

Dziękuję za uwagę, a teraz poproszę przedstawicieli stoczni, żeby pomogli tę sprawę bardzo szybko, sprawnie załatwić. Będę czytał województwa i przedstawiciele, do których należą te województwa, żeby podchodzili i od kolegów stoczniowców odbierali to na miejscu. Może przeczytam treść: „Dziękujemy społeczeństwu województwa płockiego za solidarność z nami na początku, poprzez pamiętny sierpień ’80”. Województwo piotrkowskie. Województwo wałbrzyskie, województwo olsztyńskie, województwo nowosądeckie, województwo łódzkie, województwo poznańskie, województwo przemyskie, województwo radomskie, województwo rzeszowskie, województwo siedleckie, sieradzkie, słupskie, skierniewickie, województwo suwalskie, szczecińskie, krośnieńskie, lubelskie, leszczyńskie, legnickie, krakowskie, tarnobrzeskie, toruńskie, tarnowskie, łomżyńskie, kieleckie, Katowice, kaliskie, jeleniogórskie, gorzowskie, białostockie, bielsko-podlaskie, bielskie, chełmskie, ciechanowskie, częstochowskie, elbląskie i bydgoskie.

Dziękuję bardzo i polecam się dalszej pamięci wszystkim tym, którzy tutaj są, którzy przybyli i widzą, że ten zjazd jest najważniejszą sprawą całego polskiego narodu. Dziękuję.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Serdecznie dziękujemy koledze Lenarciakowi.

Szanowni delegaci, proszę o uwagę. Otrzymali państwo uchwałę programową, którą trzymam w ręku w tej chwili. Komisja Programowa prosi, aby wszyscy delegaci poprawki, jakie mają do tego tekstu, który ja trzymam w ręku, zgłosili dzisiaj do godz. 15.00 do Komisji Programowej, która siedzi z prawej strony, patrząc ze strony prezydium, czyli z tej strony. Powtarzam, żeby delegaci zgłosili poprawki na piśmie do tego tekstu, dzisiaj, do godz. 15.00 do Komisji Programowej, która siedzi z tej strony prezydium, z prawej strony prezydium.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ DZIAŁALNOŚCI

FINANSOWEJ ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_080_19811006 – 10 minut 14 sekund]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, rozpoczynamy dzisiaj właściwy program naszych obrad od II czytania projektu uchwały w sprawie działalności finansowej związku. Proszę przedstawiciela Komisji Programowej o zabranie głosu.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Dzień dobry państwu. Ponieważ wczoraj miałem kłopoty z prowadzeniem tego tematu, wobec tego dzisiaj poprosiłem jeszcze o pomoc, do pomocy kolegę Makowskiego z Piły, z którym razem pracowaliśmy w tym zespole i będziemy wspólnie ten temat prowadzić. Wracamy do rozdziału I, którego wczoraj nie udało nam się załatwić. Ja przypomnę jeszcze raz treść tego rozdziału, pomimo że był już dwukrotnie czytany:

„Rozdział I. Składka członkowska i jej podział

§ 1. Ustala się podstawową wysokość składki członkowskiej dla pracujących członków związku na poziomie 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego, z uwzględnieniem wszystkich dodatków płacowych, z wyjątkiem: deputatów, nagród, zasiłków rodzinnych i rekompensat”. Do tego paragrafu nie było żadnych uwag.

„§ 2. Komisja zakładowa może w uzasadnionych przypadkach, za zgodą większości członków, uchwalić składkę wyższą, jednak nie więcej niżeli 2 proc. wynagrodzenia łącznie z dodatkami, jak w punkcie 1. Całość składki powyżej 1 proc. pozostaje w dyspozycji komisji zakładowej”. Tutaj też nie było żadnych uwag.

„§ 3. Dla innych członków związku (emeryci, renciści, osoby na urlopach wychowawczych i opiekuńczych) ustala się następujące wysokości składki miesięcznej: 10 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości do 3 tys. zł, 15 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 3001–4000 zł, 20 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 4001–5000 zł, 30 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 5001–6000 zł, 40 zł przy rentach, emeryturach lub zasiłkach przy wysokości powyżej 6000 zł i 1 proc. renty lub emerytury, jeżeli jej wysokość przekracza średnią płacę krajową. Całość wpływów uzyskanych ze składek emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej”.

I do tego punktu było kilka innych propozycji, ja wczoraj te propozycje dość szczegółowo omówiłem. Jednak nasza komisja, wspólnie zresztą z dzisiaj odbytym takim spotkaniem z zainteresowanymi przedstawicielami poszczególnych regionów, uznała ten zapis za do przyjęcia, z tym że uzupełniony byłby jeszcze następującym wariantem:

„W wyjątkowych przypadkach komisja zakładowa może podjąć uchwałę o zawieszeniu składki członkowskiej lub jej obniżeniu na wniosek zainteresowanego członka związku”.

Czyli mamy tutaj możliwość, w jakimś indywidualnym przypadku, tą składkę zawiesić bądź obniżyć, i to nam po prostu rozwiązuje sprawę. Nie musimy szukać nowych, wariantowych rozwiązań, czy 10, czy 20, czy 0,5 proc., tak jak tutaj były te rozmaite propozycje.

Ponieważ to jest już właściwie III czytanie, to, jeżeli państwo pozwolicie, to może od razu byśmy się ustosunkowali do tego, czy taki wariant należałoby wprowadzić. Jeżeli mogę prosić przewodniczącego prezydium o przegłosowanie, kto jest za wprowadzeniem tego wariantu, to bardzo proszę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę jeszcze raz powoli przeczytać tekst nowego paragrafu, § 5.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

„W wyjątkowych przypadkach komisja zakładowa może podjąć uchwałę o zawieszeniu składki członkowskiej lub jej obniżeniu na wniosek zainteresowanego członka związku”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy ktoś z państwa chce się wypowiedzieć przeciw tej propozycji zapisu? Nie widzę. Wobec tego poddaję pod głosowanie, czy przeczytany powyżej zapis ma się znaleźć w projekcie uchwały o działalności finansowej związku. Kto jest za przyjęciem tego zapisu? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, aby do rozdziału I dopisać § 5.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Oddaję głos Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

§ 6, który poprzednio był piątym, ten najbardziej kontrowersyjny:

„Ustala się następujący podział jednoprocentowej składki członkowskiej” i tutaj wczoraj żeśmy tego nie potrafili ustalić. Były dyskusje wczoraj na sali, była dyskusja dzisiaj, w gronie przedstawicieli poszczególnych regionów.

I w tym miejscu chcielibyśmy dzisiaj państwu zaproponować następujące postępowanie. Zdecydowana większość dzisiaj w dyskusji opowiedziała się za przyjęciem kompromisowego rozwiązania polegającego na tym, że 75 proc. składki członkowskiej pozostawałoby w wyłącznej dyspozycji komisji zakładowej, natomiast pozostałe 25 proc. byłoby podzielone pomiędzy zarząd regionu a Komisję Krajową. Z tym że jeżeli państwo przyjmiecie tą propozycję, żeby zostawić w komisji zakładowej 75 proc., wówczas poddamy pod głosowanie wielkość odprowadzania składki na Komisję Krajową.

I proponujemy tutaj później dwa warianty. Wariant I to będzie 3 proc. składki członkowskiej na KK za pośrednictwem zarządu regionalnego. Wariant II – 2 proc., pozostała część kwoty zostałaby do dyspozycji zarządu regionalnego. Czyli w wariancie pierwszym zarząd regionalny dysponowałby 22 proc., w wariancie drugim – 23 proc.

Proponuję, aby teraz przewodniczący prezydium przegłosował, kto jest za przyjęciem zasady, że 75 proc. składki członkowskiej pozostaje w wyłącznej dyspozycji komisji zakładowej [delegaci podnoszą mandaty].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Jeszcze nie głosujemy. Zgodnie z propozycją Komisji Programowej mandaty w górę podnoszą ci z państwa, którzy są za przedstawioną przez Komisję Programową propozycją dotyczącą wysokości składek, które mają pozostać w komisji zakładowej – 75 proc. Kto jest za tym? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przyjęciem tej propozycji [oklaski].

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ponieważ mamy już ustaloną wielkość składki, która zostaje w komisji zakładowej, teraz ustalimy wielkość składki, odprowadzaną za pośrednictwem zarządu regionu do KK. I są dwie propozycje. Pierwsza propozycja to 3 proc. na KK, druga propozycja – 2 proc. na KK. I tu należy rozumieć, że pozostała część zostaje, jak już wspomniałem poprzednio, w zarządzie, do dyspozycji zarządu regionalnego. Teraz proponuję, żeby przewodniczący obrad przegłosował, kto jest za tym, aby do KK odprowadzać 3 proc. wpływów z jednoprocentowej składki członkowskiej.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, państwo wymuszacie na mnie decyzje. Zgodnie z przyjętą przez nas procedurą, ja muszę się najpierw spytać, czy są głosy przeciwne tej propozycji [gwar].

Proszę bardzo, wobec tego głosujemy. Kto jest z państwa za wariantem, żeby w KK pozostawało 3 proc. składek? Proszę Komisję Skrutacyjną. Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za przyjęciem propozycji, żeby w KK pozostawały 2 proc.? Dziękuję bardzo.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, aby do KK odprowadzać 3 proc. od składek [oklaski].

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Wobec tego odczytam treść brzmienia § 6:

„Ustala się następujący podział jednoprocentowej składki członkowskiej – 75 proc. wpływów pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej, 22 proc. wpływów zostaje przekazane do dyspozycji zarządu regionu, 3 proc. wpływów zostaje przekazane do dyspozycji KK za pośrednictwem zarządu regionu”.

I tutaj mamy jeszcze propozycje wprowadzenia jednego zapisu – ja wczoraj dokładnie mówiłem, skąd wzięła się ta propozycja – „Organizacje zakładowe w spółdzielniach inwalidów przekazują zarządowi regionu 10 proc. wpływów z jednoprocentowej składki członkowskiej”. I proponuję, aby prezydium przeprowadziło głosowanie, czy wprowadzić ten wariant.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę Komisję Programową o przeczytanie powolne tego paragrafu.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

„Organizacje zakładowe w spółdzielniach inwalidów przekazują do zarządu regionu 10 proc. wpływów z jednoprocentowej składki członkowskiej”. I teraz od państwa zależy, czy taki zapis znajdzie się w § 6.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko takiemu zapisowi? Proszę podnieść numer mikrofonu. Trójkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, uważam, że od tych ludzi nie powinniśmy brać ani jednego grosza, żeby odprowadzić do zarządu regionu. Wszystko powinno zostać do ich wyłącznej dyspozycji. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Zgodnie z procedurą poddaję...

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Przepraszam, czy Komisja Programowa może? Proponuję, abyśmy oddali tutaj, tym razem głos wnioskodawcy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę, jedynka.

JERZY GAWĘDA

Proszę państwa, moje nazwisko Jerzy Gawęda, mandat 01012, Region Gdańsk. Sam jestem, jak widzicie państwo, inwalidą i pracuję w spółdzielczości inwalidów. Jestem jednak zwolennikiem – ja rozumiem tamtego pana doskonale i bardzo dziękuję mu za takie poparcie – ale jestem zwolennikiem, chociażby ze względów czysto organizacyjnych, i z tego, że musimy czuć tą łączność ze sobą, aby spółdzielnie inwalidów odprowadzały 10 proc. na konto zarządów regionalnych. Jak to będzie dzielone, to jest inaczej [oklaski].

JAN MOSKA

Ja również jestem z Wrocławia, ze spółdzielczości inwalidów. Moje nazwisko Jan Moska, 07054. W pełni popieram to, co mój przedmówca – musimy być pełnoprawnymi członkami, [pewnie?] z mniejszą płatnością, ale nie odprowadzając wcale składek, po prostu będziemy jak gdyby poza związkiem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poddaję pod głosowanie § 7 w wersji zaproponowanej przez Komisję Programową. Kto jest za przyjęciem tego tekstu do projektu uchwały? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowana większość delegatów głosowało za przyjęciem § 7 rozdziału I.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma Komisja Programowa.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proponuję, abyśmy teraz przegłosowali cały rozdział I, jeżeli państwo pozwolicie. Czy mam jeszcze raz przeczytać cały rozdział I w nowym brzmieniu? Dobrze. Wobec tego proponuję, żeby przewodniczący obrad przegłosował, kto jest za przyjęciem pierwszego rozdziału z poprawkami, które żeśmy wprowadzili.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest z państwa za przyjęciem rozdziału I w wersji z poprawkami przez państwa przyjętymi? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów rozdział I został przyjęty.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo. Przechodzimy do rozdziału II. Rozdział II „Zasiłki statutowe i zapomogi”. Ja tu się mogę mylić z tymi paragrafami, państwo wybaczą, bo żeśmy dwa nowe wprowadzili, więc może po prostu będę się trzymał starego zapisu, bo u państwa też jest tak zapisane.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Gdyby Komisja Programowa zechciała troszeczkę wolniej mówić, bo słabo słychać na sali.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Dobrze.

§ 6, czyli właściwie § 8. Dobrze.

„Ustala się następujące wysokości zasiłków statutowych:

Wariant I – 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 2 tys. zł z tytułu zgonu członka rodziny, 3 tys. zł z tytułu zgonu członka związku.

Wariant II – 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 1500 zł z tytułu zgonu członka rodziny i 2500 zł z tytułu zgonu członka związku”.

Proponuję, żebyście sobie państwo na boku zapisali wariant II, ponieważ nie ma go w materiałach. I ten wariant II powtarzam: 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 1500 zł z tytułu zgonu członka rodziny i 2500 zł z tytułu zgonu członka związku.

„§ 9. Ustala się następujące zasady wypłacania zasiłków statutowych:

1. Zasiłek z tytułu urodzin dziecka

a) wypłaca się obojgu rodzicom,

b) wypłaca się na każde urodzone dziecko oddzielnie,

c) wypłaca się również na dziecko urodzone martwe,

d) wypłaca się matce samotnej w wysokości zwiększonej o 100 proc.”.

I tutaj państwo do tego zgłosiliście następujące propozycje, żeby w punkcie a dopisać: „wypłaca się obojgu rodzicom wychowującym dziecko”. Ta propozycja nie została uwzględniona, ponieważ w zasadach ogólnych mamy zapis, że we wszystkich przypadkach nieuregulowanych powyższymi zasadami komisja zakładowa ma prawo podjęcia decyzji indywidualnej. Dlatego tutaj to określenie „wychowujących dziecko” jest jednak nie zawsze precyzyjnie rozumiane. I była druga propozycja, którą uwzględniliśmy, i wprowadziliśmy podpunkt e o brzmieniu: „wypłaca się w podwójnej wysokości członkowi związku, którego współmałżonek nie pracuje”. To później państwu poddam pod głosowanie.

Czytam punkt 2. „Zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny.

Wariant I – wypłaca się zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem, a osoba zmarła była w stosunku do osoby ubiegającej się o zasiłek: współmałżonkiem, dzieckiem, matką, ojcem, teściem, teściową, rodzeństwem, osobą na całkowitym utrzymaniu i wspólnie zamieszkałą”.

To jest zapis oryginalny, który jest w tym materiale wydrukowany. Tutaj było bardzo dużo uwag i kontrowersji podczas wczorajszej dyskusji i dlatego wprowadzamy jako wariantowe rozwiązanie wariant II o brzmieniu: „wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu: współmałżonka, rodziców, teściów, dziecka na utrzymaniu, osoby na wyłącznym utrzymaniu”.

Jeszcze raz powtarzam, wariant II, punkt a: „wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu: współmałżonka, rodziców, teściów, dziecka na utrzymaniu, osoby na wyłącznym utrzymaniu”. I tutaj, w tym wariancie nie ma potrzeby udokumentowania pokrycia kosztów związanych z pogrzebem, tylko należy udokumentować fakt zgonu i stopień pokrewieństwa, co będzie wynikało z zasady ogólnej, i to jest propozycja wariantowa. Z tym, że od razu ta propozycja nawiązuje do wysokości zasiłków statutowych. Jeżelibyśmy przyjęli ten wariant, to należałoby…

[Brak fragmentu nagrania]

z tytułu zgonu członka rodziny i z tytułu zgonu członka związku. Takie są nasze propozycje. W podpunkcie b punktu 2, dotyczącego zasiłku z tytułu śmierci członka związku, poza tymi dwoma propozycjami wariantowymi jest jeszcze zapis: „wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone”. Czyli zgodnie z punktem 1, wypłaca się na każde urodzone dziecko, w tym również na dziecko urodzone martwo, wypłaca się obojgu rodzicom, i tutaj jeszcze wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone.

Punkt 3 rozdziału II: „Zasiłek z tytułu zgonu członka związku.

Wypłaca się tylko jeden zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem. Wypłaty dokonuje komisja zakładowa zmarłego członka związku”. I tutaj nie było żadnych kontrowersji w tym punkcie.

Punkt 4 „Zasady ogólne” – dotyczy oczywiście wypłaty zasiłków.

„Do uzyskania prawa do zasiłku obowiązuje staż związkowy”.

Wariant I – 6 miesięcy, wariant II – 12 miesięcy, wariant III – byłby zapis: nie dotyczy osób podejmujących po raz pierwszy pracę.

I oczywiście ten wariant I może być, wariant III może być przy I, przy II, bądź może go nie być wcale. Tutaj była propozycja jednego z kolegów, żeby skrócić do 3 miesięcy, jako rozwiązania wariantowe, jednak, po dyskusji, odstąpiliśmy od tego, ponieważ 6 miesięcy to wydaje się, że to jest już bardzo krótki okres.

„b) obowiązuje przedłożenie aktu urodzenia lub zgonu oraz dokumentów określających stopień pokrewieństwa”. Tutaj nie było żadnych uwag.

„c) obowiązuje zgłoszenie żądania wypłaty zasiłku w terminie do 6 miesięcy od daty urodzin lub zgonu”. I tutaj też nie było żadnych uwag.

„d) wszystkie ustalenia punktów 3 i 4 dotyczą również emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych”. Nie było zastrzeżeń.

„e) we wszystkich przypadkach nieuregulowanych powyższymi zasadami komisja zakładowa ma prawo podjęcia decyzji indywidualnej”. Również nie było zastrzeżeń.

„§ 10. Udzielanie zapomóg należy wyłącznie do kompetencji komisji zakładowej (oddziałowej). Wysokość zapomóg zależy od posiadanych przez komisję zakładową możliwości oraz potrzeb zgłaszającego, przy zachowaniu zasady samowystarczalności finansowej komisji zakładowej”. I tutaj też nie napłynęły żadne uwagi do tego paragrafu.

W związku z powyższym proponuję, abyśmy rozpoczęli głosowanie od tego, że ustalimy najpierw, komu należy się zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny. I tam mamy dwa warianty. Ja przeczytam jeszcze raz te dwa warianty i poproszę przewodniczącego o przegłosowanie tych wariantów.

„Wariant I – zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny wypłaca się dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem, a osoba zmarła była w stosunku do osoby ubiegającej się o zasiłek: współmałżonkiem, dzieckiem, matką, ojcem, teściem, teściową, rodzeństwem, osobą na całkowitym utrzymaniu i wspólnie zamieszkałą.

Wariant II – wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu: współmałżonka, rodziców, teściów, dziecka na utrzymaniu, osoby na wyłącznym utrzymaniu”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy państwo macie ten tekst, znacie ten tekst? Wobec tego proszę Komisję Programową o odczytanie wariantu I i poddamy go głosowaniu.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ja już przed chwilą odczytałem, zwracam tylko uwagę, że w wariancie I zasiłek ten wypłacamy w zasadzie tylko jednak osobie, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem, czyli to jest po prostu zasiłek dla osoby, która się tym pogrzebem zajmie. Natomiast wariant II to jest wariant, który dopuszcza możliwość wypłaty kilku zasiłków, nawet przez tą samą komisję zakładową, bez względu na to, czy dana osoba uczestniczyła w pokrywaniu kosztów pogrzebu, czy nie. Po prostu decyduje automatyzm. Czy ja mam jeszcze raz przeczytać oba warianty?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego: Czy ktoś zgłasza zastrzeżenia do tych wariantów? Zgłaszał już do Komisji Programowej?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc były zastrzeżenia i właśnie ten wariant II jest odpowiedzią na zastrzeżenia zgłaszane z sali.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Innych zastrzeżeń nie było, rozumiem?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Innych zastrzeżeń nie było.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego, proszę państwa, nie będziemy prowadzili dyskusji na ten temat [oklaski]. Udzielam państwu jednego głosu, wypowiadającego się przeciwko takiemu rozwiązaniu. Proszę dwójkę.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Proszę państwa, ja zwracam na jedno uwagę, że uważam, że te warianty, komu wypłacać, powinny być połączone z konkretnymi sumami i wtedy razem trzeba to głosować, bo inaczej możemy się położyć finansowo. Jeżeli każdemu, to niższe zasiłki, jeżeli tylko jednemu na rachunek – to mogą być wyższe. I tylko na to zwracam uwagę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową o uzasadnienie, dlaczego najpierw głosujemy ten punkt rozdziału II.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa całkowicie popiera stanowisko kolegi z Mazowsza, i ja zwracam uwagę, że myśmy już ten temat omówili i dlatego zaczynamy właśnie w tej chwili nie od wysokości, tylko od ustalenia komu. I w tej chwili jest propozycja wariantowa, jeżeli chodzi o wysokość, i wprowadziliśmy wariant II, który obniża tą wysokość zasiłku statutowego z tytułu zgonu członka rodziny. Ja ten wariant podałem, państwo go zapisaliście, i właśnie zwróciłem uwagę, że ten wariant II byłby skorygowany właśnie z tym zapisem odnośnie do uprawnień do zasiłku za śmierć członka rodziny.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Wypowiedź moja jest jasna?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego głosujemy. Kto jest za wariantem zapisanym w punkcie 2 § 9 bez zmian, proszę podnieść mandat do góry. Kto jest za tym wariantem? Dziękuję. Kto jest za wariantem przedstawionym w wersji drugiej, to znaczy, że wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w wypadku zgonu i to następującym: mającym dziecko na utrzymaniu, rodzicom, teściom i osobom na wyłącznym utrzymaniu? Kto jest za tym wariantem? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wariantem II.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Komisja Programowa ma głos.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Mamy więc już rozstrzygnięte, komu wypłacamy zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny i wypłacamy go wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu: współmałżonka, rodziców, teściów, dziecka na utrzymaniu i osoby na wyłącznym utrzymaniu. Nie żądamy żadnych dokumentów związanych z kosztami.

Teraz proponuję, żebyśmy zastanowili się nad wysokością zasiłków statutowych. I są w tej chwili dwie propozycje. Pierwsza propozycja, jeszcze raz przypominam, to jest 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 2 tys. zł z tytułu zgonu członka rodziny i 3 tys. zł z tytułu zgonu członka związku.

Natomiast druga propozycja to jest 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 1500 z tytułu zgonu członka rodziny i 2500 zł z tytułu zgonu członka związku.

Zwracam jedynie uwagę, że przyjęcie wariantu II spowoduje dość duże obciążenie finansowe każdej komisji zakładowej.

I teraz pod państwa rozwagę poddajemy głosowanie tych dwóch wariantów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy do Komisji Programowej wpłynęły jeszcze jakieś inne propozycje nieuwzględnione?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Tak, wpłynęły propozycje zupełnie oderwane od rzeczywistości, przynajmniej od rzeczywistości w przeciętnym zakładzie pracy, proponujące zasiłki w wysokości około 4–5 tys. zł. Te propozycje zostały odrzucone jako nierealne.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proponuję jednakże udzielić głosu autorom odrzuconych propozycji. Czy nazwiska autorów są znane?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Musielibyśmy odszukać, to był ktoś ze Śląska, zdaje się [szum na sali].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Państwo sobie nie życzą, wobec tego przystępujemy do głosowania przedstawionych przez Komisję Programową wariantów. Przedtem, czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko tym wariantom? Piątkę proszę.

TADEUSZ PŁAWIŃSKI

Pławiński, Region Gdańsk. Ja mam tylko jedną uwagę, do której się nie mogę dobić, że zgon członka związku następuje tak rzadko, że jest nieuzasadnione obniżenie do 2500 zł w II wariancie. Można pozostawić 3 tys. zł.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Głosujemy warianty. Kto jest za wariantem I, w którym zasiłki są w wysokości 2 tys., 2 tys. i 3 tys. zł?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, może jeszcze Komisja Programowa, jeżeli można.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ponieważ tutaj padła w tej chwili jeszcze jedna propozycja, wobec tego wydaje mi się, że możemy to również uwzględnić i w takim razie przegłosujmy najpierw tą sprawę: czy zgadzamy się na fakt, żeby obniżyć ten zasiłek z 2 tys. na 1500 z tytułu zgonu członka rodziny. Bo tutaj rozumiem, że była propozycja jeszcze jednego wariantu – 2 tys., 1500, 3 tys. Czy tak? No, więc dobrze, więc proszę głosować, w takim razie przepraszam bardzo.

Głosujemy poszczególne warianty, z tym że ewentualnie, jeżeli państwo później uznacie, że należy podnieść, w przypadku wejścia w życie wariantu II, ten zasiłek 2500 na 3 tys., to jeszcze sprawa będzie otwarta.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja proponuję Komisji Programowej, żeby ustalić te warianty, bo potem prezydium nie da sobie z tym rady. Albo są dwa, albo jest ich więcej. Co Komisja Programowa proponuje?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proponuję w tej chwili głosować za wariantem I – 2, 2, 3. Jeżeli ten wariant wejdzie, wówczas nie mamy co dyskutować na temat tych rozbieżności. Jeżeli nie, wówczas będziemy głosowali wariant II, z tym że będziemy głosowali go dwa razy. Raz na kwotę przyjęcia 2 tys. na urodzenie i 1500 na śmierć, zgon członka rodziny i drugi raz określimy wysokość zasiłku na zgon członka związku i tam będą dwa warianty: 2 i 2,5.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę delegatów, Komisja Programowa nam tak zagmatwała sprawę. Ja proponuję, aby Komisja Programowa przedstawiła nam wszystkie propozycje i wtedy będziemy głosować, na którą wybierzemy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę państwa o spokój.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, wprowadziliśmy rzeczywiście trochę bałaganu. Bardzo przepraszam. Proponuję, żebyśmy rzeczywiście głosowali w tej chwili wariant I, czyli ten, jak jest zapisany – 2, 2 i 3. Wariant I nie zostanie przyjęty, będziemy głosowali następny wariant.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja bardzo proszę, żeby Komisja Programowa zdecydowała, czy delegaci będą mieli do wyboru dwa warianty, czy więcej wariantów. Dopiero potem możemy zacząć głosować.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Zgoda. Wobec tego głosujemy każdy zasiłek osobno. Kto jest za przyjęciem zasiłku z tytułu urodzin dziecka w wysokości 2 tys. zł?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów przeszedł wariant, że za urodzenie dziecka 2 tys. zł zasiłku.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ustalamy wysokość zasiłku z tytułu zgonu członka rodziny. Wariant I – 2 tys. zł, wariant II – 1500 zł.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, kto jest za tym, żeby z tytułu zgonu członka rodziny zasiłek wynosił 2 tys. zł? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za tym, żeby zasiłek ten wynosił 1500 zł? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, aby zasiłek z tytułu zgonu członka rodziny wynosił 1500 zł.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Głosujemy teraz na temat wysokości zasiłków z tytułu zgonu członka związku. Pierwszy wariant – 3 tys. zł, drugi wariant – 2500 zł.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest z państwa, żeby zasiłek z tytułu zgonu członka związku wynosił 3 tys. zł? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za tym, aby zasiłek ten wynosił 2500 zł? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby zasiłek z tytułu zgonu członka związku wynosił 3 tys. zł.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Więc mamy ustalony § 8 w brzmieniu: „Ustala się następujące wysokości zasiłków rodzinnych: 2 tys. zł z tytułu urodzin dziecka, 1500 zł z tytułu zgonu członka rodziny, 3 tys. zł z tytułu zgonu członka związku”.

„§ 9. Ustala się następujące zasady wypłacania zasiłków statutowych: zasiłek z tytułu urodzin dziecka

a) wypłaca się obojgu rodzicom,

b) wypłaca się na każde urodzone dziecko oddzielnie,

c) wypłaca się również na dziecko martwo urodzone,

d) wypłaca się matce samotnej w wysokości zwiększonej o 100 proc.”. I tutaj nie było uwag.

Wprowadziliśmy natomiast, na wniosek jednego z kolegów, następujące rozwiązanie w punkcie e: „wypłaca się w podwójnej wysokości członkowi związku, którego współmałżonek nie pracuje”. Powtarzam raz jeszcze. Podpunkt e: „wypłaca się w podwójnej wysokości członkowi związku, którego współmałżonek nie pracuje”.

Proszę przewodniczącego o przegłosowanie, czy mamy wprowadzić podpunkt e o brzmieniu: „wypłaca się w podwójnej wysokości członkowi związku, którego współmałżonek nie pracuje”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto chciałby się wypowiedzieć przeciwko wprowadzeniu takiego zapisu? Jedenastkę proszę.

ROMAN CICHULSKI[2]

Cichulski, Region Rzeszów, 27021. Proszę państwa, w tym miejscu będą występować problemy, kiedy jedna osoba z rodziny pracuje w zakładzie pracy, a druga jest rolnikiem. I teraz, jak go uznać tego, który jest rolnikiem – za niepracującego czy pracującego. Jeśli pracującego, to wysokość dochodowości z gospodarstwa rolnego.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową o ustosunkowanie się do tej wypowiedzi.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Takich przypadków może być znacznie więcej. Dlatego tutaj jest jeden, w zasadach ogólnych, ten ogólny zapis o możliwości uregulowania pewnych nieuregulowanych spraw przez komisję zakładową w sposób indywidualny.

Teraz proponowałbym, żeby po prostu głosowaniem zadecydować, czy wprowadzamy ten podpunkt, czy go nie wprowadzamy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, kto jest za wprowadzeniem do projektu uchwały zapisu, że zasiłek z tytułu urodzin dziecka wypłaca się w podwójnej wysokości członkowi związku, którego małżonek nie pracuje? Kto jest za tym zapisem? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciwko wprowadzeniu tego zapisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Zasiłek, punkt 2: „Zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny

a) wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu: współmałżonka, rodziców, teściów, dziecka na utrzymaniu, osoby na wyłącznym utrzymaniu” – i to już mamy wprowadzone.

„b) wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone”. Tutaj nie było zastrzeżeń.

„Zasiłek z tytułu zgonu członka związku.

Wypłaca się tylko jeden zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem. Wypłaty dokonuje komisja zakładowa zmarłego członka związku”. Ja czytam to po prostu po raz ostatni, a za chwilę poproszę przewodniczącego o przegłosowanie całego rozdziału.

„Zasady ogólne: do uzyskania prawa do zasiłku obowiązuje staż związkowy”. Wariant I – 6 miesięcy, wariant 2 – 12 miesięcy. Jeszcze tutaj proszę przewodniczącego o przegłosowanie, który z wariantów należy wprowadzić do zapisu ogólnego. Wariant I – 6 miesięcy, czy wariant II – 12 miesięcy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko? Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym zauważyć, czy tu tylko jest staż związkowy, czy staż związku „Solidarność”? Bo mogą być tutaj komplikacje później.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o wypowiedź Komisję Programową.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Staż związkowy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję. Głosujemy. Kto z państwa jest za wariantem I, to znaczy za 6-miesięcznym stażem? Dziękuję. Kto z państwa jest za drugim rozwiązaniem, za stażem 12-miesięcznym? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za wariantem I – to jest za stażem 6-miesięcznym.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Mamy jeszcze wariant III, który po zapisie: „do uzyskania prawa do zasiłku obowiązuje staż związkowy 6 miesięcy” miałby w nawiasie: „nie dotyczy osób podejmujących po raz pierwszy pracę”.

Kto jest za wprowadzeniem takiej uwagi? Jeszcze raz powtarzam: Kto jest za wprowadzeniem takiej uwagi po zapisie, że do uzyskania prawa do zasiłku obowiązuje staż 6-miesięczny, uwaga: nie dotyczy osób podejmujących po raz pierwszy pracę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Głos sprzeciwu. Przepraszam państwa, jedynka zgłasza sprzeciw.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Proszę państwa, to nie może być traktowane jako wariant III. To po prostu powinno być uzupełnienie czy do I, czy do II wariantu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Rozumiem to. Dziękuję bardzo.

Wobec tego przeprowadzam głosowanie. Kto jest za przyjęciem dopisku w podpunkcie a, że nie dotyczy to osób podejmujących po raz pierwszy pracę? Dziękuję. Kto jest przeciwny wprowadzeniu tego zapisu? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za wprowadzeniem tego dopisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

„Obowiązuje b, podpunkt b – obowiązuje przedłożenie aktu urodzenia lub zgonu oraz dokumentów określających stopień pokrewieństwa.

c) obowiązuje zgłoszenie żądania wypłaty zasiłku w terminie do 6 miesięcy od daty urodzin lub zgonu;

d) wszystkie ustalenia z punktów 3 i 4 dotyczą również emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych. Podpunkt e: we wszystkich przypadkach nieuregulowanych powyższymi zasadami komisja zakładowa ma prawo podjęcia decyzji indywidualnej.

§ 10. Udzielanie zapomóg należy wyłącznie do kompetencji komisji zakładowej (oddziałowej). Wysokość zapomóg zależy od posiadanych przez komisję zakładową możliwości oraz potrzeb zgłaszającego przy zachowaniu zasady samowystarczalności finansowej komisji zakładowej”.

To jest koniec rozdziału II. Wprowadziliśmy pewne poprawki do tego rozdziału. Myślę, że państwo macie te wszystkie zapisy i teraz proponuję przewodniczącemu przegłosowanie przyjęcia rozdziału II. Formułuję wniosek: kto jest za przyjęciem rozdziału II z poprawkami, które zostały wprowadzone?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dopuszczam głos przeciwny. Dziewiątka, proszę.

BOGDAN HEŁKA

Bogdan Hełka, Śląsk Opolski. Mam takie pytanie: czy z § 10 wynikałoby to, iż zarządy regionu nie będą mogły dofinansowywać słabych komisji zakładowych?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową o odpowiedź.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Oczywiście nie. Tylko wymagany jest wymóg prowadzenia właściwej gospodarki finansowej. To jest zresztą zapisane w rozdziale IV, w przepisach ogólnych, że zarządy regionalne zobowiązane są do refundacji zasiłków statutowych w przypadku udokumentowanego przez komisję zakładową braku środków na ich wypłacanie, pomimo prowadzenia prawidłowej gospodarki finansowej.

BOGDAN HEŁKA

W związku z czym należy zmienić słowo „samowystarczalność”.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Tu jest sprawa zapomóg. Jeżeli chodzi o prowadzenie gospodarki finansowej, więc komisje zakładowe muszą jednak rozsądnie prowadzić tą gospodarkę. To nie są zasiłki statutowe.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Mam pytanie do Komisji Programowej: czy wpłynęły od delegatów po pierwotnym czytaniu tekstu tej uchwały do rozdziału II jeszcze jakieś uwagi, zastrzeżenia?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więcej uwag i zastrzeżeń nie było. Nie było również uwag do tego zapisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego nie dopuszczamy już dyskusji nad tym rozdziałem. Ja tylko pytam o głos przeciwny. Kto ma głos przeciwny? Mikrofon nr 2, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem zwrócić uwagę, że uchwaliliśmy 6-miesięczny staż związkowy, jednocześnie w propozycji jest przedstawione, że wypłata zasiłku może nastąpić również po 6 miesiącach. Czyli ktoś kombinując, może wziąć zasiłek w związkach branżowych, przejść do nas i po 6 miesiącach ponownie wziąć ten zasiłek. Proponuję skrócenie wypłaty tego zasiłku do 3 miesięcy od daty zaistnienia faktu. Nie będziemy musieli po prostu tego sprawdzać.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę pana, to jest zmiana, która była już niedopuszczalna. Wobec tego poddaję tekst rozdziału II z poprawkami przez państwa przegłosowanymi pod głosowanie. Kto jest za przyjęciem tekstu rozdziału II razem z poprawkami? Dziękuję. Kto jest przeciwny przyjęciu tego tekstu? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów tekst rozdziału II z poprawkami został przyjęty.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_080_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_081_19811006]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

…Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Mamy przyjęte dwa rozdziały – I i II. Propozycja rozdziału III to jest propozycja ustalenia wynagrodzeń dla działaczy i pracowników związku.

O ile mieliśmy statutowy obowiązek ustalić podział składki członkowskiej i zasiłki statutowe, o tyle nie mamy statutowego obowiązku ustalać zasad wynagradzania. Zasady te mogą być ustalone przez KK, ewentualnie przez zarządy regionalne, tym niemniej wprowadziliśmy ten zapis, ponieważ było część wniosków właśnie, aby to rozstrzygał zjazd.

Dlatego w pierwszej kolejności należałoby określić, czy delegaci uważają, że te sprawy powinien rozstrzygnąć zjazd krajowy. I proponuję, aby prezydium zwróciło się o przegłosowanie następującego pytania: czy zjazd ma ustalać zasady wynagradzania dla etatowych działaczy na szczeblu zarządu regionu i KK oraz pracowników niepochodzących z wyborów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dopuszczam jeden głos przeciwny takiemu głosowaniu. Kto jest przeciwny? Jedynkę proszę.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Proszę państwa, przecież my nie możemy decydować, jakie płace będą otrzymywali ludzie zatrudnieni w zarządach regionu niepochodzący z wyborów. Przecież oni będą z nami na ten temat rozmawiać, od tego są komisje zakładowe w regionach. My możemy w tej chwili mówić tylko na temat działaczy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, sekretariat zjazdu uprzejmie prosi, żeby delegaci występujący przed mikrofonami podawali swoje personalia.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Krystyna Ruchniewicz, 042, Gdańsk.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę powtórzyć wniosek, który poddamy pod głosowanie. Pytanie właściwie.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Pytanie brzmi: czy zjazd ma ustalać zasady wynagradzania etatowych działaczy związku na szczeblu zarządu regionu i KK? I tutaj był jeszcze zapis „oraz pracowników nieetatowych”. Więc uważam, że ten zapis możemy ewentualnie wycofać. Więc proponuję, jeszcze raz przeczytam: czy zjazd ma ustalać zasady wynagradzania dla etatowych działaczy związku, wybieralnych, na szczeblu zarządu regionu i KK?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy można coś zaproponować? Prezydium właściwie nie powinno, ale może rozbić to pytanie na dwa – najpierw mówmy o zarządzie regionu, potem o KK.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

To będzie następne nasze pytanie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo. Wobec tego, kto z państwa jest za tym, żeby zjazd ustalił zasady wynagradzania pracowników etatowych na szczeblu zarządu regionu i KK, pochodzących z wyboru? Kto jest za? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisji Skrutacyjnej.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przedstawionym wnioskiem.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

W związku z tym mamy tą sprawę rozstrzygnąć. Następne pytanie, dla uściślenia: czy zjazd ustala również zasady wynagradzania działaczy pochodzących z wyboru, na szczeblu zarządów regionu? Czytam jeszcze raz pytanie uściślające: czy zjazd ustala również zasady wynagradzania działaczy związkowych pochodzących z wyboru, na szczeblu zarządu regionu? Poprzednie pytanie dotyczyło zarządów regionów i Komisji Krajowej. Jeżeli teraz na to pytanie padnie odpowiedź „nie”, to wówczas będziemy tutaj dyskutować tylko na temat wynagrodzenia KK. Natomiast jeżeli padnie odpowiedź teraz „tak”, to będziemy dyskutować również na temat regionów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę państwa o spokój. Tam obok działa Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych i przeszkadzamy im tą wrzawą. Obliczają wasze głosy.

Proszę bardzo, udzielam głosu.

TADEUSZ KACZOR

Tadeusz Kaczor, 08004, Region Elbląski. Proszę delegatów, przed chwilą przegłosowaliśmy, czy jesteśmy za tym, aby krajowy zjazd ustalił wynagrodzenia Komisji Krajowej i zarządów regionalnych. Ustalmy tylko wysokość na krajowym szczeblu i na zarządzie regionalnym i to będzie koniec dyskusji.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, jeżeli sobie odpowiemy na pytanie, czy również mamy załatwić sprawę regionów, to odpada nam jeden wariant, jest pół godziny mniej roboty. Były wyraźne uściślenia. Czy mamy krajówkę załatwić i regiony? Dlatego to pytanie. Jeżeli sobie odpowiemy na to pytanie, załatwiamy, skracamy dyskusję o pół godziny.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa o spokój. Zaraz tą sprawę rozstrzygniemy jakoś. Proszę, mikrofon drugi.

ANDRZEJ PIESIAK

Uważam, że my nie odpowiadamy za to, jak Komisja Programowa poddała nam pod głosowanie. Jeżeli Komisja Programowa poprowadziła w ten sposób, sprawa została przegłosowana, proszę do tego nie wracać, bo się wprowadza bałagan. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Rozumiem, że zjazd ustalił, że zasady wynagradzania na szczeblu zarządu regionu i KK dla osób z wyboru będą ustalane przez zjazd.

Proszę bardzo. Komisja Programowa ma głos.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

W takim razie mamy do zaproponowania państwu następujące propozycje:

„Ustala się wynagrodzenie dla etatowych działaczy związku z wyboru w sposób następujący – państwo macie to w swoich materiałach, ponieważ to jest dość rozległy, więc proszę po prostu o skupienie się, uwagę i po prostu uważanie w swoich materiałach. I tutaj tak: wariant, który jest w materiałach jako wariant II, ma on brzmienie –

1) działacze na szczeblu zarządu regionu, przewodniczący – x-krotne przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w gospodarce narodowej, korygowane w okresach półrocznych, plus dodatek funkcyjny dla przewodniczących regionów o liczebności członków powyżej 100 tys. według następujących zasad: – i tutaj mielibyśmy dwa warianty tego dodatku funkcyjnego:

– do 100 000 członków związku bez dodatku funkcyjnego,

– 100 001–250 000 w wariancie I – 1000 zł dodatku funkcyjnego, w wariancie II – również 1000 zł dodatku funkcyjnego,

– 250 001–500 000 dodatek funkcyjny według wariantu I – 3000 zł, według wariantu II – 2000 zł,

– w regionach o liczebności członków powyżej pół miliona członków w wariancie I – 5000 zł, w wariancie II – 3000 zł”.

Zwracam uwagę od razu, że tutaj na samym wstępie wprowadziliśmy zasadę nawiązywania do przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce narodowej, z tym że nie ustaliliśmy w tej chwili, jakie to ma być wynagrodzenie. Tam zamiast liczby jest wpisana litera x. Ta x będzie oznaczała, jeżeli ten wariant oczywiście przyjmiemy – bo jest jeszcze wariant alternatywny IV – będzie przyjęta w wersji I – 1,5, w wersji II – 2. Czyli że w wersji I to aktualnie wynosiłoby około 10 500 zł, w wersji II – około 14 tys. zł plus te ewentualne dodatki funkcyjne. To jest pensja przewodniczącego zarządu regionu.

Natomiast jeżeli chodzi o zastępcę przewodniczącego, analogicznie jak przewodniczący regionu, łącznie z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi, minus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Pozostali etatowi członkowie prezydium zarządu analogicznie jak przewodniczący regionu, łącznie z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi, minus 20 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Członkowie zarządu znajdujący się na etatach w zarządach regionu analogicznie jak etatowi działacze prezydium.

Ja teraz nie będę może mówił, jakie uwagi wpłynęły i co zostało uwzględnione, a co nie. Po prostu jak wybierzemy już wariant II bądź IV, wówczas omówię ewentualne uwagi.

Punkt 2: działacze na szczeblu Komisji Krajowej. Przewodniczący KK analogicznie jak przewodniczący zarządu regionu powyżej 500 tys. członków związku plus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Zastępcy przewodniczącego analogicznie jak przewodniczący KK minus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia. Członkowie prezydium analogicznie jak przewodniczący minus 20 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia.

I jeszcze raz zwracam uwagę, że tutaj nawiązujemy do średniej płacy krajowej, że ta średnia płaca krajowa obecnie będzie rosnąca, wobec tego automatyzm awansowania niejako będzie występował, nie trzeba wprowadzać zasad awansowania. To jest, to jest wariant II, który jest w tym temacie możliwy do przyjęcia.

Mamy również wariant IV, który brzmi, proszę o uwagę: „Wynagrodzenie etatowych działaczy związku (z wyboru) ustala się na podstawie przeciętnej płacy miesięcznej z ostatniego miejsca zatrudnienia przed objęciem funkcji związkowej. Średnia obliczona jest jak za urlop wypoczynkowy, z uwzględnieniem deputatów, dodatków, rekompensat i wszystkich innych składników wynagrodzenia. Wynagrodzenie etatowych działaczy związku jest korygowane w okresach półrocznych, proporcjonalnie do wzrostu średniej płacy w gospodarce narodowej”.

To jest wariant II, natomiast zostały tutaj zgłoszone uwagi, po wczorajszej dyskusji, żeby niezależnie od tego, który wariant zostanie przyjęty, wprowadzić jeszcze takie zapisy uściślające. I proszę w tej chwili, może państwo będziecie uprzejmi sobie zanotować, to będą kolejne paragrafy. Tylko z tym, że to jest po wariantach tych dwóch, bez względu na to, który z nich zostanie przyjęty.

I tak, pierwszy zapis to: „Minimalne wynagrodzenie nie może być niższe od średniej płacy krajowej”, i następne: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w poprzednim miejscu zatrudnienia przed objęciem funkcji związkowej”. To są ogólne stwierdzenia, które też zostaną ewentualnie później, po wyborze wariantu, poddane pod głosowanie, czy to wprowadzimy.

Teraz chciałbym, aby przewodniczący obrad poddał pod głosowanie, nad którym wariantem mamy dyskutować: czy nad wariantem II w tych materiałach, czy nad wariantem IV.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Zdanie przeciwne. Proszę, dwójka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Mnie nie chodzi o zdanie przeciwne, ale czy trzynastka lub wysługa lat to w tych wypłatach będzie uwzględniana, czy nie? Dlatego to trzeba w tych przepisach ogólnych o tym wyraźnie powiedzieć. Dziękuję.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Przy wariancie IV to jest uwzględnione, bo to jest przeciętna płaca miesięczna z ostatniego miejsca zatrudnienia, łącznie ze wszystkimi dodatkami.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za wyjaśnienie. Szukam zdania przeciwnego. Jedynkę proszę.

ZBIGNIEW LIS[3]

Proszę państwa, jestem w ogóle... Zbigniew Lis, 027, Gdańsk. Jestem przeciwny głosowaniu wariantu IV, ponieważ nasz związek jest samorządny i niezależny, nie możemy określać się do tego, kto pracował przedtem. Jeżeli ktoś się decyduje na funkcję społeczną, powinien wiedzieć, że idzie do związku do pracy, a nie do tego, że pracował wcześniej gdzieś.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Czy można?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc tutaj zdania będą na pewno podzielone i proponuję… Każdy przecież z delegatów może wyrazić swoją aprobatę bądź dezaprobatę wariantu II czy IV, po prostu głosując. I proponuję, żebyśmy przeszli do głosowania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, przeprowadzam głosowanie nad wariantami zaproponowanymi przez Komisję Programową. Kto z państwa jest za wariantem II, w którym ustala się wynagrodzenie dla etatowych działaczy na podstawie wyboru, najpierw tego x, z odpowiednim mnożnikiem? Kto jest z państwa za wariantem II? Dziękuję bardzo. Kto z państwa opowiada się za wariantem IV? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

Oddaję głos Komisji Skrutacyjnej.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wariantem II.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc, proszę państwa, teraz mamy tylko praktycznie wariant II, ponieważ wariant I i III już odpadł po tym wstępnym pytaniu. Pytanie: gdyby na wariant I była odpowiedź, że zjazd nie ma ustalać wynagrodzenia, wówczas ustalałaby wynagrodzenie Komisja Krajowa i to wynagrodzenie wynikałoby z tej uchwały. Więc skoro ten wariant, to pytanie było negatywne, wobec tego my ustalamy i tu pasują nam tylko te dwa warianty. Teraz państwo przegłosowaliście, rozmawiamy na temat wariantu II.

Proponuję, abyśmy najpierw zastanowili się nad określeniem, jaki [mnożnik] przyjąć, jaką wersję przyjąć. Czy że x równa się 1,5, czy że x równa się 2. Zwracam uwagę, że to jest kwestia aktualnie około 3500 zł. Jeżeli przyjmiemy, że x wynosi 1,5, wówczas wynagrodzenie przewodniczącego zarządu regionu, każdego regionu, bez względu na jego wielkość, będzie wynosiło 10 500 zł. Jeżeli przyjmiemy x równy 2, wówczas wynagrodzenie przewodniczącego każdego zarządu regionu będzie wynosiło 14 tys. zł obecnie, do tego regiony o ilości członków powyżej 100 tys. będą miały prawo do dodatku funkcyjnego i ten dodatek funkcyjny jest również w dwóch wersjach – 1000–5000 bądź 1000–3000 zł. W stosunku do wynagrodzenia przewodniczącego będzie obliczane wynagrodzenie dla pozostałych działaczy pochodzących z wyboru. I to będzie po prostu procentowo mniej. Czy to jest zrozumiałe?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przed głosowaniem dopuszczam głos przeciwny. Czwórka.

JERZY PRZYBYLSKI[4]

Jerzy Przybylski, Region Toruń, nr 33007. Ja proponuję przyjąć jeszcze wariant pośredni, bo tutaj mamy dwa warianty skrajne i może być...

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Odbieram panu głos – warianty zostały już przegłosowane.

JERZY PRZYBYLSKI

Ale chodzi tylko mi o x.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Warianty zostały przegłosowane, proszę pana. Czy jest jakiś głos przeciwny? Nie widzę. Wobec tego poddaję pod głosowanie. Najpierw podstawę obliczania pensji – czy to będzie w wersji I – 10 500, czy też 14 tys. Kto jest za kwotą 10 500? Za x równym 1,5, to jest kwotą podstawową 10 500? Dziękuję bardzo. Kto jest za x równym 2, czyli za kwotą podstawową na dzień dzisiejszy 14 tys.? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Ze względu na ważność sprawy musimy te głosy policzyć.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Powtarzamy głosowanie. Kto jest za wersją, w której x równa się 1,5? Proszę, głosujemy, proszę państwa, głosujemy. Kto jest za wersją, w której x równa się 1,5?

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 15, drugi – 2, trzeci – 5, czwarty – 13, piąty – 14, szósty – 11, siódmy – 8, ósmy – 25, dziewiąty – 26, dziesiąty – 13, jedenasty – 8, dwunasty – 17, trzynasty – 8, czternasty – 13, piętnasty – 3, szesnasty – 12, siedemnasty – 3 i osiemnasty – 9.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za wariantem II, za wersją drugą, w której x równa się 2?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 27, drugi – 21, trzeci – 16, czwarty – 25, piąty – 1, szósty – 9, siódmy – 32, ósmy – 6, dziewiąty – 7, dziesiąty – 13, jedenasty – 22, dwunasty – 3, trzynasty – 29, czternasty – 9, piętnasty – 15, szesnasty – 17, siedemnasty – 5, osiemnasty – 11.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Siedemnasty, proszę wyraźnie zapisać cyfrę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Piętnaście, tak?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Szesnaście!

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Szesnaście!

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wyniki za wariantem I – wynagrodzenie 10 500 – głosowało 205 delegatów, za wariantem II – 14 tys. – 279 delegatów.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Więc przyjęliśmy w wariancie II wersję drugą: x równa się 2. Chcę, żebyśmy dyskutując dalej na ten temat, po prostu orientowali się, że wynagrodzenie każdego przewodniczącego zarządu regionu wynosi w tej chwili ok. 14 tys. zł. I odpowiednio mniej – ok. 12 600 – wynagrodzenie zastępcy i ok. 11 600 zł – wynagrodzenie członka prezydium zarządu regionu.

Teraz przystępujemy do określenia wysokości dodatku funkcyjnego dla przewodniczącego zarządu regionu większego od 100 tys. członków związku. I wersja Komisji Programowej była jednowariantowa – 1 tys., 3 tys. i 6 tys. Wczoraj wpłynęła po dyskusji propozycja, żeby spłaszczyć te rozpiętości i zaproponowana była druga wersja – 1 tys., 2 tys., 3 tys. Czyli czytam dokładnie obie wersje. Proszę o uwagę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę o spokój, spokój na sali. Komisja Skrutacyjna jeszcze działa.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Przewodniczący zarządów regionalnych powyżej 100 tys. członków związku otrzymują dodatkowo dodatek funkcyjny w wysokości: do 100 tys. członków związku – bez dodatku funkcyjnego, w przedziale od 100 001–250 000 członków związku w regionie, w wariancie I – 1 tys. zł, w wariancie II – 2 tys. zł; w przedziale od 250 001–500 000, w wariancie I – 3 tys. zł, w wariancie II – 2 tys. zł; i w przedziale powyżej 500 tys. członków związku w regionie, wariant I – 5 tys. zł, wariant II – 3 tys. zł. Proszę przewodniczącego obrad o przegłosowanie tych wariantów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, głos protestu, dwunastka.

LECH WESOŁOWSKI

Lech Wesołowski, Małopolska, 057. Uważam, że ponieważ pracuje się i tak nadgodziny, jeżeli przyjęliśmy tą dwójkę, jeśli chodzi o mnożnik, to [niesłyszalne] musimy jeszcze bardziej spłaszczyć chyba te dodatki. Dlatego że ja nie wyobrażam sobie, żeby praca przewodniczącego regionu z 200 tys. mogła być większa niż praca przewodniczącego regionu z 600 tys. Po prostu dobiera sobie więcej zastępców, ale nie pracuje więcej niż te 20 godzin.

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

[Brak fragmentu nagrania]

Kto z państwa jest za wariantem, w którym dodatki funkcyjne będą wysokości: 1 tys., 3 tys. i 5 tys. zł? [szum na sali]. Rozumiem państwa, nie mamy jeszcze jasności w sprawie, czy w ogóle mają być dodatki funkcyjne. Tak to rozumiem.

Proszę Komisję Programową o uwzględnienie tych głosów państwa.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Wczoraj po dyskusji nie wpłynął żaden wniosek, aby w ogóle zrezygnować z dodatków funkcyjnych. Przeciwnie – były wnioski proponujące wyższe dodatki funkcyjne. Nie było ani jednego wniosku odnośnie do niewprowadzania dodatków funkcyjnych.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego sprawy tej nie możemy dyskutować, skoro państwo takich wniosków żeście nie zgłaszali.

Wracamy do głosowania nad przedstawionymi wariantami. Kto z państwa jest za wariantem I, w którym dodatki funkcyjne są wysokości: 1 tys., 3 tys. i 5 tys. zł? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za wariantem II, w którym dodatki funkcyjne są wysokości: 1 tys., 2 tys. i 3 tys. zł? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wariantem II – od 1 tys. do 3 tys. zł.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma Komisja Programowa.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Więc mamy już ustalone wersje, warianty dodatków funkcyjnych. Ja w takim razie może tylko omówię zastrzeżenia, które wpłynęły i które nie zostały uwzględnione. Było zastrzeżenie do zapisu, zaraz na samym początku: „x-krotne przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w gospodarce narodowej w całym kraju, korygowane w okresach półrocznych”. Była propozycja, żeby wprowadzić zamiast: „korygowane w okresach półrocznych” na „okres kadencji”. Po dyskusji uznaliśmy, że jednak w związku z aktualną sytuacją gospodarczą należy pozostawić zapis „w okresach półrocznych”.

I był jeszcze jeden wniosek, który państwu teraz poddam pod głosowanie, czy pozostawić podpunkt d. Podpunkt ten brzmi: „członkowie zarządów znajdujący się na etatach w zarządach regionu – analogicznie jak etatowi działacze prezydium”. Był konkretny wniosek, aby z tego zapisu zrezygnować. Ponieważ był to wniosek formalny, proponuję, aby przewodniczący przegłosował, kto jest za tym, aby podpunkt d pozostał w uchwale. Ci, którzy nie podniosą teraz mandatów, będą głosowali za tym, żeby go po prostu nie było, żeby go skreślić.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo państwa proszę o ciszę, a kolegę z Komisji Programowej proszę o powtórzenie dokładnie, wyraźnie wniosku.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Kto jest za pozostawieniem w punkcie 1 podpunktu d, który brzmi: „Etatowi członkowie zarządów pochodzący z wyboru, znajdujący się na etatach w zarządach regionów – analogicznie jak etatowi działacze prezydium”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja bardzo proszę o powtórzenie, bo ja tego nie rozumiem.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Była uwaga jednego z kolegów, że nie jest właściwe, aby wybrany członek zarządu miał wynagrodzenie w tej samej wysokości jak członek prezydium. Taki był wniosek formalny. Jeden z kolegów z Łodzi to zgłosił. W związku z powyższym jest w tej chwili nasza propozycja, aby przegłosować, czy pozostawić ten podpunkt d, czy go wykreślić.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Rozumiem.

Proszę jedenastkę, głos przeciwny. Jedenastka ma głos.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, mam tutaj jedną zasadniczą uwagę. Jeżeli możemy dyskutować wariantowo nad tym tematem, to nie może być potraktowana sprawa podpunktu d jako taki, który może być zapisany lub nie. Bo jeżeli przegłosujemy, że ten zapis ma prawo być tutaj, w naszych przyjętych regulaminach, to musi on być wariantowo podany, zgodnie z tym, co sam zgłosiłem wniosek. Jeżeli chcecie państwo, to powtórzę normalnie wniosek, jaki tam zgłosiłem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Proponuję przegłosować. Większość obecnych wie, o co tutaj chodzi, i przegłosujemy, czy ten podpunkt d ma być w zapisie, czy go nie ma być. I sprawa jest załatwiona. Jeżeli nie będzie – to nie ma sprawy, region będzie w swoim zakresie decydował, co zrobić z takimi członkami zarządu, których musi mieć na etacie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dobrze, głosujemy. Kto jest za pozostawieniem tekstu zgodnie z zapisem w podpunkcie d? Kto jest za pozostawieniem tego zapisu w punkcie 1d? Dziękuję. Kto jest przeciwny pozostawieniu tego zapisu? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby ten podpunkt d skreślić z tego zapisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Nie było żadnych uwag i innych propozycji na temat tego podpunktu drugiego: „Działacze na szczeblu Komisji Krajowej”, czyli przewodniczący Komisji Krajowej analogicznie jak przewodniczący zarządów regionu i później odpowiednio mniej – państwo macie te zapisy. Nie było również do tego wariantu żadnych propozycji odmiennego rozwiązania wynagrodzenia dla zastępców przewodniczących regionu i pozostałych etatowych członków prezydiów. W związku z powyższym proponuję teraz, abyśmy zastanowili się nad ewentualnym wprowadzeniem wczoraj zgłoszonych jeszcze zapisów ogólnych po tym rozdziale.

I jeszcze raz państwu przypominam, że chodzi o zapis pierwszy: „minimalne wynagrodzenie nie może być niższe od średniej płacy krajowej”. No w tym wypadku to to wypada zupełnie, ponieważ to pasowało tylko do wariantu IV. Wobec tego tego nie ma, natomiast pozostaje tylko drugi ogólny punkt: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w ostatnim miejscu zatrudnienia, przed podjęciem funkcji związkowej”. Jeszcze raz przeczytam tą propozycję: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w ostatnim miejscu zatrudnienia, przed objęciem funkcji związkowej”.

Proszę przewodniczącego obrad o przegłosowanie, kto jest za wprowadzeniem tego zapisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam państwa, głos sprzeciwu dopuszczam.

Czwórka, proszę.

TADEUSZ POKRYWKA

Tadeusz Pokrywka, 07063, Dolny Śląsk. Wnoszę o pozostawienie również wersji a, że wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe niż średnia krajowa. Łącznie z tym zapisem drugim.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, przyjmując wariant II – x-krotne przeciętne wynagrodzenie, i przyjmując, że x równa się 2, nie ma możliwości, żeby działacz na szczeblu zarządu regionu bądź Komisji Krajowej miał wynagrodzenie niższe od przeciętnego krajowego wynagrodzenia, bo od tego liczy się przecież ta średnia. Od tego jest razy 2. Więc nie jest potrzebny ten zapis.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Co Komisja Programowa proponuje ostatecznie?

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Proponuję przegłosować tylko ten drugi zapis: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w poprzednim miejscu zatrudnienia, przed objęciem funkcji związkowej”. Proszę przewodniczącego o przegłosowanie, kto jest za wprowadzeniem takiego zapisu do uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dopuszczam głos przeciwny. Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, grając odpowiednio średnią płacy, część działaczy będzie mogła osiągać 20- czy 30-tysięczne zarobki jako na stanowiskach związkowych, co jest z punktu widzenia politycznego naprawdę bardzo szkodliwe. I kto to wytłumaczy załogom, jest pytanie jeszcze.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Przystępujemy do głosowania nad wprowadzeniem zapisu do rozdziału III o następującej treści: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w poprzednim miejscu zatrudnienia, przed objęciem funkcji związkowej”. Kto jest z państwa za wprowadzeniem tego zapisu? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję.

Czy Komisja Skrutacyjna potrafi ocenić?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Nie, prosimy jeszcze raz, musimy liczyć.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego powtarzam jeszcze raz tekst, który mamy lub nie wprowadzić do uchwały: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w poprzednim miejscu zatrudnienia, przed objęciem funkcji związkowej”. Kto jest z państwa za wprowadzeniem tego tekstu?

Proszę Komisję Skrutacyjną o liczenie.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 13, drugi – 3, trzeci – 10, czwarty – 29, piąty – 4, szósty – 12, siódmy – 32, ósmy – 24, dziewiąty – 15, dziesiąty – 13, jedenasty – 21, dwunasty – 17, trzynasty – 31, czternasty – 10, piętnasty – 9, szesnasty – 10, siedemnasty – 5 i osiemnasty – 14.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest przeciwny wprowadzeniu tego zapisu do uchwały?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 22, drugi – 22, trzeci – 11, czwarty – 16, piąty – 8, szósty – 11, siódmy – 6, ósmy – 4, dziewiąty – 23, dziesiąty – 9, jedenasty – 3, dwunasty – 8, trzynasty – 12, czternasty – 11, piętnasty – 8, szesnasty – 5, siedemnasty – 17, osiemnasty – 3.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Prosimy o wyniki.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podajemy wyniki. Za wprowadzeniem tego dopisu głosowało 272 delegatów, przeciw – 199.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Mamy ten rozdział w takim razie wyczerpany, ponieważ uzgodniliśmy wcześniej, że nie będziemy tutaj dyskutować na temat wynagrodzenia dla pracowników związku niepochodzących z wyboru, czyli pracowników administracyjnych, pracowników instytucji powołanych przez związek i innych. Czy państwo życzycie sobie, żeby ten rozdział przeczytać raz jeszcze w brzmieniu z poprawkami, czy od razu przystępujemy do głosowania nad przyjęciem rozdziału?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, szóstka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym jeszcze po prostu jeden zapis wprowadzić odnośnie do odprowadzania składek 25 proc. do ZUS-u, bo nie jest zapisane w tych przepisach ogólnych. Jak już taki szczegółowy zapis działalności finansowej, uważam, że to nie powinno się znaleźć i już mamy wtedy wszystko, i głosować.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę Komisję Programową.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Nie było takiej propozycji do tej pory. Ja nie wiem, czy to jest konieczne, w każdym razie to nie jest akurat w tym rozdziale. To jeżeli, to w rozdziale ogólnym. Więc proponuję, żeby w tej chwili przewodniczący obrad poddał pod głosowanie, kto jest za przyjęciem rozdziału III w wersji ustalonej podczas dzisiejszych obrad.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dopuszczam głos przeciwny. Proszę piątkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja zgłosiłem do Komisji Programowej wniosek, ażeby uwzględnić również uposażenie przewodniczącego komisji rewizyjnej. Myśmy ustalili bardzo niewielką liczbę członków komisji rewizyjnej, a bardzo wielką Komisję Krajową. Wydaje się, że będą mieli dużo pracy, i uważam, że należy to uwzględnić. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa dyskutowała ten temat. Dotychczas wszystkie komisje rewizyjne pracują na zasadzie społecznej i my nie wiemy, czy ta komisja rewizyjna będzie pracowała na innej zasadzie. Sądzę, że nie. Że również komisja rewizyjna będzie pracowała społecznie, jak dotychczas wszystkie komisje rewizyjne w kraju. W ten sposób wprowadzilibyśmy tutaj proceder opłacania również działaczy komisji rewizyjnych i ta nasza kadra musiałaby się bardzo mocno wzmocnić, co nie uważaliśmy, że jest konieczne.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Wobec tego przystępuję do przegłosowania rozdziału III. Kto z państwa jest za przyjęciem rozdziału III z ustalonymi przez państwa poprawkami? Kto jest za? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję bardzo.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów rozdział III został przyjęty.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Rozpoczynamy rozdział IV.

„Rozdział IV – Postanowienia ogólne” – chyba będzie § 14, zostańmy przy starych.

„§ 11. W przypadku pełnienia więcej niż jednej funkcji związkowej obowiązuje wypłata wyłącznie jednego wynagrodzenia dowolnie wybranego przez osobę zainteresowaną na okres kadencji”.

Paragraf następny: „Wynagrodzenie etatowych działaczy komisji zakładowych pozostaje do czasu uchwalenia ustawy o związkach zawodowych na dotychczasowych zasadach”.

Paragraf następny: „Sekcje zawodowe, branżowe i inne mogą być finansowane na podstawie decyzji władz związkowych właściwego szczebla, przy czym sekcje o zasięgu regionalnym może finansować zarząd regionu, natomiast sekcje o zasięgu krajowym – wyłącznie Komisja Krajowa”.

Paragraf następny: „Zarządy regionalne zobowiązane są do refundacji zasiłków statutowych w przypadku udokumentowanego przez komisję zakładową braku środków na ich wypłacanie, pomimo prowadzenia prawidłowej gospodarki finansowej”.

Następny: „Świadczenia o charakterze socjalnym winny być finansowane przez zakłady pracy z funduszu socjalnego. Organizacje związkowe zobowiązane są do nadzoru nad prawidłowym rozdziałem świadczeń z tego funduszu”.

Następny: „Niniejsza uchwała obowiązuje do II Krajowego Zjazdu Delegatów”.

I paragraf ostatni: „Określone powyżej zasady finansowe obowiązują od dnia: wariant I – 1 listopada [19]81 r., wariant II – 1 stycznia 1982 r.”.

W tym punkcie były uwagi drobne. W tym zapisie o sekcjach było słowo „dofinansowania” – była propozycja zapisu „finansowania”, skreśliliśmy, uwzględniona została. I tutaj była jeszcze propozycja, aby zjazd zobowiązał komisje zakładowe do uregulowania w terminie do 30 listopada zobowiązań finansowych względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. I że zobowiązania finansowe należy uregulować na dotychczas ustalonych zasadach. I to będzie propozycja wariantowa. Jeżeli państwo uznacie, że taki zapis powinien być, to zostanie wprowadzony.

Ponieważ nie było innych spraw podnoszonych, wobec tego proszę przewodniczącego o przegłosowanie, czy należy wprowadzić zapis zobowiązujący komisje zakładowe do uregulowania ewentualnych zobowiązań względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. Jeszcze raz czytam propozycję tego zapisu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o spokój na sali. A Komisję Programową proszę o wolne, wyraźne czytanie zapisu.

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Więc propozycja zapisu: „Zobowiązuje się komisje zakładowe do uregulowania w terminie do dnia 30 listopada 1981 r. zobowiązań finansowych względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. Zobowiązania finansowe należy uregulować na dotychczas obowiązujących zasadach”.

Proponuję, aby przewodniczący poprosił kogoś, kto ma przeciwne zdanie, i przegłosował propozycję wprowadzenia tego zapisu do uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Właśnie o to proszę. Dwójka.

ANDRZEJ PIESIAK

Andrzej Piesiak, mandat 10011, Jelenia Góra. Pierwsza sprawa. Sekretariat zjazdu nie był w stanie przepchnąć oświadczenia, które złożyliśmy, i to oświadczenie zostało przyjęte. Odczytuję to:

„Oświadczamy, że nie dostosujemy się do podjętej uchwały w punkcie wynagrodzeń dla działaczy regionu. Z punktu widzenia społecznego płace te są stanowczo za wysokie. Apelujemy do I zjazdu o ponowne rozpatrzenie tej sprawy”. Podpisał przewodniczący zarządu regionalnego Andrzej Piesiak, wiceprzewodniczący Michał Orlicz. To jest pierwsza sprawa [oklaski].

Druga sprawa. Nie zostały uwzględnione warianty dyskutowane w Komisji Programowej na temat płac.

Trzecia sprawa. Karygodnie przeprowadzono głosowanie, była manipulacja ewidentna. Dlatego że w poprzednich głosowaniach dopuszczono inne warianty podawane z sali, a w tym głosowaniu akurat nie podano.

Proszę państwa, i ostatnia sprawa. Ja nie decyduję się jechać do regionu z podwyższonymi płacami, bez programu. Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jeszcze jedna sprawa. Panie przewodniczący, zwracam spokojnie uwagę na sposób głosowania. Proszę państwa posłuchać też uważnie. Jeżeli głosujemy jakieś warianty, to jest pytanie, kto jest za pierwszym, kto jest za drugim, kto jest przeciw obu wariantom i dopiero kto się wstrzymał. Nie może być głosowania, gdzie się pan przewodniczący nie pyta, kto jest przeciw.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo proszę o niezabieranie już głosu. Ja udzieliłem tylko jednemu z panów głosu.

Co na to Komisja Programowa?

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa przygotowała taki materiał, jaki wpłynął. Proponowała pewne warianty, państwo te warianty żeście wybrali. Uważam, że w tej chwili powracanie raz jeszcze do tego tematu nie jest uzasadnione. W tej chwili proponuję, abyśmy konsekwentnie dyskutowali na temat ewentualnego wprowadzenia tego zapisu zobowiązującego komisje zakładowe.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest przeciwny wnioskowi Komisji Programowej? Dwójka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, w Komisji Programowej były warianty, które nie zostały uwzględnione. Koledzy mi to przekazują, paru kolegów złożyło tutaj warianty. Druga sprawa, co powiedzieć dla działaczy związku, którzy 12 miesięcy pracują bez żadnych etatów. I pracują społecznie i jak.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ja bardzo pana przepraszam, ja prosiłem o głos przeciwny do propozycji Komisji Programowej. Trójkę proszę.

JAN MUSIALSKI

Proszę pana, ja chcę powiedzieć na temat § 12 rozdziału IV. Pan, który referuje tutaj temat, powiedział, że do rozdziału IV te uwagi wszystkie, jakie wpłynęły, zostały określone, zostały wymienione.

Otóż ja się z tym nie zgadzam. Chcę zaprotestować przeciwko takiemu zapisowi, jaki jest, znalazł się w § 12. Otóż jest tu zapisane, że wynagrodzenie etatowych działaczy związku, działaczy komisji zakładowych pozostają do czasu uchwalenia ustawy o związkach zawodowych na dotychczasowych zasadach. Protestuję z dwóch względów. Raz dlatego, że w swoim wystąpieniu, w którym formułowałem konkretne wnioski sprzed tygodnia, nie formułowałem tych wniosków do sześcioosobowej Komisji Programowej, tylko do całego zjazdu, do wszystkich delegatów. A poza tym wiadomo chyba tym panom, że w uzgadnianej w tej chwili uchwale, ustawie o związkach zawodowych ten temat nie znalazł rozwiązania. Ja przed tygodniem…

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy zechciałby się pan przedstawić?

JAN MUSIALSKI

Ja się nazywam Musialski, reprezentuję Region Śląsko-Dąbrowski. Ja przed tygodniem miałem konkretną propozycję do zjazdu. Powiedziałem, że proponuję przyjęcie takiej formuły działania związku, aby skutecznie wyraził on swoje stanowisko w sprawie o zwolnieniu z czynności zawodowych przewodniczących lub dowolnie wskazanych przez załogi członków komisji zakładowych, którzy pełnią te funkcje do tej pory społecznie w zakładach pracy, które liczą sobie mniej jak 250 osób. Sądzę, że sprawa jest niezmiernie ważna z kilku względów. My tutaj w materiale, w książeczce, która się nazywa uchwałą programową, precyzujemy mnóstwo frazesów, m.in. takie, że cytuję: „skuteczność działania związku…”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Ale bardzo proszę na temat, kolego.

JAN MUSIALSKI

To jest dokładnie na temat, proszę pana. Miałem tutaj zdanie takie, że reprezentuję siebie, a nie region. Regionu nie reprezentuję, natomiast na walnym zebraniu delegatów regionu reprezentowałem służby inwestycyjne województwa katowickiego. Więc tam około 12 zakładów pracy, które w sumie stanowią około 1,5 tys. ludzi, a pojedynczo żaden z tych zakładów nie liczy se 250 osób. Sytuacja jest taka, że w tym gronie 1500 osób nie ma działacza na etacie. I to jest sprawa zasadnicza. Ja sobie, powtarzam, nie wyobrażam życia związku w małych komisjach zakładowych, gdzie ci działacze, jeśli nie są teraz, to będą na pewno pędzeni z roboty. I nie będą mieli czasu, gdyby nie wiem jak chcieli zająć się związkiem. To jest dla mnie oczywista sprawa. W związku z tym...

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_081_ 19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_082_19811006]

…do którego zwróciłem się po swoim wystąpieniu i złożyłem, jak powiedziałem, w Komisji Programowej. Ten wniosek przechodził od człowieka jednego do drugiego, przeszedł ich wielu i w tej chwili zginął, zdaje się. Proszę bardzo, żeby zechciał pan przeczytać te propozycje zapisu i żeby delegaci świadomie go przegłosowali.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Co na to Komisja Programowa?

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Jest taki rzeczywiście wniosek. Ten wniosek jest niepodpisany. I tutaj jest propozycja, która nie jest zgodna z aktualnym stanem prawnym. Jest propozycja, aby zwolnić od czynności zawodowych przewodniczących lub wskazanych przez zakładowe ogniwa „Solidarności” członków komisji zakładowych w zakładach liczących poniżej 250 członków. Więc to jest w tej chwili absolutnie nie do przeprowadzenia, ponieważ nawet jeżeli wariant w projekcie ustawy o związkach zawodowych przejdzie, że zakłady pracy będą opłacały swoich działaczy związkowych, wówczas będzie, że powyżej 250 członków. Dlatego ten wniosek nie był w ogóle rozpatrywany. My, jako związek zawodowy, musimy jednak prawa obowiązującego przestrzegać. Nie jesteśmy ponad prawem.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Co Komisja Programowa proponuje wobec tego?

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Proponuję, żebyśmy wrócili do tego, czy mamy wprowadzić ten zapis zobowiązujący komisję zakładową do uregulowania w terminie do dnia 30 listopada 1981 r. zobowiązań finansowych względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. Zobowiązania finansowe należy uregulować na dotychczasowych zasadach. Ja zwracam uwagę, że ten temat podnosimy już trzeci dzień i wszystkie uwagi, jakie do tej pory były, zostały uwzględnione albo odrzucone i w tej chwili wymyślanie następnych wariantów, mi się wydaje, mija się z celem i niepotrzebnie przedłuża tok obrad [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Przystępujemy…

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę o konsekwencję prowadzącego i proszę wreszcie przegłosować – czy wprowadzamy, czy nie wprowadzamy.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego głosujemy nad następującym tekstem: „Zobowiązuje się komisje zakładowe do uregulowania w terminie do dnia 30 listopada 1981 r. zobowiązań finansowych względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. Zobowiązania finansowe należy uregulować na dotychczas obowiązujących zasadach”. Kto z państwa jest za wprowadzeniem tego tekstu do uchwały? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wprowadzeniem tego tekstu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Mamy w tym rozdziale jeszcze jedną sprawę do rozstrzygnięcia. Jest to sprawa okresu, w którym wprowadzimy uchwalone obecnie zasady. I jest propozycja w wariancie I, aby określone powyżej zasady finansowe obowiązywały od dnia 1 listopada 1981 r. i jest druga propozycja, jako wariant II, aby obowiązywały od dnia 1 stycznia 1982 r. Proszę przewodniczącego o przeprowadzenie głosowania.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest przeciwny tej propozycji Komisji Programowej? Kto się chce wypowiedzieć przeciwko takiemu głosowaniu? Jedynka, proszę bardzo.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

042, Krystyna Juchniewicz, Gdańsk. Proszę państwa, przecież Komisję Krajową powołaliśmy teraz, a nie od 1 stycznia.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o sformułowanie wniosku konkretnego.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

A zatem wnoszę, ażeby tego II wariantu w ogóle nie było.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ponieważ wniosek był formalny, Komisja Programowa wprowadziła jako wariant II. I teraz od państwa zależy, czy go wprowadzimy. Proszę, aby przegłosować wariant I – od 1 listopada. Kto jest za?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Chwileczkę, chwileczkę. Głosowanie prowadzi jednak prezydium. Głosujemy nad następującym tekstem: „Określone powyżej zasady finansowania obowiązują od dnia 1 listopada 1981 r.”. Jest to wariant I tego punktu. Kto jest za takim zapisem? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za zapisem, że: „Powyżej określone zasady finansowania obowiązują od dnia 1 stycznia 1982 r.”? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wariantem I, to jest od listopada br.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Oddaję głos Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

W punkcie 16 tej propozycji, którą państwo macie, jest następujący zapis: „Komisja Krajowa ma prawo do korygowania w okresach rocznych wysokości zasiłków statutowych proporcjonalnie do wzrostu ogólnych kosztów utrzymania”. Ponieważ mamy spotkać się za rok, wobec tego proponujemy w to miejsce wprowadzenie następującego zapisu: „Niniejsza uchwała obowiązuje do II Krajowego Zjazdu Delegatów”. To będzie zamiast tego zapisu i rozwiąże nam problem. Proponuję, aby przewodniczący obrad przegłosował. czy zgadzamy się na tą poprawkę, żeby w miejsce zapisu: „Komisja Krajowa ma prawo do korygowania w okresach rocznych wysokości zasiłków statutowych, proporcjonalnie do wzrostu ogólnych kosztów utrzymania” napisać: „Niniejsza uchwała obowiązuje do II Krajowego Zjazdu Delegatów”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto się chce wypowiedzieć przeciwko tej propozycji? Jedynka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proponuję dopisać do tego jedno zdanie, że są to stawki maksymalne, których nie wolno przekraczać nikomu w górę. Natomiast regiony, które sobie życzą, mogą utrzymywać niższe. A to są maksymalne. I będzie ten spór załagodzony, który podał region, że się nie zgadza na tak wysokie stawki. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

To już jest nowy wariant rozwiązania, a nie kontr…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Uwaga, którą można dopisać.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Co na to Komisja Programowa?

KRZYSZTOF MAKOWSKI – członek Komisji Programowej

Uważam, że w tej chwili już nie możemy tej uwagi dopisać.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wobec tego poddaję pod głosowanie: czy zgadzacie się państwo na to, żeby zamiast tekstu: „Komisja Krajowa ma prawo do korygowania w okresach rocznych wysokości zasiłków statutowych, proporcjonalnie do wzrostu ogólnych kosztów utrzymania” wprowadzić tekst: „Niniejsza uchwała obowiązuje do II [Krajowego] Zjazdu Delegatów”? Kto jest za przyjęciem takiej zmiany tekstu? Dziękuję. Kto jest temu przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przyjęciem proponowanej zmiany tekstu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę, oddaję głos Komisji Programowej.

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Ponieważ temat w rozdziale IV został wyczerpany, proponuję przegłosować cały rozdział.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest przeciwny temu wnioskowi? Jedynkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Wnoszę o przeprowadzenie błyskawicznej sondy przez organizatorów wśród służb porządkowych. To są nasi wyborcy. Zapoznajmy ich opinię i dopiero głosujmy całość uchwały.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję panu za wypowiedź. Wobec tego poddaję pod głosowanie treść rozdziału IV z poprawkami przez państwa przyjętymi. Kto jest za przyjęciem rozdziału IV? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przyjęciem rozdziału IV.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy Komisja Programowa ma coś jeszcze do dodania?

HENRYK JARZĄBEK – członek Komisji Programowej

Już mamy wszystko. Rozdział I został przyjęty, II przyjęty, III przyjęty, IV przyjęty. Proponuję przegłosować całość.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jest przeciwko temu? Piątkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, myśmy przyjęli i przegłosowali taki zapis: „Wynagrodzenie etatowego działacza związku nie może być mniejsze od wynagrodzenia otrzymywanego w poprzednim miejscu zatrudnienia przed objęciem funkcji związkowej”. Proszę mi powiedzieć: jeśli ktokolwiek przed objęciem funkcji związkowej zarabiał 50–60 tys. zł, ile otrzyma teraz, na funkcji związkowej?

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam pana…

GŁOS NIEROZPOZNANY

Uważam, przepraszam, że powinniśmy określić górną granicę.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Przepraszam bardzo, odbieram panu głos. To już jest nie na temat. Siódemkę proszę. Siódemkę proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja zgłaszałem poprawki, tak jak kolega tutaj z Bydgoszczy, który dwa razy wnosił poprawkę o uregulowanie etatów w komisjach zakładowych. Poparłem to dwoma podaniami ode mnie; nie zostało tutaj to uwzględnione. To jest raz.

Natomiast jeszcze drugi raz muszę powiedzieć. Mówię tutaj na zjeździe po raz pierwszy. Panie przewodniczący, trzy razy stałem przy mikrofonie nr 3, cztery razy stałem przy mikrofonie nr 7. Jeżeli pan nie ma okularów, to ja panu kupię. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że był to głos sprzeciwu przeciwko głosowaniu całości uchwały. Zgodnie z propozycją Komisji Programowej poddaję to jednak pod głosowanie. Kto jest za przyjęciem całości uchwały w sprawie działalności finansowej związku w wersji przez państwa rozdziałami zaakceptowanej? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów uchwała w sprawie działalności finansowej związku została przyjęta.

[WYNIKI IV TURY WYBORÓW DO KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ]

[PD 1kzd_2t_082_19811006 – 12 minut 54 sekundy]

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski]. Dziękuję Komisji Programowej.

Proszę o zabranie głosu przewodniczącą Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych. Proszę bardzo, Komisja Skrutacyjna ma głos.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

„Gdańsk, 6 października [19]81 r. Protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych z IV tury głosowania do Komisji Rewizyjnej. W IV turze wyborów do Komisji Rewizyjnej kandydatami na karcie wyborczej byli: Lasocki Jerzy, numer mandatu 15024; Nowak Jerzy, 35023 – miejsc mandatowych jedno. W wyniku głosowania tajnego kandydaci uzyskali następujące ilości głosów: Lasocki Jerzy, nr 22 – 463 głosy [oklaski], nr 37, Nowak Jerzy – 314 głosów. Oddano głosów 803, głosów ważnych – 799, w tym wstrzymujące 22 głosy, głosów nieważnych – 4. Do Komisji Rewizyjnej wybrano Lasockiego Jerzego, numer mandatu 15024. Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych”. Dziękuję państwu.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Chcę państwu przeczytać protest, jaki wpłynął do prezydium zjazdu w sprawie przyjęcia uchwały. Czytam:

„Protestujemy przeciwko uwaleniu przez zjazd bardzo wysokich pensji dla działaczy naszego związku, które będą dochodziły do 20 tys. zł, przy średniej krajowej ok. 6700 zł, do tego dochodzą jeszcze różne dodatki.

2. Nie możemy powrócić do zakładów z efektem, że jedyne, co konkretnego zrobiliśmy, to uchwaliliśmy wysokie pensje dla elity związkowej.

3. Zgłaszamy protest przeciwko sposobowi prowadzenia głosowania. Przy głosowaniu wariantów należy zapytać, kto jest za pierwszym lub drugim, a następnie kto jest przeciw obu wariantom, a dopiero potem, kto się wstrzymał. Może się okazać, że większość delegatów jest przeciwko obu wariantom. Taki fakt miał miejsce przy wprowadzaniu dodatków. Zgłaszamy wobec tego głosowania votum separatum.

[Brak fragmentu nagrania]

[AS nr 43, s. 203:

delegaci z Regionu Jelenia Góra i Mazowsze”].

Informuję panów, którzy zgłosili to votum separatum, że dokument ten oddajemy do Komisji Programowej. Jednocześnie czuję się zobowiązany wyjaśnić, że prezydium stało na stanowisku, że wszystkie państwa głosy w sprawach uchwały zostały oddane do Komisji Programowej i tam zostały uwzględnione, wobec tego wszystkie warianty, jakie tam były, stanowią odzwierciedlenie zdania państwa. Dlatego też w głosowaniu tych wariantów nie głosowaliśmy przeciwko. Chodziło tylko o najlepszy wybór, a nie zgłoszenie protestu przeciwko temu, co sami państwo żeście wybrali. Proszę bardzo spikera o zabranie głosu.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, wpłynął wniosek formalny od Jana Jędrzejewskiego z Regionu Gdańsk:

„Dotyczy udzielenia mi głosu. W związku z trzykrotną manipulacją do mojej osoby, proszę zjazd o dopuszczenie mnie do głosu celem wyłożenia zjazdowi przyczyny tego stanu rzeczy”. Kto z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi formalnemu? Proszę bardzo, mikrofon nr 9.

ANDRZEJ SOBIERAJ

Proszę państwa, Andrzej Sobieraj, Ziemia Radomska. Coraz większą rolę zaczynają odgrywać ambicyjki poszczególnych ludzi, którzy chcą zabrać głos przed mikrofonami. Ja również byłem przeciwny w wielu kwestiach [oklaski], ale to nie znaczy, że jak zostałem przegłosowany, mam się unosić ambicją własną. Apeluję do działaczy, bo rzeczywiście koledzy z Jeleniej Góry również pojadą bez programu, jeżeli będą na każdym etapie dawać wnioski przeciwne. Proszę państwa, nie unośmy się ambicjami [oklaski]. Bardzo o to proszę.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

W związku z tym poddaję pod głosowanie wniosek formalny. Kto z państwa jest za tym, aby udzielić głosu Janowi Jędrzejewskiemu z Regionu Gdańskiego? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwko temu? Dziękuję bardzo. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciw temu wnioskowi.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

A zatem wniosek upadł.

Proszę państwa, jeszcze jedna sprawa. Przyszedł teleks, który pragnę w tej chwili państwu odczytać:

„Uchwała. Zebranie Delegatów NSZZ »Solidarność« w zakładach „Unitra-Toral” podjęło na nadzwyczajnym zebraniu w dniu 6 października ]19]81 r. uchwałę. Załoga Zakładów Elektronowych Unitra-Toral protestuje przeciwko wszelkim podwyżkom cen wprowadzonym ostatnio na artykuły spożywcze, przemysłowe i usługi, bez uzgodnienia ze związkami. Uważamy, że podwyżki cen winny być połączone z reformą gospodarczą, a nie, jak dotychczas, stanowić drenaż w kieszeni społeczeństwa. Żądamy od władzy państwowej każdorazowej konsultacji ze związkami w sprawach podwyżek oraz przedstawienia społeczeństwu całościowego programu reformy gospodarczej. Na znak protestu przeciwko niedopuszczalnym metodom wprowadzenia podwyżek ogłaszamy jednogodzinny strajk ostrzegawczy w dniu 6 października 1981 r. w godz. 12.00–13.00 oraz poprzemy każdą akcję protestacyjną podjętą przez władze związku” [oklaski].

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Koledzy, którzy zostali już wybrani do Komisji Rewizyjnej, proszeni są o zebranie o godz. 14.30, po obiedzie już zjedzonym. Musimy szybko razem zjeść obiad w Instytucie Filologii Polskiej, pokój 126p, w gmachu humanistycznym uniwersytetu. Bardzo proszę. Dojdzie do aktu ukonstytuowania.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, obecnie ogłaszamy przerwę obiadową do godz. 15.30.

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Przypominam jeszcze raz: jest to godz. 14.30, pokój 126p, gmach humanistyki.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, jeszcze jeden komunikat. Projekcja filmu z I tury zjazdu odbędzie się dziś w kinie Delfin, Gdańsk-Oliwa, ul. Armii Radzieckiej 11 o godz. 13.45. Czas projekcji filmu 20 minut. A więc kino Delfin, Gdańsk-Oliwa, ul. Armii Radzieckiej 11, o godz. 13.45, czas projekcji 20 minut. Zapraszamy.

[Przerwa]

[INFORMACJA PRASOWA]

[PD 1kzd_2t_082_19811006 – 23 minuty 18 sekund]

ANDRZEJ KRAJEWSKI

[Brak fragmentu nagrania]

[BP URM, 222/439:

Stenogram II tury zjazdu NSZZ „Solidarność” – dnia 6 października [19]81 r. (obrady popołudniowe)

Proszę państwa, ponieważ Janusz Onyszkiewicz nie mógł tego zrobić, więc przedstawię państwu krótką informację prasową i telewizyjną. Zacznę może…]

…no właśnie, od DTV, który wczorajszym obradom poświęcił pierwsze miejsce w swoim wieczornym głównym wydaniu. Ton komentarzy był jakby łagodniejszy niż w poprzednich dniach. Zdjęcia, tak jak przez cały okres zjazdu, materiały filmowe pochodziły z Eurowizji. Komentarz redaktora dziennika dotyczył nie wydarzeń dnia wczorajszego, ale wydarzeń wcześniejszych i brzmiał w ten sposób: uderzające jest, że autorzy dokumentu – chodzi o uchwałę zjazdową w sprawie zwołania referendum na temat ustawy sejmowej o samorządzie – a więc uderzające jest, że ci autorzy tego dokumentu jakby znali już wyniki referendum, skoro zapowiadają, że jego wyniki zostaną przedstawione Sejmowi wraz z wnioskiem o dokonanie nowelizacji ustawy. Przytoczono również zdanie redaktor Anny Pawłowskiej z „Trybuny Ludu”, że jest to postawienie przez „Solidarność” kropki nad i.

Były również informacje z Włoch i Londynu. Przekazali korespondenci z Włoch: zjazd nie przestaje dostarczać niespodzianek. Cytując dziennik „Corriere della Sera”, korespondent polskiej TV we Włoszech mówił: „Emocje na zjeździe odgrywają o wiele większe znaczenie niż względy polityczne. Bez wchodzenia w istotne problemy, zjazd uchwalił najbardziej radykalną rezolucję w sprawie samorządu”.

W dzisiejszej „Trybunie Ludu” Teresa Grabczyńska i Zbigniew Wróbel relacjonują z Gdańska pod takim przewodnim hasłem jakby: „Najbardziej dyskusyjny okazał się projekt uchwały o ochronie prasy związkowej i zapewnieniu bezpieczeństwa dla jej dziennikarzy”. Natomiast w stałym komentarzu „Trybuny Ludu” Jerzy Bielecki, który wytrwale obserwuje nasz zjazd, zarzuca nam, że w swych uchwałach „Solidarność” zachowuje się, jakby była jedyną organizacją w Polsce, która może konkretnie działać i dlatego powinna mieć nieograniczone prerogatywy. A przecież – jak pisze dziennikarz „Trybuny Ludu” – zjazd się kończy, a z trzech celów, jakie postawiono przed tym gremium, zrealizowano tylko uchwalenie statutu. Dalej komentator „Trybuny Ludu” stwierdza, że skład KKP nie jest jeszcze uformowany i – jak mówi – dalekim przypuszczeniem byłoby stwierdzenie, że fakt wyboru w I turze do KKP takich ludzi, jak Gwiazda, Palka czy Rozpłochowski, świadczy o radykalizmie „Solidarności”. Trzeba poczekać na pewne wyniki wyborów, na program, który powstaje poza programem, gdyż takie są, zdaniem pana Bieleckiego, zasady przyjęte przez grupy delegatów i przez niektórych ekspertów.

„Trybuna Ludu” przytacza również prasę zagraniczną z krajów socjalistycznych, gdzie w bardzo podobnym tonie komentowany jest zjazd. Otóż prasa budapesztańska, obficie cytowana przez „Trybunę Ludu”, ostro krytykuje projekty obu programów – jak można rozumieć, tego programu, nad którym pracujemy, i tego, o którym ze znanych sobie źródeł wie „Trybuna Ludu”. Cytat: „Oba programy różnią się nie tylko naciskiem, jaki chcą wywrzeć na rząd ludowy, w celu, by w przyszłości w krótkim lub długim okresie doprowadzić do zmiany ustroju społeczno-gospodarczego i politycznego”. Natomiast agencja CTK, czechosłowacka, zauważa nerwową atmosferę, która przez cały czas utrzymuje się wśród obywateli polskich. Zdaniem tej agencji, społeczeństwo z niepokojem oczekuje, z czym wystąpią przywódcy tej „Solidarności”. Chodzi oczywiście o „Solidarność”.

„Żołnierz Wolności” dzisiejszy, ponieważ nie ma komentatorów na zjeździe, a więc zamieszcza materiały informacyjne o zjeździe za PAP. Nie ma komentarzy, bardzo krótka jest relacja na pierwszych stronach z poniedziałkowych obrad. Natomiast na stronie drugiej dziennikarz Jan Świerzy atakuje Jana Rulewskiego w artykule Awanturniciwo i demagogia. Otóż zdaniem pana Świerzego Rulewski został kandydatem na przewodniczącego tylko dlatego, gdyż wykorzystywał każdą okazję dla reprezentowania swojej osoby. Program Rulewskiego jest dla dziennikarza „Żołnierza Wolności” awanturnictwem i demagogią. Pisze pan Świerzy: „Doprawdy nie jest przyjemnie pisać o kimś źle, ale odnośnie do pana Rulewskiego nie daje się znaleźć żadnych pozytywów. A to, co zaprezentował na zjeździe, to już najgorsze manowce politycznego awanturnictwa i ekonomicznego prymitywizmu. Nieczęsto można się spotkać na widowni publicznej [z] aż tego rodzaju przypadkiem taniej demagogii”. No, wydaje mi się, że po takim artykule można tylko dodać – i vice versa, w odniesieniu do produkcji pana Świerzego.

W tym samym numerze „Żołnierza Wolności” jest również przedruk tekstu z „Rzeczywistości” traktujący o wydarzeniach w gdańskiej drukarni. No chyba jeżeli ktokolwiek miał jeszcze jakieś wątpliwości, jeżeli chodzi o „Żołnierza Wolności”, to w tej chwili wie już, jak wyglądają te alianse.

„Słowo Powszechne” dzisiejsze w obszernym komentarzu Jacka Moskwy Co dalej z samorządem? przedstawia stanowisko zjazdu w sprawie ustaw zatwierdzonych przez Sejm. Przedstawia krytyczne stanowisko zjazdu. Zaprezentowane są dwa projekty uchwał, nad którymi żeśmy się zastanawiali, i w końcówce komentarza Jacek Moskwa pisze: „Uważamy, podobnie jak posłowie koła PAX i wielu czołowych działaczy »Solidarności«, że kompromis osiągnięty w Sejmie – chodzi o kompromis przed uchwaleniem ustawy o samorządzie – jest poważnym osiągnięciem politycznym. Nie sądzimy, aby przeredagowywanie przepisów dotyczących powoływania dyrektorów zmieniło jego sens. Decyzja o referendum podjęta przez zjazd naszego związku, decyzja o referendum – pisze pan Jacek Moskwa – oznacza wzmożenie nacisków, ale – naszym zdaniem – nie zamyka drogi do rzeczowych uzgodnień”.

„Słowo Powszechne” również przedrukowuje materiał z redakcji łódzkich „Odgłosów” na temat wizyty Albina Siwaka w zakładach przemysłu bawełnianego. Nasz ulubiony bohater uczestniczył w spotkaniu, na które wpuszczano tylko za przepustkami, i „Słowo Powszechne” cytuje parę pytań i odpowiedzi Albina Siwaka. Pytanie: „Kto powinien rządzić PRL?”. Albin Siwak: „Cały szereg prokuratorów. Trzeba wzywać na rozmowy i mówić im: słuchaj człowieku, co się dzieje w twoim mieście? Kto ma tam porządek robić? Kania ma przyjechać, Jaruzelski czy członek biura? Tobie dała Polska Ludowa prawo do rąk i zgodnie z tym prawem rządź w tym mieście”. Kolejne pytanie do Albina Siwaka: „Co począć, by mięso było?”. Odpowiedź: „Jest to sprawa maszyn, materiałów, a jednocześnie odpowiednich służb bezpieczeństwa na terenie wsi”. Słowa Albina Siwaka o prasie: „Ja mam zaufanie do »Żołnierza Wolności« – mówi Albin Siwak – do tygodnika »Rzeczywistość« i w bardzo małym stopniu do prasy partyjnej, tak jak »Trybuna Ludu«”. No, tutaj możemy się chyba zgodzić. „Bardzo często potykam się – mówi Albin Siwak dalej – na tych sprawach, gdyż mówiąc szczerze, mam szkołę podstawową, 31 lat pracy, myślałem kategoriami swojego kombinatu i swojej organizacji partyjnej, a przyszło mi rozmawiać z setkami ludzi, podejmować decyzje w skali krajowej”. No, wypada chyba tylko wyrazić żal, że tak właśnie się stało.

I może jeszcze jedna relacja na temat spotkania Albina Siwaka. Relacja teleksowa, którą dostaliśmy z „Solidarności” rzeszowskiej. Mianowicie 30 września w Krośnie odbyło się spotkanie Albina Siwaka z przedstawicielami związków zawodowych i między innymi Albin Siwak mówił tam na temat Komitetu Obrony Narodowej. Otóż Albin Siwak stwierdził, że komitet składa się z sześciu ludzi, z Jaruzelskim i Kiszczakiem na czele, że wydzielono specjalne oddziały wojska i milicji uzbrojone między innymi w długie pałki, specjalne hełmy i osłony, że kierownictwo partii i rządu będzie jeszcze czekało dwa miesiące, ponieważ władze nie chcą użyć swych sił, gdyż kierownictwo „Solidarności” ma jeszcze duże poparcie wśród ludności. Ale – powiedział dalej Albin Siwak na tym spotkaniu w Krośnie 30 września – gdy szeregowi członkowie „Solidarności” odwrócą się od swojego kierownictwa, wtedy władze użyją tych sił przeciwko kierownictwu „Solidarności”, za którym nie będzie już stał już naród.

Na tymże spotkaniu o sytuacji w partii Siwak: „W KC PZPR jest część niewłaściwych ludzi. Członkowie partii, którzy należą do »Solidarności«, muszą się określić”. O środkach masowego przekazu: „Towarzysz Olszowski ma bardzo trudną misję pozyskania dziennikarzy dla obecnego kierunku politycznego władzy. Jaruzelski też działa usilnie w tym kierunku. Bierze się pod uwagę możliwość rozwiązania niektórych gazet partyjnych”. Jak wiemy, w Białymstoku taka próba była podjęta – to jest już mój komentarz.

I może jeszcze zapoznałbym państwa z kilkoma opiniami prasy zagranicznej. Może zacznę od prasy bliższej nam, ale tylko geograficznie. Otóż „Neues Deutschland” w swoim sobotnio-niedzielnym wydaniu poświęciła sporo miejsca sprawom polskim, zwłaszcza zaś „Solidarności”. Na drugiej stronie zamieszcza się, za „Trybuną Ludu”, dementi pewnej kaczki dziennikarskiej,

[Brak fragmentu nagrania]

[BP URM, 222/439:

szerzonej przez niektóre pisma austriackie i szwajcarskie. Chodziło o wiadomość, jakoby Berlin Wschodni stawiał Polsce żądania terytorialne. Autor pogłoski, podający się za korespondenta jednego z dzienników szwajcarskich, co, jak sprawdzono]

– pisze „Trybuna Ludu”, a za nią „Neues Deutschland” – jest wierutnym kłamstwem, motywuje takie żądania NRD, zwłaszcza odnośnie do Szczecina i Świnoujścia, niewykorzystaniem mocy przerobowych tych portów, a także portów w Gdańsku, które pozostają w wyniku licznych strajków, co zagraża eksportowi zarówno NRD, jak i Czechosłowacji, zwłaszcza do krajów Trzeciego Świata.

Na temat programu, przed uchwaleniem którego właśnie w tej chwili stoimy, pod jednoznacznie brzmiącym tytułem Przywódcy „Solidarności” uchwalają program kontrrewolucji, „Neues Deutschland” w jednym zdaniu informuje czytelników, że od tygodnia trwa zjazd „Solidarności”, na której czele stoi nadal Wałęsa, ani słowa nie pisząc o wyborach i kontrkandydatach na stanowisko przewodniczącego. Natomiast odnośnie do samego programu, korespondent wschodnioniemieckiej agencji prasowej pisze następująco: zebrani od tygodnia w Gdańsku przywódcy „Solidarności”, na których czele stoi nadal Wałęsa, sformułowali oficjalnie, w formie swojego programu, chęć przejęcia władzy w PRL oraz swój cel zniszczenia socjalistycznego porządku społecznego. Przedłożony na zjeździe „Solidarności” program we wszystkich swoich częściach jest programem kontrrewolucji. O co właściwie chodzi, wyjaśniają w całej okazałości tacy działacze „Solidarności”, jak Modzelewski, Rulewski, którzy stwierdzili, że państwo socjalistyczne musi zostać storpedowane, a „Solidarność” musi wielkim młotem rozwalić istniejący system władzy w Polsce. Dalej pisze korespondent wschodnioniemieckiej agencji, że program stawia sobie za cel całkowite przeformowanie państwa i gospodarki. Żąda się stworzenia burżuazyjnych form rządzenia, które mają na celu zniszczenie społecznej własności środków produkcji i własności społecznej. Lipiński, jeden z czołowych strategów kontrrewolucji, oświadczył na zjeździe, że pojęcie „reforma” należy jaśniej zdefiniować oraz dodał: „nie uważamy się za socjalistów, jesteśmy za prywatną własnością środków produkcji”.

Ja chciałbym państwu przypomnieć, że profesor Lipiński oświadczył, że jest socjalistą od 1906 r., natomiast nie jest za takim socjalizmem, jaki istnieje w Polsce od roku 1945.

[Brak fragmentu nagrania]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję rzecznikowi prasowemu.

Proszę państwa o uwagę. Otóż każdy z delegatów, powtarzam, każdy z delegatów otrzymał w podarunku egzemplarz ostatniej encykliki Jana Pawła II Laborem exercens. Ofiarodawcą jest wydawnictwo pallotynów z Poznania. Przywiózł tu te egzemplarze tutaj ks. rektor kościoła św. Elżbiety Jerzy Błaszczak [oklaski].

[PREZENTACJA PROJEKTÓW UCHWAŁY OKREŚLAJĄCEJ STOSUNEK ZWIĄZKU DO SPOSOBU WPROWADZANIA PRZEZ RZĄD

PODWYŻEK CEN]

[PD 1lzd_2t_082_19811006 – 37 minut 23 sekundy]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, rozpoczynamy sesję popołudniową. Prowadzący Michał Kurowski, Pomorze Zachodnie. Uprzejmie proszę delegatów o zajęcie miejsc.

Będziemy pracowali nad uchwałą „Stosunek związku do sposobu wprowadzania przez rząd podwyżek cen”. Komisja Uchwał i Wniosków poinformowała prezydium zjazdu, że przedstawi 6 projektów uchwał dotyczących tej sprawy. Wszystkie 6 projektów zostanie przeczytanych. Jeśli po przeczytaniu ktoś z państwa podniesie mandat, będzie to oznaczało, że chce usłyszeć tekst uchwały po raz drugi. Ponieważ nie są teksty wydrukowane, chcemy przedstawić je w taki sposób, żeby były całkowicie zrozumiałe dla państwa. Kolejno zabiorą głos wnioskodawcy. Oczekujemy, że głos wnioskodawcy pomoże wyselekcjonować państwu uchwałę. Następnie Komisja Wniosków i Uchwał zaproponuje dalszy tryb pracy nad uchwałą i sposób przygotowania do II czytania, co zostanie poddane głosowaniu. A więc proszę przygotować się do zrobienia notatek i pilnego śledzenia kolejnych tekstów uchwał.

Proszę o zabranie głosu przedstawiciela Komisji Uchwał i Wniosków.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, w wyniku decyzji podjętej wczoraj przez zjazd, może nie zainteresowane, ale najbardziej zaangażowane osoby spotkały się po obradach i w wyniku tych rozmów zostało wycofane 8 projektów uchwał, niemniej zostało w dalszym ciągu 6 projektów uchwał. Nie udało się do końca sprawy ujednolicić. Dlatego proponuję, aby odczytać w kolejności alfabetycznej, według nazwisk autorów projektów, wszystkie 6 uchwał.

Autorami poszczególnych projektów są: Andrzej Gwiazda, Stanisław Gołaszewski – obaj z Regionu Gdańskiego, Karol Modzelewski – Dolny Śląsk, Grzegorz Palka – Łódź, Juliusz Prandecki – Szczecin i Tomasz Wójcik z Komisji Uchwał i Wniosków.

Czytam w tej kolejności uchwały. Projekty uchwał.

Projekt Andrzeja Gwiazdy:

„I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«, podtrzymując stanowisko KKP, uznaje:

1. Związek może zgodzić się jedynie na takie podwyżki cen, które są niezbędnym elementem realizowanej reformy gospodarczej.

2. Obniżenie wartości pieniądza, osiągane przez podwyżki zrekompensowane, nie może być uznane za mechanizm poprawiający gospodarkę. Jedynym jego celem jest odebranie społeczeństwu oszczędności, co jest istotnym naruszeniem naszych interesów.

3. Zgodnie z porozumieniami, zwiększenie nakładów na oświatę, kulturę i leczenie miało pochodzić z funduszy przeznaczonych na utrzymanie aparatu państwa, nie może więc stanowić podstawy do podwyżek. Dotychczasowa polityka rządu w sprawie reformy gospodarczej, samorządu pracowniczego i kolejnych podwyżek cen budzi podejrzenie, że jej jedynym celem jest utrzymanie dotychczasowych stosunków wewnętrznych, za cenę wtrącenia narodu w nędzę.

I Zjazd Delegatów zobowiązuje KKP do zdecydowanej obrony społeczeństwa przed nieuzasadnionymi podwyżkami przez:

1) proklamowanie strajku prasy,

2) wstrzymanie eksportu żywności drogą morską i lądową,

3) proklamowanie strajku w niezbędnym wymiarze terytorialnym i czasowym”.

Czytam następny projekt, Stanisława Gołaszewskiego…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam, chwileczkę. Czy są jakieś życzenia przeczytania tekstu po raz drugi? Nie wi… Tak jest, proszę jeszcze raz przeczytać tekst.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Chciałbym zaproponować, żeby ten tekst odczytać jeszcze raz po przeczytaniu wszystkich uchwał i wtedy będę czytał po kolei i będzie czas na uwagi. Taka jest propozycja moja.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

„Związek nie może pozwolić na zmiany cen jakichkolwiek artykułów bez wcześniejszego uzasadnienia tej podwyżki z rządem. Związek stoi na stanowisku, że zmiany cen muszą być wprowadzane nie wyrywkowo, lecz jednocześnie. Sytuacja kraju jest tragiczna i zdajemy sobie sprawę z tego, że konieczna jest głęboka reforma gospodarcza. Związek przygotowany jest do głębokiej reformy typu samorządowego, bo tylko ten rodzaj reformy może wyprowadzić kraj z kryzysu. Jednym ze składników ostatniego konfliktu jest niska świadomość całego społeczeństwa o faktycznym stanie gospodarki i całokształcie sytuacji w naszym kraju. Dlatego też dla dobra ludzi pracy związek musi dotrzeć do radia i TV, aby przekonać ludzi o poczynaniach, jakie są niezbędne podczas przeprowadzania reformy, i wyjaśnić szereg spraw z tym związanych.

Rząd winien potraktować podwyżkę cen na wyroby tytoniowe jako manewr nieuzgodniony ze społeczeństwem i wycofać ten rodzaj podwyżki. Uważamy, że interesem wspólnym całego narodu jest wyrwanie się z kryzysu przy jak najmniej bolesnych stratach. O ile rząd nie zastosuje się do naszego stanowiska, wykorzystamy wszystkie statutowe możliwości”.

Projekt Karola Modzelewskiego z Dolnego Śląska:

„Ostatnie miesiące przyniosły wyraźne uwstecznienie polityki rządu. Atakom na nasz związek i mnożącym się prowokacjom prokuratorskim towarzyszy polityka społeczno-gospodarcza wymierzona w podstawowe interesy materialne ludzi pracy.

Odrzucono wysunięte przez »Solidarność« żądania kontroli nad produkcją, zasobami i dystrybucją artykułów pierwszej potrzeby. Jednocześnie, wbrew wcześniejszym zapowiedziom rządu, nie nastąpił powrót do norm zaopatrzeniowych sprzed 1 sierpnia, wystąpił natomiast brak pokrycia rynkowego nawet dla norm jednostronnie przez rząd obniżonych. Zamiast skutecznych działań antykryzysowych, rząd podjął działania, które obciążają społeczeństwo kosztami kryzysu, ale nie służą jego przezwyciężeniu. W sposób arbitralny, bez rekompensaty i konsultacji ze związkiem, wprowadzono podwyżki cen ryb słodkowodnych oraz papierosów.

Zapowiada się dalsze podobne kroki wymierzone w stopę życiową społeczeństwa. Nie jest to w żaden sposób powiązane z reformą gospodarczą. Przeciwnie, walka prowadzona przez NSZZ »Solidarność« o samorządowe zasady tej reformy natrafia od miesięcy na opór władzy.

Związek nasz nie może dłużej tolerować tej polityki. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« żąda:

1) wypłaty rekompensat za przeprowadzone ostatnio znaczne podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby i usług oraz przeznaczenia pod kontrolą związku całego dochodu uzyskanego z podwyżki cen towarów monopolowych (tytoniu i alkoholu) na pomoc socjalną dla rodzin najgorzej sytuowanych,

2) zamrożenia cen detalicznych do czasu szczegółowego uzgodnienia rekompensat w powiązaniu z przygotowywaną reformą gospodarczą,

3) ustanowienia związkowej kontroli nad programem doraźnych działań antykryzysowych oraz ich realizacji. Działania antykryzysowe mogą być skuteczne jedynie przy czynnym udziale społeczeństwa i jego organizacji, co nie będzie możliwe bez społecznej kontroli nad gospodarką.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem, proklamowała w ciągu najbliższych dwóch tygodni powszechny strajk ostrzegawczy oraz ustaliła formy i terminarz właściwej akcji protestacyjnej. Jednocześnie zjazd wzywa wszystkie załogi zakładów pracy do powstrzymania się od lokalnych akcji protestacyjnych oprócz tych, które okażą się konieczne dla obrony bezpieczeństwa związku”.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Przepraszam, przepraszam bardzo, mam, na prośbę Komisji Programowej, jestem obligowany do odczytania następującego komunikatu: O godz. 16.00, a więc za chwilę, w rektoracie odbędzie się pilne zebranie Komisji Programowej. Godzina 16.00, rektorat, pilne zebranie Komisji Programowej. Proszę bardzo i przepraszam.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Projekt Grzegorza Palki, Łódź:

„I Zjazd Delegatów stwierdza, że byt narodu jest zagrożony. Zagrożenie to przejawia się w:

1) pogłębiających się trudnościach w zaopatrzeniu w żywność, grożących głodem i rozruchami głodowymi,

2) niedostatecznym zabezpieczeniu w opał ludność oraz zakładów energetycznych i ciepłowniczych, grożących zimnem i zamarznięciem sieci ciepłowniczej,

3) złym, pogarszającym się stanem technicznym transportu, grożącym załamaniem się dostaw żywności i opału oraz dowozu ludzi do pracy.

Z przyjściem zimy i mrozów drastyczne obecnie trudności przerodzić się mogą w katastrofę o nieobliczalnych skutkach. Jednocześnie mamy do czynienia z pasmem prowokacji, którego najnowszym elementem jest niekonsultowana ze społeczeństwem podwyżka cen papierosów. Prowokacje te mają na celu wciągnięcie załóg w strajki o sprawy nie najważniejsze, po to, by odwrócić ich uwagę od problemu podstawowego – to jest od zaopatrzenia w żywność i stanu naszej gospodarki. Stan zagrożenia wymaga natychmiastowych działań siłami całego społeczeństwa oraz przyjęcia przez społeczeństwo koniecznych ograniczeń.

Uruchomienie energii społeczeństwa i przyjęcie wyrzeczeń jest możliwe tylko i wyłącznie pod warunkiem uzyskania przez społeczeństwo pełnej kontroli nad gospodarką, a w szczególności nad produkcją, dystrybucją i eksportem żywności. Jednocześnie rząd musi natychmiast przyjąć do realizacji reformę spełniającą aspiracje społeczeństwa, a proces jej wdrażania wymagający dalszych ofiar musi się odbywać pod społeczną kontrolą.

I Zjazd Delegatów zwraca się do całego społeczeństwa o zdecydowane poparcie dla działań związku, mających na celu ustanowienie społecznego nadzoru nad działaniem rządu w sferze gospodarki. Nadzór ten sprawowany będzie przez Radę Gospodarczą, powołaną przez »Solidarność” robotniczą i chłopską. Wszelkie decyzje nieakceptowane przez tę radę związek podda pod osąd społeczny i będzie przeciwdziałał ich realizacji we współpracy z ruchem samorządowym.

I Zjazd Delegatów zobowiązuje Krajową Komisję do przeprowadzenia negocjacji z władzami w celu uzyskania odpowiednich uprawnień zapowiadających pełną kontrolę nad gospodarką oraz swobodę działania i komunikowania się ze społeczeństwem Radzie Gospodarczej. Uregulowane powinny być całościowo podwyżki cen i rekompensaty. Negocjacje te powinny być przeprowadzone w terminie dwóch tygodni od zakończenia zjazdu.

W przypadku odmowy ze strony rządu spełnienia wymagań związku, związek przeprowadzi wśród załóg wielkich zakładów pracy referendum co do form protestu i zastosuje wszelkie konieczne środki, by zapobiec zbliżającej się katastrofie.

O terminie uruchomienia akcji protestacyjnej i sposobie jej przeprowadzenia zadecyduje Komisja Krajowa do końca października, po zakończeniu oceny negocjacji z rządem”.

Projekt Juliusza Prandeckiego, Pomorze Zachodnie:

„I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« stwierdza, że jego obrady zostały zakłócone zlekceważeniem woli załóg w kwestii samorządów pracowniczych i dokonaną podwyżką cen zaskakującą społeczeństwo.

Od sierpnia 1980 r. władze PRL, pomimo deklaracji odnowy, czynią wszystko, by kraj pogrążyć w chaosie powodującym narastanie trudności gospodarczych. Wszystkie pociągnięcia rządu, jak rekompensaty za zwiększone koszty utrzymania, wolne soboty, reglamentacja towarów, nieprzestrzeganie zasad praworządności, podejmowane represje, ukryte podwyżki cen, niekonsultowane ze społeczeństwem oraz wytwarzanie ciągłej atmosfery strachu stworzyły obywatelom tego kraju warunki niebywale uciążliwe, a troski i kłopoty życia codziennego – niemożliwe do zniesienia. W miejsce dawniej stosowanej polityki sukcesów wprowadzono politykę klęski, używając do tego środków masowego przekazu, podających wiadomości kłamliwe i tendencyjne, negatywnie oddziaływujące na psychikę ludzką.

NSZZ »Solidarność« usiłował wielokrotnie stworzyć platformę porozumienia z rządem, podejmując próby rozwiązania bieżących problemów na drodze pertraktacji, wykazując maksimum dobrej woli. Władze tego kraju przerywały te pertraktacje lub zaostrzały je z pozycji siły w wygodnym dla siebie zakresie, wciągając związek w niekończące się utarczki lub realizując ustalenia w sposób perfidny, zawsze z myślą o skierowaniu społeczeństwa przeciw NSZZ »Solidarność«. Wystarczy wymienić: niezrealizowanie zawartych umów społecznych, odmawianie rejestracji związku, uznania wolnych sobót, prowokacja bydgoska, przeciwstawianie się i powstaniu, i rejestracji związku rolników indywidualnych, obniżanie racji żywnościowych, odmowa społecznej kontroli produkcji i dystrybucji żywności, nieuwzględnianie i odrzucanie społecznych projektów samorządów pracowniczych i reformy gospodarczej itp.

W dążeniu do otwartej konfrontacji ze społeczeństwem rząd, obrażając ustrój socjalistyczny, podejmuje szereg akcji zaskakujących związek i społeczeństwo, licząc na nieodpowiedzialną reakcję. Oczywistym przykładem tego jest ostatnia podwyżka cen na artykuły monopolowe, która staje się przysłowiową kroplą goryczy, przepełniającą kielich goryczy.

I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« w całej swojej powadze i poczuciu odpowiedzialności nie może pozostać na te poczynania obojętny. Zjazd postanawia sięgnąć po jedyny środek, jaki pozostaje bezbronnym ludziom pracy, i zmuszony jest podjąć szeroko zakrojone akcje protestacyjne. Dlatego też wzywamy: poligrafów, dziennikarzy, drukarzy, pracowników radia i TV, pracowników zatrudnionych w eksporcie do podjęcia akcji protestacyjnej w sposób, który nie pogorszy położenia ludności.

I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« poleca Komisji Krajowej i zarządom regionalnym przeprowadzenie tej akcji. Jednocześnie zobowiązuje Krajową Komisję do wdrożenia przygotowań do strajku powszechnego w przypadku, gdy akcja protestacyjna nie odniesie skutku”.

I na koniec przygotowany przeze mnie projekt:

„W związku z wprowadzoną w dniu 5 października [19]81 r. podwyżką cen niektórych artykułów monopolowych i wywołanym przez nią zaniepokojeniem społeczeństwa, delegaci na I Zjazd NSZZ »Solidarność« oświadczają, co następuje:

1. Nie zgadzamy się na dotychczasowy tryb wprowadzania podwyżek cen.

2. Domagamy się natychmiastowego zamrożenia podwyżki cen.

3. Deklarujemy gotowość podjęcia w trybie natychmiastowym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie rekompensat za przeprowadzone dotychczas podwyżki cen. Komisja Krajowa powoła po zakończeniu zjazdu delegację wyposażoną w odpowiednie uprawnienia.

4. Domagamy się podjęcia w trybie pilnym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie ewentualnych dalszych podwyżek cen, podtrzymujemy w tej sprawie stanowisko KKP z dnia 26 czerwca 1981 r. Jakiekolwiek podwyżki cen mogą być uznane po uzgodnieniu ze związkiem szczegółowego projektu reformy gospodarczej i wykazaniu konieczności jej przeprowadzenia.

5. Nie dążymy do konfrontacji, jednak nie cofniemy się przed żadną formą protestu, która będzie konieczna, aby nasze żądania zostały spełnione. Domagamy się natychmiastowego opublikowania niniejszego oświadczenia we wszystkich środkach masowego przekazu”.

Moja propozycja jest taka, aby teraz czytać po kolei jeszcze raz uchwały i pozwolić się państwu wypowiedzieć, autorom każdej z uchwał, z króciutkim uzasadnieniem, broniącym swojego projektu.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_082_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_083_19811006]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ta procedura, którą tutaj prowadzimy, jest zgodna z regulaminem obrad i wobec tego proszę o ponowne przeczytanie pierwszej uchwały. Następnie zabierze głos wnioskodawca, przedstawi główne tezy, tak aby ułatwić państwu wyselekcjonowanie uchwał najbardziej odpowiadających zjazdowi. I uchwały – proszę jeszcze później o propozycję, w jaki sposób będziemy je selekcjonowali – i następnie uchwały będą przygotowane do II czytania – wyselekcjonowane.

Wobec tego proszę o II czytanie uchwały autorstwa Andrzeja Gwiazdy.

Proszę bardzo, mogę udzielić, mikrofon dwójka, jeśli są jakieś techniczne uwagi do tego. Proszę. Mikrofon nr 2 i 4.

JERZY ZIELEŃSKI

Proszę państwa, ja jestem wzrokowcem i sądzę, że nie tylko ja tutaj na tej sali. Szczerze mówiąc, nawet jak dwa razy będę tego słuchał, to jeszcze być może moja percepcja będzie ograniczona bardzo. Mnie się wydaje, że bez przeczytania tego po prostu nie możemy. Ale ja myślę, że ja nie... Dostałem od pana Gwiazdy projekt, bardzo dziękuję. Ale sądzę, że nie tylko ja jestem wzrokowcem. Ja bym przestrzegał przed podejmowaniem tak na słuch, nawet przy dwukrotnym przeczytaniu. Wydaje mi się, że bez przeczytania tego na własne oczy, to trudno. Chyba możemy to szybko odbić, te projekty.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem, dziękuję. Mikrofon nr 4.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, ja mam propozycję technicznej natury. Ponieważ w tej chwili nie będziemy jeszcze przyjmować ostatecznego brzmienia uchwały, a przeczytanie powtórne jest konieczne, ja bym proponował – jeśli jest propozycja i zostanie przyjęta – żeby odczytali, żeby krótkie uzasadnienie podali wszyscy autorzy, aby odczytanie odbyło się przez każdego autora, wraz z krótkim uzasadnieniem. To będzie znacznie bardziej przejrzyste w słuchaniu [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Mikrofon nr 11 i mikrofon nr 9.

ZYGMUNT BAŃDA

Zygmunt Bańda, Zielona Góra. Proszę państwa, ja mam tylko taką uwagę. Mianowicie, jest tu chyba co najmniej 3 albo 4 wnioskodawców spośród członków KKP. No, jeżeli oni nie potrafili uzgodnić przynajmniej jakiejś zbliżonej wersji…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo panu. Prosiłbym, żebyśmy w technicznych jakichś sprawach, które ułatwią nam pracę.

ZYGMUNT BAŃDA

Dobrze. Technicznie chciałem podsumować po prostu, żeby jednak oni przeprowadzili tutaj – jest 6 uchwał – w sześciu jakąś tutaj dyskusję, nie wiem – nawet za stołem prezydialnym. Posłuchamy i wówczas wybierzemy. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy jeszcze coś istotnego pan chce wnieść? Proszę dziewiątkę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam tylko jedną taką uwagę do wszystkich tych uchwał razem wziętych. Mianowicie nie uwzględniają protestów, jakie tu nadchodzą.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana, nie dyskutujemy w tej chwili.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Już kończę. To jest, żeby najpierw była wprowadzona, znaczy zaakceptowana przez społeczeństwo reforma gospodarcza, jakiś kształt tej reformy, dopiero później propozycje podwyżek cen. Chodzi o to, żeby i związek, było coś wiążącego dla związku.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę pana bardzo, pana bym prosił, bardzo bym prosił, żebyśmy nie dyskutowali, bo w tej chwili nas czeka jeszcze uzasadnienie i dyskusja.

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Oczywiście propozycja Karola Modzelewskiego, aby autorzy, ci, którzy chcą odczytać swoje uchwały, jest oczywiście jak najbardziej na miejscu i nie widzę tutaj żadnych przeszkód. Jeżeli kolejni autorzy chcą czytać swoje uchwały i uzasadniać – proszę bardzo, oczywiście, tym lepiej nawet.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, możemy przystąpić do takiego trybu załatwienia sprawy.

Proszę uprzejmie Komisję Uchwał i Wniosków.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Kolega Andrzej Gwiazda może.

ANDRZEJ GWIAZDA

Koledzy, w moim tekście chodziło mi o to, żeby był krótki, żebyśmy nie musieli prosić TV o to, żeby nam koniecznie go nadała, tylko żebyśmy mogli go rozpropagować sami. W ogóle uważam, że nasze uchwały są stanowczo za długie. Jak donoszą koledzy po prostu z załóg, te uchwały trzeba puszczać z taśmy przez głośniki, bo ludziom nie chce się tyle czytać. Wydaje mi się, że to jest podstawowy błąd. Nasze uchwały powinny być krótkie i bardzo jasne.

Natomiast kwestie sporne, które mogą być między moim tekstem a pozostałymi tekstami, są na tym, że tam jest rozbudowana ocena obecnej sytuacji. Uważam, że na temat oceny obecnej sytuacji nasz związek powinien wydać rzeczywiście nie tyle uchwałę, ile oświadczenie wyczerpująco określające stanowisko dotychczasowe rządu i „Solidarności”.

W moim tekście chciałem wybić powiązanie podwyżek z reformą, tak jak to ustaliła Komisja Krajowa, dwa – podkreślić, że rekompensowane podwyżki są również ciosem w interesy ludzi pracy, bo likwidują oszczędności, oraz ostatnie wypowiedzi ministra finansów, że powodem podwyżek jest między innymi realizacja porozumień w sprawie zwiększenia nakładów na oświatę, kulturę i leczenie. Otóż w myśl tych porozumień te fundusze miały być wygospodarowane czy przesunięte z kosztów utrzymania aparatu państwowego i teraz musimy skontrować to. Więc to jest pół strony:

„I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«, podtrzymując stanowisko KKP, uznaje:

1. Związek może zgodzić się jedynie na takie podwyżki cen, które są niezbędnym elementem realizowanej reformy gospodarczej.

2. Obniżenie wartości pieniądza osiągane przez podwyżki zrekompensowane nie może być uznane za mechanizm poprawiający gospodarkę. Jedynym jego celem jest odebranie społeczeństwu oszczędności, co jest istotnym naruszeniem naszych interesów.

3. Zgodnie z porozumieniami, zwiększenie nakładów na oświatę, kulturę i leczenie miało pochodzić z funduszy przeznaczonych na utrzymanie aparatu państwa, nie może więc stanowić podstawy do podwyżek.

Dotychczasowa polityka rządu w sprawie reformy gospodarczej, samorządu pracowniczego i kolejnych podwyżek cen budzi podejrzenie, że jej jedynym celem jest utrzymanie dotychczasowych stosunków wewnętrznych za cenę wtrącenia narodu w nędzę.

I Krajowy Zjazd Delegatów zobowiązuje KKP do zdecydowanej obrony społeczeństwa przed nieuzasadnionymi podwyżkami przez: proklamowanie strajku prasy, wstrzymanie eksportu żywności drogą morską i lądową, proklamowanie strajku w niezbędnym wymiarze terytorialnym i czasowym”.

Proszę państwa, te sankcje są przepisane z czternastu projektów tej uchwały, złożonych w Komisji Wniosków i Uchwał.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Żeby państwo mieli pełną jasność, chciałem zapytać [oklaski], czy jest jakiś głos przeciwko prezentowanemu stanowisku? Dziękuję bardzo.

Prosimy pana Gołaszewskiego. Przepraszam. Dwunastka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Moja uwaga będzie dotyczyła nie tylko projektu kolegi Gwiazdy, ale wszystkich projektów. Otóż one nie uwzględniają jednej rzeczy, tzn. stanowiska zjazdu, wyrażonego dwa dni temu. Chodzi o wstrzymanie podwyżki. Tutaj przewodniczący naszego związku został poparty przez całą salę. W żadnym z tych projektów nie ma mowy o zatrzymaniu tej podwyżki.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę następnego projektodawcę. Pan Gołaszewski.

STANISŁAW GOŁASZEWSKI

Szanowni państwo i panie, ja odczytam swój tekst. Pisałem go wczoraj na kolanie dosłownie, zbulwersowany sprawą i różnymi rozbieżnymi wręcz zdaniami na ten temat. Wydaje mi się, że zjazd jest zbyt piękną sprawą, do której żeśmy tutaj doszli wszyscy razem. Nie możemy się pozwolić ponieść emocjom. Uważam, że powinniśmy rozsądniej podejść do tej sprawy, ponieważ faktycznie są to tylko papierosy – jeszcze nie żywność.

Jest taka sytuacja w tej chwili, że związek jest przygotowany do reformy, a rząd nie. I uważam, że do tej pory wiele spraw nie zostało dokonanych w naszej poligrafii i w naszej prasie związkowej. Ponieważ w zasadzie sprawy reformy samorządowej – na ten temat wiele artykułów nie widziałem w naszej prasie i sami nawet nie staraliśmy się zapoznać swoich członków związku z sytuacją, przed jaką stajemy. Wydaje mi się, że byśmy utorowali sobie drogę do środków masowego przekazu, takich jak TV i radio. Nie widzę w tej chwili… Uważam, że nie jest za późno w tej sprawie. Uważam, że może to będzie bardzo bulwersujące, ale uważam, że związek, tzn. przyszła KKP, powinna powołać nowych naczelnych redaktorów naszych pism i ci powinni sobie dobrać skład taki, jak uważają. Wtedy na pewno byłaby głębsza treść naszych artykułów. Przejdę do meritum sprawy, przepraszam:

„Związek nie może pozwolić na zmiany cen jakichkolwiek artykułów bez wcześniejszego uzgodnienia tej podwyżki z rządem. Związek stoi na stanowisku, że zmiany cen muszą być wprowadzane nie wyrywkowo, lecz jednocześnie. Sytuacja kraju jest tragiczna i zdajemy sobie sprawę z tego, że konieczna jest głęboka reforma gospodarcza. Związek przygotowany jest do głębokiej reformy typu samorządowego, bo tylko ten rodzaj reformy może wyprowadzić kraj z kryzysu. Jednym ze składników ostatniego konfliktu jest niska świadomość całego społeczeństwa o fatalnym stanie gospodarki, o całokształcie sytuacji w naszym kraju, dlatego też dla dobra ludzi pracy związek musi dotrzeć do radia i TV, aby przekonać ludzi o poczynaniach, jakie są niezbędne podczas przeprowadzania reformy, i wyjaśnić szereg spraw z tym związanych.

Rząd winien potraktować podwyżkę cen na wyroby tytoniowe jako manewr nieuzasadniony ze społeczeństwem i wycofać ten rodzaj podwyżki. Uważamy, że interesem wspólnym całego narodu jest wyrwanie się z kryzysu przy jak najmniej bolesnych stratach. O ile rząd nie zastosuje się do naszego stanowiska, wykorzystamy wszystkie statutowe możliwości”. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dopuszczamy jedną wypowiedź przeciwko prezentowanemu stanowisku. Trójka, proszę.

ANDRZEJ CIERNIEWSKI

014, Andrzej Cierniewski, Śląsko-Dąbrowski. Proszę państwa, ten projekt proponuję całkiem spokojnie odrzucić. On zawiera dwie sprzeczności. Związek nie jest przygotowany do wprowadzania samorządu, a naród nasz nie jest przygotowany do jednorazowego uderzenia w łeb. Bo podniesienie wszystkich cen to jest właśnie rozłożenie po prostu, mówię to bez jakiegoś specjalnego emocjonalnego nastawienia. To jest po prostu zły projekt [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Karol Modzelewski.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, wydaje mi się, że musimy wziąć pod uwagę trzy rzeczy. Po pierwsze, politykę władz obecną, bo ona spowodowała, chociaż podwyżka cen papierosów bezpośrednio skłoniła nas do przygotowania projektów tych uchwał, ale polityka władz w ostatnich miesiącach spowodowała konieczność zajęcia takiego stanowiska przez zjazd, zwłaszcza w chwili, gdy walka o samorząd przestała być walką spektakularną – tym głównym kierunkiem uderzenia, na który żeśmy się powoływali, aby powstrzymać wszystkie inne akcje protestacyjne. Dziś już tak nie jest.

Po drugie, należy wziąć pod uwagę sytuację związku i sytuację w załogach. Właśnie teraz, kiedy zakończyła się kompromisem batalia o kształt ustaw o samorządzie pracowniczym i o przedsiębiorstwie państwowym, kiedy jednocześnie ludzie są stopniowo w sposób bardzo arogancki bici po kieszeni, bici po ambicji, bici po godności poszczególnymi posunięciami władz, grozi nam – jeśli zjazd nie przeciwstawi się tej polityce w jej całości i jeśli nie udokumentuje tego przeciwstawienia planem akcji protestacyjnej – grożą nam, o czym państwo wiecie, liczne strajki rozsiane. W sytuacji strajków rozsianych, podejmowanych przez poszczególne załogi lub regiony, mieliśmy już w związku nie raz do czynienia i zawsze były to sytuacje słabości związku.

Tym podyktowany jest przede wszystkim projekt tej uchwały. Ja tylko króciutko uzasadnię, dlaczego jest on obszerniejszy od projektu Andrzeja Gwiazdy, do którego jest w istotnych punktach podobny. Otóż, wydaje mi się, że ludziom trzeba powiedzieć – ja bym się nie martwił o papier, ponieważ cała ta uchwała mieści się na jednej kartce papieru, więc mieści się w naszych ulotkowych możliwościach technicznych – uważam, że nie można się uchylić od pokazania, powiedzenia bodaj krótko, że polityka społeczno-gospodarcza – nie papierosy tylko, przecież nie będziemy robić o papierosy strajku, na miłość boską – polityka społeczno-gospodarcza prowadzona obecnie przez rząd jest częścią integralną jego kursu politycznego, antyzwiązkowego i antyspołecznego, które obserwujemy od paru miesięcy, od dwóch co najmniej.

Wszystkie te przygotowania konfrontacyjne, cała kampania propagandowa, agresje prokuratorskie i milicyjne przeciwko związkowi, grożenie konfrontacją, opór gwałtowny przeciwko ustawom samorządowym, no i wreszcie podwyżki cen robione metodą faktów dokonanych. Ta polityka polega przecież na tym, w jej wymiarze społeczno-gospodarczym, że nie będąc przygotowanym do reformy, nie będąc na nią właściwie zdecydowanym, i bojąc się równocześnie generalnej zmiany cen, rząd stara się przerzucić koszt kryzysu na budżety domowe polskich rodzin, stawiając związek przed faktami dokonanymi, dopóki można to robić.

Zamysł tej uchwały to jest nie tylko opisanie tej polityki, to jest także zestaw żądań. Pierwsze z tych żądań jest oczywiste – to jest sprawa rekompensaty za podwyżki dotychczas przeprowadzone. Przypomnę, że były ryby, nie tylko tytoń i alkohol, że były dżemy i że były usługi. To jest poważny wzrost kosztów utrzymania i wszystko to jest z nami niekonsultowane. Ale przede wszystkim zamysł tej uchwały polega na tym, żeby rządowi postawić pewnego rodzaju ultimatum. Jest to żądanie zamrożenia cen detalicznych, całkowitego ich zamrożenia, żądanie bardzo, proszę państwa, drastyczne, bo w tej sytuacji gospodarczej, w jakiej się znajdujemy, równa się ogromnemu skrępowaniu, właściwie zamknięciu rządowi drogi do prowadzenia tej polityki gospodarczej, jaką prowadzi. Oczywiście nie na zawsze i nawet nie do określonego terminu to zamrożenie. Tylko żądamy od rządu takiej rzeczy: jeśli macie zamiar robić jedna po drugą podwyżki cen, to stop, blokada, pokażcie program tych podwyżek z góry. Co, kiedy, o ile, na jakich warunkach, jak to wpłynie na równowagę rynkową, a więc na poprawę zaopatrzenia. Żeby nie było takich numerów, jak z chlebem, z pieczywem i przede wszystkim jak to jest związane z reformą gospodarczą. Dopóki to nie zostanie ze związkiem uzgodnione, związek nie tylko nie wyraża zgody na podwyżki, związek domaga się zamrożenia cen detalicznych.

Tym zmuszamy rząd [oklaski] wcale nie do tego, aby przyjął zasadę, że ceny w sytuacji kryzysowej, inflacyjnej nie mogą ulegać zmianie. Zmuszamy go do tego, aby powiedział nam, pokazał i wreszcie z nami przedyskutował program zarówno reformy, jak i podwyżek z nią związanych. Bez tego, na ślepo z naszej strony, na fakty dokonane godzące w społeczeństwo, a nieotwierające perspektywy drogi wyjścia związek pozwolić nie może.

I wreszcie trzeci punkt tej uchwały. Jest rzeczą państwa do decyzji, czy on jest tutaj potrzebny, to jest sprawa związkowej kontroli nad działaniami antykryzysowymi. W ślad za tym, jeżeli stawiamy żądania, nie mogą iść tylko zapowiedzi negocjacji, ale muszą iść środki nacisku, bo bez środków nacisku nie osiągniemy niczego. Uważam, że strajk prasowy, strajk nawet radiowo-telewizyjny to nie jest ten środek nacisku, który będzie najskuteczniejszy i zarazem najbezpieczniejszy dla związku. Ponieważ potrzebny nam jest wobec władzy pewnego rodzaju społeczny plebiscyt poparcia – nie przez parę tysięcy drukarzy, nie przez jakieś grono dziennikarzy, tylko przez całe społeczeństwo, przez wszystkie załogi.

To można osiągnąć tylko powszechnym strajkiem ostrzegawczym. On może być króciutki, 15 minut nawet, ale on musi pokazać, że świat pracy jest w tej sprawie jednolity i to jest wtedy potężne uderzenie, które nie wyrządzi – w tak krótkim wymiarze, nawet pół czy 1 godzina – nie wyrządzi żadnej istotnej szkody gospodarce. Jednocześnie taki środek protestu daje załogom, które w tej chwili, a wiele jest takich załóg, chcą strajkować, które są wzburzone – my wiemy o wzburzeniu w Regionie Wałbrzyskim, wiemy o wzburzeniu w Regionie Legnickim, z naszego terenu, to znaczy z Dolnego Śląska i na pewno jest wiele takich załóg – daje im poczucie uczestnictwa w akcji protestacyjnej całego związku. I to jest bardzo ważne po to, abyśmy nie mieli do czynienia z wybuchem żywiołu strajkowego, który byłby i zabójczy dla gospodarki, i bardzo kosztowny dla związku.

No i wreszcie towarzyszy temu wezwanie, aby nie podejmować strajków rozsianych na własną rękę. I musi towarzyszyć, że Komisja Krajowa ma ustalić formę dalszych środków protestu – protestu właściwego, ale wyrażenia „strajk generalny” w uchwale nie używam i nie bez powodu. Ponieważ pytanie, jaki to ma być protest, uważam, że powinno pozostać pytaniem otwartym do rozstrzygnięcia dla Komisji Krajowej. Odczytam teraz uchwałę:

„Ostatnie miesiące przyniosły wyraźne uwstecznienie polityki rządu. Atakom na nasz związek i mnożącym się prowokacjom prokuratorskim towarzyszy polityka społeczno-gospodarcza wymierzona w podstawowe interesy materialne ludzi pracy.

Odrzucono wysunięte przez »Solidarność« żądania kontroli nad produkcją, zasobami i dystrybucją artykułów pierwszej potrzeby. Jednocześnie, wbrew wcześniejszym zapowiedziom rządu, nie nastąpił powrót do racji żywnościowych sprzed 1 sierpnia, przeciwnie, zabrakło pokrycia rynkowego nawet dla norm jednostronnie przez rząd obniżonych. Zamiast skutecznych działań antykryzysowych rząd podjął działania, które obciążają społeczeństwo kosztami kryzysu, ale nie służą jego przezwyciężeniu. W sposób arbitralny, bez rekompensaty i konsultacji ze związkiem, wprowadzono podwyżki cen ryb słodkowodnych oraz papierosów.

Zapowiada się dalsze podobne kroki wymierzone w stopę życiową społeczeństwa. Nie jest to w żaden sposób powiązane z reformą gospodarczą. Przeciwnie, walka prowadzona przez NSZZ »Solidarność« o samorządowe podstawy tej reformy natrafia od miesięcy na opór władzy.

Związek nasz nie może dłużej tolerować tej polityki. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« żąda:

1) wypłaty rekompensat za przeprowadzone ostatnio znaczne podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby i usług oraz przeznaczenia, pod kontrolą związku, całego dochodu uzyskanego z podwyżki cen towarów monopolowych – tytoniu i alkoholu – na pomoc socjalną dla rodzin najgorzej sytuowanych,

2) zamrożenia cen detalicznych do czasu szczegółowego uzgodnienia ze związkiem programu i terminarza zmian cen oraz systemu rekompensat, w powiązaniu z przygotowywaną reformą gospodarczą i gwarancjami poprawy zaopatrzenia rynku,

3) ustanowienia związkowej kontroli nad programem doraźnych działań antykryzysowych oraz ich realizacją. Działania antykryzysowe mogą być skuteczne jedynie przy czynnym udziale społeczeństwa i jego organizacji, co nie będzie możliwe bez społecznej kontroli nad gospodarką.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem, proklamowała w ciągu najbliższych dwóch tygodni powszechny strajk ostrzegawczy oraz ustaliła formę i terminarz właściwej akcji protestacyjnej.

Jednocześnie zjazd wzywa załogi wszystkich zakładów pracy do powstrzymania się od lokalnych akcji protestacyjnych oprócz tych, które okażą się konieczne dla obrony bezpieczeństwa związku” [oklaski].

Proszę państwa, jeśli można, jeszcze mam propozycję porządkową. Uchwał tych jest w sumie 6, ale można je posegregować, mnie się wydaje…

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, ale to pozostawimy już Komisji Uchwał. Czy jest ktoś przeciwny prezentowanemu stanowisku? Dwunastka.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałbym jeszcze raz uwagę zwrócić wszystkim delegatom, że w projekcie, w tym przypadku Karola Modzelewskiego, ten projekt opuszcza sytuację sprzed dwóch dni na tej sali, kiedy wszyscy zażądaliśmy natychmiastowego cofnięcia tej podwyżki cen papierosów. Mowa tam jest o zamrożeniu cen, ale odpuszczamy kwestię papierosów.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Grzegorz Palka.

GRZEGORZ PALKA

Proszę państwa, zasady przy konstruowaniu tej uchwały były następujące. Otóż ja wychodzę z założenia, że jeżeli chcemy rozwiązać najważniejszy problem, jaki przed nami stoi obecnie, to znaczy problem zaopatrzenia w żywność, to nie możemy się odwoływać do nieracjonalnych odruchów społeczeństwa i do emocji. Nie możemy sugerować, że te koszty są zrzucane na barki społeczeństwa i że można ten kryzys przetrwać bez ponoszenia przez społeczeństwo kosztów tego kryzysu. A więc nie ma tutaj odwoływania się do pełnych rekompensat, wzrostu cen tych ryb słodkowodnych.

Poza tym ja, pisząc tę uchwałę, wiem, jaka jest sytuacja w Łodzi – są wstrzymane strajki dlatego, że załogi myślą, że zjazd przedstawi jakiś sposób rozwiązania problemu żywności. Wiem, że nie we wszystkich regionach tak jest, ale w wielu tak jest i ta masa strajków, jaka wybuchnie po zjeździe, jeśli nie wskażemy konkretnego sposobu załatwienia spraw, jest pewna.

W tej mojej uchwale chciałem pokazać główny kierunek działania związku, który uważam za jedynie w tej sytuacji racjonalny i słuszny. Mianowicie jest to kierunek pełnej kontroli nad gospodarką i wymuszania woli społeczeństwa, jeśli idzie o działania w sferze gospodarki. Tylko pod tym warunkiem możemy społeczeństwu przedstawić całą listę kosztów i wyrzeczeń, jakie będzie musiało ponieść, a bez tych kosztów i wyrzeczeń problemu żywności nie rozwiążemy. Jestem tego pewien.

Chciałem także powiedzieć, że tu jest zawarty pomysł – w przypadku, jeżeli te negocjacje z rządem nie dadzą efektu – na referendum wśród załóg wielkich zakładów pracy co do form protestu. Trzeba sobie zdać sprawę, że będzie to sytuacja krańcowa w przypadku, jeżeli rząd odmówi rozmów, a może taki manewr zastosować i w tej krańcowej sytuacji związek, przystępując do walki, musi mieć pewność, że zadecydowały o tego najszersze rzesze członkowskie. Uważam, że taka forma konsultacji będzie dodatkowym środkiem nacisku i będzie odpowiednim punktem wyjścia do tej ostatecznej akcji wymuszającej żądania związku.

Teraz może przeczytam ten tekst. Jeszcze jedno. Wydaje mi się, że powinniśmy sobie zdawać sprawę, co może być, i powinniśmy to przewidywać, co będzie w zimie, jeżeli problem żywności nie zostanie uregulowany i jeżeli zabraknie opału. I ta sytuacja jest bardzo możliwa i nie powinniśmy przed tym chować głowy w piasek. Projekt uchwały zjazdu:

„I Krajowy Zjazd Delegatów stwierdza, że byt narodu jest zagrożony. Zagrożenie to przejawia się w:

1) pogłębiających się trudnościach w zaopatrzeniu w żywność, grożących głodem i rozruchami głodowymi,

2) niedostatecznym zabezpieczeniem w opał ludność oraz zakładów energetycznych i ciepłowniczych, grożącym zimnem i zamarznięciem sieci ciepłowniczej,

3) złym, pogarszającym się stanem technicznym transportu, grożącym załamaniem się dostaw żywności i opału oraz dowozu ludzi do pracy.

Z przyjściem zimy i mrozów drastyczne obecnie trudności przerodzić się mogą w katastrofę o nieobliczalnych skutkach. Jednocześnie mamy do czynienia z pasmem prowokacji, którego najważniejszym elementem jest niekonsultowana ze społeczeństwem podwyżka cen papierosów. Prowokacje te mają na celu wciągnięcie załóg w strajki o sprawy nie najważniejsze po to, aby odwrócić ich uwagę od problemu podstawowego, to jest od zaopatrzenia w żywność i stan naszej gospodarki. Stan zagrożenia wymaga natychmiastowych działań siłami całego społeczeństwa oraz przyjęcie przez społeczeństwo koniecznych ograniczeń.

Uruchomienie energii społeczeństwa i przyjęcie wyrzeczeń jest możliwe tylko i wyłącznie pod warunkiem uzyskania przez społeczeństwo pełnej kontroli nad gospodarką, a w szczególności nad produkcją, dystrybucją i eksportem żywności. Jednocześnie rząd musi natychmiast przyjąć do realizacji reformę spełniającą aspiracje społeczeństwa, a proces jej wdrażania, wymagający dalszych ofiar, musi się odbywać pod społeczną kontrolą.

I Krajowy Zjazd Delegatów zwraca się do całego społeczeństwa o zdecydowane poparcie dla działań związku mających na celu ustanowienie społecznego nadzoru nad działaniem rządu w sferze gospodarki. Nadzór ten sprawowany będzie przez Radę Gospodarczą, powołaną przez »Solidarność« robotniczą i chłopską. Wszelkie decyzje nieakceptowane przez tą radę związek odda pod osąd społeczny i będzie przeciwdziałał ich realizacji we współpracy z ruchem samorządowym.

I Krajowy Zjazd Delegatów zobowiązuje Komisję Krajową do przeprowadzenia negocjacji z władzami w celu uzyskania odpowiednich uprawnień zapewniających pełną kontrolę nad gospodarką oraz swobodę działania i komunikowania

[Brak fragmentu nagrania]

[uzupełnienie wg tekstu projektu:

się ze społeczeństwem Radzie Gospodarczej. Uregulowane]

powinny być całościowo podwyżki cen i rekompensaty. Negocjacje te powinny być przeprowadzone w terminie dwóch tygodni od zakończenia zjazdu.

W przypadku odmowy ze strony rządu spełnienia wymagań związku, związek przeprowadzi wśród załóg wielkich zakładów pracy referendum co do form protestu i zastosuje wszelkie konieczne środki, by zapobiec zbliżającej się katastrofie.

O terminie uruchomienia akcji protestacyjnej i sposobie jej przeprowadzenia zadecyduje Komisja Krajowa do końca października, po zakończeniu oceny negocjacji z rządem”.

Chciałem powiedzieć, że uchwała ta w swoim duchu jest niesprzeczna z poprzednim projektem.

[Brak fragmentu nagrania]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Głos przeciwny, dwójka.

JERZY ZIELEŃSKI

Proszę państwa, mnie się wydaje, że ten projekt z Radą Gospodarki idzie za daleko, ponieważ jest to projekt przejęcia części władzy gospodarczej, a więc i części odpowiedzialności, bez odpowiednich do tego warunków, ponieważ cały aparat administracyjny znajduje się w rękach strony przeciwnej.

Ja nie wiem, czy w ogóle mamy mandat od naszych wyborców na podejmowanie decyzji o przejmowaniu części władzy. Ja takiego mandatu nie czuję, ja takiego upoważnienia od swoich wyborców nie mam. Merytorycznie natomiast będzie to niesłychanie trudne do przeprowadzenia, jak powiadam, w warunkach, w których cały aparat administracyjny pozostał ten sam i jest przeciwko nam. Mnie się wydaje, że mamy być tym pistoletem przystawionym do głowy rządu w obronie praw pracowniczych, my mamy bronić praw pracowniczych, a nie przejmować władzę gospodarczą kraju. A nawet jej części. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Juliusz Prandecki, proszę.

JULIUSZ PRANDECKI

Naprzykrzam się państwu, przepraszam, ale jest to naturalna konsekwencja wczorajszej mojej wypowiedzi. Ja w zasadzie zabierając wczoraj głos, wyłożyłem jak gdyby generalne tezy dla umotywowania, że budowanie tych tez jest sprawą konieczną. Dziś jednak powróciliśmy do tekstów. Wiem i rozumiem, że pytania państwa są właściwie częściowe, bo trudno objąć całokształtem wszystkie tych 6 uchwał, zawarte tam myśli i zawarte różnice.

Ja przypomnę, że naszą sprawą jest głównie określić to, co byśmy chcieli w tej uchwale uzyskać – jaki mamy obowiązek, jaki ten akt powinien być, żeby spełniał oczekiwania kraju, ludzi pracy, którzy w niecierpliwości czekają, co zjazd w tej sprawie postanowi. I moje założenie jest następujące, że nasz kraj, ludzie, związek trwają w ciągłych atakach. Nie chcę wyolbrzymiać tej kwestii, ale każdy z nas doskonale na własnej skórze, na sytuacji rodzinnej pojmuje, jak dalece presja dotyczy nas samych.

Uważam, że nadszedł czas, w którym istnieje choć częściowe podsumowanie tych wszystkich krzywd, jakie żeśmy doznali. Uważam jednocześnie, że nie powinniśmy się za daleko posuwać w tych sprawach, które mogłyby być następstwem bardzo znacznym, to znaczy takim, który by doprowadził właściwie do strajku generalnego całego kraju w okresie najbardziej niekorzystnym, bo przed zimą. Z drugiej strony możemy być zaskoczeni – jeśli ta uchwała nie będzie zbyt przekonywująca – taką sytuacją, którą związek i nowa Komisja Krajowa nie będzie w stanie opanować. Uważam też, że jeśli mamy mówić, nie możemy z tego zjazdu, z tej wielkości i powagi tego zjazdu, który reprezentuje 10 mln związkowców, mówić o sprawach błahych.

Nie możemy również namawiać do pertraktacji, ponieważ te pertraktacje nie przyniosły zdecydowanego odwrotu, zdecydowanej poprawy na przestrzeni tego roku. Zadawałem sobie pytania i dzisiaj, konsultując tą sprawę z wieloma osobami na tej sali, zdaję sobie sprawę, że uchwała, którą państwo czytali, nie jest doskonała w swojej treści, ponieważ ona musi być kształtowana. To jest czytanie pierwszej uchwały, a zatem I czytania, a zatem tej formy, która jeszcze może przynieść i odpowiednie zmiany, i odpowiednie uzupełnienia. Nawet korzystając z doświadczeń czy z tych opracowań, których już mieliśmy miejsce.

I rzecz, moim zdaniem, bardzo istotna, którą chciałem wyjaśnić. Jeśli powstaną strajki, to nie będziemy potrafili powiedzieć niczego. Natomiast jeśli będziemy apelowali, a musimy, moim zdaniem, stworzyć sytuację, w której rząd zechce z nami poważnie rozmawiać, czyli musi to być forma protestacyjna i musi być protestacyjna na tym polu, które nie będzie przynosiło pogorszenia gospodarki krajowej i obniżenia warunków życia przeciętnych ludzi.

Rozumiem, że namawianie może dziennikarzy do strajku jest czczym słowem, ale danie prerogatyw i poparcie albo wezwanie drukarzy do tego strajku, drukarzy, którzy dotychczas strajkowali w odosobnieniu, może być dotkliwym ciosem dla władz. I jeśli drukarze doznaliby jakiejkolwiek represji, wtedy właśnie te załogi, które dzisiaj się niecierpliwią, mogą i powinny przystąpić do strajku ostrzegawczego. I rozumiem, że ten strajk ostrzegawczy to jest drugi stopień zagrożenia czy drugi stopień przeciwstawienia się. Te działania winien już podjąć przewodniczący wraz z Komisją Krajową. To są dla niego wyznaczone zadania.

I w końcu zjazd musi tą sprawę zakończyć jednoznacznie. To nie może być przekazanie tych działań gdzieś, komuś, to musi być wydane po prostu polecenie. Polecenie z powagi tego zjazdu.

Pozwolę państwu odczytać teraz tekst, który nieco się różni od tego poprzedniego, a to dlatego, że tekst jest ciągle kształtowany przez ludzi, przez osoby życzliwe tejże sprawie. Nie dlatego, że to jest tekst akurat takiego autorstwa.

„I Krajowy Zjazd Delegatów stwierdza, że jego obrady zostały zakłócone zlekceważeniem woli załóg w kwestii samorządów pracowniczych i dokonaną podwyżką cen zaskakującą społeczeństwo.

Od sierpnia 1980 r. władze PRL, pomimo deklaracji odnowy, czynią wszystko, by kraj pogrążyć w chaosie powodującym naruszenie trudności, powodującym – przepraszam najmocniej, ja muszę zmienić okulary, bardzo państwa przepraszam, ale tu jest takie dziwne światło, że ja niewiele widzę.

Od sierpnia 1980 r. władze PRL, pomimo deklaracji odnowy, czynią wszystko, by kraj pogrążyć w chaosie powodującym narastanie trudności gospodarczych. Wszystkie pociągnięcia rządu, jak rekompensaty za zwiększenie kosztów utrzymania, sprzeciw wobec wolnych sobót, reglamentacja towarów, podejmowane represje, ukryte podwyżki cen niekonsultowane ze społeczeństwem oraz wytwarzanie ciągłej atmosfery strachu stworzyły obywatelom tego kraju warunki niebywale uciążliwe, a troski i kłopoty życia codziennego niemożliwe do zniesienia. W miejsce dawniej stosowanej polityki sukcesów wprowadzono politykę klęski, używając do tego środków masowego przekazu, podających kłamliwe i tendencyjne wiadomości negatywnie oddziaływujące na psychikę ludzką.

NSZZ »Solidarność« wielokrotnie usiłował stworzyć platformę porozumienia z rządem, podejmując próby rozwiązania bieżących problemów na drodze pertraktacji, wykazując tym maksimum dobrej woli. Władze przerywały te pertraktacje lub zaostrzały je z pozycji siły w wygodnym dla siebie zakresie, wciągając związek w niekończące się utarczki. Niezrealizowanie zawartych umów społecznych, odmawianie rejestracji związku, prowokacja bydgoska, przeciwstawianie się powstawaniu i rejestracji związków rolników indywidualnych, obniżanie racji żywnościowych, odmowa społecznej kontroli produkcji i dystrybucji żywności, nieuwzględnianie i odrzucanie projektów społecznych samorządów pracowniczych i reformy gospodarczej to niektóre z poczynań rządu przeciwko »Solidarności«. W dążeniu do otwartej konfrontacji ze społeczeństwem rząd podejmuje szereg akcji zaskakujących związek i społeczeństwo, licząc na nieodpowiedzialną reakcję, czego oczywistym przykładem jest ostatnia podwyżka cen na artykuły monopolowe.

Wobec tego, że I Krajowy Zjazd Delegatów w całej swej powadze i poczuciu odpowiedzialności, solidarności ze społeczeństwem nie może pozostać na te poczynania obojętny, postanawia w zaistniałej sytuacji sięgnąć po środek jedyny, jaki pozostaje ludziom pracy postawionym przed faktem dokonanym, a mianowicie szeroko zakrojoną akcją protestacyjną. Dlatego też wzywamy drukarzy, dziennikarzy, poligrafów, pracowników zatrudnionych w eksporcie do podjęcia akcji protestacyjnej w sposób, który nie pogorszy położenia ludności, a który skutecznie przekona rząd o wzburzeniu społeczeństwa.

Zjazd zwraca się ze szczególnym apelem do związkowców radia i TV o pomoc w natychmiastowym dostaniu się związku na anteny tych środków masowego przekazu, dla obiektywnego przedstawienia naszego stanowiska w tej sprawie oraz celem zapobieżenia rozpoczynającym się i ewentualnym dalszym niekontrolowanym akcjom protestacyjnym w poszczególnych zakładach pracy, regionach, za które ani zjazd, ani związek jako całość nie będzie mógł ponosić odpowiedzialności. I Krajowy Zjazd Delegatów poleca Krajowej Komisji i zarządom regionalnym sprawne przeprowadzenie tej akcji. Jednocześnie zobowiązuje Krajową Komisję do wdrożenia przygotowań do strajku powszechnego na wypadek, gdyby akcja protestacyjna nie odniosła skutku”.

Dodam jeszcze, proszę państwa, że ta uchwała w rzeczy samej stanowi jak gdyby orędzie. Byłaby więc najważniejszym aktem, jaki ten zjazd musiałby w tej sytuacji podjąć. Dziękuję [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mikrofon nr 4.

ANTONI MISIAK

Antoni Misiak, Dolny Śląsk, 0750. Proszę państwa, nam nie chodzi o przekonanie rządu, że społeczeństwo jest wzburzone, tylko chodzi nam o pokazanie temu rządowi, że to społeczeństwo może w sposób zdecydowany, jasny i otwarty, z odpowiednim wyprzedzeniem tego faktu przez poinformowanie, podjąć akcję. Taką akcję, która całkowicie zablokuje wszelkie poczynania rządu. A tego stanowiska ta uchwała, niestety, nie reprezentuje. Dlatego jest uchwałą złą.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

I kolega Wójcik.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę koleżeństwa, moi doskonali poprzednicy w sposób klarowny wyłożyli potrzebę podjęcia takiej uchwały i uzasadnienia, które tutaj są przytoczone, właściwie w całości wyczerpują problem.

Jedyna rzecz, to jak skonstruować tę uchwałę. Wydaje mi się, że z jednej strony powinna być to, tak jak mówił kolega Gwiazda, uchwała krótka, czytelna, trafiająca do każdego czytelnika i uspakajająca, z drugiej strony – powaga tego zjazdu nie powinna być wykorzystywana do konkretnych rozwiązań. Zjazd powinien pokazywać kierunek, a nie uliczkę, w którą należy wejść. Do tego mamy powołaną już prawie że kompletną Krajową Komisję, do rozwiązywania problemów. Myślę, że zjazd właśnie powinien wytyczyć ten kierunek i ten kierunek powinien być realizowany przez Krajową Komisję. I do tego zmierza właśnie ta uchwała, którą prezentuję, a jednocześnie musimy tutaj stanowczo pokazać, jakie jest nasze stanowisko.

„W związku z wprowadzoną w dniu 5 października 1981 r. podwyżką cen niektórych artykułów monopolowych i wywołanym przez nią zaniepokojeniem społeczeństwa delegaci na I Krajowy Zjazd NSZZ »Solidarność« oświadczają, co następuje:

1. Nie zgadzamy się na dotychczasowy tryb wprowadzania podwyżek cen.

2. Domagamy się natychmiastowego zamrożenia podwyżek cen.

3. Deklarujemy gotowość podjęcia w trybie natychmiastowym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie rekompensat za przeprowadzone dotychczas podwyżki cen. Komisja Krajowa powoła po zakończeniu zjazdu delegację wyposażoną w odpowiednie uprawnienia.

4. Domagamy się podjęcia w trybie pilnym rozmów między przedstawicielami związku i rządem PRL w sprawie ewentualnych dalszych podwyżek cen. Podtrzymujemy w tej sprawie stanowisko KKP z dnia 26 czerwca [19]81 r. Jakiekolwiek podwyżki cen mogą być uznane po uzgodnieniu ze związkiem szczegółowego projektu reformy gospodarczej i wykazaniu konieczności ich przeprowadzenia,.

5. Nie dążymy do konfrontacji, jednak nie cofniemy się przed żadną formą protestu, jaka będzie konieczna, aby nasze żądania zostały spełnione.

6. Domagamy się natychmiastowego opublikowania niniejszego oświadczenia we wszystkich środkach masowego przekazu”.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poproszę teraz Komisję Uchwał i Wniosków. Aha, przepraszam, głos przeciwny, szóstka tam pikietuje już.

JAN RULEWSKI

Proszę koleżeństwa, ja bym chciał namówić na coś innego. Za tym wypowiadam się przeciwko wszystkim wnioskom. Chciałbym namówić na dwie rzeczy. Na uchwałę zjazdu o konieczności przeprowadzenia akcji strajkowej, bo co do tego tutaj brawa i parcia załóg są oczywiste. Zresztą rozładowałoby to te wszystkie napięcia, które żeśmy kumulowali czy to w sobie, czy też za pomocą różnych chwytów. To było pierwsze.

I drugie, żeby zjazd określił swoje stanowisko ze spojrzeniem wstecznym, do czasu genezy tego związku, czyli do powstania, jego drogę, żeby wykazał w tym stanowisku, że rodzenie się i działanie związku odbywało się w atmosferze ciągłej konfrontacji, ciągłych napaści. Dalej, że jaskrawym tego dowodem są następne, aktualne akcje związane z drastycznymi, znacznymi podwyżkami, które są jednym tylko z ogniw tego łańcucha.

Wobec tego związek uważa, że kształt tego kraju jest daleki od idei porozumienia, jakie zawierano w sierpniu. Wobec tego związek powinien stawiać na to, że nie może się z tym zgodzić, zatem powinien może nie podjąć strajk ostrzegawczy, lecz proklamować jednogodzinny strajk, nie określając jego nazwy.

Dalej uważam, że zjazd powinien udzielić pełnomocnictw Krajowej Komisji Porozumiewawczej do przeprowadzenia tego strajku oraz do wysunięcia żądań pod adresem rządu, i to takich żądań, które nie zaprowadziłyby nas w ślepą uliczkę. Na przykład żądanie w tej chwili przywrócenia norm kartkowych nie może być postawione w sposób bezpośredni, jako że mija się z celem, takiej możliwości wyegzekwowania od strony rządu nie ma. Zatem sztabowa działalność Krajowej Komisji Porozumiewawczej w tym zakresie powinna uwzględniać maksymalny i minimalny cel. Niemniej jednak my musimy sobie wszyscy tutaj zdawać sprawę, że potrzeba takiego jednogodzinnego, regenerującego i jednocześnie rozwalającego te nasze napięcia strajku istnieje.

I na to pytanie musimy odpowiedzieć, czy ten strajk chcemy przeprowadzić i jaką do tego użyć argumentację. No, władza dostarczyła jej maksymalnej, o tym mówił kolega ze Szczecina. Zatem wnioskuję o syntezę niejako wniosku, zresztą to już wczoraj mówiłem, Karola Modzelewskiego, a jako stanowisko związku to droga opisana przez szanownego kolegę z Pomorza Zachodniego.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ponieważ równocześnie był mikrofon nr 2 i 6, proszę kolegę jeszcze o mikrofon nr 2.

SŁAWOMIR RYNEK

Prosiłbym pamiętać o ustaleniach co do toku dyskusji w tej sprawie. Został on złamany w tej chwili. A przeciwny jestem wszystkim sześciu, za wyjątkiem połączonych dwóch Palki i Modzelewskiego, które byłyby najlepszą syntezą stanowiska związku.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Poproszę Komisję Uchwał i Wniosków o zaproponowanie dalszego trybu pracy nad uchwałami i sposobu przygotowania ich do II czytania.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Teraz przemawiam nie jako autor, tylko członek Komisji Uchwał i Wniosków. Ponieważ, jak państwo zauważyli, główny spór tutaj się toczy o to, czy zjazd ma zadecydować o strajku czy nie, chciałbym zaproponować następującą procedurę. Mianowicie chciałbym przedstawić dwa wnioski, które państwo by przegłosowali. Wnioski te zostały wcześniej uzgodnione z autorami, to znaczy może sama idea tych wniosków:

„Zjazd zleca Komisji Uchwał i Wniosków dalszą pracę nad projektami uchwał: kolegi Modzelewskiego, Andrzeja Gwiazdy i Juliusa Prandeckiego, tzn. nad tymi, które formułują żądania i precyzują formy protestu”.

Drugi wniosek: „Zjazd zleca Komisji Uchwał i Wniosków dalszą pracę nad projektami uchwał kolegów Gołaszewskiego, Palki, Wójcika, tzn. nad tymi, które formułują żądania i nie precyzują form protestu, a natomiast przedkładają propozycję negocjacji”.

To są wnioski, które są sformułowane przez nas, i prosiłbym przewodniczącego o przeprowadzenie przegłosowania.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę mikrofon nr 4.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, Komisja Wniosków i Uchwał w dniu wczorajszym przedstawiła nam już takie mydło do umycia rąk po spotkaniu z panem ministrem. I obawiam się, że ponowne wzięcie opracowanych tekstów przez Komisję Wniosków i Uchwał znowuż nam taki niestrawny dokument przygotuje. Dlatego proponuję, żeby jednak nad dalszym tekstem projektu uchwał lub uchwał pracowali autorzy, a nie Komisja Wniosków i Uchwał, bo tylko w ten sposób otrzymamy klarowny i zwięzły tekst [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że Komisja Uchwał i Wniosków jest za połączeniem sześciu uchwał w dwa odrębne bloki. Trzech uchwał…

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Przepraszam pana przewodniczącego, to wcale tak nie jest, nie jest absolutnie tak powiedziane. Nic nie mówi Komisja Uchwał i Wniosków o łączeniu. Tu jest o dalszą pracę. Być może będzie to na osnowie uchwały, projektu kolegi Modzelewskiego, czy kolegi ze Szczecina, czy kolegi Palki. Ja nie chcę tutaj decydować. Ci autorzy mają dojść do porozumienia. Tylko chodzi o to, żeby ustalić, nad którym blokiem uchwał pracujemy – czy nad tym, który żąda strajku, czy nad tym, który żąda negocjacji.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 5, proszę.

JAN JĘDRZEJEWSKI

Jan Jędrzejewski, nr 018. Widzicie państwo, jak nas wpuszczono w maliny. Wczoraj ci panowie się zeszli, mieli coś wspólnego stworzyć – nie stworzono. Ja miałem wczoraj daleko idący wniosek formalny, którego prezydium wczoraj nie dało do dyskusji w tym temacie i teraz mamy tego skutki. To są członkowie KKP wybrani, a każdy swoimi ścieżkami chodzi. W związku z tym proponuję konkretne rozwiązanie, żeby tutaj nie mydlić nam oczu, tylko tych panów wziąć do kupy i razem trzymać ich dotąd, nawet 5 dni, niech razem coś stworzą. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2.

JACEK SZYMANDERSKI

Przedstawiona przez Komisję Programową alternatywa jest fałszywa. Te ustawy nie dadzą się podzielić na dwa takie bloki ze względu na kryterium strajk czy nie strajk. Na przykład w propozycji Karola Modzelewskiego jest jeszcze propozycja opracowania całościowej strategii, a to nie mieści się w pańskiej alternatywie. Proszę głosować 6 uchwał oddzielnie, a nie blokować w sztuczne bloki [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Jedenaście...

GŁOS NIEROZPOZNANY

Uważając, że propozycje Karola Modzelewskiego i kolegi Palki są zdecydowanie najlepsze, jestem, stawiam wniosek, żeby przegłosować tylko te dwie propozycje [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziewięć.

ANDRZEJ SOBIERAJ

Chciałem powiedzieć, że pan z Komisji Uchwał i Wniosków znów nam serwuje projekt w dniu wczorajszym odrzucony przez salę. Tym niemniej, proszę państwa, musimy my najpierw ustosunkować się do projektu rządowego. Byle rząd byle projekt dał na 10 lat i my nie zajmujemy w związku z tym żadnego stanowiska. A przecież tam jest właśnie powiedziane od razu, że rozpoczynają od podwyżki cen na artykułach. Jednoznacznie. Wcześniej było stwierdzenie Lecha Wałęsy, który powiedział, że podwyżki cen idą jako efekt końcowy reformy gospodarczej. W związku z powyższym my również i na ten temat winniśmy się wypowiedzieć. Albo przyjmujemy reformę gospodarczą rządową, albo mamy swój stosunek.

W związku z powyższym Andrzej Gwiazda i tutaj był projekt kolegi, nazwiska nie pamiętam, czytany przed chwilą, to były dwa projekty dobre, ale musi go poprzedzić nasz stosunek do projektu rządowego.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę państwa, żebyśmy nie dyskutowali znowuż do rana, proponuję, żebyśmy te 6 projektów przegłosowali. My policzymy głosy, zostawimy te dwa, które otrzymają najwięcej i wtedy niech dalej pracują nad tym [oklaski]. Kto jest za tym?

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 8.

JACEK MARCHEWCZYK

Jacek Marchewczyk, Małopolska. Uważam, że pierwotny pomysł Komisji Uchwał i Wniosków był lepszy. Z tym że nie wiązałbym problemu z nazwiskami uchwałodawców. Mianowicie wydaje mi się, że zjazd powinien pierwotnie zadecydować, czy ma podjąć decyzję co do strajku, czy też nie. A potem dopiero będziemy dopasowywać do tego konkretne projekty uchwał.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ja myślę, że się zbliżamy do końca dyskusji. Jeszcze tylko mikrofon nr 3 i poprosimy Komisję Uchwał i Wniosków o koncepcję. Mikrofon nr 3.

ANDRZEJ ŁOGIEWA

Andrzej Łogiewa. Stawiam wniosek właśnie o zamknięcie dyskusji i popieram wniosek przewodniczącego Komisji Skrutacyjnej.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o wypowiedź przedstawiciela Komisji Uchwał i Wniosków.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Propozycja Komisji Uchwał i Wniosków jest taka, aby przegłosować dwa pakiety uchwał, ale czy będziemy nad tym głosować w ten sposób, to możemy ustalić na drodze głosowania, czy wybrać propozycję kolegi z Komisji Skrutacyjnej. Proszę bardzo, może niech kolega przewodniczący przez głosowanie ustali, jakim trybem, według jakiego trybu mamy postępować.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Komisja Uchwał i Wniosków proponuje, abyśmy się wypowiedzieli, czy chcemy głosować nad każdą z uchwał oddzielnie, głosując 6 uchwał, czy chcemy podzielić uchwały na dwa bloki.

Mikrofon nr 5.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, w trakcie dyskusji, jaka przed chwilą się tutaj toczyła, odrzuciliśmy w sposób dość zdecydowany dwa z tych czytanych projektów. I takim to sposobem ilość ich się zawęziła. I tutaj większość osób proponowało trzy, żeby zostawić – pana Modzelewskiego, pana Palki i pana ze Szczecina. Tutaj nazwisk nie wymieniam. Wobec powyższego rzeczywiście albo je zblokować na dwa, albo te trzy tylko rozpatrywać. No przecież tych sześciu, jak będziemy rozpatrywać po kolei, to do wieczora znowu nie skończymy.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Zamykamy dyskusję. Kto z państwa jest za tym, aby głosować każdą uchwałę oddzielnie? Dziękuję. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną i ocenę tego głosowania przez Komisję Uchwał i Wniosków.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, abyśmy każdą uchwałę przegłosowali z osobna.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiemy, że możemy przyjąć ten tryb do dalszej pracy.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Musimy.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, ja bym jednak prosił Komisję Uchwał i Wniosków, dlatego że w propozycji głosowania na każdą uchwałę była jeszcze zawarta jedna myśl, w której chciałbym, żeby pan się wypowiedział w tej sprawie.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Mianowicie była mowa, że zostawia się dwie uchwały, które otrzymają największą ilość głosów.

TOMASZ WÓJCIK – członek Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę tutaj nie dyskutować o decyzji sali. Sala zadecydowała, że uchwała po uchwale i liczyć głosy. Proszę uprzejmie to wykonać [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, głosujemy. Pierwsza uchwała, uchwała Andrzeja Gwiazdy. Kto z państwa jest za przyjęciem tej uchwały?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Prosimy od razu liczyć i każdy tylko raz głosuje.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_083_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_084_19811006]

Proszę państwa, każdy głosuje raz i później te dwie uchwały, które otrzymają najwięcej głosów, wrócą do Komisji Uchwał i Wniosków razem z autorami i stworzą jedną wspólną.

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 1, drugi – 8, trzeci – 5, czwarty – 1, piąty – 0, szósty – 0, siódmy – 1, ósmy – 1, dziewiąty – 1, dziesiąty – 1, jedenasty – 1, dwunasty – 1, trzynasty – 6, czternasty – 2, piętnasty – 1, szesnasty – 1, siedemnasty – 1, osiemnasty – 2.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa o zajęcie miejsc, bo część delegatów w tej chwili... Głosujemy nad uchwałą nr 2 kolegi Gołaszewskiego. Kto jest za przyjęciem tej uchwały do dalszej pracy, proszę o podniesienie mandatu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Czy jest gdzieś głos, bo nie widzę? Jest, jeden głos. Dziękuję. Sektor drugi – 1. Proszę o następną uchwałę.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, uchwała kolegi Modzelewskiego [oklaski].

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 25, drugi – 16, trzeci – 23, czwarty – 45, piąty – 20, szósty – 18, siódmy – 36, ósmy – 24, dziewiąty – 22, dziesiąty – 25, jedenasty – proszę, sektor jedenasty – 25, dwunasty – 19, trzynasty – 52, czternasty – 17, piętnasty – 15, szesnasty – 19, siedemnasty – 19 i sektor osiemnasty – 13.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Uchwała. Głosujemy nad uchwałą kolegi Palki. Proszę o podniesienie mandatów, kto jest za przyjęciem uchwały do dalszej pracy.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 6, drugi – 4, trzeci – 3, czwarty – 8, piąty – 4, szósty – 7, siódmy – 2, ósmy – 5, dziewiąty – 11, dziesiąty – 5, jedenasty – 7, dwunasty – 11, trzynasty – 0, czternasty – 3, piętnasty – 2, szesnasty – 6, siedemnasty – 1 i osiemnasty – 4.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Uchwała kolegi Prandeckiego. Kolega Prandecki z Pomorza Zachodniego. Piąta uchwała.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 17, drugi – 4, trzeci – 3, czwarty – 0, piąty – 2, szósty – 5, siódmy – 6, ósmy – 0, dziewiąty – 3, dziesiąty – 1, jedenasty – 2, dwunasty – 0, trzynasty – 0, czternasty – 1, piętnasty – 6, szesnasty – 3, siedemnasty – 0 i sektor osiemnasty – 0.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

I ostatnia uchwała, kolegi Wójcika. Kto jest za przyjęciem tej uchwały do dalszej pracy, proszę o podniesienie mandatu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 1, drugi – 2, trzeci – 0, czwarty – 0, piąty – 0, szósty – 0, siódmy – 0, ósmy – 1, dziewiąty – 0, dziesiąty – 0, jedenasty – 0, dwunasty – 0, trzynasty – 2, czternasty – 1, piętnasty – 0, szesnasty – 0, siedemnasty – 0 i sektor osiemnasty – 0.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę o podanie wyników głosowania. Proszę bardzo, czy są głosy wstrzymujące się? Proszę o podanie wyników.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Więc podaję wyniki. Za projektem uchwały Andrzeja Gwiazdy głosowało 34 delegatów. Za projektem kolegi Gołaszewskiego – 1, za Modzelewskiego – 433, Palki – 89, Prandeckiego – 53 i Wójcika – 7. Wobec tego przechodzą do dalszej pracy dwa projekty uchwał: uchwała kolegi Modzelewskiego i kolegi Palki.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, do prezydium wpłynął wniosek formalny, który jestem obligowany państwu przedstawić.

„W związku z przegłosowaną uchwałą dotyczącą zasad finansowania związku, wnoszę o przegłosowanie następującego wniosku: uchwała będzie miała moc obowiązującą po ratyfikacji jej przez walne zebranie w regionach, na zasadach podobnie jak to było w statucie. W przypadku braku ratyfikacji tej uchwały, należy pozostawić decyzję co do zasad finansowania w gestii walnego zebrania delegatów regionu – tak rozumiem – lub KKP”. Jest kilka podpisów.

Czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko? Dziewiątka, proszę.

ANDRZEJ SOBIERAJ

Proszę państwa, nie możemy dopuścić – jeszcze raz apeluję – do tego, żeby kilku nawiedzonych ludzi dopominało się, by ich uchwały zostały przegłosowane [oklaski]. Czas najwyższy skończyć z tym. Jeżeli większość uznała i zaaprobowała wcześniejsze ustalenia, one pozostają [oklaski].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Tym niemniej jestem formalnie zobowiązany do przeprowadzenia tej uchwały, gdyż ona nie obala poprzedniej.

Kto jest za przyjęciem tego wniosku? Powtarzam jeszcze raz. Wniosek jest następującej treści: „Uchwała dotycząca zasad finansowania będzie miała moc obowiązująca po ratyfikacji jej przez walne zgromadzenia regionu, na zasadach podobnych jak poprawki w statucie. W wypadku braku ratyfikacji tej uchwały, należy pozostawić decyzję co do zasad finansowania w gestii walnego zebrania regionu lub KKP”. Kto jest za tą uchwałą? Dziękuję. Kto jest przeciwny? [oklaski]. Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o decyzję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek ten został oddalony.

[WYNIKI III TURY WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 13 minut 15 sekund]

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę o zabranie głosu przewodniczącą Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych. Czy mamy przedstawiciela… Proszę bardzo.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, „Gdańsk, 6 października 1981 r. Protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych z III tury wyborów do Komisji Krajowej.

W III turze kandydatami do Komisji Krajowej na karcie wyborczej byli: Region Gdańsk – Kaczyński Lech, Lis Bogdan, ilość mandatów: 1. Region Dolny Śląsk, ilość mandatów – 1. Oddano głosów 803.

W Regionie Gdańskim głosów ważnych 800. Wyniki dla Regionu Gdańskiego: Kaczyński Lech – 372 głosy, Lis Bogdan – 383 głosy. W związku z tym kolejna tura.

Region Dolny Śląsk. Oddano głosów ważnych… [gwar]. Czy mogę mówić dalej? Dziękuję. Region Dolny Śląsk, głosów ważnych – 797, nieważnych – 6. Wyniki – Bugaj Ryszard… [szum na sali]. O, przepraszam bardzo, przerzuciłam. Bagiński Tadeusz – 269, Winnik Jan – 513. W Dolnym Śląsku zakończono wybory do Komisji Krajowej.

Region Mazowsze. Głosów ważnych – 802, nieważny – 1. Wyniki: Bugaj Ryszard – 335 głosów, Geremek Bronisław – 271 głosów, Jastrzębowski Jerzy – 410 głosów [oklaski], Jaworski Seweryn – 362 głosy, Romaszewski Zbigniew – 346 głosów, Świtalski Witold – 358 głosów. W Regionie Mazowsze kolejna tura. Wymagane minimum uzyskał Jastrzębowski Jerzy. Czyli pozostają dwa wakaty w Regionie Mazowsze do następnej tury. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo Komisji Rewizyjnej [Skrutacyjnej].

Proszę państwa, otrzymałem następne dwa wnioski formalne. Bardzo proszę o ciszę. Wnioski dotyczą następującej kwestii:

„Proponuję, aby do dalszego opracowania przyjąć jedną uchwałę, która otrzymała największą ilość głosów” [oklaski]. Drugi tekst wniosku formalnego jest podobny. Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciw tej propozycji? Nie widzę. Wobec tego… Proszę bardzo piątkę. Mikrofon nr 5.

JAN KOZIATEK

Koziatek, Region Gdański. Uważam, że powinny być dwie alternatywy, które należy dopracować, ponieważ nie należy się sugerować, aby jedna propozycja została tutaj przyjęta. Wbrew to jest demokracji.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Tym niemniej poddaję ten wniosek pod głosowanie. Kto z państwa jest za pozostawieniem jednej uchwały, jednego projektu uchwały do dalszego opracowywania? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za przyjęciem tego wniosku.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Poproszę kolegę Karola Modzelewskiego o skontaktowanie się z kolegą Palką [szum na sali] i z Komisją Uchwał i Wniosków.

Proszę o zabranie głosu przez przedstawiciela Komisji Rewizyjnej. Przepraszam, jedenastka, proszę. Mikrofon nr 11.

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, ja pozwolę sobie zwrócić uwagę, że mój projekt uchwały i projekt uchwały przedstawiony przez kolegę Palkę dotyczą zasadniczo różnych spraw i nie są wobec siebie konkurencyjne. Wobec czego wydaje mi się, że byłoby nadużyciem, niezależnie od tego, jak ktokolwiek z nas by się odnosił do projektu kolegi Palki, żeby z powodu przyjęcia przez większość mojego projektu uchwały, tamten projekt był eliminowany, bo one nie są sprzeczne. One dotyczą różnych w zasadzie problemów, z tym tylko, że w projekcie kolegi Palki zostały wprowadzone – złożonym niezależnie od spraw cen, poprzednio – zostały wprowadzone pewne elementy, które do tej sprawy cen się odnosiły. Dlatego wydaje mi się, że jest osobna sprawa jednego projektu i osobna sprawa drugiego projektu. One nie mogą być traktowane jako konkurencyjne. Dziękuję bardzo.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Poproszę o zabranie głosu przedstawicielkę Komisji Rewizyjnej.

[KOMUNIKAT KRAJOWEJ KOMISJI REWIZYJNEJ

W SPRAWIE JEJ UKONSTYTUOWANIA]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 21 minut 7 sekund]

JADWIGA SZCZEŚKIEWICZ – członek Krajowej Komisji Rewizyjnej

W dniu 6 października 1981 r. ukonstytuowała się Komisja Rewizyjna. Komisja odstąpiła od dotychczasowego modelu, tradycyjnego, nie wybierając przewodniczącego ani wiceprzewodniczących. Komisja stanęła na stanowisku, że przy rozszerzonych kompetencjach Komisji Rewizyjnej w zakresie merytorycznym odpowiedzialność musi być zbiorowa. Wobec tego i uprawnienia w zakresie decyzyjności. Wobec tego wybrano prezydium w składzie: Adam Strzembosz – Region Mazowsze, Andrzej Zarach – Dolny Śląsk, Zbigniew Bełz – Gorzów Wielkopolski oraz Komisja Rewizyjna funkcję sekretarza komisji powierzyła mnie. Nazywam się Jadwiga Szcześkiewicz, jestem z Ziemi Łódzkiej [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa, do prezydium zjazdu wpłynęła informacja. Komisja Programowa informuje, że będzie w stanie podjąć dyskusję nad projektem uchwały programowej nie wcześniej niż po kolacji. W związku z powyższym musimy zająć się innymi sprawami. Głos oddamy Komisji Uchwał i Wniosków, następnie Komisji Programowej, która przedstawi parę cząstkowych uchwał związanych z programem. A potem, po krótkiej przerwie, przeprowadzimy IV turę wyborów do Komisji Krajowej.

Poproszę Komisję Uchwał i Wniosków.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o przedstawienie kolejnej uchwały.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY ZJAZDU W SPRAWIE ZAPŁATY

ZA STRAJKI OSTRZEGAWCZE]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 24 minuty 6 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przedstawiam II czytanie uchwały w sprawie zapłaty za strajki ostrzegawcze, prowadzone w całym kraju w okresie od lipca do października bieżącego roku.

„1. Prawną podstawą zapłaty za strajki jest zagwarantowana w statucie NSZZ »Solidarność« forma protestu przyjęta w porozumieniach gdańskim, szczecińskim, jastrzębskim.

2. Uznajemy uzgodnione ze związkiem projekty ustawy o związkach zawodowych za obowiązujące. Przypominamy, że za strajki płaci zakład pracy. Związek nie uznaje zmian w postanowieniach projektu ustawy wprowadzonych jednostronnie, a szczególnie dotyczących strajku.

3. Delegaci uważają podjęte przez Radę Ministrów decyzje w sprawie nieodpłatności za strajki ostrzegawcze za precedens świadomie wymierzony w interesy ludzi pracy w Polsce i w związku z tym domagają się ich uchylenia w trybie pilnym.

4. Zobowiązuje się Komisję Krajową i jej prezydium, aby w trybie pilnym, to jest do dnia 31 października br., doprowadziła do zrealizowania zaległych wypłat wstrzymanych za okres strajku drogą nadpłat przy kolejnych najbliższych poborach.

5. Uznajemy strajki solidarnościowe przeprowadzone w kopalniach Zabrze, Sośnica, Dębieńsko i Knurów, związane z prowokacyjnym zachowaniem się Związku Zawodowego Górników Kopalni „Szczygłowice” w stosunku do Tadeusza Arenta oraz Prokuratury Rejonowej w Rybniku, za uzasadnioną formę protestu. Domagamy się zapłaty dla załóg tych kopalni w trybie i w terminie przewidzianym w punkcie 4”.

Jest to II czytanie. W tej sprawie wpłynęły poprawki, które zostały uwzględnione. Wnoszę o przegłosowanie tej uchwały.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Wszystkie poprawki, rozumiem, zostały przyjęte.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak jest.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, wobec tego, ponieważ to jest II czytanie, poddajemy pod głosowanie projekt uchwały.

Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały, zgodnie z przedstawionym tekstem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów uchwała w sprawie zapłaty za strajki ostrzegawcze w okresie od lipca do października br. została przyjęta.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, można?

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę kolejną uchwałę.

[III CZYTANIE UCHWAŁY W SPRAWIE OBRONY PRASY,

WYDAWNICTW ZWIĄZKOWYCH I NIEZALEŻNYCH PRZED REPRESJAMI]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 27 minut 55 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, przedstawiam III czytanie uchwały w sprawie obrony prasy, wydawnictw związkowych i niezależnych przed represjami.

„Od dłuższego czasu trwa eskalacja działań przeciw prasie związkowej, bibliotekom związkowym, wydawnictwom niezależnym oraz wydawnictwom Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Są to w szczególności: kampania oszczerstw w prasie, radiu i TV, stawianie zarzutów prokuratorskich i wnoszenie aktów oskarżenia do sądu, zastraszanie dziennikarzy i współpracowników redakcji, wydawnictw, poligrafii, kolportażu, utrudnianie dostępu do poligrafii zakładowej i państwowej, uniemożliwianie kolportażu wydrukowanych materiałów i ich konfiskata.

I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« zobowiązuje wszystkie władze związku do obrony wydawnictw związkowych lub współpracujących z bibliotekami związkowymi, a w szczególności do tworzenia warunków do prowadzenia działalności redakcyjnej i wydawniczej zgodnie ze statutem związku, zapewnienia bezpieczeństwa prasie związku, wydawnictwom i bibliotekom związkowym oraz osobom pracującym w tych instytucjach.

Zjazd zaleca wszystkim władzom związkowym podejmowanie interwencji i organizowanie akcji protestacyjnych, aż do odmowy druku odpowiedniej gazety w przypadku stosowania represji wobec prasy związkowej, organizowanie akcji solidarnościowych w przypadku stosowania represji, drukowanie w miarę możliwości wydawnictw bądź artykułów bezprawnie zatrzymanych przez władze państwowe, zdecydowane przeciwstawianie się próbom stosowania przez władze takiej interpretacji ustawy o cenzurze, która pozwalałaby ograniczać prawo narodu do znajomości swojej historii i literatury.

Równocześnie domagamy się szybkiego wydania przepisów prawnych, w myśl których zakładanie i działanie wydawnictw nie byłoby uzależnione od uzyskania koncesji. W takich warunkach niezależne wydawnictwa mogłyby przekształcić się w spółdzielnie wydawnicze.

Zobowiązujemy Komisję Krajową do energicznego popierania tego postulatu. I zjazd powierza zorganizowanie ośrodka zajmującego się obroną prasy Biuru Interwencji Mazowsza, przy którym działać będzie punkt informacyjny i stały zespół obrońców. Zjazd Delegatów”.

Chciałbym równocześnie wyjaśnić, że z tym projektem uchwały wiąże się także projekt przedstawiony przez kolegę Mikusa z Chełma – projekt listu do Sejmu PRL. Wnioskodawca proponował i proponuje, żeby ten list stanowił załącznik do tej uchwały. Czytam tekst listu:

„Do Sejmu PRL w Warszawie

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«, zaniepokojony i oburzony wzrastającą falą represji w stosunku do naszych członków, zwraca uwagę Wysokiej Izby na nagminne łamanie prawa przez organa ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Działania prokuratury, polegające na coraz większej ilości wszczynanych postępowań karnych, coraz liczniejsze akty oskarżenia przesyłane do sądów, a skierowane przeciwko naszym członkom, naszej prasie i wydawnictwom w sposób wyraźny wskazują nie tylko na to, że łamie się przepisy prawa obowiązujące w naszym kraju, ale że jest to celowa akcja zmierzająca do sprowokowania naszego związku.

W znakomitej większości spraw organa ścigania świadomie fałszują przebieg wydarzeń i okoliczności ich powstania. Aresztują bez uzasadnienia po to, by stworzyć atmosferę do szeroko zakrojonej akcji propagandowej i represyjnej przeciwko naszemu związkowi.

Kontynuowanie bezprawnych działań organów ścigania musi doprowadzić do nieobliczalnych w skutkach konfliktów. Wszczynanie dalszych postępowań, skazywanie naszych członków za przestępstwa, które nie są przestępstwami, spowoduje stanowczą reakcję naszego związku, na którym w myśl statutu ciąży obowiązek ochrony praw swoich członków.

I Krajowy Zjazd NSZZ »Solidarność« domaga się zagwarantowania obywatelom PRL wolności i praw, do czego niezbędnym warunkiem jest praworządne działanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w Polsce”.

[Brak fragmentu nagrania]

[Do] projektu uchwały w sprawie obrony prasy, represji i wydawnictw, ochrony prasy i wydawnictw przed represjami wpłynęły uwagi kolegów Wujca, Bąka i Mikusa. Wujec i Bąk z Mazowsza, Mikus z Chełma. Natomiast do projektu listu, który odczytałem przed chwilą, nie było zasadniczych uwag. Dziękuję bardzo.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Czy te poprawki zostały uwzględnione?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Poprawki zostały uwzględnione, niemniej być może nie w 100 proc. Tak że myślę, że może wnioskodawcy zechcą w tej sprawie wypowiedzieć się.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę uprzejmie, czy wnioskodawcy, koledzy Wujec, Bąk i kolega z Chełma, nazwisko…

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Mikus.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Kolega Mikus. Czy chcą się wypowiedzieć? Nie widzę.

Było to III czytanie.

Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały? Dziękuję. Kto jest przeciwko? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Proszę nie głosować tablicą nr 4, tylko mandatem [śmiech]. Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Więc uchwała w sprawie obrony prasy, wydawnictw związkowych i niezależnych przed represjami została przyjęta większością głosów.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, czwórka, jakieś techniczne uwagi.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja bardzo proszę, żeby panowie w prezydium, zamiast dawać takie trochę głupie uwagi, popatrzyli na salę i nareszcie wezwali delegatów tutaj do przyjścia. Nie wstydźmy się tego, że tam ludzie nas słuchają. Bardzo o to proszę.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę zwrócić uwagę na napis, który istnieje na tablicy świetlnej [gwar].

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o przeczytanie następnej uchwały. Naprawdę nie mamy czasu, proszę państwa, na polemiki teraz. Naprawdę, bardzo proszę, żebyśmy przystąpili do pracy.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY W SPRAWIE SPÓŁDZIELCZOŚCI]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 35 minut 15 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Uchwała pierwszego… Ja muszę wyjaśnić. To jest I czytanie uchwały, która w zasadzie została złożona w Komisji Programowej. Komisja Programowa się do tej sprawy nie ustosunkowała, w związku z tym wnioskodawcy prosili, żeby przedstawić to jako projekt uchwały zjazdowej. Wnioskodawcą jest pan Kamiński z Regionu Środkowo-Wschodniego.

„Uchwała I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« w sprawie spółdzielczości.

Społeczeństwo polskie przystąpiło do odbudowy wartości społecznych, gospodarczych i kulturalnych wyrastających z tradycji polskiego bytu narodowego. Zaistniały warunki, czas i konieczność odbudowy także autentycznej spółdzielczości. W tym celu niezbędne jest:

1) Nowelizacja prawa spółdzielczego i oparcie tego prawa w Polsce na zasadach spółdzielczych obowiązujących w całym świecie i będących fundamentem działalności międzynarodowego związku spółdzielczego.

2) Przywrócenie spółdzielniom i ich związkom niezależności, samorządności i swobody zrzeszania się, w szczególności należy ograniczyć rolę związków wyłącznie do lustracji, instruktażu i szkolenia. Zasady działania spółdzielczego samorządu pracy i kształtowanie spółdzielczego stosunku pracy winny być regulowane ustawowo, a nie przez decyzje podejmowane w trybie biurokratycznym.

3) Uznanie samorządu spółdzielczego za jedynego faktycznego reprezentanta spółdzielni, nadanie samorządom spółdzielczym we wszystkich typach spółdzielni faktycznej kierowniczej roli w przedsiębiorstwie spółdzielczym.

4) Ograniczenie zasady stosowania tzw. statutów wzorcowych wyłącznie do ogólnych zasad działania spółdzielni, uznanie prawa spółdzielni dostosowania statutów do faktycznej roli i zadań, jakie spółdzielnia ma realizować.

5) Włączenie ogólnego planu spółdzielczego do strategii wyjścia z kryzysu. Wymaga to uznania prawa powoływania rozmaitego typu spółdzielni oraz swobodnego uznania przez powstające spółdzielnie przystosowania ich zakresu działalności do warunków społeczno-gospodarczych, w których wypadnie im działać.

Wobec konieczności przegrupowania siły roboczej, podjęcia wielu nowych inicjatyw społeczno-gospodarczych i uruchomienia nowych możliwości zatrudnienia, NSZZ »Solidarność« udzieli pełnego poparcia tym wszystkim zmianom w ruchu spółdzielczym, które pozwolą na jego autentyczne odrodzenie”.

Przypominam, że było to I czytanie i że wnioskodawcą jest pan Kamiński z Regionu Środkowo-Wschodniego. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Ponieważ było to I czytanie, zanim przystąpimy do głosowania odnośnie do celowości pracy nad uchwałą, dopuszcza się jeden głos przeciwny. Czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko celowości pracy nad tą uchwałą? Nie widzę. Jeśli nie, to proszę o przegłosowanie. Kto jest za przyjęciem do pracy tej uchwały? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek w sprawie dalszej pracy nad tą uchwałą przyjęto większością głosów.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Dziękuję bardzo,

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową o przedstawienie uchwał.

[I CZYTANIE PROJEKTÓW UCHWAŁ: O REALIZACJI PRAW CZŁONKA ZWIĄZKU, O PRASIE ZWIĄZKOWEJ, O SEKCJACH ZAWODOWYCH

I BRANŻOWYCH ORAZ ZESPOŁACH PROBLEMOWYCH,

O KONTAKTACH ZAGRANICZNYCH]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 40 minut 15 sekund]

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Państwo otrzymali dwa dni temu projekt uchwały o realizacji praw członka związku.

Prosiłbym o odszukanie tego tekstu. Prócz tego ta sama uchwała była kolportowana pod trochę innym tytułem: „O sposobach wykonywania praw członka związku”. Chciałem zaznaczyć, że merytorycznych różnic w obydwu tych tekstach nie ma. To będzie I czytanie, po którym prosimy, jeżeli oczywiście uchwała przejdzie, do dalszej pracy uwagi kierować do stolika Komisji Programowej.

Projekt uchwały o realizacji praw członka związku. „Demokracja i siła związku opiera się na statutowo gwarantowanym prawie wszystkich członków do współuczestnictwa w podejmowaniu decyzji. Prawo to polega na udziale w wyborze i możliwości odwoływania władz oraz na wolności wyrażania opinii. Nie uwalnia to wszakże od odpowiedzialności za decyzje władz związku i osób, które je piastują. Winny więc one kierować się przy podejmowaniu decyzji dobrem członków związku oraz jego interesem. Członkowie związku mają prawo domagania się przeprowadzenia referendum celem wyrażenia opinii w sprawach o szczególnie doniosłym i spornym charakterze. Referendum zarządza organ przedstawicielski: komisja zakładowa, zarząd regionu, Komisja Krajowa. Sposób przeprowadzenia referendum określi odrębna uchwała KK. Władze związku mają obowiązek stwarzać warunki do:

1) porozumiewania się i organizowania członków związku w sposób swobodny w grupy dyskusji, inicjatywy programowej, gospodarczej, społecznej itp., a także w związku z wyborami i odwoływaniem członków władz związkowych. Grupy te nie mają charakteru władzy;

2) swobodnej oceny, krytyki, działalności władz związkowych wszystkich szczebli, wyrażanej na zebraniach, w prasie związkowej i w innych formach;

3) poszanowania stanowiska mniejszości, która winna, zgodnie z zasadami demokracji, podporządkować się większości. Niemniej mniejszość ma prawo publicznego głoszenia swoich poglądów, w tym wyrażania odmiennego stanowiska.

Członkowie związku mają prawo do takiego systemu informacji, aby:

1) orientowali się w działalności władz związkowych i mogli wpływać na podejmowane decyzje za pośrednictwem swoich przedstawicieli, na uchwały organizacji związkowych, publikacje prasowe, wnioski pisemne itp.;

2) byli informowani o terminach zebrań, podjętych uchwałach i decyzjach w jakimkolwiek zakresie ich dotyczących;

3) aby respektowano wobec nich zasadę niezmienności uchwał, o ile nie zaistniały lub nie zostały ujawnione w danej sprawie istotne nowe fakty lub okoliczności;

4) udzielano im odpowiedzi na wnoszone wnioski, postulaty i zażalenia w terminach określonych we właściwych regulaminach związku. Członkowi związku przysługuje od każdej decyzji związkowej prawo odwołania się do władzy stopnia nadrzędnego.

Władze związku mają obowiązek:

1) stworzenia systemu informacji odpowiadającego wymienionym wyżej uprawnieniom członka związku;

2) podejmowania decyzji w sprawie członka związku tylko w obecności zainteresowanego, chyba że nie chciał on uczestniczyć lub być obecnym przy jej podejmowaniu, udzielania odpowiedzi pisemnej na żądanie członka związku.

Członek związku we własnym interesie i dla wspólnego dobra związkowego winien okazywać zaufanie władzom związku i stosować się do ich ostatecznych decyzji”.

Proszę prezydium o prowadzenie dalsze.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy ktoś z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko tej uchwale? Widzę...

MICHAŁ KUROWSKI

Ja chciałem, jeśli można, wypowiedzieć się przeciwko. Uważam, że tworzenie jakichś kolejnych dokumentów poza statutem, no, to jest zupełnie sprawą niepotrzebną. Członek związku ma prawo i obowiązek prowadzić dobrze działalność związkową. Ten dokument również wprowadza jakiś podział na władzę związkową, członków, kto ma prawo do tego, kto ma prawo do tego. Wydaje mi się, że też jest to niepotrzebne. Prawie że brakuje tu, jak członek związku ma chodzić ubrany, komu ma się kłaniać, a komu nie. Jestem przeciwny robieniu takich dokumentów [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Komisja Programowa miała wniosek jakiś?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Ja bym prosił prezydium o przegłosowanie, jeżeli to jeszcze jest aktualne, czy nadal mamy pracować nad tą uchwałą.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Wobec tego zapytuję się delegatów: czy zdaniem państwa uchwała zostaje skierowana do dalszego opracowywania? Kto jest za tym? Kto przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt uchwały został oddalony.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy Komisja Programowa ma jeszcze jakieś uchwały? Bardzo proszę.

ANDRZEJ PORAWSKI

Andrzej Porawski, Region Wielkopolska. Komisja Programowa proponuje również opracowany w III zespole tematycznym, w zespole ds. informacji, szkolenia i OPSZ, projekt uchwały o prasie związkowej.

Ten projekt został państwu rozdany przed około tygodniem już, tzn. dokładnie 28 września, natomiast w tej chwili odbywa się dopiero I czytanie tego projektu.

„Uchwała o prasie związkowej.

Wielką zdobyczą ruchu »Solidarność« jest wolne słowo. Jest ono składnikiem i gwarantem ładu społecznego, o jaki walczymy. Zadania stojące przed związkiem wymagają mechanizmów zapewniających inicjatywę społeczną i ścieranie się poglądów. Sprawdzonym na świecie i spełniającym dużą rolę, także w »Solidarności«, systemem są niepoddane cenzurze środki przekazu.

Niepodzielne są zasady, które związek realizuje. Walcząc o swobodny obieg myśli, nie możemy przystać na cenzurę wewnętrzną. Uwzględniając specyfikę prasy związkowej i innych związkowych środków przekazu, przyjąć należy następujące zasady ich funkcjonowania:

1. Instancje związkowe powołują redaktorów wydawanych przez siebie pism.

2. Wydająca swoje pismo instancja ma prawo zawiesić działalność redakcji lub redaktora naczelnego albo pozbawić pismo statusu związkowego. Zainteresowana redakcja ma prawo odwołania do organu nadrzędnego, np. do zarządu, jeśli wydawcą jest prezydium, do WZD, jeśli wydawcą jest zarząd.

3. Prasa związkowa ma obowiązek zamieszczania oficjalnych materiałów związkowych na życzenie wydawcy.

4. Prasa związkowa ma prawo do krytyki instancji i działaczy związkowych z zagwarantowaniem prawa repliki.

5. W razie gotowości strajkowej lub strajku prasa staje się w pełni dyspozycyjna wobec instancji związkowych.

Poza czasopismami będącymi organami instancji związkowych działają i powinny działać niezależne pisma związane z ruchem »Solidarności«. Pisma te mogą posiadać status pism związkowych przyznawany im przez instancje odpowiedniego szczebla”.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Ponieważ było to I czytanie, proszę o wypowiedź przeciwko. Proszę bardzo, mikrofon 12.

ZBIGNIEW KARWOWSKI

Mnie się wydaje, że my w bardzo niedobrą uliczkę idziemy i zaczynamy mnożyć niesamowitą liczbę uchwał. W tej chwili mamy już tyle uchwał, że ja już, jako delegat, nie za bardzo bym je w tej chwili wymienił, i chyba tak samo załogi zakładów pracy. I to jest wyraźnie uchwała, która – uważam – nie powinna być tu w ogóle podejmowana. Komisja Krajowa – zasady działania prasy i w ogóle cała operatywność tej prasy – może spokojnie wydać przepisy wykonawcze itd. Jestem przeciwny takim uchwałom.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Przystępujemy do głosowania nad celowością dalszej pracy nad tą uchwałą. Kto z państwa jest za tym, aby nad tą uchwałą dalej pracować? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt odrzucono.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Czy są jeszcze jakieś projekty? Proszę o przedstawienie kolejnego projektu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Projekt uchwały o sekcjach zawodowych i branżowych oraz zespołach problemowych. Tekst tej uchwały mają państwo, jednakże Komisja Programowa wprowadziła autopoprawkę polegającą na wykreśleniu ostatniej części uchwały i zastąpieniu jej dwuwariantowym tekstem zastępczym. Jak dojdę do tego punktu, to państwu powiem.

„Sekcje zawodowe i branżowe powstały samorzutnie z inicjatywy członków NSZZ »Solidarność« i stanowią realizację idei samorządowej w życiu związku. Sekcje zawodowe i branżowe uzyskały wiele pozytywnych osiągnięć w zakresie spraw socjalno-bytowych i pracowniczych, podejmują również problemy związane ze wdrożeniem reformy gospodarczej.

Potencjał, kompetencje fachowe i dostęp do danych źródłowych powodują, że sekcje stanowią liczące się zaplecze związku dla powoływania zespołów problemowych do opracowywania ważnych społecznie tematów, dotyczących np. żywności, ochrony środowiska, budownictwa mieszkaniowego itd.

Różnorodność i specyfika poszczególnych sekcji uniemożliwia unifikowanie ich struktur wewnętrznych. Władze krajowe powinny określać zadania i strukturę w indywidualnie zatwierdzanych regulaminach wewnętrznych. Należy stworzyć instytucjonalne zabezpieczenia uniemożliwiające władzom administracyjnym tworzenie podziałów i naruszanie interesów grupowych w ruchu związkowym w czasie pertraktacji z poszczególnymi branżami.

Władze związku odpowiedzialnych szczebli stworzą podległym sekcjom warunki do działania, a także będą koordynować i udzielać pomocy w prowadzonych negocjacjach branżowych”.

Od tego miejsca tekst jest wykreślony i zastąpiony wariantowym tekstem. Czytam wariant I:

„Zjazd powołuje zespół problemowy do spraw sekcji z członków, którzy zgłoszą akces do tego zespołu. W ciągu 3 miesięcy od daty zakończenia zjazdu Komisja Krajowa, w oparciu o materiał przygotowany przez zespół problemowy zjazdu, ustali zasady organizacyjne sekcji, przeprowadzi ich rejestrację i podejmie energiczne działania na rzecz realizacji porozumień branżowych”.

Wariant II: „Komisja Krajowa przygotuje w ciągu 3 miesięcy od daty zakończenia zjazdu nowy wzorcowy regulamin oparty o materiały zgromadzone i opracowane przez Komisję Programową. Regulamin ten winien określić rozwiązania organizacyjne, które zapewnią działalność sekcji z pożytkiem dla związku i jego członków”.

Prosiłbym prezydium najpierw o przegłosowanie całości uchwały, a jeżeli zostanie poddana przez zjazd do dalszego opracowania, przejdziemy do przegłosowania wariantów. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Najpierw chciałbym państwu przekazać komunikat, że jeszcze przed kolacją odbędzie się kolejna tura głosowań, wyborów, dlatego bardzo prosimy nie uciekać z sali jeszcze.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2.

ANDRZEJ PIESIAK

Proszę państwa, jest to jeszcze jedna fasadowa uchwała. Wydaje mi się, że statut wyraźnie określa kompetencje sekcji branżowych i wydaje mi się, że KK będzie sobie zdawała sprawę z ważności problemu i jak go trzeba uregulować. Jeszcze jedna sprawa – narzucanie terminu 3 miesiące, który nie da się spełnić, jest, moim zdaniem, niepotrzebne. Dziękuję.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Głosujemy nad całością dalszej pracy nad uchwałą. Kto z państwa jest za tym, aby pracować dalej nad tą uchwałą? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt tej uchwały oddalono.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady.

Proszę o kolejny projekt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Już ostatnią mam uchwałę, ostatni projekt uchwały Komisji Programowej. Jest to uchwała o kontaktach zagranicznych:

„Działalność międzynarodowa związku opiera się na Konstytucji PRL, paktach praw człowieka i obywatela, ratyfikowanych przez PRL konwencjach 87 i 98 Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz na statucie NSZZ »Solidarność«. Kontakty i działalność międzynarodowa związku służyć mają realizacji statutowych zadań obrony, ochrony i umacnianiu praw i interesów ludzi pracy.

Pragniemy przyczyniać się do zapewnienia trwałego pokoju na świecie, gdyż są nam obce wszelkie formy dyskryminacji i wyzysku, przemocy i dominacji ekonomicznej, politycznej i światopoglądowej.

Położenie na granicy kultur i orientacji politycznych oraz doświadczenia historyczne społeczeństwa polskiego nakładają na NSZZ »Solidarność« obowiązek godzenia sprzeczności i budowania ładu moralnego w świecie pracy, w stosunkach społecznych, ekonomicznych i politycznych. Fundamentem tego ładu jest godność każdego człowieka jako pracownika i jako osoby ludzkiej, mającej wszelkie należne jej prawa: prawo do demokracji i rządności w samorządnym społeczeństwie. Będziemy realizować te wartości, budując solidarność ludzi pracy, szanując różnorodność ich poglądów i suwerenność każdego narodu. Będziemy też utrzymywać i rozszerzać kontakty z Polonią na świecie.

Kontakty z organizacjami reprezentującymi ludzi pracy innych narodów »Solidarność« prowadzić będzie w sposób niezależny od władz państwowych, partyjnych i organizacji religijnych i jakichkolwiek innych instytucji. Będziemy rozwijać współpracę międzynarodową w dziedzinie pracy organizacyjnej, kształcenia związkowego, umów zbiorowych, ochrony pracy, wymiany kulturalnej i turystycznej. Chcemy, aby współpraca ta zrealizowała się szczególnie na szczeblu organizacji zakładowych i regionalnych.

NSZZ »Solidarność« podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu ochrony interesów pracowników polskich zatrudnionych za granicą i zagwarantowania im praw związkowych. Równocześnie zapewniać będziemy w razie potrzeby niezbędną opiekę pracownikom cudzoziemskim pracującym w Polsce.

Komisja Krajowa winna uporządkować organizację kontaktów zagranicznych, a w szczególności rozwijać działalność funduszu społecznego »Solidarności« i banku leków »Solidarności«”.

Prosiłbym prezydium o poddanie uchwały pod głosowanie.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę o wypowiedź przeciwko, jeśli jest. Jedenastka, proszę.

STANISŁAW POPKO

Stanisław Popko, Ziemia Łódzka. Ja bym proponował, może nie, mój głos jest może nie przeciwko, ale proponowałbym, by umieścić jeszcze serio fragment, aby KK konsultowała wyjazdy zagraniczne, aby to nie były decyzje z klucza, bo już takie się zdarzają. KK narzuca, kto ma jechać. Poza tym nie jestem przeciwny.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest za tym, aby dalej pracować nad tą uchwałą, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby dalszą pracę podjąć nad tą uchwałą.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Prosimy wszystkie wnioski do tej uchwały kierować do stolika Komisji Programowej.

MICHAŁ KUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, będziemy prosili teraz wszystkich obecnych tu na sali o opuszczenie tej sali po to, żeby natychmiast wrócić z powrotem. Proszę nie zapomnieć o mandatach. Na salę z powrotem będą wpuszczani tylko delegaci posiadający mandaty. Przystępujemy do IV tury głosowania.

[IV TURA WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_084_19811006 – 1 godzina 2 minuty 7 sekund]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Prosimy zajmować miejsca. Zaraz przystępujemy do IV tury głosowania.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Prosimy bardzo wszystkich delegatów o zajęcie miejsc w swoich sektorach.

Proszę państwa, w dniu dzisiejszym przystępujemy do IV tury głosowania do Komisji Krajowej. Bardzo proszę o zajęcie miejsc, ponieważ za chwilę członkowie Komisji Mandatowo-Wyborczej rozpoczną wydawanie kart wyborczych. Prosimy, aby wszyscy delegaci usiedli na swoich miejscach.

Pozostały nam do obsadzenia miejsca mandatowe tylko w dwóch regionach: w Gdańsku – 1 miejsce i w Regionie Mazowsze – 2 miejsca mandatowe. Zgodnie z ordynacją wyborczą, w każdym regionie jest podwójna liczba kandydatów.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Służba porządkowa! Uwaga, służba porządkowa – proszę o zamknięcie drzwi wejściowych na salę. Proszę o zamknięcie drzwi wejściowych na salę.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Delegatów Mazowsza proszę o zajęcie miejsc w swoim sektorze. Delegatów Mazowsza proszę o zajęcie miejsc w swoim sektorze. Proszę pana Andrzeja Gwiazdę również o zajęcie swego miejsca w swoim sektorze. Jeszcze raz proszę o zajęcie swego miejsca delegata Andrzeja Gwiazdę, ponieważ opóźnia pan nam rozpoczęcie wydawania kart wyborczych, a wszyscy delegaci na pana czekają [oklaski]. Proszę nie lekceważyć naszego czasu.

Proszę państwa, proszę członków Komisji Mandatowo-Wyborczej o rozpoczęcie wydawania kart wyborczych. Jest tylko jedna karta wyborcza, na niej dwa regiony. Jeśli państwo są zdecydowani, można skreślanie rozpocząć natychmiast. Za chwileczkę członkowie Komisji Skrutacyjnej ustawią urny wyborcze. Bezpośrednio po głosowaniu delegaci, którzy oddadzą swój głos, mogą udać się na kolację.

Czy prezydium przewiduje jeszcze w dniu dzisiejszym dalszy tok obrad?

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_084_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_085_19811006]

[Prezydium] przekazało informację, że przerwa kolacyjna jest do godz. 20.00. O godz. 20.00 wszyscy delegaci są proszeni o powrót na salę obrad. Będzie dalszy ciąg dyskusji nad programem.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Pozostałych członków Komisji Skrutacyjnej [do Głosowań Tajnych] proszę o zajęcie miejsc przy urnach.

[Brak fragmentu nagrania]

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

[Służbę?] techniczną proszę o nagłośnienie tyłu sali. Dziękuję.

Czytam pierwszy teleks: „Prezydium I Krajowego...”.

Jeszcze raz proszę o nagłośnienie tyłu sali. Z tyłu sali ludzie nic nie słyszą. Obsługa techniczna. Czy już słychać? Tak.

A zatem czytam treść teleksu, który wpłynął z datą 6 października [19]81 r.

„Prezydium I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność«.

W dniu 6 października br. odbyło się w siedzibie NSZZ »Solidarność« Region Mazowsze spotkanie przedstawicieli większych zakładów pracy. Zebrani stwierdzili, że I Krajowy Zjazd NSZZ »Solidarność« poświęcił nieproporcjonalnie mało uwagi nabrzmiałym problemom społecznym i bytowym, z których obecnie na pierwszym miejscu znajdują się podwyżki cen. Nie mogą być one w żadnym wypadku traktowane jako jedyna metoda ratowania gospodarki i polityczny instrument obrony przed autentyczną reformą, dlatego domagamy się od wszystkich instancji związkowych zdecydowanego stanowiska kładącego temu kres. Przekazujemy naszą rezolucję w tej sprawie”.

„Rezolucja podjęta na spotkaniu przedstawicieli zakładów pracy z Regionu Mazowsze w dniu 6 października [19]81 r.

Wciąż mają miejsce częste, nieuzgodnione z naszym związkiem radykalne podwyżki cen podstawowych artykułów konsumpcyjnych i usług. Spowodowało to wyraźny wzrost kosztów utrzymania, gdyż podwyżki te, z wyjątkiem artykułów zbożowych, nie są objęte rekompensatami. Z kieszeni ludzi pracy mają być wyciągnięte pieniądze na pokrycie nieudolności gospodarczej rządu. Zdewastowany rynek będzie więc w myśl tej polityki ratowany nie poprzez wzrost produkcji i wydajność uzyskiwaną na drodze niezbędnych reform gospodarczych, a poprzez szaloną zwyżkę cen.

Godzenie się przez nasz związek na drenaż naszych kieszeni oznacza nie tylko obniżenie poziomu życia milionów ludzi, ale faktycznie utrwala stare metody zarządzania gospodarką. Taka działalność rządu oznacza jednostronne złamanie ustaleń dotyczących punktu 9 porozumienia gdańskiego, który brzmi: »Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza«.

W związku z powyższym żądamy:

1. Natychmiastowego podjęcia rozmów przez rząd i Komisję Krajową NSZZ »Solidarność« w celu wypracowania programu reformy cen oraz systemu rekompensat w powiązaniu z całokształtem reformy gospodarczej.

2. Zbadania w trybie pilnym i podania do publicznej wiadomości wzrostu kosztów utrzymania od stycznia br., z uwzględnieniem utajonych podwyżek, oraz natychmiastowego wprowadzenia pełnej rekompensaty za ten okres.

3. Wstrzymania wszelkich podwyżek cen do czasu wejścia w życie zatwierdzonego przez związki zawodowe systemu rekompensat.

4. Przyjęcia zasady, że rekompensaty mają być płacone z budżetu państwa, a nie z funduszu przedsiębiorstw.

5. Ustalenia i korygowania na bieżąco minimum socjalnego oraz zapewnienia go pracownikom.

W przypadku nieuwzględnienia naszych żądań, nie będziemy tolerować dalszego nieliczenia się z opinią społeczeństwa i użyjemy wszelkich form protestu przewidzianych statutem naszego związku, aż do strajku włącznie. Jednocześnie ostrzegamy, że wszelkie przyszłe porozumienia będą niemożliwe do wprowadzenia w życie bez rzeczywistego dostępu przez NSZZ »Solidarność« do środków masowego przekazu.

Szczególne oburzenie budzi sposób wprowadzenia ostatniej podwyżki cen na wyroby tytoniowe. Traktujemy to jako prowokację wobec naszego związku. Rząd, znając skutki podobnej podwyżki w czerwcu roku 1976, powinien zdawać sobie sprawę, że może spowodować nowe konfrontacje ze społeczeństwem”.

I jeszcze jeden teleks, który wpłynął ze Stalowej Woli:

„Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« w Gdańsku.

Zaniepokojeni sposobem przedstawiania na I KZD problemu finansowania działaczy związkowych, przedstawiamy dotyczący tego zagadnienia pogląd Komisji Zakładowej NSZZ »Solidarność« Huta Stalowa Wola.

Wybieralni działacze związku są działaczami społecznymi. Działalność społeczna polega na bezinteresownej pracy poświęconej innym ludziom. Zapłata za pracę społeczną jest absurdem, sprowadza jej rolę do rangi pracy zawodowej. Ponieważ część działaczy cały swój czas poświęca działalności, nie mogą oni jednocześnie kontynuować dotychczasowej pracy zawodowej. W rezultacie powinni pobierać dofinansowanie tytułem rekompensaty za niemożność wykonywania dotychczasowej pracy zawodowej.

Jedyna więc możliwa do przyjęcia reguła pozwala płacić działaczom związkowym, tak by z tytułu oddelegowania nie odczuli zmian w standardzie życia, czyli płacić średnią z ostatnich przed oddelegowaniem miesięcy pracy zawodowej, bez względu na pełnioną funkcję społeczną. Wszelkie inne traktowanie sprawy wypacza sens działalności na rzecz drugiego człowieka i rodzi zagrożenie, że stwarzając ciepłe posadki, wyeliminujemy w przyszłości z władz związku autentycznych działaczy, pozostawiając tych, którzy wedrą się na stołki dla profitów finansowych”. Podpisali: przewodniczący KZ i sekretarz KZ [oklaski].

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_085_19811006 – 10 minut 8 sekund]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dobry wieczór państwu, na początku chciałbym przypomnieć, że zgodnie z zasadami, które przyjęliśmy wcześniej, w czasie trwania sesji nie wydaje się materiałów. W związku z czym bardzo przepraszam kolegów stojących przy punkcie kolportażu, ale proszę równocześnie o szybkie zajęcie miejsc na sali obrad.

Proszę państwa, zgodnie z porządkiem obrad przewidzianym na sesję wieczorną musimy wreszcie rozpocząć kwestie związane z najważniejszą uchwałą naszego zjazdu, tzn. z uchwałą programową. W tej kwestii leży u mnie tutaj, na stole prezydialnym, kilka wniosków. Wnioski, które są sformułowane w sposób następujący, że wnioskodawcy domagają się wyjaśnień ze strony Komisji Programowej, dlaczego do chwili obecnej nie zostały te sprawy podjęte.

W związku z czym proszę przedstawiciela Komisji Programowej o złożenie wyjaśnień odnośnie do trybu pracy Komisji Programowej oraz naszego trybu pracy, jako zjazdu, nad przyjęciem uchwały programowej.

Bardzo proszę, czy są przedstawiciele Komisji Programowej? Kolega Milewski.

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, ponieważ zostałem tutaj wywołany, chociaż przewodniczący [Bronisław Geremek] powinien to robić, mniej więcej postaram się państwu zaprezentować, jak sobie wyobrażamy tą dyskusję.

Otóż tutaj na mównicę po kolei będą wchodzili czterej referenci od poszczególnych działów programu i będą przedstawiali państwu proponowany tekst w jego nieco zmienionej formie. Zmiany wyniknęły z dzisiejszych wniosków, które do nas wpłynęły. Zmiany w stosunku do tego tekstu, który państwo macie na piśmie. No i jeżeli wprowadzone zmiany zadowolą tych wszystkich, którzy wnioski zgłosili – a dziś wpłynęło do nas 60 wniosków o zmianę – no to będziemy proponowali przyjmowanie tej uchwały kawałkami, powiedzmy, rozdziałami.

W związku z czym, jeżeli taka jest decyzja prezydium, to bym proponował, żeby na mównicy pojawił się, wszedł pierwszy referent, który zaprezentuje I i II rozdział do tego tekstu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, chwileczkę. W tej chwili chciałbym jeszcze przeczytać państwu dwa wnioski formalne. Pierwszy, kolega Wiesław Cichoń, numer mandatu 33001, wnosi o udzielenie mu głosu w sprawie pracy Komisji Programowej. Jest to wniosek formalny, w związku z czym, zgodnie z naszym regulaminem, chciałem się zapytać, czy będzie głos przeciwny temu wnioskowi.

Przepraszam, czy numer 11 to jest przeciwny? Proszę bardzo, mikrofon nr 11.

Ja bardzo proszę o spokój na sali, proszę państwa.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Proponuję wcześniej odczytać wniosek formalny kolegi z Opola, dotyczący 21 postulatów i sprawy rozpoczęcia dyskusji programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Traktujemy, że był to głos przeciwny, aczkolwiek dotyczący innej sprawy. Do niej za chwilę wrócimy.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Ale wniosek był wcześniej zgłoszony.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, dziękuję.

Jeszcze raz czytam wniosek formalny: „Proszę o udzielenie głosu 3 minuty w sprawie pracy Komisji Programowej” – kolega Wiesław Cichoń. Kto z państwa jest za przyjęciem tego wniosku? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Bardzo proszę o werdykt Komisji Skrutacyjnej.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby udzielić koledze Cichoniowi głosu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym udzielam w chwili obecnej głosu koledze Wiesławowi Cichoniowi z Regionu Toruńskiego. Przepraszam, czy to jest czwórka? Proszę o mikrofon nr 4.

WIESŁAW CICHOŃ

Proszę kolegów, Region Toruński zgłosił propozycje trzech uchwał. Jedną z tych uchwał uważamy za najważniejszą i prestiżową dla naszego zjazdu. Uchwała ta dotyczy mniejszości narodowych. Uchwała została skierowana wczoraj do Komisji Wniosków i Uchwał, skierowana do Komisji Programowej. Następnie, pozytywnie zaopiniowana przez Komisję Programową, wróciła do Komisji Wniosków i Uchwał i do tej pory, zdaniem delegatów z Torunia, jest blokowana. Jest to uchwała prestiżowa dla zjazdu, podkreślam raz jeszcze, ze względu na tendencje, które tutaj niejeden z delegatów podkreślał, w polskim życiu politycznym mające w tej chwili miejsce. Prosilibyśmy o odczytanie tej uchwały i poddanie jej głosowaniu.

Poza tym zgłosiliśmy propozycję dwu innych uchwał, ale one nie są już tak istotne. Jedna dotyczy wystąpienia z wnioskiem do Sejmu PRL o zniesienie kary śmierci w polskim prawie karnym, a druga dotyczy ukarania winnych za polski kryzys 1980 r. Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Bardzo bym prosił o zgłoszenie tych wniosków, zgodnie z naszym regulaminem, tutaj do sekretariatu prezydium zjazdu i wtedy poddamy je pod głosowanie.

A w tej chwili jeszcze chciałbym przejść do wniosku formalnego następnego i bardzo proszę wszystkich państwa o uwagę, ponieważ jest to niezwykle ważny i daleko idący wniosek. Bardzo proszę o spokój na sali.

Kolega Andrzej Łogiewa z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego i kolega Jerzy Jastrzębowski z Regionu Mazowsze wnoszą prawie identyczny wniosek formalny. Odczytam jego treść: „Domagamy się ogłoszenia ostatecznego terminu zamknięcia zjazdu w dniu jutrzejszym, tj. 7 października. Domagamy się przedyskutowania i zatwierdzenia tez programu, nie zaś całego programu w objętości 50 stron, którego nie zatwierdzimy do Wszystkich Świętych. Na podstawie zatwierdzonych tez program winien być rekomendowany do zatwierdzenia w regionach”.

Tak brzmi wniosek formalny złożony przez dwóch kolegów. W związku z czym, że dopuszczamy głos przeciw, proponowałbym może, aby ten głos przeciw był głosem Komisji Programowej.

Jedenastka, jest głos przeciw. Proszę bardzo.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Proszę państwa, wszyscy czekają na dole w zakładach na program i uważam za lekceważący ten wniosek formalny. Proponuję, żeby wydrukować teleksy, które przyszły z zakładów pracy – są trzymane – dostarczyć je delegatom, niech na stojąco sobie je przeczytają i pomyślą i myślami chociaż przez minutę będą z załogami. I proszę o odczytanie wniosku formalnego z Opola.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Jak pan widzi, wnioski formalne odczytuję w kolejności.

W tej chwili chciałem się jeszcze zapytać, czy Komisja Programowa w tej sprawie chciałaby coś przekazać. Jest to pytanie do Komisji Programowej. Rozumiem, że tak. Proszę bardzo zatem o wystąpienie przedstawiciela Komisji Programowej. Proszę podnieść tablicę z numerem mikrofonu. Proszę, mikrofon nr 9 proszę.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Aleksander Labuda z Dolnego Śląska. Ja myślę, że ten wniosek formalny został złożony, bo kolega był powodowany obawą, że nie potrafimy uchwalić takiego dużego tekstu. Ja proponuję, żeby spróbować. A ten wniosek, jeżeli się okaże, że rzeczywiście nie zdołamy, no to wtedy można go wziąć pod uwagę. Ale spróbować warto, bo przecież m.in. po to tutaj przyjechaliśmy. Jest to jedno z trzech podstawowych zadań, jakie zjazd ma spełnić, i nie sądzę, żeby warto było w tej chwili się przed nim uchylać.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy dwójka to jest kontynuacja? Ponieważ jest to przewodniczący Komisji Programowej, w związku z czym udzielam głosu.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeśli pozwoli przewodniczący, chciałbym wystąpić jako delegat, Bronisław Geremek, Mazowsze. Chciałbym zwrócić uwagę zjazdu, że oto mijają trzy tygodnie obrad zjazdu. Przez te trzy tygodnie obrad jedna ze spraw, która była podstawowym zadaniem zjazdu – pierwszego, w gruncie rzeczy założycielskiego zjazdu – naszego związku, przez cały ten czas obrad sprawy programu związku prawie nie stawały. Za każdym razem dyskusja programowa była zatrzymywana.

Chcę zwrócić uwagę, że III sekcja programu, sekcja, którą nazywaliśmy „sprawa Samorządnej Rzeczypospolitej”, była prawie niedotknięta w dyskusji zjazdowej. Zadanie, przed jakim stanęła Komisja Programowa, przekraczało zatem zarówno jej możliwości, jak i jej kompetencje. Komisja Programowa nie może zastępować zjazdu. Zjazd musi decydować o tym, czym ma być program związku.

I chcę teraz tylko powiedzieć, że jako delegat, gdy wrócę do tych, którzy mnie wybrali i którzy zadadzą mi pytanie, co się działo na zjeździe, nie potrafię udzielić odpowiedzi, że zjazd nie znalazł czasu na dyskusję programową. Wydaje mi się, że minimum, niezbędnym minimum dla tego, żeby zjazd zadania swoje wypełnił, jest to, ażeby było miejsce w nim przynajmniej na próbę stwierdzenia, czy zjazd może określić, jakie są kierunki działania związku.

W związku z tym uważam, że nie powinien zjazd w tej chwili całkowicie uchylać – bo taki charakter nosi ten wniosek – całkowicie uchylać próby podjęcia decyzji. Być może, że nie będzie innej rady, ale próbować trzeba. Tym bardziej, jeżeli się zważy, ile czasu zjazd spędzał na sprawach innych, sprawach proceduralnych, sprawach, które nie dotykały tego, co podstawowym zadaniem zjazdu było, i przede wszystkim nas, jako blisko tysiąc delegatów reprezentujących swoich wyborców [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że były to wystąpienia przeciw temu wnioskowi formalnemu. Ja jeszcze raz go powtórzę, żeby wszyscy delegaci teraz mogli rozważyć swoją decyzję:

„Domagamy się ogłoszenia ostatecznego terminu zamknięcia zjazdu w dniu 7 października. Domagamy się przedyskutowania i zatwierdzenia tez programu, nie zaś całego programu w objętości 50 stron. Na podstawie zatwierdzonych tez program winien być rekomendowany do zatwierdzenia w regionach”.

W związku z czym, zgodnie z regulaminem obrad, stawiam ten wniosek formalny pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem tego wniosku, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? [oklaski]. Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

W związku z czym, że kolega Jerzy Milewski proponował pewien tryb pracy Komisji Programowej, może w tej chwili, kiedy podjęliśmy decyzję odnośnie do dalszej pracy, proponowałbym jeszcze raz o przypomnienie tego trybu i przeszlibyśmy do realizacji poszczególnych punktów.

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Tekst uchwały programowej proponujemy przyjmować w taki sposób, że czterej referenci z Komisji Programowej będą omawiali cztery części tego programu, przedstawiając państwu wersję nieco zmienioną w stosunku do tej, którą macie państwo na piśmie, zmienioną na podstawie 60 wniosków, które dzisiaj do godz. 15.00 wpłynęły i przez Komisję Programową w taki czy inny sposób zostały uwzględnione. Jeżeli w tym tekście znajdą się sformułowania, z którymi państwo nie będziecie się zgadzać, wtedy prosimy o wystąpienia przy mikrofonach, no i wspólnymi siłami będziemy po kawałku ten program – zmieniając – uchwalali.

Przy czym wstępna wersja, wstępna propozycja nasza jest taka, żeby spróbować głosować na rozdziały. Jeśliby się to nie udało, no to możemy głosować nad tezami. Jeżeli to się nie uda, to nad jakimiś fragmentami poszczególnych tez, no, ale może nie wszystkich. I w ten sposób, jak sądzę, spróbować tę procedurę by można. Jeżeli się okaże nieprzydatna albo wadliwa, no to wtedy jutro, powiedzmy, przyjmiemy inną. Jeśliby się państwo z tym zgadzali, to byśmy poprosili tu na mównicę pierwszego naszego referenta, pana Kulerskiego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy będą jakieś… [do Jerzego Milewskiego]. Proszę pozostać tutaj, przy mikrofonie.

Czy będą jakieś sprzeciwy w stosunku do propozycji proponowanej przez kolegę Milewskiego? Mikrofon nr 11.

MAREK ŻYLIŃSKI

Marek Żyliński, Region Warmińsko-Mazurski, mandat nr 34015. Proponuję, żeby przed rozpoczęciem dyskusji programowej odczytać ponownie teleksy z zakładów pracy. To nie były informacje z TASS ani z „Timesa”, to były głosy z dołów, od naszych załóg.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że kolega formułuje to jako wniosek formalny. W związku z czym prosiłbym, aby zgodnie z regulaminem został on zgłoszony do sekretariatu i my natychmiast poddamy go pod głosowanie.

W tej chwili chciałbym zapytać się, czy będą inne propozycje co do procedury pracy nad programem. Jeżeli nie ma... W związku z czym chciałbym, abyśmy przyjęli ten tryb pracy nad programem naszego związku. Kto z państwa jest za przyjęciem trybu zaproponowanego przez kolegę Milewskiego nad uchwałą programową zjazdu, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym przedstawionym trybem pracy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

To poprosimy kolegę Kulerskiego. A na sam początek jeszcze pan Bronisław Geremek.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, jeżeli można było pana profesora na chwileczkę jeszcze przeprosić. Komisja Skrutacyjna. Ja wiem, że to jest kolejny pat ze strony prezydium, ale Komisja Skrutacyjna prosiła o głos, żeby przedstawić nam ważną kwestię.

[WYNIKI IV TURY WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_085_19811006 – 29 minut 3 sekundy]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

„Gdańsk, 6 października [19]81 r. Protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych z IV tury głosowania do Komisji Krajowej. Oddano głosów – wstępów nie będę już czytać, państwo czekacie na wyniki, pozwolę sobie czytać koniec protokołu – oddano głosów 788. W Regionie Gdańsk głosów ważnych – 783. Kandydaci uzyskali następujące ilości głosów – Region Gdańsk: Kaczyński Lech – 358, Lis Bogdan – 349, wyboru nie dokonano.

Region Mazowsze – oddano głosów ważnych 785. 785 głosów ważnych w Regionie Mazowsze. Kandydaci uzyskali następujące ilości głosów – Region Mazowsze: Bugaj Ryszard – 273, Jaworski Seweryn – 335, Romaszewski Zbigniew – 371, Świtalski Witold – 364. Komisja stwierdza, że żaden z kandydatów nie uzyskał wymaganego minimum” [gwar].

W związku z tym, proszę państwa, czeka nas V tura przy tej samej liście, zgodnie z ordynacją wyborczą, jaką sami zatwierdziliśmy. Chyba że państwo zaproponujecie inne rozwiązanie [szum na sali].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o spokój, ja rozumiem, że to wzbudziło ogromne emocje, ale, proszę państwa, jeżeli można chwileczkę prosić o uwagę. Proszę państwa, czy można prosić o spokój?

Proszę państwa, w tej chwili mamy sytuację, którą znowu określamy jako sytuację patową. Ja proponuję, aby panowie, którzy w tej chwili stoją przy mikrofonach, przedłożyli swoje propozycje Komisji Mandatowo-Wyborczej i wspólnie z tą komisją przedstawicie panowie propozycje rozwiązania tego sali. Natomiast w tej chwili unikamy dyskusji plenarnej, która zabiera nam czas. Bardzo proszę, aby wszyscy podeszli w tej chwili do stolika Komisji Mandatowo-Wyborczej i w tej sprawie przedstawili propozycje. Myślę, że jest na to zgoda, prawda? [oklaski]

Bardzo proszę, Komisja Programowa ma głos. Zgodnie z propozycją kolegi Milewskiego udostępniamy drugi mikrofon, żeby mógł współprowadzić obrady.

Proszę bardzo, kolega Bronisław Geremek. Tylko proszę o spokój na sali. Ale proszę o spokój na sali, proszę państwa.

Ja bym może jeszcze proponował, zanim pan Geremek zabierze głos, ewentualnie żeby Komisja Mandatowo-Wyborcza przeniosła się z tyłu za kotarę.

Oddaję głos w tej chwili panu Geremkowi.

[DYSKUSJA I GŁOSOWANIE NAD ROZDZIAŁAMI I–IV

PROGRAMU ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_085_19811006 – 33 minuty 31 sekund]

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Przedstawiając zjazdowi program jako projekt pod dyskusję, raz jeszcze pragnę w imieniu Komisji Programowej stwierdzić, że podstawowe sprawy będące przedmiotem prac programowych nie były przedmiotem dyskusji na zjeździe.

Intencją Komisji Programowej w pracy w ciągu ostatnich dni było takie wykorzystanie zgłoszeń, wniosków i propozycji, ażeby uwzględnić odmienności zdań. Zdajemy sobie sprawę, że tak na tej sali, jak i w 10-milionowym związku są różne poglądy, różne propozycje, a jednocześnie jest pewien nurt, który wyznacza wspólne działanie związku jako całości. Próbowaliśmy właśnie w tym kierunku określać program. Wniesione poprawki, których było bardzo wiele, do tego właśnie miały prowadzić. W niektórych sprawach Komisja Programowa uznała, iż trzeba przedstawić różne rozwiązania. Przede wszystkim dotyczyło to kontrowersji w sprawach polityki gospodarczej.

Trzy zespoły przedstawiły propozycje. Był to zespół tematyczny zjazdu, zespół łódzki i zespół dolnośląski. Propozycje przedstawione przez te trzy zespoły były dyskutowane przez wyznaczoną grupę, w której wszystkie te zespoły były reprezentowane i, podobnie jak w wypadku wszystkich innych rozdziałów, propozycje nowe wniesione przez dyskusje i wniesione przez wnioski były prezentowane przez nowego redaktora. Uznaliśmy, że w ten sposób dyskusja zjazdowa ma swojego rzecznika.

W pracach Komisji Programowej w tym składzie, w którym ona od 20 września w Gdańsku spotykała się, uczestniczyła połowa członków wybranych przez zjazd – druga połowa się nie zgłosiła do pracy.

Poprawki i nowa wersja zostały zatem przez ten skład Komisji Programowej przyjęte jako propozycja do przedstawienia zjazdowi. Postanowiliśmy zjazdowi przedstawić pełen tekst, jednocześnie nie dokonując głośnego czytania tego tekstu. Przedstawić kontrowersje – w niektórych sprawach jest różnica zdań. Te sprawy, w których uważamy, że różnica zdań powinna zostać rozstrzygnięta przez zjazd, chcemy teraz przedstawić. Sprawy, które uważaliśmy, że noszą charakter kontrowersyjny i że zjazd nie musi ich decydować, sprowadziliśmy do spisu zaleceń dla Komisji Krajowej. Spis zaleceń dla KK stanowi uzupełnienie proponowanego dokumentu programowego oraz aneksu do tego dokumentu, jaki stanowią propozycje trzech zespołów gospodarczych.

Pytaniem, które kieruję do zjazdu i które kieruję do prezydium, jest: uważamy, że sprawę programu w tej chwili trzeba przedstawić w całości w jednym bloku i w związku z tym, jeżeli podejmujemy w tej chwili decyzję kontynuowania dyskusji nad programem, oznaczałoby to, że prowadzić ją będziemy do późnych godzin nocnych. Wymaga to decyzji delegatów i odpowiedniej decyzji prezydium. Pytanie to kieruję do prezydium.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że dotyczy to naszego w tej chwili określenia się, czy podejmujemy się w chwili obecnej dyskusji programowej i dyskusji nad przyjmowanymi poszczególnymi elementami programu. Przy czym, jeżeli można byłoby poprosić jeszcze pana przewodniczącego o udzielenie odpowiedzi, czy pan miałby w tym zakresie jakieś sugestie. Ponieważ…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Są dwie możliwości: pierwsza to jest ta, że rozpoczynamy, przedstawiamy poszczególnymi rozdziałami sprawy kontrowersyjne i te, które wymagają głosowania zjazdu, przedstawiamy pod głosowanie zjazdu.

Druga propozycja brzmi, ażeby rozpocząć dyskusję programową od początku posiedzenia porannego jutrzejszego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa, w związku z czym stawiam państwu pierwszy wniosek pod głosowanie: czy rozpoczynamy w chwili obecnej prezentację spraw kontrowersyjnych i głosowanie nad poszczególnymi wariantami? Ponieważ została udzielona możliwość wyboru, w związku z czym pytam się: kto z państwa jest za rozpoczęciem dyskusji w chwili obecnej, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa uważa, że prezentację programu powinniśmy rozpocząć w dniu jutrzejszym od rana? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów za prowadzeniem dyskusji w dniu dzisiejszym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, ja nieprecyzyjnie się wyraziłem, chodziło o prezentację dokonywaną przez Komisję Programową, a zatem ta odpowiedź została udzielona.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Przystępujemy zatem do prezentowania programu. Program jest, jak państwo mają go w rękach – bardzo prosimy o wzięcie do ręki programu, po to żebyśmy mogli posługiwać się tekstem w trakcie pracy nad nim. Jest on przedstawiony w ośmiu rozdziałach. Pierwsze dwa z nich są rozdziałami wprowadzającymi. Następne są ułożone w zbiorze tez. Rozpocząć chcielibyśmy od pierwszych dwóch rozdziałów ogólnych. Pan Wiktor Kulerski będzie je prezentował.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Ponieważ państwo mają przed sobą program, otrzymali go państwo już kilka godzin temu, więc nie będę omawiał szczegółowo poszczególnych rozdziałów, tylko chciałbym zapoznać państwa z pewnymi poprawkami, które uznaliśmy za niezbędne wniesienie ich. Nie będę mówił o tych poprawkach, które zostały nieuwzględnione, dlatego że one już mieszczą się w tekście programu. Najczęściej to były poprawki, które domagały się większego uszczegółowienia poszczególnych części, poszczególnych zdań, co by wpłynęło na większą nierównomierność tekstu, albo zdradzały niezrozumienie tekstu przez wnoszącego poprawkę.

I tak, pierwsza poprawka, którą Komisja Programowa uznała za celowe uwzględnić, to jest na stronie 2, drugi akapit do tekstu:

„NSZZ »Solidarność« zespala w sobie wiele nurtów społecznych, łączy ludzi o różnych światopoglądach, różnych przekonaniach politycznych”. Do tego zdania dodano następujące słowa: [po] różnych przekonaniach politycznych [doszło] „i religijnych, niezależnie od narodowości”. I to właściwie byłaby jedyna poprawka, która weszła do rozdziału I.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Ja bym jeszcze prosił o powtórzenie tej poprawki.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Powtarzam: do zdania: „NSZZ »Solidarność« zespala w sobie wiele nurtów społecznych, łączy ludzi o różnych światopoglądach, różnych przekonaniach politycznych” dodano słowa: „i religijnych, niezależnie od narodowości”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, nie trzeba głosować. Wtedy, kiedy Komisja Programowa traktuje to jako autopoprawkę, wtedy po prostu komisja proponuje uzupełnienie tekstu, zgodnie z wnioskiem oczywiście któregoś z delegatów, ale proponuje to komisja. Proszę o kontynuowanie.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

To przechodzę do rozdziału II. W rozdziale II jest najpoważniejsza kontrowersja. Mianowicie wpłynęły sprzeczne wnioski co do ostatniego akapitu na stronie 4. Akapit ten brzmi: „Odpowiedzialność nakazuje nam dostrzegać układ sił, jaki powstał w Europie po II wojnie światowej. Podjęte przez nas dzieło wielkiej przemiany chcemy prowadzić bez naruszania sojuszów międzynarodowych. Mogą one uzyskać gwarancje rzetelniejsze niż dotąd. Naród nasz, ożywiony głębokim poczuciem godności i patriotyzmu i swej tradycji, może być wartościowym partnerem jedynie wtedy, gdy zobowiązania podejmie sam i świadomie”.

Otóż napłynęło bardzo wiele wniosków w sprawie tego rozdziału. Jeden z nich został podpisany przez aż 69 delegatów. I te wnioski są dokładnie sprzeczne. Nie będę ich w szczegółach omawiał, bo by to zajęło zbyt wiele czasu. Chciałem tylko powiedzieć, jaki charakter te wnioski nosiły. Jedne dążyły do zaostrzenia tej formuły i domagały się na przykład, by powiedzieć, że odpowiedzialność nakazuje nam nie „dostrzegać”, ale „uwzględniać” układ sił. Inne wnioski proponowały, żeby uzupełnić tu, że przemiany chcemy prowadzić bez naruszania sojuszów międzynarodowych PRL. Natomiast były wnioski, które domagały się wykreślenia ostatniej części, znaczy trzeciego i czwartego zdania, mianowicie domagały się wykreślenia zdań: „Mogą one uzyskać gwarancje rzetelniejsze niż dotąd”.

Ponieważ te wnioski były sprzeczne i, jak mówię, było ich dużo, ukazywały bardzo głęboki podział, jaki się rysuje między wnioskodawcami, Komisja Programowa proponuje, żeby czy – albo:

Propozycja 1 – utrzymać ten akapit bez żadnych zmian, właśnie dlatego że on prezentuje jak gdyby formułę pośrednią i wydawałoby się, że ma najwięcej szans na to, żeby został przez nas wszystkich zaakceptowany w takiej formie, w jakiej on jest.

Jeśli ta propozycja Komisji Programowej nie znajdzie wśród państwa uznania, jest propozycja 2 – żeby usunąć zdania trzecie i czwarte, zachowując zarazem pierwsze i drugie bez zmian, co pozwala zachować też wypośrodkowany charakter tej formuły.

Wreszcie, jeślibyśmy mieli nie dojść do zgody co do żadnej z dwóch przedstawionych formuł, powtarzam: jeślibyśmy mieli nie dojść do zgody co do albo utrzymania bez zmian tego akapitu, albo pozostawienia tylko zdania pierwszego i drugiego spośród czterech, to wówczas jest propozycja 3 – żeby usunąć cały ten rozdział.

Dlaczego przedstawiamy państwu takie propozycje? Uzasadniam. Po pierwsze, innego rodzaju warianty, jeśliby doszło do ich głosowania, by podzieliły nas. To jest pierwsza sprawa. A po drugie, ich wynik, jakikolwiek by nie był, byłby wynikiem złym, dlatego że inne warianty prowadziłyby albo do potwierdzania naszej zależności, albo byłyby demonstracją.

Dlatego stawiam pod głosowanie najpierw wniosek pierwszy, mianowicie, żeby z powodu sprzecznych wniosków ze strony delegatów pozostawić ten akapit w brzmieniu takim, jakie zaproponowała Komisja Programowa.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Zgodnie z rozdziałem III punkt 2 naszego regulaminu dopuszczam jeden głos przeciwny spośród grona osób, które wcześniej zgłosiły poprawki, które nie zostały uwzględnione w projekcie. Jako pierwsza zgłaszała się… Mikrofon nr 11.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja myślę, że ten akapit cały trzeba przeczytać między wierszami przede wszystkim i proponuję pozostawić to bez zmian.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pozostałym kolegom nie mogę udzielić głosu, zgodnie z przyjętym wcześniej regulaminem [gwar]. Zgodnie z projektem… Skoro nie był to sprzeciw. Następny był nr 12.

STEFAN KOREJWO

Stefan Korejwo, 30002, Słupsk. Proszę kolegów, nie wiem, z jakich przyczyn ten fragment w ogóle znalazł się w naszym projekcie uchwały programowej. Dlaczego to mówię? Nie bez kozery. Otóż sądzę, że dyskusja, którą on wzbudził, m.in. powodowana jest przez opinie, jakie ma o naszym zjeździe i szczególnie o projekcie uchwały programowej m.in. „Trybuna Ludu”. Bo przypomnijmy sobie, że niejaki pan Bielecki ubolewał nad tym, niemal płakał, że w projekcie uchwały programowej nie ma słowa „socjalizm”. I on to poczuwa się za rzecz niesamowitą. I drugi wzgląd – przecież, słuchajcie, jest wyraźnie w naszym statucie zapisane, pierwszy punkt mówi o tych wszystkich sprawach, które my chcemy tu poruszać. Jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że sprawy 1 punktu statutu zostały dyskretnie przez zjazd przemilczane, i bardzo dobrze, więc nie rozbuchujmy znowu dyskusji tutaj.

I trzeci moment, który decyduje o tym, że pisze się, żeby tego akapitu w ogóle nie uwzględniać, to jest to, że stwierdzenie te, które przedstawione jest w projekcie uchwały programowej, dla mnie jest kolejnym aktem wiernopoddaństwa [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo koledze.

Proszę państwa, zgodnie z propozycją przedstawioną przez Komisję Programową, poddaję w chwili obecnej pod głosowanie następujący wniosek: o przyjęcie wersji sformułowanej w projekcie Komisji Programowej. Kto z państwa jest za tak sformułowanym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną do Głosowań Jawnych.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za wnioskiem.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję państwu. Uważam, że wniosek…

[Gwar, głosy: liczyć, liczyć].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Bardzo proszę o spokój na sali, proszę państwa. Przyjęliśmy w regulaminie zasadę i proszę, żeby kolega delegat z sektoru VII usiadł. Dziękuję.

Proszę bardzo, czy będą inne propozycje?

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Ponieważ wniosek pierwszy Komisji Programowej państwo przyjęli, w związku z tym nie wracam do dalszych. I w tej części drugiej innych kontrowersji, poza tą jedną, nie było. Dziękuję państwu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy rozumiem, że Komisja Programowa wnosi o przyjęcie rozdziału?

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Proszę o to, by zgłosił się referent rozdziału III. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Chwileczkę, bo nie przyjęliśmy rozdziałów, przyjęliśmy na razie poprawki.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Pytania są jakieś.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, pan jest przy głosie.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Komisja Programowa proponuje przyjęcie w głosowaniu wstępnym I i II rozdziału projektu uchwały programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam państwa najmocniej, ale jest wniosek o przeliczenie głosów w ostatnim głosowaniu [oklaski]. W związku z czym raz jeszcze niestety musimy wrócić do tej sprawy. Chciałem przypomnieć, że głosowaliśmy za przyjęciem wersji sformułowanej w projekcie Komisji Programowej. Bardzo proszę delegatów, którzy głosowali za przyjęciem tej wersji, o podniesienie mandatów do góry i zliczenie głosów w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zaczynamy liczenie w sektorach: sektor pierwszy – 44, drugi – 19, trzeci – 19, czwarty? Czwarty sektor – 24, piąty – 27, szósty – 30, siódmy – 21, ósmy – 11, dziewiąty – 10, dziesiąty – 12, jedenasty – 18, dwunasty – 23, trzynasty – 25, tak? 25, czternasty – 9, piętnasty – 10, szesnasty – 9, siedemnasty – 11 i osiemnasty – 15. Tak?! Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest przeciwny temu wnioskowi, proszę o podniesienie mandatów do góry i zliczanie głosów w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Liczymy w sektorach: sektor pierwszy – 11, sektor drugi – 11, sektor trzeci – 11, sektor czwarty – 20, sektor piąty – 3, szósty – 2, siódmy – 20, ósmy – 24, dziewiąty – 22, dziesiąty – 24, jedenasty – 14, dwunasty – 7, trzynasty – 8, 18, przepraszam, czternasty – 11, piętnasty – 12, szesnasty – 19, tak, siedemnasty – 8 i osiemnasty – 8. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto wstrzymał się od głosu, proszę o podniesienie mandatu. Czy można prosić o podanie wyników.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę delegatów, za wnioskiem głosowało 337 osób, przeciwko wnioskowi – 245, a więc proszę państwa – troszeczkę humorystycznie – jednak Komisja Skrutacyjna nie jest manipulantem. Dziękuję [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Rozumiem, że wątpliwości zgłoszone przez kolegów zostały wyjaśnione i możemy w tej chwili przystąpić do głosowania nad przyjęciem rozdziału I i II. Zgodnie z procedurą, rozdział III punkt 2, poprawka d, dopuszczam jeden głos przeciwko temu wnioskowi. Mikrofon nr 1.

PIOTR EJSMONT

Zgłaszam protest przeciwko nieuwzględnieniu zgłoszonej przeze mnie poprawki, poprawki zgłaszanej parę razy z tej trybuny oraz dwa razy na piśmie. Poprawka brzmi, żeby dopisać na stronie 3 do drugiego akapitu sformułowanie. To brzmiałoby tak: „dlatego dążymy do Polski prawdziwie socjalistycznej i samorządnej”.

Zaznaczam, że nie jestem tu w żadnej spółce z redaktorem Bieleckim i chciałem tej sali poddać pod rozwagę, że trzeba zrozumieć, że nie jesteśmy tu pod zamknięciem, a w kontekście szerszym, nie tylko w ogólnopolskim, ale i ogólnoświatowym. A druga historia, uważam jednak, że to, co w tym programie zawarliśmy, bardzo blisko zmierza do socjalizmu. Proszę jednak o uwzględnienie tej poprawki.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Wyjaśniam, dlaczego ta poprawka nie została uwzględniona. Po prostu dlatego, że zdanie wówczas brzmiałoby dokładnie tak, jak masło maślane. Proszę państwa, jeśli piszemy – proszę zwrócić uwagę – zdanie na stronie 3, to są wiersze 6 i 7 licząc od góry. Tam jest zdanie takie: „Chcemy rzeczywistego uspołecznienia systemu zarządzania i gospodarowania, dlatego dążymy do Polski samorządnej”. Co to znaczy? Że przez samorządy chcemy doprowadzić do tego, żeby w Polsce było rzeczywiste uspołecznienie zarządzania i gospodarowania, tzn. żeby był socjalizm, nic innego, proszę państwa [oklaski]. Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za wyjaśnienie.

W związku z czym stawiam pod głosowanie wniosek o przyjęcie rozdziału I i II. Kto z państwa jest za tak postawionym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję.

WIKTOR KULERSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję państwu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów przyjęto rozdziały I i II uchwały programowej [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Bardzo proszę kolegę Andrzeja Krajewskiego o zreferowanie rozdziału III, a państwa o uwagę.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_085_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_086_19811006]

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

W rozdziale III „Związek wobec kryzysu i reformy gospodarczej” pierwsza uwaga, którą pod uwagę [fragment niesłyszalny] Komisja Programowa, dotyczy wstępnej części, zamieszczonej na stronie 5, gdzie pod tytułem: „Związek wobec kryzysu i reformy gospodarczej” ostatnie zdanie przed tezą I brzmiące: „Ich uwiarygodnienie wymaga powołania na kierownicze stanowiska w gospodarce narodowej ludzi cieszących się autorytetem fachowym i społecznym”. To zdanie jest kwestionowane. Wpłynęła poprawka wczoraj do nas z uzasadnieniem następującym. Chodzi o zrezygnowanie z tego zdania i uzasadnienie jest takie: społeczeństwo nie wypracowało jednoznacznych kryteriów oceny autorytetu fachowego i społecznego. Może to być przyczyną manipulacji grup ludzi cieszących się pozornym zaufaniem i zabiegających o popularność.

Komisja Programowa jest przeciwna wykreśleniu tego zdania, po prostu dlatego, że tego typu zarzut można postawić praktycznie w każdych warunkach, i uważamy, że jest to po prostu czysto formalna pretensja.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że jest to pierwsza kontrowersja, a w związku z czym na stronie 5 zdanie… Strona 5, zdanie…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ostatnie zdanie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ostatnie zdanie rozpoczynające się od: „ich uwiarygodnienie”. Ponieważ rozumiem, że Komisja Programowa formułuje wniosek o przyjęcie wersji sformułowanej w projekcie,

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

dopuszczam w tym momencie jeden głos przeciwny, oczywiście autora nieuwzględnionej poprawki. Czy kolega pamięta, kto był autorem nieuwzględnionej poprawki?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czyja poprawka? Bo ja nie usłyszałem. Kolegi Jana Rejczaka z Ziemi Radomskiej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dopuszczam do głosu kolegę Jana Rejczaka [gwar].

Skoro jest nieobecny, poddaję pod głosowanie przyjęcie wersji sformułowanej w projekcie. Kto jest za tak postawionym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Przyjęto rozdział III uchwały w wersji przedstawionej w programie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Nie, na razie po prostu nie skreśliliśmy nic z tej uchwały jeszcze, ale dziękuję za werdykt.

Bardzo proszę kolegę o kontynuowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Następna poprawka, którą uwzględniła Komisja Programowa, dotyczy tezy 3 na stronie 9. Punkt 6 tezy 3 brzmi, przeczytam od początku:

„W wielu dziedzinach czas pracy nie ma obecnie decydującego znaczenia dla wielkości produkcji. Rozumiejąc jednak wymogi kryzysowej sytuacji – i tekst oryginalny tu brzmi – powstrzymamy się od żądania wprowadzenia w 1982 r. zwiększonej ilości wolnych sobót”. Natomiast poprawka, którą proponuje pan Wacław Adamczak, brzmi następująco: „Możemy powstrzymać się od żądania wprowadzenia w 1982 r. zwiększonej ilości wolnych sobót”. Komisja Programowa rekomenduje tę poprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czyli rozumiem, że możemy przyjąć to jako autopoprawkę Komisji Programowej?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, możemy, taka jest nasza propozycja.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę o dalsze kontynuowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

W tezie 5, w której mowa jest… Na stronie 10 jest teza 5 i w tej tezie mowa jest o Społecznej Radzie Gospodarki Narodowej. I propozycję mamy z Regionu Łódzkiego następującą: „Dlatego Związek…”. Teza 5 brzmi: „Dlatego Związek postuluje utworzenie Społecznej Rady Gospodarki Narodowej”. Propozycja brzmi: „Dlatego Związek utworzy Radę Gospodarczą i będzie dążył do uzyskania dla niej odpowiednich uprawnień”.

Komisja Programowa jest przeciw tak sformułowanej poprawce, ponieważ chciałaby przypomnieć delegatom, że mniej więcej przed kolacją, ponad godzinę temu, głosowaliśmy projekt uchwały w tej sprawie i projekt ten nie zyskał poparcia większości delegatów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym jaki jest wniosek kolegi? Proszę jeszcze raz o dokładne sformułowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Po prostu proponujemy, aby tej poprawki nie wprowadzać.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

A kto był autorem poprawki?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proponował poprawkę kol. Palka z Ziemi Łódzkiej. Niepodpisany numer mandatu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Udzielam w tej chwili głosu koledze Palce z Ziemi Łódzkiej, mikrofon nr 11.

GRZEGORZ PALKA

Chciałem powiedzieć, że to hasło, które jest tutaj wymienione, jest rozwinięte w załączniku i tam ta Społeczna Rada wygląda w ten sposób, że powoła ją Sejm z udziałem różnych organizacji. A więc może ona być kolejną fasadową organizacją, która nie spełni wcale roli, jakiej od niej oczekujemy.

Chciałem także powiedzieć, że, niestety, nie miałem możliwości obrony mojego pomysłu, żeby to była rada powołana przez „Solidarność” robotniczą i chłopską i argument, że sięgamy po władzę, jest, moim zdaniem, demagogiczny. Trzeba sobie postawić pytanie, w jaki sposób efektywnie możemy społeczeństwu zagwarantować obronę jego podstawowych interesów. Jeżeli powołujemy jakąś radę, to rada ta musi być pod kontrolą związku. Dlatego nie formułowałbym tego pod adresem nie wiadomo kogo, szczególnie że to ma takie rozwinięcie w załącznikach. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że kolega podtrzymuje swój wniosek, a zatem musimy rozstrzygnąć to w głosowaniu.

Stawiam wniosek o utrzymanie wersji sformułowanej w projekcie programu. Kto z państwa jest za tak postawionym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za utrzymaniem wersji tutaj sformułowanej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo. W sprawie tej samej tezy 5 wpłynął również projekt uzupełnienia tezy 5 o następujący zapis. Chodziłoby, jak rozumiem ze sformułowania kolegi Jacka Jerza, który jest tu jako pierwszy podpisany, o uzupełnienie tego na końcu tezy 5: „NSZZ »Solidarność« przedstawi rządowi i pod dyskusję społeczną alternatywny program reformy gospodarczej i społecznej, uwzględniający materiały prezentowane na I Krajowym Zjeździe NSZZ »Solidarność«, a w tym:

1) program alternatywny doc. Kurowskiego,

2) plan stabilizacji gospodarki Leszka Moczulskiego”.

Komisja Programowa jest przeciwko temu wnioskowi, a to z dwóch powodów. Po pierwsze, iż program alternatywny doc. Kurowskiego został umieszczony już w aneksie, który państwo mają dostać również na tych samych prawach jak program. Natomiast jeśli chodzi o plan stabilizacji gospodarki Leszka Moczulskiego, jesteśmy zdania, iż żadnych programów żadnych partii politycznych nie chcemy umieszczać w programie naszego związku [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

A w związku z czym proszę o sformułowanie konkretnego wniosku pod głosowanie, to jest o utrzymanie tego tekstu. Czy kolega pamięta, kto jest wnioskodawcą nieuwzględnionych wniosków? Czy kolega był wnioskodawcą? Proszę bardzo, mikrofon nr 9.

JACEK JERZ

Chciałem powiedzieć, że zgadzam się, dlatego że kiedy składałem wniosek, nie miałem jeszcze tego aneksu do programu. Natomiast jeżeli chodzi o uznanie programu stabilizacji jako dokumentu zjazdu, jest to złożony oddzielny wniosek i nie wiąże on się z koniecznością wprowadzania tego do programu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale przepraszam, że kolegę się zapytam: czy kolega wycofuje swój wniosek? Co by nam jedno głosowanie było mniej.

JACEK JERZ

Wycofuję wniosek odnośnie do konkretnie tej tezy. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czyli głosować nie trzeba. Proszę bardzo o kontynuowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo za wycofanie wniosku.

Następna poprawka, którą Komisja Programowa proponuje uwzględnić, dotyczy tezy 6. W tezie 6, w drugim zdaniu tej tezy. Może ja przeczytam od początku, to jest strona 10. Teza 6 brzmi:

„Przed skutkami kryzysu bronić będziemy przede wszystkim tych, którym żyć najtrudniej”. Dalej tekst oryginalny brzmi: „Nie zrezygnujemy z żądania wprowadzenia dodatku drożyźnianego”. I dalsze zdanie, propozycja, która przedstawiamy zjazdowi, jest następująca: „Zgodnie z porozumieniem gdańskim będziemy żądać wprowadzenia dodatku drożyźnianego” i tekst tak jak dalej. Rekomendujemy tę poprawkę. Proszę o głos przeciw ewentualnie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale czy to jest autopoprawka Komisji Programowej?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, można to uznać za autopoprawkę na wniosek jednego z kolegów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Nie, bo jeśli jest to autopoprawka, to nie musimy głosować, tylko zapisujemy ten tekst.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Rozumiem, dziękuję. To teraz kolejna autopoprawka.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, to w takim razie proszę jeszcze raz przeczytać, abyśmy mogli dokładnie wszyscy zapisać.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę bardzo, strona 10, teza 6, drugie zdanie tej tezy, czytam tekst oryginalny: „Nie zrezygnujemy z żądania wprowadzenia dodatku drożyźnianego”. Zamiast słów: „Nie zrezygnujemy z żądania”, słowa: „zgodnie z porozumieniem gdańskim będziemy żądać” i dalej jak w tekście.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Myślę, że wszyscy zapisali. Możemy przejść do następnych.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję.

I do tej samej tezy na następnej stronie, strona 11, wiersz 5 od góry zaczyna się: „Widzimy potrzebę ustalenia listy podstawowych towarów i usług” i tutaj są dwa sformułowania. W nawiasach jest wariant I i wariant II. Komisja Programowa proponuje autopoprawkę, która likwiduje te warianty, a treść jej jest taka, że zawiera treść po prostu, która mieści się w obu wariantach. Chciałbym ją podyktować, proszę o zapisanie. Będę dyktował powoli:

„Widzimy potrzebę ustalenia listy podstawowych towarów i usług, których wzrost cen powinien być rekompensowany”. Powtórzę jeszcze raz zdanie: „Widzimy potrzebę ustalenia listy podstawowych towarów i usług, których wzrost cen powinien być rekompensowany”. Następne zdanie: „Wzrost cen oraz zasady i wysokość rekompensat muszą być uzgodnione ze związkiem”. I może jeszcze raz całość przeczytam: „Widzimy potrzebę ustalenia listy podstawowych towarów i usług, których wzrost cen powinien być rekompensowany”. I drugie zdanie: „Wzrost cen oraz zasady i wysokość rekompensat muszą być uzgodnione ze związkiem”.

I w ten sposób likwidujemy rozwiązania wariantowe w tym miejscu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że jest to autopoprawka.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, jest to autopoprawka. Czy mogę przejść do następnej?

Również w tezie 6 wpłynęło następujące zastrzeżenie. Otóż po tej autopoprawce, znaczy nad tą poprawką – wiersz 3 na stronie 11 od góry – jest zdanie: „Związek opowiada się za generalną zasadą przyznawania dopłat-rekompensat w równej wysokości”.

To zdanie jest kwestionowane. Kolega Palka z Łodzi zgłosił następujący wniosek: wyrzucić zdanie – „Związek opowiada się za generalną zasadą przyznawania dopłat-rekompensat w równej wysokości” oraz z następnego zdania wyrzucić słowo: „w pełni”. Ponieważ tutaj wnieśliśmy autopoprawkę, to sprawa następna jest rozwiązana.

Natomiast przeciwko opuszczeniu tego zdania jako Komisja Programowa wypowiadamy się po prostu przeciwko temu. Uważamy, że jest to ważna zasada przyznawania dopłat-rekompensat w równej wysokości, a nie różnicowania ich. W związku z tym nie rekomendujemy tej poprawki, pozostawiamy sprawę do uznania zjazdowi. Czyli jest sprawa decyzji, czy wyrzucić to zdanie, czy też pozostawiamy tak, jak jest w tekście wydrukowanym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że mam udzielić głosu koledze Palce.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Jeżeli po prostu o to wnioskuje.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Tak jest. Mikrofon nr 11. Proszę bardzo.

GRZEGORZ PALKA

Chciałbym zwrócić państwu uwagę, że to zdanie jest niespójne z początkiem, gdzie określamy także politykę rekompensat. Mówimy mianowicie, że przed skutkami kryzysu będziemy bronić przede wszystkim tych, którym żyć najtrudniej. I dalej: „związek w swojej polityce będzie się kierował zasadą, że rekompensaty muszą zagwarantować zachowanie poziomu dochodów realnych mniej zamożnej części społeczeństwa”. Przy przyjęciu takiej generalnej zasady dwie pozostałe nie są możliwe do zachowania. Poza tym z góry wiadomo, że nie starczy środków – jeżeli to mają być rekompensaty respektujące prawa ekonomiczne – na wypłacenie wszystkim.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy przedstawiciel Komisji Programowej chciałby jeszcze coś do tego dodać?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, chciałbym dodać, iż moim zdaniem jest nieporozumieniem, że zdanie: „Związek opowiada się za generalną zasadą przyznawania dopłat-rekompensat w równej wysokości”, oznacza to, co powiedział przed chwilą kolega wnioskujący. Otóż zdaniem Komisji Programowej rekompensaty w równej wysokości nie oznaczają w każdym przypadku pełnych rekompensat, natomiast jest to zdanie, które mówi, iż związek jest przeciwko różnicowaniu rekompensat dla różnych po prostu grup. Uważamy, że jest to zdanie bardziej otwarte, które nie zamyka nam różnych możliwości negocjacyjnych, a o to w tym programie chodzi.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że kolega sformułował wcześniej wniosek o przyjęcie wersji sformułowanej wcześniej w projekcie. Dopuściliśmy głos przeciwny autora. A w związku z czym w tej chwili przystępujemy do głosowania. Kto z państwa jest za przyjęciem wersji sformułowanej w projekcie, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby pozostał zapis taki, jaki jest w przedstawionym tekście.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę o kontynuowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo.

I proszę państwa jeszcze jedną poprawkę mamy. Mianowicie, proszę przejść na stronę 16, to jest teza 11, u góry, wiersz 6 od góry, tam jest wyliczanie, które zaczyna się na poprzedniej stronie od zdania: „Związek uznaje konieczność dokonania głębokiej reformy prawa pracy i systemu ubezpieczeń społecznych, a w szczególności doprowadzenia do...” i tu jest wyliczenie. Otóż między zdanie: „możliwości zawierania układów zbiorowych pracy dla poszczególnych grup zawodów, branż i zakładów pracy”, a zdanie następne jest propozycja, aby wstawić: „rozstrzygania wszystkich sporów ze stosunku pracy przez odrębne dwuinstancyjne sądy”. Wniosek ten złożył Józef Lubieniecki.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

A jakie jest stanowisko Komisji Programowej?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Stanowisko Komisji Programowej jest, aby uwzględnić tę poprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy komisja traktuje ją jako autopoprawkę?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, można to traktować jako autopoprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To bardzo bym prosił o podyktowanie tekstu.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę bardzo, strona 16, wiersz 6 od góry, zdanie kończy się: „różnych grup zawodów, branż i zakładów pracy”. I po tym po prostu wstawienie: „rozstrzygania wszystkich sporów ze stosunku pracy przez odrębne dwuinstancyjne sądy”. Jeszcze raz powtórzę: strona 16, po wierszu 6 wstawka: „rozstrzygania wszystkich sporów ze stosunku pracy przez odrębne dwuinstancyjne sądy”.

I to są wszystkie poprawki, które do części III programu Komisja Programowa chciała zaproponować państwu, natomiast chciałem również poinformować...

Może ja tylko skończę informację w sprawie pozostałych wniosków i może w ten sposób część z państwa będzie miała wyjaśnione swoje sprawy. Czy mogę?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Otóż chciałem również powiedzieć, iż do zaleceń dla KK, a również do redakcyjnych spraw przekazaliśmy następujące ustalenia.

Wniosek kolegi Grzegorza Palki, aby na pierwszej stronie programu znalazła się następująca informacja: „Integralną częścią programu są załączniki zawierające wariantowe propozycje do rozstrzygnięcia przez członków związku”. Przy tezach dyskutowanych w załącznikach znajdują się odsyłacze do załączników. Będzie to uwzględnione w redakcji.

Wniosek dotyczący przedłożenia pod społeczną dyskusję wszelkich zagadnień związanych z proponowanymi przez rząd podwyżkami cen – to będzie do zaleceń dla KK – kolegi Jacka Jerza.

Wniosek kolegi Ilczuka Jana[5], zajmujący się sprawami rolnymi – do zaleceń dla KK.

Wniosek kolegi Romana Jarmuczkiewicza [Jarmuszkiewicza] – przepraszam, jeśli przekręcę, bo jest niewyraźnie – jest on przekazany do komisji opracowującej działania gospodarcze związku.

Zalecenie do KK – wniosek Romana Jarmunkiewicza [Jarmuszkiewicza], tego samego, tak.

Również do zaleceń dla KK wniosek koleżanki Anny Makarewicz oraz tak samo do zaleceń dla KK wniosek kolegi Edwarda Nowaka z Małopolski.

I ostatni wniosek, kolegi Waleriana Domańskiego z Dolnego Śląska, zostanie przekazany Radzie Gospodarki Narodowej, ponieważ sprawy, które porusza tutaj, będą dotyczyły zakresu działań tego ciała.

Dziękuję państwu bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że kolega złożył wniosek o poddanie pod głosowanie rozdziałów III i IV.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, oczywiście.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z przyjętą zasadą i regulaminem obrad udzielam jednego głosu przeciwko temu wnioskowi. Ponieważ, jak poinformowali mnie koledzy tutaj, kolejność zgłoszeń była następująca: 11, 1, 2, 9, w związku z czym jako temu, który zabierze głos przeciw temu wnioskowi, udzielam koledze stojącemu przy mikrofonie nr 11. Proszę mikrofon…

MAREK CZEKALSKI

Ponieważ sprawa, którą chciałbym poruszyć, dotyczy tezy 9, a rzecz jest niezwykle istotna, i dlatego chciałbym państwa prosić o skoncentrowanie się, ponieważ w większości w tej chwili przechodzi wszystko, co proponuje Komisja Programowa. Jest to bardzo dobrze, bo większość tych spraw jest już przemyślana i przedyskutowana.

Natomiast ta sprawa, sądzę, że o ile była przedyskutowana, to dokładnie przemyślana nie była. I chciałbym państwa prosić, wszystkich delegatów, o zwrócenie uwagi na stronę 14. Pisze tam: „W reformie systemu płac będziemy dążyć do” i w ostatnim z tych wymienianych punktów po myślniku pisze: „utrzymania akordowego systemu płac tylko za zgodą załóg pracowniczych”.

Otóż, proszę państwa, no, nie może kongres związku zawodowego przyjąć czegoś takiego do zapisu, że opowiadamy się za systemem akordowym. Jest to system, legalny system wyzysku. Podczas spotkania łódzkiej delegacji z jednym z przedstawicieli związków zawodowych, z panem Charlesem Fordem, kiedy pytaliśmy go o ten problem, to wszystkie związki zawodowe na Zachodzie z tego systemu schodzą albo w ogóle jest już wyeliminowany.

W związku z tym taki zapis w programie związkowym nie może być dokonany. On może być, ale w programie rządowym [oklaski]. W związku z tym proponuję tutaj zapis taki, że: „wyeliminowania akordowego systemu płac” albo „dążenia do eliminowania akordowego systemu płac”.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ja może chciałbym wyjaśnić tę sprawę. Dlatego, że było to… Jeśli można.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chciałbym wyjaśnić tę sprawę. Było to przedmiotem długich kontrowersji na posiedzeniu zespołu redakcyjnego i tutaj koledzy z Łodzi byli absolutnie za utrzymaniem tego sformułowania. W związku z tym to sformułowanie, które jest w tej chwili, jest wynikiem kompromisu.

Proszę państwa, brzmi ono następująco: „Utrzymanie akordowego systemu płac tylko za zgodą załóg pracowniczych”.

MAREK CZEKALSKI

Ale to jest… Przepraszam pana najmocniej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę, proszę mi dać wyjaśnić. Ja po prostu nie zajmuję tutaj stanowiska jako redaktor tego rozdziału, tylko usiłuję państwu przekazać, skąd wzięła się taka, a nie inna redakcja tego zdania. Otóż to zdanie według naszej najlepszej wiary należy rozumieć w następujący sposób: że tylko w tych wypadkach, w których załoga wyrazi taką zgodę, można utrzymać akordowy system płac; w żadnym innym. A więc o tę zgodę trzeba załogi spytać. I w tej wierze przyjęliśmy to sformułowanie.

MAREK CZEKALSKI

Proszę państwa, więc ja tylko krótko. Jest to niewątpliwie akademickie podejście do sprawy. Ja reprezentuję naprawdę zakłady włókiennicze i tu w ogóle nie ma o co się pytać załóg, bo to jest tak, jak byśmy się zastanawiali, czy system akordowy jest dobry, czy nie jest dobry. I rozstrzygnąć mają to załogi. Powtarzam jeszcze raz, jest to system wyzysku. I taki zapis nie może się znaleźć w programie związku zawodowego [oklaski].

I stawiam, proszę państwa… Przepraszam najmocniej i stawiam to pod głosowanie. Ponieważ ja faktycznie spóźniłem się z tymi, to przyznaję uczciwie, z wnioskiem, na Komisję Programową ja się spóźniłem. Komisja Programowa nie mogła już tego uwzględnić, więc ja proszę, żeby w tej chwili zjazd tę kwestię rozstrzygnął. Dziękuję.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Popieram wniosek kolegi. W takim razie...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, jeżeli można. To ja bym prosił o precyzyjne sformułowanie zapisu, ponieważ popieranie wniosku kolegi – ja też go popieram – tylko nie wiem, jaki ma być to zapis.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę kolegę o powtórzenie swojej formuły.

MAREK CZEKALSKI

„Związek będzie dążył do stopniowej likwidacji akordowego systemu płac”.

Proszę państwa, nie emocjonujmy się. Sprawa w ogóle takiej natychmiastowej likwidacji jest rzeczą cokolwiek złożoną, więc to nie jest tak, że możemy natychmiast zlikwidować, bo mamy coś w zamian. Więc jednak ja proponuję, żeby zapisać, że: „Związek będzie dążył do stopniowej likwidacji akordowego systemu płac”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy Komisja Programowa przyjmuje tę poprawkę i będzie ją proponowała pod głosowanie?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, przyjmujemy tę poprawkę i proponujemy. Może ja w związku z tym... Czy mam przeczytać?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

A więc, na stronie 14, proszę państwa, w tezie 9 zamiast...

MAREK CZEKALSKI

Jeszcze jedna sprawa. Jeszcze jedna sprawa dosyć istotna, ponieważ pisze tutaj w punkcie 2 tezy 10, że „przywrócenie na nowych zasadach instytucji związkowej inspekcji pracy”, ponieważ…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale przepraszam, może najpierw to załatwimy, dobrze, kolego? Chwileczkę, może załatwimy tę sprawę i dopiero wrócimy do następnej. Bo musimy podejmować decyzję. Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, a więc w tezie 9 na stronie 14 ostatni podpunkt wyróżniony myślnikiem. Zamiast sformułowania: „utrzymania akordowego systemu płac tylko za zgodą załóg pracowniczych”, Komisja Programowa poddaje pod głosowanie sformułowanie: „Związek będzie dążył do stopniowej likwidacji akordowego systemu płac”. Proszę o przegłosowanie tego sformułowania.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Ja bym prosił przed przegłosowaniem tej poprawki, ażeby delegacja Ziemi Łódzkiej stwierdziła, czy nie zgłasza do niej zastrzeżeń, ponieważ jest to sformułowanie pierwotne, zaproponowane przez Komisję Programową w wersji pierwszej projektu, kiedy domagaliśmy się po prostu likwidacji akordu. I wówczas ekspert skierowany do Komisji Programowej przez delegację łódzką, pan doc. Rakowski, prosił o taką właśnie zmianę. Jeżeli delegacja Ziemi Łódzkiej nie podtrzymuje tej zmiany, Komisja Programowa chętnie wraca do pierwszej wersji.

MAREK CZEKALSKI

Tak jest, tak jest. I uważam, że ekspert nie był do tego upoważniony. I wydaje mi się, że po prostu należy wrócić do poprzedniego zapisu. Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Rozumiem, że wniosek został sformułowany. Jeszcze raz bym prosił o powtórzenie i poddaję go pod głosowanie. Przepraszam, proszę o sformułowanie wniosku. Dopuszczę jeden głos przeciwny i poddaję go pod głosowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy mam powtórzyć sformułowanie?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ponieważ tutaj od góry jest „w reformie systemy płac będziemy dążyć do”, proponuję zapis: „stopniowej likwidacji akordowego systemu płac”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Kto z…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Przepraszam za zmianę.

MAREK CZEKALSKI

Proszę państwa, przepraszam najmocniej, ale tutaj faktycznie, jeszcze w trakcie koledzy z budownictwa mnie przekonali. Więc jednak niech to będzie sformułowanie: „Związek będzie dążył do likwidacji akordowego systemu płac” [gwar]. Bez tego stopniowania, bo to tutaj niczego nam nie zmienia w zasadzie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam kolegę, to ja bym w takim razie prosił, żeby kolega się zastanowił, jaką poprawkę formułuje, ponieważ nie możemy głosować ciągle innej.

MAREK CZEKALSKI

Przepraszam, już formułuję konkretnie…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ostateczną.

MAREK CZEKALSKI

Ostatecznie, można?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

MAREK CZEKALSKI

„Związek będzie dążył do likwidacji akordowego systemu płac”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, w związku z tym, że została sformułowana poprawka, dopuszczam jeden głos przeciwny. Nie wiem, którzy z panów stojących przy mikrofonach chcą zabrać głos przeciwny. Ponieważ kolega przy mikrofonie pierwszym stoi najdłużej i tutaj pokazuje mi, że chce zabrać głos przeciwny, udzielam jemu głosu. Przepraszam, nr 9, ale w tym wypadku pierwszy był dłużej.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja chcę zabrać głos, ale w tezie 10 jest bardzo nieszczęśliwe sformułowanie...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale przepraszam. W tej chwili mówimy o tezie 9. Przepraszam kolegę. Udzielam głosu koledze – dziewiątka. Czy to jest do tezy 9? Czy to jest teza 9? Nie? Teza 9 – proszę mikrofon nr 6.

WOJCIECH LASOCKI

Lasocki Wojciech, Region Mazowsze. Proszę państwa, to, co kolega mówi, jest w ogóle niesłuszne. Ja bym był za tym, co tu jest napisane, ponieważ 2 tygodnie temu mieliśmy w „Ursusie” strajk. Jeden z postulatów był taki, że właśnie załogi chcą pracować w akordzie [gwar]. I tu, i tu… I zapis po prostu, że utrzymanie systemu akordowego za zgodą załóg jest najlepsze.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, proszę kolegów w tej chwili o uspokojenie się, salę proszę o spokój. Przystępujemy do głosowania.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę, przepraszam. Czy ja mógłbym jeszcze coś wyjaśnić?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Nie, w tej chwili już nie. Proszę państwa, wariant I jest wariantem, który został zapisany w projekcie uchwały programowej, czyli sformułowanie, które jest w tekście. Wariant II – „Związek będzie dążył do likwidacji akordowego systemu”.

W związku z czym w kolejności poddaję pod głosowanie: kto z państwa jest za wariantem I, proszę o podniesienie mandatu do góry, tzn. za takim, który jest w tej chwili w tekście? Dziękuję. Kto z państwa jest za wariantem II zaproponowanym przez Ziemię Łódzką? [oklaski]. Dziękuję. Rozumiem. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję. Rozumiem, że wpisujemy poprawkę zaproponowaną przez Ziemię Łódzką.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tylko w kwestii redakcyjnej. Ponieważ u góry jest: „W reformie systemu płac będziemy dążyć do”, to kształt tej poprawki jest: „likwidacji akordowego systemu płac”, bez tego sformułowania wcześniej. Dziękuję państwu. Jeszcze…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę, jeszcze mam, niestety, do tezy 9 rzecz, którą opuściłem. Chciałbym jeszcze ją wyjaśnić.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Otóż troszkę niżej, czyli koniec następnego akapitu, zaczynającego się od słów: „Opowiadamy się za tym”, proponujemy następującą poprawkę. Ona jest troszkę dłuższa, ja ją państwu przeczytam wpierw, nie dyktując: „Zjazd zaleca wstrzymanie się od zawierania nowych układów zbiorowych pracy do czasu ustalenia przez Komisję Krajową zasad postępowania w tym zakresie. Nie wyklucza to możliwości bieżących konsultacji z pracodawcą”.

Otóż wnioskodawcy, koledzy Lis i Ejsmont z Regionu Gdańskiego, uzasadniają, iż już obecnie są żądania ze strony resortów w stosunku do zakładów pracy o podpisywanie nowych układów zbiorowych. I rzeczą dalece niekorzystną dla związku byłoby podpisywanie ich bez jednolitych zasad w tej sprawie. Te zasady są opracowywane i stąd potrzeba takiego zapisu w programie. Komisja Programowa wnosi to jako autopoprawkę do programu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o podyktowanie treści.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy mogę podyktować?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę bardzo, dyktuję. Powtarzam miejsce: strona 14, teza 9, mniej więcej w środku strony, na końcu akapitu zaczynającego się od słów: „Opowiadamy się za tym, by stopniowo w ramach układów zbiorowych”. Na końcu tego zdania, po słowach: „wśród których występuje niedobór pracowników”, wnosimy o wpisanie: „Zjazd zaleca wstrzymanie się od zawierania nowych układów zbiorowych pracy do czasu ustalenia przez Komisję Krajową zasad postępowania w tym zakresie. Nie wyklucza to możliwości bieżących konsultacji z pracodawcą”. I czytam po raz ostatni całość: „Zjazd zaleca wstrzymanie się od zawierania nowych układów zbiorowych pracy do czasu ustalenia przez Komisję Krajową zasad postępowania w tym zakresie. Nie wyklucza to możliwości bieżących konsultacji z pracodawcą”. I wnosimy to jako autopoprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że w tej chwili wracamy do sprawy podstawowej. Kolega sformułował wniosek o przyjęcie rozdziału I… Przepraszam, rozdziału III i IV.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Był zgłoszony wniosek przeciwny. Tą przyczynę już w tej chwili niejako można powiedzieć, że załatwiliśmy. Rozumiem, że sprzeciw w tej chwili zgłasza jedynka. Proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Uważam ten ostatni zapis za zbędny. Tylko w Polsce przyzwyczailiśmy się, że układ zbiorowy jest to rzecz, która jest wieczna. Wszędzie układ zbiorowy pracy zmienia się, jeżeli zmieniają się albo warunki pracy, albo warunki utrzymania. Stąd wnoszę, żeby tego zapisu nie umieszczać.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zdanie Komisji Programowej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Wydaje nam się, że to nie jest sprzeczne. W tym momencie po prostu chodzi nam o to, żeby w tej chwili jeszcze nie zawierać, dopóki nie ustalimy przez KK zasad postępowania w tym zakresie. Ponieważ, jak wiemy, te prace są na ukończeniu, chodzi po prostu o wzmocnienie tych działań członków związku, którzy w tej chwili odkładają sprawę do czasu ustalenia. Te ustalenia będą. Chodzi o powiadomienie ich. Zamieszczenie tego w programie ma niezwykle istotne znaczenie, naszym zdaniem. Dziękuję.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeżeli redaktor działu zgodziłby się na to, to proponowałbym wycofanie tego zdania i przeniesienie go do zaleceń dla KK. Jest to zadanie krótkoterminowe w tej chwili, które reforma gospodarcza powinna uczynić zbędnym. Zalecenie dla KK określałoby zasadę realizacji.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Zgadzam się.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że kolega się zgodził.

Czy wnioskodawca się też z tym zgadza? Przepraszam, siedzi. Czy kolega się z tym zgadza, z tą propozycją? Tak, dziękuję [głosy z sali – nie]. Proszę, słucham kolegę [do delegata z sali]. Referował ktoś inny, więc nie wiem, kolego. Proszę się nie denerwować. Mikrofon nr 1, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, chciałem zwrócić uwagę na jedną zasadniczą sprawę. Układy zbiorowe, które będziemy zawierali, zdecydowanie będą się różniły od układów zbiorowych, od po prostu przyzwyczajeń, jakie mamy do tej pory w zawieraniu układów zbiorowych. Musimy stworzyć całkowicie, w nowym systemie, w zreformowanym systemie gospodarki, musimy stworzyć nowe zasady zawierania układów zbiorowych pracy.

I dlatego wnioskuję o utrzymanie tego zapisu, który nie jest sprzeczny z tym, co kolega mówił. Te układy zbiorowe, możemy zaznaczyć, zawierać na pół roku, na miesiąc, i w każdej możliwości możemy je zmieniać, ale nie możemy dopuścić wcześniej do zawierania układów zbiorowych, dopóki KK nie wypracuje zasad czy nie wypracuje ramowego systemu, czy pewnych elementów, jakie powinny się znaleźć w układzie zbiorowym. Dlatego wnioskuję o utrzymanie tego zapisu w uchwale programowej.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Można dalej jedynkę?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Chwileczkę, momencik, musimy załatwić tę sprawę. Komisja Programowa.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Wydaje mi się, że po prostu musimy podjąć decyzję na zjeździe. Przy czym sądzę, że rozwiązanie zaleceń dla KK jest tutaj dobrym rozwiązaniem, ponieważ sprawa jest rzeczywiście – jeśli chodzi o opracowanie – krótka. Ale skoro są kontrowersje, myślę, że najprostszym sposobem jest szybkie przegłosowanie sprawy czy do zaleceń, czy w programie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o sformułowanie wniosków do głosowania.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy wpisaną poprawkę do tezy 10 – brzmiącą: „Zjazd zaleca wstrzymanie się od zawierania nowych układów zbiorowych pracy do czasu ustalenia przez KK zasad postępowania w tym zakresie. Nie wyklucza to możliwości bieżących konsultacji z pracodawcą” – pozostawiamy w tekście programu? Alternatywą jest przekazanie ich do zaleceń dla KK. Kto jest za utrzymaniem takiego tekstu w programie? Przepraszam, ja zacząłem prowadzić.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Kto jest państwa za wniesioną poprawką? Dziękuję. Kto jest z państwa przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za wpisaniem tego tekstu tutaj przedstawionego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że ciągle powtarza się kwestia niezakończenia jeszcze naszych spraw dotyczących rozdziałów III i IV. Skończymy może w takim razie jeden.

Proszę państwa, proszę się nie denerwować, ja widzę i mam zapisane: sektor 1, 2, mikrofon nr 9, znaczy sektor 3, później 8, 11 i 7.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Halo, proszę państwa, w tezie 10, 3 wiersz od góry, jest bardzo nieszczęśliwie sformułowany. A brzmi on tak: „Związek będzie dążył do wyeliminowania prac niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia i szczególnie uciążliwych”. Nawet praca gospodyni przy rozpalonej płycie jest niebezpieczną pracą. Proponuję zmienić tę formę na taką: „Związek będzie dążył do stworzenia bezpiecznych warunków pracy przy wykonywaniu prac niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia i szczególnie uciążliwych”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zdanie Komisji Programowej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy kolega zgłaszał ten wniosek do Komisji Programowej? Ja takiego wniosku nie widziałem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Był zgłaszany, ale nie było nazwisko zapisane, tylko ołówkiem go zapisywano tam.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Koledzy, wydaje mi się, że kończąc trzeci tydzień obrad zjazdu, nie możemy pozwolić sobie na zgłaszanie w tej chwili z sali poprawek do programu formułowanych na gorąco. Wydaje mi się, że naprawdę było bardzo dużo czasu na zgłoszenie tych rzeczy [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję za wyjaśnienie koledze z Komisji Programowej. Czy kolega z sektora pierwszego zgłaszał swoją poprawkę wcześniej do Komisji Programowej?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja jestem przeciwko zapisowi dodatkowemu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale, przepraszam, czy kolega zgłaszał to wcześniej?

GŁOS NIEROZPOZNANY

No jak mogłem zgłosić, jak to jest dopiero teraz podane.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, na stronie 16, 6 wiersz od góry, jestem przeciwko zapisowi, że: „Rozstrzyganie wszelkich sporów ze stosunku pracy oddaje się do sądu”.

Proszę państwa, nawet dotychczas związki zawodowe miały prawo sprzeciwu w sprawie zwolnienia pracownika, w sprawie premiowania i wynagradzania. I to jest nowy projekt kodeksu pracy, jaki został wydany przez rząd. Tam właściwie wszystkie te uprawnienia się zabiera. I tutaj wychodzimy naprzeciwko tego. Tak samo to uderza w zakładowe komisje rozjemcze, to praktycznie likwiduje wszystkie zakładowe komisje rozjemcze. I to nie może mieć miejsca.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę o wyjaśnienie Komisję Programową, która wprowadziła to jako własną autopoprawkę. Na wniosek zresztą delegatów.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, tę poprawkę zgłosił kolega Józef Lubieniecki i jak wynikało z uzasadnienia, chodzi o komisje odwoławcze, których po prostu orzecznictwo jest często kwestionowane. Ale ponieważ widziałem, że od dłuższego czasu kolega Strzembosz z Mazowsza prosił o zabranie głosu – jak sądzę, w tej sprawie – wnoszę o dopuszczenie go do głosu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że to jest w tej sprawie? Tak! Proszę bardzo, mikrofon nr 2.

ADAM STRZEMBOSZ

Proszę państwa, muszę stwierdzić, że zdaniem większości zdecydowanej sędziów, a przede wszystkim wszystkich sędziów, poza sędzią Lubienieckim, reprezentowanych w Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości, sądownictwo pracy jako sądownictwo odrębne jest rzeczą niepożądaną. Nie sądzę, byśmy musieli na tej sali rozstrzygać definitywnie te sprawy, ale należałoby usunąć słowo „odrębne”, natomiast zachować stwierdzenie, że rozstrzyganie sporów przez sądownictwo i to przez sądy dwuinstancyjne, czyli sprowadzałoby to się do usunięcia słowa „odrębne”.

Sprawa poruszona przez mego kolegę przy mikrofonie, mojego poprzednika. Otóż znowu jest jednolite stanowisko co do zniesienia obligatoryjności i komisji rozjemczych, i komisji odwoławczych. Komisje rozjemcze jako ciała, które jedynie pełnią prawdziwe rozjemstwo, tzn. mediują między stronami sporu, mogą być utrzymane i nic to nie ma się do rozstrzygania sporów, dlatego że jest to mediacja, a to jest zupełnie co innego.

Czyli z tego, co sędzia Lubieniecki wnioskował i zostało przez nas tutaj wprowadzone jako autopoprawka Komisji Programowej, proponuję wykreślenie słowa „odrębne”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy Komisja Programowa może z tego zrobić autopoprawkę do autopoprawki?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak. Przede wszystkim chciałem państwa przeprosić za to, ale jest to właśnie skutek zgłaszania wniosków uparcie i w ostatniej chwili, i nie jesteśmy w stanie nad tym zapanować, chcąc uwzględnić jak największą ilość państwa wniosków.

A więc formułuję autopoprawkę do autopoprawki. Na stronie 16 w tezie 11 w wierszu 6 od góry po słowach „branż i zakładów pracy” wpisaliśmy tekst: „rozstrzygania wszystkich sporów ze stosunku pracy przez odrębne, dwuinstancyjne sądy”. Wnoszę o skreślenie słowa „odrębne”. A więc autopoprawka brzmiałaby obecnie: „rozstrzygania wszystkich sporów ze stosunku pracy przez dwuinstancyjne sądy”. Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja chciałem zapytać, czy mikrofon nr 11, który tak uparcie wskazuje, że chce zabrać głos, do tej sprawy czy do innej? Przepraszam, do tej tezy, tak? Ja przepraszam dziewiątkę, ale ciągle tą tezę załatwiamy. Proszę, mikrofon…

JÓZEF LUBIENIECKI

Mój mandat 34006, Warmińsko-Mazurski, Józef Lubieniecki. Pan sędzia Strzembosz przedstawił tutaj stanowisko, zaproponował wykreślenie słowa „odrębne”. Otóż, proszę państwa, wprawdzie Krajowa Komisja Koordynacyjna Wymiaru Sprawiedliwości ma różne stanowisko, ale jestem jedynym na tej sali sędzią sądu pracy. Trzykrotnie się zgłaszałem do głosu, sześciokrotnie zgłaszałem poprawki, po prostu na skutek przegłosowania nie mogłem zabrać głosu. Poprawki są czterokrotnie w Komisji Programowej.

Dlaczego, proszę państwa, zgłosiłem poprawkę i bardzo proszę o przyjęcie słowa „odrębne”. Mianowicie odrębność sądownictwa pracy wzmacnia jego niezależność i niezawisłość. Przed wojną, w [19]38 r., wprowadzono odrębne sądownictwo, które w latach piećdziesiątych zostało zlikwidowane. W przypadku, proszę państwa, gdy sędzia sądu pracy w sądownictwie odrębnym orzeka niekorzystnie dla władzy, to nie można go nigdzie indziej przesunąć. Jeżeli jest to sądownictwo powszechne, to zawsze można go przesunąć do sądownictwa karnego i cywilnego, i będzie to zgodne z prawem.

Chciałbym również podać, że w odrębnym sądownictwie pracy, takim jak obecnie jest, orzekają ławnicy. Jeden z ławników zawsze jest członkiem związku zawodowego. Od dwóch lat nie ma wyborów ławników w kraju, ławników do sądów pracy, dlatego że, nie daj Boże, mogliby się tam znaleźć ławnicy członkowie Związku Zawodowego „Solidarność”.

Proszę państwa, korzystne jest, jeżeli wszystkie spory ze stosunku pracy rozstrzygane są przez sądownictwo pracy. I chciałbym również podeprzeć się kierunkami reformy prawa pracy, które państwo wszyscy otrzymali na I turze. Te tezy opracowane są przez OPSZ w Warszawie. I na stronie 17, cytuję: „spory ze stosunku pracy powinny być rozstrzygane przez odrębne dwuinstancyjne sądy z możliwością poprzedzenia postępowania dwuinstancyjnego”. To, że ta teza jest ważna, to w uchwale IX zjazdu pisze wyraźnie, żeby te sądy wchłonąć.

Więc wnoszę o zachowanie odrębności sądów pracy. Jest to dla związku zawodowego niezwykle korzystne. Wszystkie sądy pracy na Zachodzie mają mniej więcej podobną strukturę. Dlatego szanując pogląd mego szanownego przedmówcy, docenta Strzembosza, będę obstawał przy tym, abyście państwo przyjęli zapis „odrębne”. Dziękuję bardzo [oklaski].

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chciałbym prosić o głos...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Państwo mieliście... Kolega jeszcze chciał coś?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, jeżeli już do tej sprawy nie ma głosów, chciałbym wyjaśnić stanowisko redaktora działu. Czy można? Otóż wydaje mi się...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę. Proszę o spokój państwa. Są to naprawdę bardzo ważne sprawy.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Otóż wydaje mi się, proszę państwa, że zasadą naszego programu powinno być otwieranie pewnych rozwiązań, a nie zamykanie pewnych dróg KK, jeżeli istnieje możliwość rozwiązań alternatywnych czy różnych. Po to po prostu, aby nie wiązać rąk, ale przekazywać kierunki działania. I otóż wydaje mi się, że sformułowanie „rozstrzyganie wszystkich sporów ze stosunku pracy przez dwuinstancyjne sądy” nie zamyka bynajmniej możliwości domagania się, po uzgodnieniu stanowisk przez świat prawniczy, aby te sądy były odrębne. To jest argument pierwszy.

Natomiast argument drugi brzmi następująco: jeżeli jest to w uchwale IX zjazdu, to może się nad tym zastanówmy. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Rozumiem, że wyczerpały się argumenty obu stron, a w związku z czym musimy to rozstrzygnąć przez głosowanie. Proszę państwa, w tezie 11 na stronie 16 mamy zapis dokonany przez Komisję Programową jako autopoprawkę i ten zapis jest wariantem I.

Wariantem II jest zapis bez słowa „odrębne”, przepraszam, ze słowem „odrębne”. Wariant, który został zaproponowany przez Komisję Programową po uzupełnieniu przez kolegę Strzembosza, jest bez słowa „odrębne”. Natomiast zaproponowany przez kolegę z mikrofonu nr 11 jest ze słowem „odrębne”. Na tym polega różnica w tych dwóch wariantach. Myślę, że państwo wszyscy wiedzą, o co chodzi.

A w związku z czym jako pierwszy pod głosowanie stawiam wariant autopoprawki przyjętej przez Komisję Programową, ze stanowiskiem kol. Strzembosza. Kto z państwa jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry.

To jeszcze, przepraszam państwa, bo widzę, że jest zamieszanie na sali, więc jeszcze raz przeczytam to w całości, żebyście państwo mieli jasność.

Wariant I: „Rozstrzygania wszystkich sporów stosunku pracy przez odrębne dwuinstancyjne sądy...”. Przepraszam, ja już się sam pomyliłem, więc widzę, nie dziwię się…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Może ja w takim razie spróbuję. Dobrze?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo. To będzie lepiej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję. Otóż w tej chwili, proszę państwa, po autopoprawce do autopoprawki Komisji Programowej, mamy taki stan, zapisane mamy: „rozstrzyganie wszystkich sporów ze stosunku pracy przez dwuinstancyjne sądy”. I pytam państwa, kto jest za utrzymaniem takiego sformułowania...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

…proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Kto jest przeciw, przepraszam. Kto jest przeciw, czyli za odrębnymi sądami?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Nie ma zgodności, musimy liczyć.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym, proszę państwa, kto z państwa jest za wariantem I, proszę o podniesienie mandatu do góry i zliczanie głosów w sektorach.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czytam wariant I: „Rozstrzyganie wszystkich sporów ze stosunku pracy przez dwuinstancyjne sądy”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zliczanie głosów w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 32, proszę o spokój, tak, sektor drugi – 16, trzeci – 12, czwarty – 15, piąty – 21, szósty – 14, siódmy – 5, ósmy – 3, dziewiąty – 6, dziesiąty – 2, jedenasty – 3. Dwunasty? Sektor dwunasty – 9, trzynasty – 24, czternasty – 2, piętnasty – 9, szesnasty – 7, siedemnasty – 5, osiemnasty – 1.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za wariantem II, proszę o podniesieniu mandatu do góry i zliczanie głosów w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 8, drugi – 7, trzeci – 8, czwarty – 13, piąty – 2, szósty – 8, siódmy – 27, ósmy – 21, dziewiąty – 15, dziesiąty – 27, jedenasty – 27, dwunasty – 15, trzynasty – 9, czternasty – 16, piętnasty – 13, szesnasty – 21, siedemnasty – 5 i osiemnasty – 16.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję bardzo.

Proszę o zsumowanie wyników, a państwa proszę o spokój.

Przepraszam państwa, jeszcze chciałem podać mały komunikat dla tych z państwa, którzy się niecierpliwią, że Komisja Programowa, wspólnie ze mną jako prowadzącym wieczorem obrady, chce jak najwięcej załatwić, korzystając ze zmęczenia. To chciałem uprzedzić, że w naszym programie są tylko rozdziały III i IV, natomiast dalej nie będziemy dzisiaj podejmowali dyskusji.

Czy można podsumować wyniki?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Tak. Większością głosów przyjęto wariant II.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. W związku z czym wpisujemy słowo „odrębne”. Proszę państwa, do tekstu wpisujemy: „odrębne dwuinstancyjne sądy”.

Przepraszam, czy jeszcze będą inne zastrzeżenia? Rozumiem, że czeka kolega z mikrofonu nr 9 najdłużej. Przepraszam za ten czas, ale to nie moja wina. Proszę bardzo, mikrofon nr 9.

WACŁAW ADAMCZAK

Wacław Adamczak, Region Wielkopolska, mandat 35001. Proszę państwa, do tezy 3 punkt 6 wniosłem poprawkę. Niestety, ta poprawka nie została w pełni przeczytana przez referenta Komisji Programowej. Według mojej poprawki odpowiedni akapit by brzmiał: „rozumiejąc jednak wymogi kryzysowej sytuacji, możemy powstrzymać się, w zależności od postępów wprowadzania reformy gospodarczej, od żądania wprowadzenia w 1982 r. zwiększonej ilości wolnych sobót”.

Proszę państwa, uważam, że jest to sprawa zasadniczej wagi. O cóż tu chodzi, w takim sformułowaniu, jakie mamy w tej chwili w zapisie? Jest to po prostu jednostronne dobrowolne zrzeczenie się naszych, zagwarantowanych nam w porozumieniach praw. Natomiast z chwilą, kiedy będziemy warunkowali to również ustępstwami drugiej strony, uważam, że sytuacja zmieni się w sposób zasadniczy. Proponuję to wziąć pod uwagę i rozpatrzyć moją poprawkę w pełnym brzmieniu, takim, jak ona była. Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę przedstawiciela Komisji Programowej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ja powtarzam to, co mówiłem wcześniej, proszę państwa. Staraliśmy się minimalizować poprawki po to, aby tekst był otwarty do negocjacji i dla pracy KK. Otóż uważamy, iż ocena postępów reformy gospodarczej jest rzeczą bardzo względną i wiązanie tego w ten sposób uznaliśmy po prostu na Komisji Programowej za bardzo niepewne. Dlatego przedstawiliśmy tę poprawkę w takiej formie, w jakiej ją przeczytałem.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Chciałbym zwrócić uwagę że przyjęte przez Komisję Programową sformułowanie „możemy powstrzymać się”, które stanowi autopoprawkę, jest zgodne z intencją, natomiast znacznie rozszerza możliwości negocjacyjne. Dlatego że jesteśmy w sytuacji, w której, być może, nie tylko staniemy przed problemem reformy gospodarczej, ale po prostu tego, jak żyć, jak przeżyć. I to wszystko jest wówczas elementem negocjacji, które prowadzimy. Intencja poprawki została wprowadzona. Została potraktowana ona szerzej, niż projektodawca to nam proponował.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym, że dopuściliśmy wystąpienie kolegi, który upominał się o swoje prawa autorskie, i Komisji Programowej, w związku z czym, zgodnie z przyjętą procedurą, po pierwsze, tak jak sformułował to kolega z Komisji Programowej, wnoszę o pozostawienie wersji sformułowanej w projekcie Komisji Programowej. Kto z państwa jest za tak sformułowanym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_086_19811006]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_087_19811006]

Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za pozostawieniem tego tekstu, jak jest.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Zgodnie z zapowiedzią, mikrofon nr 8.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Z zespołu do spraw rodziny zgłosiliśmy, właściwie chcieliśmy zgłosić poprawkę do tezy 13, ale powiedziano mi, że tę będzie najlepiej poprawkę usytuować właśnie w tezie obecnie omawianej. Wobec tego chcielibyśmy w tezie 11.

Na stronie 16 chcielibyśmy pod: „objęcia ochroną prawną pracy więźniów”, jako jeszcze dodatkowy akapit wstawić sprawę tworzenia obowiązkowych prac chronionych dla kobiet w ogóle, a specjalnie dla kobiet w ciąży, i to w ilości odpowiadającej potrzebom danych zakładów. Do tej pory to są tylko pobożne życzenia i zalecenia, nie ma żadnego obowiązku. Tam, gdzie ktoś chce tworzyć, tam tworzy, tam, gdzie nie chce, nie tworzy. I są bardzo często sytuacje takie, że kobiet jest znacznie więcej aniżeli tych miejsc pracy chronionej i oddziałów pracy chronionej.

Wobec tego proponujemy, żeby tutaj dopisać akapit: „wprowadzić obowiązek tworzenia we wszystkich zakładach pracy oddziałów pracy chronionej dla kobiet w ciąży, w ilości odpowiedniej do potrzeb”.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Chcę zwrócić tylko uwagę, że poprawka zgłoszona przez panią została do tezy 13. I w tezie 13, w innym brzmieniu, takim, który był konsultowany z redaktorem, została uwzględniona.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Aha, to dziękuje bardzo, ale chodzi o prawo pracy. Powiedziano nam wyraźnie, że to chodzi o prawa pracy i wobec tego, że to będzie lepiej, jak będzie w tym akapicie.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Ja może odczytam ten punkt, brzmi on: „Wprowadzenie ruchomego czasu pracy i zapewnienia możliwości zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu dla matek i dla kobiet w ciąży”.

GŁOS NIEROZPOZNANY

To nie jest to samo, to zupełnie co innego. To jest, owszem, też potrzebne, ale to nie dotyczy wcale oddziałów pracy chronionej. Więc ja chcę, żeby to było w 11 tezie, w 11 tezie, wyraźnie powiedziałam, pod miejscem: „objęcia ochroną prawną pracy więźniów” dodatkowo jeszcze… [gwar]. No, można to rzeczywiście przed tym zdaniem usytuować zdanie o wprowadzeniu obowiązku tworzenia – a nie zalecenia, tylko obowiązku – tworzenia oddziałów pracy kobiet dla wszystkich kobiet w ciąży, we wszystkich zakładach pracy, i to w ilości odpowiedniej do potrzeb, tzn. żeby było tyle tych oddziałów, ile jest kobiet w ciąży, ile jest potrzebnych.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeżeli można prosić tylko [fragment niesłyszalny] tekstu poprawki, którą pani podaje. Dlatego że tekst musi zostać przegłosowany.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę. Chciałbym wyjaśnić coś, jeśli można.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Otóż chciałbym pani wyjaśnić, że w tezie 13 w punkcie 3 jest sformułowanie: „przenoszenia kobiet ciężarnych na stanowiska pracy chronionej”.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Kropka, ale co z tego! A jeżeli tych stanowisk nie ma…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę...

GŁOS NIEROZPOZNANY

…tyle, ile potrzeba, bo nikt ich obowiązkowo nie kazał zrobić. To musi w prawie pracy być, że to jest potrzebne prawnie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o spokój, chwileczkę, momencik. Może uporządkujemy dyskusję. Czy pani mogłaby sformułować poprawkę, którą ewentualnie moglibyśmy jako zjazd poddać pod głosowanie?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tak jest, więc raz jeszcze mówię.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę uprzejmie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Żeby w tezie 11, czyli w tezie, która mówi o prawie pracy, wprowadzić obowiązkowość tworzenia oddziałów pracy chronionej dla kobiet w ciąży. Obowiązkowość. Chodzi o to, żeby to nie było zalecane, że tam, gdzie chcą, to zrobią, tam, gdzie nie chcą, to nie zrobią. Tylko żeby to było obowiązkowe.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Czy można prosić jeszcze raz o spojrzenie na tezę 13, w której w punkcie 3 na stronie 17 jest sformułowanie: „Egzekwowanie obowiązku przenoszenia kobiet ciężarnych na stanowiska pracy chronionej”.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Słowa „egzekwowanie” państwo jeszcze nie mają, to będzie wniesione przez kolegę, który czeka tutaj za mną. W związku z tym wnioskuję, abyśmy tę sprawę odłożyli. Kolega zreferuje poprawki do następnego rozdziału i mam nadzieję, że sprawa będzie wyjaśniona.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ale żeby to było koniecznie w prawie pracy. Żeby to nie było…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, ja rozumiem, że pani z mikrofonu nr 6 do tej kwestii chciałaby coś dodać. Bardzo proszę o mikrofon nr 6.

TERESA BOGUCKA[6]

Mandat 10011, Bogucka, Jelenia Góra. Proszę panów, pani doktor ma rację. Są zalecenia od lekarzy, od pewnego okresu, na stanowisko chronione, a zakłady pracy mówią: a niech sobie lekarze mówią, co chcą, a my takich miejsc nie mamy! Proszę nas wysłuchać, nas jest tutaj bardzo mało, ale my w końcu dajemy społeczeństwo do dalszej pracy. Proszę o tym pamiętać [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że było to poparcie dla koleżanki, która zgłaszała wcześniej tę propozycję.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Czy można na to państwu odpowiedzieć?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o spokój, proszę państwa. Czy Komisja Programowa będzie proponowała jakiś zapis, który ewentualnie przyjmie wnioskodawca?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ja mam taką propozycję, proszę państwa, żebyśmy tego nie redagowali na sali, o co już raz serdecznie prosiłem, ponieważ redagowanie tekstu przez 1000-osobową salę daje dokładnie takie efekty, jakie mamy w tym momencie. Proponuję, że jeżeli nie ma już więcej poprawek do rozdziału III i IV, żebyśmy sprawę po prostu zostawili. Ja z panią to uzgodnię, tymczasem kolega będzie referował sprawę rozdziału V. I do tej jednej, jedynej sprawy powrócimy [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam. Proszę państwa, ja rozumiem, że państwo się sprzeciwiacie stanowczo! W tym momencie propozycje wysłuchamy, ta, która zostanie przez nas uznana, że będzie poddana pod głosowanie, tą zrobimy.

Proszę, mikrofon nr 9.

JANUSZ WSZEBOROWSKI

Proszę państwa, Wszeborowski, Region Radom. Jestem lekarzem, położnikiem ginekologiem, 17 lat pracy w zakładach metalowych w Radomiu i innych [fragment niesłyszalny].

Proszę państwa, uważam za bezwzględną konieczność wprowadzenia do prawa pracy obowiązku organizowania oddziałów chronionej pracy [oklaski], dlatego że... Chcę państwu jedną – przepraszam bardzo – chcę państwu jedną rzecz powiedzieć, jak wygląda sprawa przenoszenia kobiet na stanowiska wolne od tego, zwalnianie od akordu. Zakład pracy robi to tak: kierownik mówi: „proszę pani, ja nie widzę, żeby pani pracowała. Niech pani tu siedzi, niech pani nie wyrabia swojej normy”. Tak robią zakłady. A jeżeli zobligujemy zakłady do obowiązku organizowania stanowisk pracy chronionej dla kobiet w ciąży, wtedy wyjdziemy z twarzą do tych kobiet [oklaski].

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Rozumiem. Dziękuję za poparcie mojego wniosku. Chodzi mi właśnie o to, żebyśmy mogli to sformułować nie w tej chwili, dyskutując przy mikrofonach, ale w gronie osób zainteresowanych i zobowiązuję się przedstawić tę formułę zapisu państwu za chwilę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że jest to w tej chwili jedyna sensowna propozycja. Bardzo proszę zainteresowanych o skontaktowanie się z kolegą Gerwelem, który rozumiem, że reprezentuje tutaj w tym zakresie Komisję Programową i za chwilę do tej kwestii wrócimy.

Ja mam w kolejności zapisany mikrofon nr 11. Rozumiem, że wnosi on inną sprawę. Proszę uprzejmie. Państwa proszę o spokój.

PAWEŁ LIPSKI

Paweł Lipski, 1435, teza 10 punkt 2: „Związek doprowadzi w trybie pilnym do przywrócenia na nowych zasadach instytucji związkowej inspekcji pracy”. Proszę państwa, jeżeli w naszym związku związkowa inspekcja pracy nie istnieje, to my jej nie możemy przywrócić. My mamy ją w trybie pilnym stworzyć.

Dlatego wnoszę o poprawkę następującej treści: „Związek doprowadzi w trybie pilnym do powołania instytucji związkowej inspekcji pracy”. Oraz przeniesienie punktu 2 jako punktu 1. Musi być zachowana pewna gradacja, ważność punktu. Jeżeli będziemy posiadali związkową inspekcję pracy, to ta inspekcja załatwi nam wszystko w tej tezie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę o głos w tej kwestii Komisję Programową.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Przepraszam państwa, usiłowałem ustalić. Jednak okazuje się, że zapis jest kontrowersyjny. Zdaje się, że inicjatywa była dobra. Ustalamy ten zapis.

Czy pan mógłby powtórzyć poprawkę, ponieważ nie słyszałem tego, przepraszam.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę mikrofon nr 11.

PAWEŁ LIPSKI

Teza 10 punkt 2. Po pierwsze, przeniesienie punktu 2 jako punkt 1 i podstawowy w tej tezie oraz zredagowanie punktu 2, już, powiedzmy 1, według mojej propozycji, według tej treści: „Związek doprowadzi w trybie pilnym do powołania instytucji związkowej inspekcji pracy”. Nie możemy jej przywracać, bo jej nie mamy na dzień dzisiejszy.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę pana, proponuję, żebyśmy to rozwiązali w sposób następujący. Po pierwsze, pytanie: czy zgłaszał to pan wcześniej do Komisji Programowej?

PAWEŁ LIPSKI

Owszem, zgłaszałem. I również na tej trybunie, na której pan stoi, to mówiłem. I chyba Komisja Programowa słyszy, co my tutaj mówimy na tej sali.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję panu za tę uwagę. Owszem, słyszymy. Proponuję, żebyśmy to zalecenie przekazali Komisji Krajowej. Wydaje mi się, że jest ono niesprzeczne z tym, co tutaj jest zapisane.

PAWEŁ LIPSKI

Proszę pana, czy pan rozumie, co ja teraz mówię? Jest sformułowanie: „przywrócenie instytucji związkowej inspekcji pracy”. Czy pan chce może przywrócić coś, czego nie ma? Najpierw musimy powołać, a potem, jak ona zniknie, to sobie przywrócimy. A najpierw ją powołajmy jako zjazd, tutaj.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę pana, chciałbym zwrócić uwagę, iż zapis brzmi: „do przywrócenia na nowych zasadach instytucji związkowej inspekcji pracy”.

PAWEŁ LIPSKI

Wobec tego, na jakich zasadach ona w naszym związku istnieje? Niech pan mi na to odpowie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę pana, nie jestem specjalistą w tej sprawie. A o ile wiem, ta inspekcja nie istnieje. Natomiast związki zawodowe w tym kraju, proszę pana, nie powstały rok temu. I związkowa inspekcja pracy istniała. W naszym związku ta inspekcja nie istnieje. Ale chcemy przywrócić nie inspekcję związkową pracy „Solidarności”, bo takowej wcześniej nie było, tylko związkową inspekcję pracy na nowych zasadach.

PAWEŁ LIPSKI

Ja wnosiłem o powołanie związkowej społecznej inspekcji pracy NSZZ „Solidarność” jako nasz organ! A nie organ związków branżowych, państwowych czy tam innych. My mamy mieć inspekcję pracy, bo to jest naszym obowiązkiem.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeśli można…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Owszem, zgadzam się z panem i uważam, że właśnie sformułowanie tezy 10, kwestionowane przez pana, nie uniemożliwia takiej możliwości – wprost przeciwnie, zawiera w sobie taką możliwość.

PAWEŁ LIPSKI

Wobec tego, proszę pana, jeżeli pan taką tezę daje, wobec tego, co znaczy sformułowanie: „Działaniem związku będzie kontynuowanie...”?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam pana, chwileczkę, proszę o spokój na sali. Proszę państwa, ja rozumiem, że ta dyskusja państwa już zdenerwowała, ale jeszcze na moment oddam głos przewodniczącemu komisji i w tej chwili przystąpimy do głosowania nad poprawkami, ale musimy je najpierw sformułować.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Tu spór w tej sprawie jest pozorny, dlatego że Komisja Programowa wychodziła z tego samego założenia. Stwierdz...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

[Do Pawła Lipskiego] Przepraszam. Ale ja bardzo proszę, żeby pan w tej chwili słuchał. Myśmy pana słuchali, ale pan w tej chwili nie słucha nas, a to jest bardzo ważne, żebyśmy się wzajemnie rozumieli. Ale do tego musimy się słuchać.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Komisja wychodziła z założenia, że trzeba przywrócić związkową inspekcję pracy. To, co pan mówi, świadczy właśnie o tym, że jej nie było, ale ona zaczęła powstawać i w tej chwili, często z inicjatyw komisji zakładowych, z inicjatywy zarządów regionalnych. W tej chwili powiadamy, że to jest zadanie związku. Natomiast kolejność ustalona w tym punkcie jest uzasadniona. Kolejność powiada bowiem, co ma robić związek sam, jako związek. A po drugie, czego związek będzie się domagał i w czym będzie współuczestniczył. A zatem nie ma tu różnicy zdań. W gruncie rzeczy to, co pan mówił, potwierdza to, co jest sformułowane w tym programie, na podstawie zresztą zgłoszonych projektów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Czy pan zgadza się z tym stwierdzeniem?

PAWEŁ LIPSKI

Ja proponuję o przegłosowanie poprawki, którą ja zgłaszam: „Związek doprowadzi w trybie pilnym do powołania instytucji związkowej inspekcji pracy”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Kto z państwa jest za wnioskiem zgłoszonym przez pana z sektora nr 11? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję [delegaci odrzucają wniosek].

Możemy przystąpić do następnych punktów. Proszę bardzo w kolejności: sektor 10, mikrofon nr 7. Proszę się przedstawiać.

JERZY SENDEROWICZ

Senderowicz, Warmia-Mazury, 34013. Zgłaszałem poprawkę do tezy 2, strona 7 punkt 1 i właściwie moja zgłoszona poprawka dotyczy podpunktów a i b. Nie było tutaj z trybuny mowy na temat mojej propozycji. Propozycja dotyczy sformułowania „zabezpieczenia w węgiel”. Rozumiem, że Komisja Programowa zaraz da argument, że w punkcie a jest ta sprawa ogólnie przedstawiona, aby mieć pole do negocjacji. A jakie są natomiast fakty rzeczywiste? Ciągle z trybuny i nie tylko z trybuny my, jako delegaci, ci pod halą, którzy słuchają, oraz społeczeństwo straszone jest, że będziemy tej zimy mieli niezbyt ciepło w mieszkaniach. Sprawa druga...

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam ale czy mógłby pan sformułować poprawkę? Ponieważ naprawdę czas po 22.00 robi się podwójnie cenny.

JERZY SENDEROWICZ

Uważam, że trzeba dać pewne uzasadnienie. Uzasadnienie będzie bardzo krótkie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale najpierw proszę sformułować poprawkę.

JERZY SENDEROWICZ

A więc do punktu 1a, który brzmi: „władze związku winny wystąpić do rządu o zapoznanie ich z rządowym programem przetrwania zimy”, proponuję dopisać: „w przypadku węgla zjazd zaleca wstrzymanie jego eksportu, szczególnie na kierunki, gdzie wywóz przekroczył założony plan, jeżeli do 1 listopada względnie 15 – termin możemy ustalić – rząd nie zabezpieczy odpowiedniej jego ilości niezbędnej do ochrony zdrowia ludzi i produkcji żywności”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, czy pan zgłosił to na piśmie do Komisji Programowej?

JERZY SENDEROWICZ

Tak jest.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym wnoszę o przegłosowanie poprawki zgłoszonej kolegi Senderowicza. Kto z państwa jest za tą poprawką? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję [delegaci odrzucają poprawkę].

Proszę bardzo, w kolejności: sektor 13, mikrofon nr 4. Sektor 13, mikrofon nr 4! To proszę zdjąć tablicę. Proszę o zdjęcie tablicy nr 4. Sektor 14, mikrofon nr 8.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, zaczyna się licytacja poszczególnych programów, indywidualnych programów. Jesteśmy w miejscu 25 września – ten program się tam zaczął rodzić. Dzisiaj to, co zostało zrodzone, zaczynamy rozwalać i od nowa czeka nas 10 dni zjazdu. Zastanówmy się nad tym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Przepraszam, ja jeszcze raz w takim razie powracam do kwestii podstawowej. Komisja Programowa przedstawiła nam wniosek o zatwierdzenie rozdziałów III i IV. Czy będzie jeszcze jakiś sprzeciw przeciwko temu wnioskowi? Sektor 10, mikrofon nr 7.

MICHAŁ POWROŹNY

Proszę państwa, myśmy jedną rzecz… Michał Powroźny, Warmińsko-Mazurski. Myśmy jedną rzecz przegapili w tezie 9. Jest tam sformułowanie, które wyraźnie stwierdza, sekundę, już podaję: „włączenie – to jest na stronie 14, wiersz 8 i następne – włączenie do płac podstawowych dodatków za pracę niebezpieczną, szkodliwą dla zdrowia lub uciążliwą, tak aby dodatki te nie hamowały działań w kierunku poprawy warunków pracy”.

Taki mamy tekst zaproponowany przez Komisję Programową. Chodzi mi o tego typu sprawę, że dodatki za pracę niebezpieczną i szkodliwą dla zdrowia wypłacane są z funduszu płac. W tym układzie pracownik otrzymuje pensję obejmującą również pieniądze za tzw. szkodliwe, które powinny przysługiwać mu normalnie w ramach przeszeregowania. W związku z tym pracodawca nie jest zainteresowany poprawą warunków pracy i uważam – i takie myśmy negocjacje z Ministerstwem Przemysłu Chemicznego prowadzili, niestety nie przeszło nam to – że dodatki za szkodliwe i za pracę w warunkach niebezpiecznych dla zdrowia powinny być wypłacane z innego funduszu, który godziłby w pracodawcę, a nie w fundusz płac tego pracownika. W związku z tym proponowałbym takie zdanie dopisane, że: „wypłacanie dodatków za prace w warunkach niebezpiecznych i szkodliwych ze środków spoza funduszu płac”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę o zdanie Komisję Programową.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Mam dwa pytania tylko do pana. Po pierwsze: czy pan to zgłaszał? Po drugie: czy ma pan to ma sformułowane? Ale proszę odpowiedzieć tylko: tak lub nie. Serdecznie pana o to proszę.

MICHAŁ POWROŹNY

Proszę pana, mam to sformułowane na piśmie, a ponieważ dzisiaj dostaliśmy to rano, więc nie było możliwości.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Ja przypominam, że dzisiaj rozpoczęliśmy trzeci tydzień zjazdu. I proszę pana o przekazanie tego, co pan sformułuje, i przekażemy to jako zalecenie dla Komisji Krajowej. Proszę państwa o akceptację tej decyzji [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Nie musimy tego akceptować, ponieważ zgodnie z naszym ustaleniem do godz. 15.00 miały być zgłaszane poprawki. Proszę państwa, proszę o spokój. Musimy wrócić do kwestii, która została sformułowana wcześniej.

Bardzo proszę Komisję Programową.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy można? Po burzliwych konsultacjach tutaj, koło prezydium, chciałbym zaproponować państwu poprawkę w sprawie obowiązku tworzenia oddziałów lub stanowisk pracy chronionej dla kobiet. To jest strona 16, proszę państwa, teza 11. I tutaj po punktach – punkt nienumerowany raz, dwa, trzy, myślnik – jest sformułowanie: „niestosowania kar dyscyplinarnych itd.”, dopisalibyśmy: „wprowadzenia obowiązku tworzenia”, przepraszam, „obowiązku tworzenia”. Bo tam początek zdania brzmi: „a w szczególności doprowadzenia do” i tu byłoby od myślnika: „obowiązku tworzenia oddziałów lub stanowisk pracy chronionej dla kobiet w ciąży”. Powtórzę jeszcze raz: strona 16, po wierszu 9 od góry zdanie: „obowiązku tworzenia oddziałów lub stanowisk pracy chronionej dla kobiet w ciąży” [gwar]. Proszę państwa, tutaj przez 10 minut trwały konsultacje na ten temat. Prosiłem, aby wszystkie osoby zainteresowane podeszły i ustaliły tekst. Dostałem ustalony tekst, będę się go trzymał.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy musimy go przegłosować, czy Komisja Programowa traktuje to jako autopoprawkę?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Komisja wnosi to jako autopoprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. W związku z czym, że wpłynął wniosek formalny o natychmiastowe głosowanie rozdziału III i IV, przystępujemy do głosowania.

Kto z państwa jest za przyjęciem rozdziałów III i IV w brzmieniu proponowanym przez Komisję Programową, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu?

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów rozdziały III i IV zostały przyjęte [oklaski].

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Dziękuję państwu bardzo za cierpliwość [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja dziękuję bardzo za współpracę Komisji Programowej. Oddaję głos Komisji Mandatowo-Wyborczej. I jednocześnie swoim kolegom. Proszę państwa, rozdział V i następne będą jutro w porannej sesji.

[PROPOZYCJE WYJŚCIA Z IMPASU WYBORCZEGO

W REGIONACH GDAŃSK I MAZOWSZE]

[PD 1kzd_2t_087_19811006 – 24 minuty 39 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, jesteśmy przed V turą wyborów. Komisja Mandatowa jest naturalnie przygotowana do tego. Najpierw chciałam tylko państwu przedstawić wnioski, jakie napłynęły do Komisji Mandatowej. Wnioski te zgłosili delegaci, szukając wyjścia z impasu wyborczego, w jakim znalazły się regiony Gdańska i Mazowsza. Komisja Mandatowa nie jest w stanie zmienić ordynacji wyborczej, nie mamy do tego prawa. Państwo nas wybrali po to, żebyśmy przeprowadzili wybory zgodnie z uchwaloną ordynacją. Starałam się tylko zblokować zbliżone wnioski przedstawione mi przez delegatów, nie wprowadzając żadnych zmian.

Wszelkie propozycje rozwiązań mogą proponować tylko delegaci i ewentualnie możecie je państwo przegłosować. Chciałam jednak zaznaczyć, że zmiany wprowadzane w trakcie głosowania mogłyby być odebrane przez kandydatów, którzy odpadli wcześniej, jako naruszenie zasady równości szans. I jeszcze, zanim przystąpię do przedstawiania tych propozycji, przeczytam punkt 2 rozdziału V [regulaminu wyborów]: „W przypadku niezapełnienia miejsc mandatowych po III turze głosowania, zarządza się IV turę i dalszą, aż do momentu zapełnienia wszystkich wolnych miejsc mandatowych”. Taka jest ordynacja wyborcza, którą państwo uchwalili i której my się trzymamy do tej pory.

A teraz przedstawię wnioski, jakie zgłosili delegaci. Można je pogrupować w cztery takie no zbliżone do siebie propozycje. Pierwsza propozycja to – po V turze, która mogłaby się odbyć za chwilę, jeśli miejsca te nie zostaną obsadzone, pozostawić wakaty w regionach [oklaski]. I były tu takie propozycje: przesunąć wybory na dzień jutrzejszy, a w tym czasie kandydaci zorganizują sobie kampanię wyborczą. Zakończyć wybory na IV turze, wstrzymać mandaty aż do obsadzenia na II zjeździe. Zakończyć wybory po V turze i zostawić nieobsadzone mandaty do następnego zjazdu. I ostatni był: ordynacja wyborcza nie zabrania zapytać kandydata, czy nie zamierza zrezygnować z kandydowania wobec dwukrotnego nieprzejścia. Ponieważ jest sytuacja patowa i trzy kolejne tury nie zmieniają ilości kandydatów, zostawić wakaty. To odnośnie do tego pierwszego, ale to nie wszystko.

Druga seria wniosków dotyczyła ponowienia prawyborów w regionach. I tu były dwa zasadnicze: po V turze oddać głos regionom, których to dotyczy, aby mogły zaproponować nowych kandydatów, i następny wniosek: po VI turze nierozstrzygniętych wyborów powtórzyć prawybory w regionach.

Trzecia seria propozycji to była propozycja, którą można by nazwać nową prezentacją i wybrami w VI turze. I były tu takie propozycje: ponowić prezentację, dać 5 minut na prezentację i 5 minut na pytania, dać 3 minuty na prezentację, ale bez pytań, i prezentacje 5 minut łącznie z pytaniami. I ostatnia propozycja to taka, że w VI [turze] zmienić ten ostatni punkt w ordynacji wyborczej i ustalić, że w VI turze decyduje zwykła większość głosów.

Proszę mi nie mówić ani tak, ani nie, ponieważ ja tylko czytam to, co państwo zgłosili, a jeśli coś państwo będą głosować, to naturalnie przeprowadzi to prezydium. Ja tylko byłam zobowiązana przedstawić państwa propozycje. Dziękuję.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Proszę państwa, sytuację mamy następującą: niezależnie od tego, co państwo zadecydujecie dalej, odbędzie się V tura, zgodnie z istniejącą ordynacją wyborczą. Pozostaje nam do rozstrzygnięcia problem następujący: po pierwsze, czy zmieniamy ordynację wyborczą, czy też nie. Jeżeli ją zmieniamy, to słyszeli państwo cztery podstawowe grupy propozycji dotyczące zmiany.

Ja chciałbym postawić wniosek formalny w imieniu Komisji Mandatowo-Wyborczej o zmianę ordynacji wyborczej. Przedtem dopuszczam głos sprzeciwu. Głos wypowiadający się przeciwnie. Proszę mikrofon nr 5.

LECH SOBIESZEK

Sobieszek Lech, Gdańsk. Proszę państwa, zmiana ordynacji w czasie wyborów – uważam za przestępstwo! [oklaski]. Proponuję w zamian – faktycznie ordynacja nie jest doskonała i powinna zawierać jeszcze, że w razie, powiedzmy, trzech następnych tur głosowania nie ma. Kończy się wybory, a powtarza się wyborami uzupełniającymi poprzez zgłoszenie z regionu następnych kandydatur. To jest to samo, przepraszam, to jest to samo, gdybyśmy zostawili wakaty wolne, a za rok wybrali. Po co, kiedy możemy zostawić wakaty wolne. Jesteśmy, wybierzemy propozycje z regionów.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Po tym głosie przeciwnym wnioskowi poddaję wniosek pod głosowanie. Kto jest za tym, żeby zmienić ordynację wyborczą w punkcie 2 rozdziału X?

[Brak fragmentu nagrania]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

[Brak fragmentu nagrania]

Jeśli po V turze zostawimy wakaty, to również nie będzie zgodne z ordynacją, bo tego w ordynacji nie ma, proszę państwa.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Bardzo panią przepraszam, powtarzam wniosek: kto jest za tym, żeby w punkcie 2 rozdziału X, który brzmi obecnie w ten sposób... [huk na sali, krzyki – potem gromki śmiech, oklaski, w prezydium łamie się krzesło].

Czy mogę już prosić o ciszę? Zgodnie z propozycją Komisji Uchwał i Wniosków poddaję pod głosowanie zmianę punktu 2 rozdziału X obecnej ordynacji wyborczej, który brzmi „w przypadku niezapełnienia miejsc mandatowych po III turze głosowania, zarządza się IV turę i dalsze, aż do momentu zapełnienia wszystkich wolnych miejsc mandatowych”. Kto jest za wprowadzeniem zmiany w tym punkcie rozdziału X ordynacji wyborczej? Dziękuję. Kto jest przeciwny zmianom w ordynacji? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowana większość delegatów jest przeciw zmianom ordynacji [oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Komisja Mandatowo-Wyborcza ma głos.

[V TURA WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_087_19811006 – 34 minuty 53 sekundy]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Wobec tego przystępujemy do V tury głosowania, z tego wynikałoby.

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Prosimy państwa o opuszczenie sali. Wejście na salę tylko z mandatami.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę zrobić to, proszę państwa, jak najszybciej. Idziemy normalnym trybem ordynacji, tak jak zwykle.

Jednocześnie informuję delegatów, że po zagłosowaniu pozostajemy w sali, nie będziemy wychodzić z sali, ponieważ będzie wyprowadzenie sztandaru i odśpiewanie hymnu. Dlatego po zagłosowaniu, po oddaniu głosu do urny pozostajemy na sali, na swoich miejscach.

W tej chwili rozpoczynamy, oddaję głos Komisji Mandatowej, proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę o rozpoczęcie wydawania kart wyborczych.

[Brak fragmentu nagrania]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Uwaga, służba porządkowa przy drzwiach. Proszę nie wypuszczać delegatów z sali.

W sprawie zakończenia zjazdu „Solidarności” informacja szefa Biura Organizacyjnego. Ja mogę bardzo prosto powiedzieć, kiedy to się skończy. Zjazd skończy się w nocy ze środy na czwartek. Po tym terminie nie ma noclegów, nie ma jedzenia, nie ma sali, mrożą taflę i rozpoczynają się tu mecze hokejowe [śmiech, oklaski].

KRZYSZTOF MIKOŁAJCZYK – prowadzący obrady

Kto jeszcze nie oddał głosów? Więc chwilę jeszcze poczekamy, bardzo proszę o oddanie kartek.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Czy wszyscy oddali swoje głosy do urn?

Komisja Skrutacyjna stawia do państwa jako delegatów następujący wniosek pod głosowanie: Komisja Skrutacyjna prosi o zrozumienie i jednocześnie o zgodę delegatów, aby głosy zostały policzone jutro rano [oklaski].

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, ponieważ padł wniosek formalny, a zatem pytam salę, kto jest za tym, zapytuję, kto z państwa jest za tym, by głosy policzyć w dniu jutrzejszym? Przepraszam bardzo, popełniłem nieformalność. Czy jest głos przeciwny wnioskowi złożonemu? Piątka, proszę.

NARCYZ ŚWINARSKI

Świnarski Narcyz. Wydaje mi się, że dużo czasu poświęciliśmy już na tej sali i nie możemy sobie pozwolić na dalsze zwlekanie. Inna sprawa, że każdy, kto się godził na to, żeby być w Komisji Skrutacyjnej, brał na siebie taką odpowiedzialność i musiał się z tym liczyć. Dziękuję bardzo.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Ci godzący się nie przewidywali, że będą musieli trzy noce nie spać.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

A zatem, proszę państwa, poddaję pod głosowanie. Kto jest za wnioskiem formalnym, za tym, żeby odłożyć do jutra liczenie głosów? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny temu wnioskowi? Dziękuję bardzo Kto się wstrzymał od głosu?

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów zgodziło się, żeby głosy liczyć jutro i komisja niech wypocznie [oklaski].

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Dziękuję uprzejmie w imieniu Komisji Skrutacyjnej delegatom. Czy ktoś jeszcze nie oddał swego głosu do urn? Chciałabym dla wyjaśnienia tym państwu, którzy mówią o nieformalności: głosy zostaną zabezpieczone i zamknięte w kasie pancernej, a klucz będę miała ja [Oo! śmiech całej sali]. Dwa klucze ja mam.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – prowadzący obrady

Proszę nie protestować, ja sądzę, że...

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, proszę Komisję Skrutacyjną o zamknięcie urn, podejście do stołu, przy którym pracujemy.

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandar MKS w Gdańsku wyprowadzić. Do hymnu [delegaci śpiewają hymn narodowy].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_087_19811006]

KONIEC JEDENASTEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 6 PAŹDZIERNIKA 1981 R.

[1] Henryk Lenarciak (1933–2006) – 1952–1989 ślusarz w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, w sierpniu 1980 r. uczestnik strajku w SG – szef kasy strajkowej, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, 1980–1981 przewodniczący Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Poległych Stoczniowców.

[2] Roman Grzegorz Cichulski (ur. 1943) – lekarz w ZOZ w Przeworsku, od 1980 r. członek Komitetu Założycielskiego, następnie przewodniczący KZ w ZOZ w Przeworsku, od 1981 r. członek Zarządu Międzyzakładowej Komisji Związkowej w Jarosławiu, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do Kanady.

[3] Zbigniew Lis (ur. 1948) – 1962–1983 pracownik Stoczni Gdańskiej, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, członek ochrony MKS i delegacji rządowej, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego i KZ w SG, w 1980 r. oddelegowany do pracy w MKZ w Gdańsku, w 1981 r. członek Prezydium ZR Gdańskiego, członek KK, przewodniczący Krajowej Sekcji Przemysłu Okrętowego, 1981–1982 internowany.

[4] Jerzy Marcin Przybylski (ur. 1952) – ekonomista, pracownik Pomorskich Zakładów Urządzeń Okrętowych „Warna” w Grudziądzu, w sierpniu 1980 r. członek Zakładowego Komitetu Strajkowego, przewodniczący Komitetu Założycielskiego i KZ NSZZ „Solidarność” w PZUO „Warna” w Grudziądzu, współprzewodniczący MKZ w Grudziądzu, 1980–1981 przewodniczący MKZ w Grudziądzu, w 1981 r. wiceprzewodniczący ZR Toruń, 1981–1982 internowany.

[5] Jan Ilczuk (1932–1995) – lekarz w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Białej Podlaskiej, działacz Komisji ds. Koordynacji Służby Zdrowia NSZZ „Solidarność” Region „Mazowsze”.

[6] Teresa Elżbieta Bogucka (ur. 1938) – lekarz pediatra, kierownik Poradni Medycyny Szkolnej w Lubaniu Śląskim, członek Prezydium Sekcji Branżowych Służby Zdrowia w Regionie Jelenia Góra.

Dwunasty dzień obrad

II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

7 października 1981 r.

Początek dwunastego dnia obrad II tury I KZD

– 7 października 1981 r.

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_088_19811007]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

[Nim] rozpoczniemy, pragnę odczytać uchwałę Krajowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości.

„Do Delegatów na I Krajowy Zjazd NSZZ »Solidarność« w Gdańsku. My, pracownicy resortu sprawiedliwości, w tym ponad 1000 sędziów, zrzeszeni w »Solidarności«, a reprezentowani przez Krajową Komisję Koordynacyjną, zwracamy się do delegatów na zjazd, a przez nich do całego związku o poparcie naszej walki o pełną niezawisłość sądów, bez której nie ma i nie będzie sprawiedliwości i praworządności.

Dla osiągnięcia gwarancji właściwego doboru sędziów i umożliwienia im swobodnego orzekania, zgodnego z sumieniem i przepisami prawa, nieprzerwanie od roku zabiegamy o zawarcie odpowiedniego porozumienia z ministrem sprawiedliwości. Porozumienie to byłoby podstawą do zmian ustawowych chroniących sędziów od nacisków z zewnątrz i zabezpieczających przed wprowadzeniem do odpowiedzialnej służby społeczeństwu ludzi pozbawionych niezbędnych walorów moralnych i zawodowych.

Nasze starania, mimo poparcia wielu dużych zakładów pracy, MKZ-ów i KKP, a także zmiany na stanowisku ministra sprawiedliwości, dotychczas nie przyniosły rezultatów. W sprawie tej musi zatem zabrać głos całe społeczeństwo.

Bez niezawisłych sądów nie na wiele się zdadzą zmiany w obowiązującym ustawodawstwie karnym i innych ustawach oraz rozszerzenie nadzoru sądowego nad decyzjami władz administracyjnych, w tym również dotyczących cenzury. Bez niezawisłych sądów nikt nie będzie mógł się czuć bezpiecznym. Żeby to udowodnić, nie musimy sięgać do okresu stalinowskiego. Wiele procesów z roku 1976 i z lat następnych wszyscy dobrze pamiętamy.

Dlatego zwracamy się do delegatów o uchwalenie w całej rozciągłości tej części programu związku, która dotyczy niezbędnych gwarancji niezawisłości sądownictwa, a w szczególności: nieusuwalności sędziów w innym trybie niż dyscyplinarny, zniesienia powoływania sędziów Sądu Najwyższego na okres kadencji, wprowadzenia pełnego samorządu sędziowskiego, który miałby decydujący wpływ na wybór prezesów, i obsadzania wszystkich stanowisk sędziowskich ludźmi głębokiej wiedzy prawniczej oraz o najwyższych walorach moralnych.

Proponujemy jednocześnie podjęcie następującej uchwały:

»I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ ‘Solidarność’ w Gdańsku, wyrażając przekonanie o niemożności naprawy Rzeczypospolitej bez zagwarantowania niezawisłego sądownictwa, uchwala:

1. Zwrócić się do wszystkich organizacji zakładowych o szerokie rozpropagowanie tych tez programu związku, które dotyczą gwarancji niezawisłości sędziowskiej i zmian niezbędnych dla uzyskania sądownictwa w pełni samorządnego, niezależnego od władz politycznych i administracji państwowej.

2. Zobowiązać władze związku, a w szczególności Komisję Krajową, do opracowania materiałów prezentujących całemu społeczeństwu historię sądownictwa w okresie powojennym oraz jego rolę zarówno pozytywną, jak i negatywną w walce o prawa człowieka i poszanowanie praw całego społeczeństwa.

3. Zobowiązać KK do szczególnej aktywności w negocjowaniu zmian ustawowych zawartych w programie związku, a zabezpieczających niezawisłość sądów. Zobowiązać wszystkich członków związku do poparcia jej działań, z akcją protestacyjną włącznie. Za KKK NSZZ »Solidarność« Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości przewodnicząca komisji Barbara Kuklińska” [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Za chwilę rozpoczynamy obrady. Chciałem poinformować państwa, że w dniu dzisiejszym przy wprowadzaniu sztandarów wezmą udział dwa poczty: poczet sztandarowy Huty Warszawa oraz, jak zwykle, poczet sztandarowy MKS w Gdańsku.

Proszę o powstanie z miejsc. Sztandary wprowadzić. Do hymnu [sala śpiewa hymn narodowy].

Dzień dobry państwu w dwunastym dniu II tury obrad. Dzisiaj przed nami zatwierdzenie dalszych czterech rozdziałów uchwały programowej. To najważniejszy punkt programu. Następnie mamy jeszcze kilka uchwał o mniejszym znaczeniu, które wprowadzi Komisja Uchwał i Wniosków oraz Komisja Programowa. Następnie Komisja Uchwał i Wniosków powinna zaproponować tryb postępowania przy realizacji punktu „Wolne wnioski”.

Pomiędzy poszczególnymi punktami programu oddamy głos Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych, która ogłosi wyniki kolejnej tury wyborów, oraz Komisji Mandatowo-Wyborczej, która przeprowadzi ewentualne kolejne tury wyborów. Rozpoczynamy od Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych.

Proszę bardzo.

[WYNIKI V TURY WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_088_19811007 – 10 minut 33 sekundy]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Można? Dzień dobry państwu, Gdańsk 7 października [19]81 r. Protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych z V tury głosowania do Komisji Krajowej.

Oddano 717 głosów w Regionie Gdańskim, głosów ważnych 710. Kandydaci uzyskali następujące ilości głosów: Kaczyński Lech – 304 głosy, Lis Bogdan – 349 głosów. Żaden z kandydatów nie otrzymał wymaganej większości. Kolejna tura w Gdańsku.

Region Mazowsze: oddano głosów ważnych 711. Kandydaci uzyskali: Bugaj Ryszard – 225 głosów, Jaworski – 347 [374] głosów, Romaszewski – 360 głosów [oklaski], Świtalski – 291. Wymaganą większość i mandat członków KK uzyskali: Jaworski i Romaszewski [oklaski].

Przepraszam, ja przy Jaworskim przeczytałam 347, jest 374. Przepraszam. W związku z tym wybory w Regionie Mazowsze do KK zostały zakończone, do następnej tury, VI, pozostaje Region Gdańsk. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo koleżance przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej.

Proszę państwa, rozumiem, że ogłoszenie wyników zawsze wywołuje pewne wzburzenie, ale w chwili obecnej przystępujemy znowu do najważniejszej rzeczy w chwili obecnej, to znaczy do uchwalania naszej uchwały programowej. Bardzo bym prosił, aby wszyscy przygotowali sobie teksty.

Przypominam, że w dniu wczorajszym przyjęliśmy rozdziały I, II, III i IV, a w związku z czym dzisiaj Komisja Programowa rozpoczyna referowanie od rozdziału V, strona 16. Bardzo proszę przedstawiciela Komisji Programowej o zreferowanie najważniejszych kontrowersji w tym rozdziale. Kolega Michał Gerwel będzie osobą, która referuje z ramienia Komisji Programowej.

[DYSKUSJA I GŁOSOWANIE NAD ROZDZIAŁEM V

UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_088_19811007 – 13 minut 54 sekundy]

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Proszę państwa…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja bardzo proszę o spokój na sali.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

…chcę przejść do tezy 12, co do której w punkcie 3 istnieje propozycja zmiany zapisu, z tym że jest to propozycja odrzucona przez Komisję Programową. Ja państwu ten wariant poddaję pod rozwagę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam na chwileczkę. Bardzo bym prosił kolegów od aparatury nagłaśniającej, żeby wyregulować głos, aby był dla wszystkich dobrze słyszany.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Teza 3, właściwie punkt 3 tezy 12 mówiącej o polityce społecznej, o społecznej inicjatywie.

W naszym brzmieniu, które państwo też przed sobą macie, istnieje taka propozycja, żeby wykreślić wszystko po słowach: „samorządu terytorialnego” i wpisać tekst następujący. Tak, strona 17, po słowach „samorządu terytorialnego” jest propozycja, żeby wpisać tekst, który brzmi: „organizując samopomoc, kontrolując rozdział zaopatrzenia i rejestrując społeczne potrzeby, członkowie związku winni się wykazywać szczególną inicjatywą w tym zakresie”.

Nasza propozycja jest taka, aby utrzymać punkt 3 w brzmieniu dotychczasowym. To znaczy…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam. Czy państwo zapisali tę poprawkę?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Czy powtórzyć jeszcze raz?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o powtórzenie wolno i wyraźnie.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Tak. Dobrze. Po słowach „samorządu terytorialnego” jest propozycja, żeby wpisać: „organizując samopomoc, kontrolując rozdział zaopatrzenia i rejestrując społeczne potrzeby, członkowie związku winni się wykazywać szczególną inicjatywą w tym zakresie”.

Nasza propozycja jest taka, aby utrzymać ten punkt w jego dotychczasowym brzmieniu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto zgłaszał poprawkę? Kto jest autorem poprawki?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Autorem tego jest pan Krzysztof Dowgiałło, mandat 01008.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W takim razie dopuszczam autora poprawki do głosu. Jest to mikrofon nr 1.

KRZYSZTOF DOWGIAŁŁO

Proszę państwa, sprawa dotyczy rzeczy bardzo poważnej, mianowicie tych form samorządu, które obok samorządu pracowniczego mogłyby się przyczynić do dalszej samoorganizacji społeczeństwa, tak jak ja już raz to mówiłem. I zadaniem tych form samorządu, np. samorządu mieszkańców, byłaby w szczególności samopomoc i rejestracja potrzeb społecznych, szczególnie w okresie nadchodzącej zimy. Ta sprawa ma również znaczenie jako pewnego rodzaju szkoła społeczna przed udziałem w samorządzie terytorialnym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, to był głos autora. Mogę dopuścić jeden głos przeciw poprawce. Mikrofon nr 1 proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proponuję, ażeby w momencie, kiedy jest wnoszona tylko jakaś poprawka, przegłosować, czy w ogóle będziemy tekst poprawiać, czy też nie. Bo dyktujemy coś, co może w ogóle nie przejść.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale, wie pan, żebyśmy mogli wiedzieć, nad czym głosujemy, ponieważ zdania są czasami dosyć długie, musimy to po prostu zapisać.

Ja rozumiałem, że miał być to głos przeciwny. Ponieważ nie widzę, w związku z czym wnoszę… W tej chwili rozumiem, że kolega mógłby sformułować wniosek.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Wnoszę o przegłosowanie tekstu tego punktu w tej wersji proponowanej przez Komisję Programową.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że w tej chwili będziemy głosowali nad wnioskiem o utrzymanie tekstu sformułowanego w projekcie uchwały. Kto z państwa jest za tak sformułowanym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest za poprawką? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby pozostał tekst, jaki przedstawiła nam Komisja Programowa.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Przechodzimy do dalszej części.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Dziękuję państwu. Do tezy 13 punkt 2 na stronie 17 proponujemy wpisać po słowach: „w niepełnym wymiarze czasu dla matek” – „i kobiet w ciąży”. Jest to poprawka naszej komisji. Punkt 2, teza 13, jest to autopoprawka. Następnie w punkcie 3, czyli „i kobiet w ciąży”. Punkt 2.

Punkt 3 – również wprowadzamy autopoprawkę w brzmieniu. Punkt 3 zaczynać się będzie od słów: „egzekwowanie obowiązku przenoszenia kobiet ciężarnych na stanowiska pracy chronionej”. I tutaj też proponujemy dopisanie słów: „oraz możliwości otrzymania urlopu macierzyńskiego od 7. miesiąca ciąży”.

Następnie na stronie 18 w tej samej tezie, również punkt 2, proponujemy w tekście „na okres do 3 lat” wpisać: „na okres przynajmniej 3 lat”. Tak. „Przyznawanie zasiłku macierzyńskiego i wychowawczego wszystkim matkom, nie tylko pracującym, na okres przynajmniej do 3 lat”.

Następne uwagi do tezy…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam na chwileczkę. Ja chciałem się zapytać, czy wnioskodawcy, których poprawki zostały wniesione przez Komisję Programową w formie autopoprawek do tezy 13, czują się usatysfakcjonowani tymi autopoprawkami, czy nie.

Przepraszam, mikrofon nr 3. Kolega wnosił poprawkę, tak? Proszę.

KRZYSZTOF RAJPERT

Proszę państwa, ja wnosiłem w tym punkcie poprawkę w ten sposób, żeby kobieta w ciąży otrzymywała urlop od chwili rozpoznania ciąży, a więc okres całej ciąży powinien być urlopem macierzyńskim [gwar] z uwagi na to, że okres ciąży jest tym okresem narażenia kobiety na szereg powikłań.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Ponieważ jest poprawka, którą musielibyśmy wprowadzać do tekstu, dopuszczam głos przeciw temu, co powiedział kolega z mikrofonu nr 3. Ósemka, proszę.

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Kamiński Grzegorz, 0201, Pomorze Zachodnie, stoję w nietypowym sektorze. Jestem członkiem właśnie zespołu ds. rodziny; myśmy rozpatrywali tę poprawkę. Niemożliwe jest izolowanie kobiety w ciąży od chwili rozpoznania od otoczenia. Przecież istnieją koleżanki, istnieją współpracownice i po to powołujemy stanowiska pracy chronionej, żeby ta kobieta nie była izolowana. Z tym że mam jeszcze jeden wniosek do uchwały.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To chwileczkę, momencik. W związku z czym kolega przy mikrofonie nr 3, tylko jeszcze proszę o podanie nazwiska.

KRZYSZTOF RAJPERT

Krzysztof Rajpert, Region Śląsk Dąbrowski. Ja jeszcze raz może postaram się umotywować swój wniosek [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję, już go kolega zgłosił.

Proszę państwa, kto z państwa jest za wprowadzeniem do tekstu poprawki zgłoszonej przez kolegę Rajgera [Rajperta], proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję [delegaci odrzucają poprawkę].

Proszę państwa, czy kolega przy mikrofonie nr 11… Przepraszam, to jest przy sektorze nr 14, zgłaszał wcześniej jakąś poprawkę?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Halo, tak, zdziwiony jestem, ponieważ nie było uzgodnione, że w tezie 10 punkt 6…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale przepraszam, teza 10 znajduje się w rozdziale, który myśmy zatwierdzili w dniu wczorajszym. Przepraszam kolegę najmocniej. Proszę bardzo, mikrofon nr 4.

ANDRZEJ ZARACH

Proszę państwa, Andrzej Zarach, Dolny Śląsk, mandat 090. Chciałem zwrócić uwagę, że to, co się proponuje w tezie 13, to mi się bardzo podoba, tylko że to jest niespójne z intencjami, które już zostały przegłosowane. Związek mianowicie wnioskuje, żeby kobiety niepracujące miały takie same prawa jak kobiety pracujące. I mnie się to bardzo podoba, jeśli chodzi o urlopy macierzyńskie. Ale tutaj sala dała wyraz innemu stanowisku przy okazji zasiłków statutowych, kiedy to przegłosowała, że w przypadku rodzin, gdzie matka nie pracuje, np. rodzina wielodzietna, albo matka jest studentką, zasiłek statutowy na dziecko wyniesie 2 tys., natomiast w pozostałych przypadkach, gdzie oboje pracują, wyniesie 4 tys. Chciałbym do zjazdu zaapelować, żeby zrozumiał, że nie sprzedaje się…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja bardzo proszę o konkretny wniosek, kolego.

ANDRZEJ ZARACH

Konkretny wniosek, trudno mi powiedzieć, może zaraz, proszę mnie nie wybijać z rytmu [delegaci podnoszą mandaty]. Zaraz, proszę nie machać, bo chcę wytłumaczyć. Bo konkretny wniosek sprowadza się do powrotu do sprawy przegłosowanych już zasiłków statutowych. Ja widzę sprzeczność między tak sprezentowaną tezą 13 a przegłosowaną już – można odwrócić – uchwałą o zasiłkach statutowych dla urodzonych dzieci.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję koledze. Czy kolega przy mikrofonie nr 8 do tezy w rozdziale V jakąś ma poprawkę?

GRZEGORZ KAMIŃSKI

To znaczy ja mam tutaj pomyłkowo, bo w tym pierwszym projekcie to była teza inna. Tu jest teza 12.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Chodzi o to, że wypadł rozdział VI, który mówił, może przytoczę cały: „Ustaleniu głównych kierunków polityki społecznej związku i wymianie doświadczeń między różnymi środowiskami związkowymi powinna służyć stała komisja ds. polityki społecznej przy KKP, skupiająca delegatów na zjazd krajowy i funkcjonująca jako pozastatutowy organ doradczy”.

Proszę państwa, mamy przykład na tej sali, jak polityka rodzinna wzbudza potężne kontrowersje. Obawiamy się, właśnie jako osoby zaangażowane w tym, że KK chwilami będzie zapominać. Mało tego, do tej pory nie jest rozwiązany problem minimum socjalnego, bo to jest dość płynne, i stoimy na stanowisku, że powołanie takiego zespołu pomogłoby na pewno.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Oddaję głos w tej kwestii Komisji Programowej.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Otóż szereg ustaleń precyzujących, w jaki sposób związek będzie realizował określone w programie zadania, przeniesiono do zaleceń dla KK. Kiedy dokonaliśmy podliczenia, ile wnioskodawcy proponują rad, komisji i zespołów, to okazało się, że w końcu nie starczyłoby członków KK, żeby po jednym nawet niemal do takiej komisji skierować. Uznaliśmy zatem, że w ważnych sprawach Komisja Programowa zaleca KK rozważenie powołania takich to a takich komisji i takich to a takich rad. Ta, o której pan mówi, znajduje się w zaleceniach.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję, rozumiem.

Chciałem się zapytać, czy kolegę to satysfakcjonuje?

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Nie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym kolega rozumiem formułuje poprawkę, aby powołać komisję… Czy może to kolega doprecyzuje.

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Chodzi o powołanie pozastatutowego zespołu doradczego ds. polityki społecznej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

I ma być to zapisane w programie.

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Tak, po prostu punkt 6, który wypadł.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Jeszcze może się kolega przedstawi.

GRZEGORZ KAMIŃSKI

Kamiński Grzegorz, Pomorze Zachodnie, 02010.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy ktoś z państwa chce się wypowiedzieć przeciw poprawce, poprawce zgłoszonej przez kolegę Kamińskiego? Poza wypowiedzią Komisji Programowej. Nie widzę. W związku z… Dwunastka, proszę.

ANDRZEJ MAZUR

Andrzej Mazur, Region Kujawy. Wydaje się, że jeśli ta pozycja została przeniesiona do zaleceń dla KK, nie ma sensu jej po prostu wtykać do programu. Fakt będzie faktem, obojętnie czy będzie w programie, czy będzie poza programem.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

W związku z czym poddaję poprawkę kolegi Kamińskiego pod głosowanie. Kto państwa jest za poprawką wniesioną przez kolegę Kamińskiego, proszę o podniesienie mandatu do góry? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję i dziękuję koledze Kamińskiemu.

Komisja Skrutacyjna myślę, że nie ma jakichś żadnych wątpliwości.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów zdecydowano – wniosek oddalono.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Sektor nr 7. Mikrofon nr 7 proszę. Mikrofon nr 7 proszę włączyć. To proszę przejść do mikrofonu z przodu. Mikrofon nr 9 poproszę.

JERZY BARTMIŃSKI

Bartmiński, mandat 31002. Zabieram głos w sprawie tezy nr 13. Hasło „Solidarność rodzin” w wierszach 5, 6, 7 od dołu objaśnione w sposób, który nie mogę zaakceptować. Jestem jednym z inicjatorów ruchu „Solidarność rodzin”. Zgłaszałem tę poprawkę, Komisja nie przyjęła. To sformułowanie, które jest w tej chwili, zniekształca naszą ideę, ponieważ nie jest to pomoc o charakterze charytatywnym. Jest to samopomoc, to znaczy partnerskie współdziałanie małżeństw mających dzieci, zwłaszcza małżeństw młodych, a nie… Nie jest to akcja nastawiona na pomoc tylko dla alkoholików.

Proponowałem poprawkę, której komisja nie przyjęła. Prosiłbym, żeby ją przegłosować. Jeśliby nie było możliwe przyjęcie tej poprawki, widziałbym drugą możliwość, którą też zgłaszam w tej chwili – skreślenie tego fragmentu, który jest w nawiasie w ogóle, po to, żeby nie dezinformować.

Więc proszę o przegłosowanie pierwszej poprawki, którą zgłosiłem. W drugiej kolejności ewentualnie wykreślenie tego fragmentu, który jest, który nie odpowiada idei solidarności rodzin.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zdanie Komisję Programową.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa wyraża zgodę na wykreślenie zawartości nawiasu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy kolega może się zgodzić z tym?

JERZY BARTMIŃSKI

Tak, mogę się z tym zgodzić. Zasady idei solidarności rodzin wyłożyliśmy osobno w dokumencie, który delegaci dostali.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy Komisja Programowa traktuje to jako autopoprawkę?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Tak, w tej sytuacji tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To w związku z czym po „solidarności rodzin”…

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

To jest punkt 4 na stronie 17 tezy 13. Po słowach: „Związek będzie popierać lokalne inicjatywy samopomocy i samoobrony rodzin, np. ruch solidarności rodzin” wykreślić cały nawias.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Proszę dalej.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Następna poprawka na stronie 18, też w tej samej tezie, punkt 3. Proponujemy, aby wpisać, znaczy do słów: „rozbudowy przedszkoli i zmian formy opieki nad dziećmi w żłobkach”, żeby wpisać tekst: „należy tworzyć ogrody korczakowskie”.

Jeszcze raz, punkt 3 brzmiałby: „rozbudowy przedszkoli i zmiany form opieki nad dziećmi w żłobkach i należy tworzyć ogrody korczakowskie”.

Jeśli można, proszę koleżankę, która wniosła tą poprawkę, o uzasadnienie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, kto jest autorem poprawki może… Proszę bardzo, mikrofon nr 8.

EWA PRZYBYSZEWSKA

Ogrody korczakowskie mają za zadanie pomóc dzieciom, szczególnie w okresie wieku przedszkolnego, w jakiejkolwiek pracy nad nimi. Mamy tak duży brak miejsc w przedszkolach, że w tej chwili, gdybyśmy chcieli dać prawidłowe warunki tym dzieciom, musielibyśmy stworzyć 200 proc., a może ponad 200 proc. istniejących już przedszkoli. To jest oczywiście rzecz absolutnie niemożliwa w najbliższym czasie. Natomiast wielokrotnie i to bardzo wielokrotnie tańsze są budowy ogrodów, w których mogą być wykorzystane obecne tzw. ogródki jordanowskie, w których można zaprowadzić opiekę typu przedszkolnego na otwartej przestrzeni, budując jedynie wiaty dla zabezpieczenia przed deszczem, opadami i innymi i maleńkie, dosłownie maleńkie jakieś stacje socjalne, gdzie dziecko mogłoby zjeść swoje śniadanie, które ze sobą przyniesie. Te ogrody mają być pomocą matkom, które mogą ewentualnie w tym, co już postulowaliśmy, pracować w skróconym wymiarze czasu i na 4 godziny dziennie oddać dziecko pod opiekę i w tym czasie pójść do pracy. To prawdopodobnie zabrałoby połowę dzieci przedszkolnych. Z tego, co wiem, matki chciałyby mieć takie ogrody.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Dopuszczam…

EWA PRZYBYSZEWSKA

Zimą te dzieci, też odpowiednio ubrane, przez kilka godzin dziennie muszą przebywać na dworze. To, że nie są, to jest właśnie to, do czego dochodzimy, że są wiotkie, słabe, nie są chude, są grube, ale wiotkie i słabe.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W takim razie dopuszczam, zgodnie z regulaminem, jeden głos przeciw. Czy mikrofon nr 1 to jest głos przeciw? Proszę bardzo.

KRYSTYNA RUCHNIEWICZ

Krystyna Ruchniewicz, Gdańsk. Proszę państwa, jestem przeciwna załatwianiu połowicznie spraw. Walczmy o przedszkola, o opiekę z prawdziwego zdarzenia.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Ja jeszcze bym prosił o podanie nazwiska koleżanki przy mikrofonie nr 8.

EWA PRZYBYSZEWSKA

Przybyszewska, Kujawy, 12005.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

W związku z czym, proszę państwa, że wysłuchaliście państwo argumentów za i przeciw, poddaję…

EWA PRZYBYSZEWSKA

A czy mogę skorzystać z prawa repliki? [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę panią, w tej chwili głosujemy nad poprawką.

Kto z państwa jest za wniesieniem poprawki zgłoszonej przez koleżankę Przybyszewską, proszę o podniesienie mandatu do góry. Kto z państwa jest za poprawką, którą zgłosiła koleżanka Przybyszewska? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za wpisaniem tej poprawki [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Czy państwu podyktować to jeszcze raz, czy macie państwo już wpisane?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja jeszcze raz proszę o poprawienie nagłośnienia na sali, ponieważ bardzo źle słychać i wielu delegatów mi to sygnalizuje.

Proszę bardzo, kontynuujemy.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Proszę… Proszę państwa…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, kolega Gerwel.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Ponieważ zgłosił się jeszcze jeden autor proponowanej do tej tezy poprawki, proszę o udzielenie mu głosu. Mikrofon nr 9.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja odnośnie do poprawki, teza 13 punkt 3. Tam brzmi: „Przenoszenie kobiet ciężarnych na stanowiska pracy chronionej oraz możliwości otrzymania urlopu macierzyńskiego od 7. miesiąca ciąży”. Ja rozumiem – miesiąca kalendarzowego. Chcę państwu powiedzieć taką rzecz, że urlopy macierzyńskie są skodyfikowane i trwają 112 dni dla kobiety, która pierwszy raz urodziła, 126 dla kobiety, która urodziła więcej niż raz, i 186 dla kobiety, która urodziła bliźniaki. Jeżeli pozostanie tak, jak jest, to rząd bardzo chętnie się zgodzi na to, tylko po porodzie zabierze tej matce 60 dni.

Dlatego jest tam klauzula, że kobieta np. może wziąć 28 dni przed terminem porodu urlop macierzyński i jest zaznaczenie – jednak nie mniej niż 98 dni po porodzie. Jest zawsze dla matki bardziej potrzebny urlop macierzyński po porodzie, żeby wszystko się wygoiło i wróciło do stanu prawidłowego plus opieka nad dzieckiem w pierwszych miesiącach, niż te 2 miesiące wcześniej.

Ja jestem za tą poprawką, z tym że wnoszę, żeby dopisać po tych słowach: „od 7. miesiąca ciąży” – „jednak nie mniej niż 98 dni od chwili porodu”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, Komisja Programowa.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Przyjmujemy tę poprawkę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To proszę sformułować i wpiszemy ją.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Więc punkt ten by brzmiał tak: „Egzekwowanie obowiązku przenoszenia kobiet ciężarnych na stanowiska pracy chronionej oraz możliwości otrzymania urlopu macierzyńskiego od 7. miesiąca ciąży, jednak nie mniej niż 98 dni od chwili porodu”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa, są…

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

To było wszystko do tezy 13.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy do tezy 13 są jeszcze jakieś uzupełnienia? Ale ja się pytam tylko tych autorów, którzy wcześniej zgłosili do Komisji Programowej. Mikrofon nr 8.

JACEK TWORKOWSKI

Jacek Tworkowski, Region Piotrków Trybunalski, zespół „Polityka społeczna, polityka rodzinna”.

Proszę państwa, nie została uwzględniona poprawka, która mówi o tym, aby również w przedszkolach zmienić w pewnym sensie organizację. I dlatego proponuję małą drobną poprawkę do punktu 3 w tezie 13, ale do punktu 3 tej drugiej części, że związek domagać się będzie rozbudowy przedszkoli, zmiany form opieki nad dziećmi w żłobkach. I proponuję dodać słowo: „i przedszkolach”. I to nam załatwia całą sprawę.

Natomiast jeszcze w punkcie 1, w ostatnim zdaniu tego punktu jest mowa o tym, że „stopniowo zasiłki rodzinne podnosić należy do poziomu minimum kosztów utrzymania dziecka”. Proponowaliśmy i obstajemy nadal za tym, aby sformułować to: „Jak najszybciej zasiłki rodzinne podnosić należy do poziomu minimum”. Jest to ta sama sprawa, którą wczoraj omawialiśmy, że to jest drobne słowo, ale jednak daje większe szanse działania związkowi.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o głos Komisję Programową.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, ten program, gdybyśmy go nawet w tej formie, bez zgłoszonych przez kolegę poprawek podali, wydaje nam się, że nastąpi tu zasadniczy jakościowy zwrot w usytuowaniu matek i dzieci. Ponieważ nasz program ma być realny, wydaje nam się, że ten zapis: „Stopniowo zasiłki rodzinne podnosić należy do poziomu minimum kosztów utrzymania dziecka”, będzie traktowany przez władze związku jako realne spełnienie tych właśnie dążeń. Tak że uważamy, że ten zapis, który tutaj jest, spełnia te wymagania.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy to przekonało kolegę spod mikrofonu nr 8.

JACEK TWORKOWSKI

Nie, ponieważ, proszę państwa, wydaje mi się, że my układamy program związku, a nie program rządowy. I nie będziemy stawiać sobie jakichś realnych przesłanek, jakie nam rząd podsuwa, tylko takie, jakie my chcemy osiągnąć. Po prostu polityka społeczna musi być zadbana, bo przede wszystkim związek jest do tego powołany, aby o to walczyć. Jeżeli nie zadbamy o ludzi, to nikt o to nie zadba.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dobrze. Dziękuję bardzo.

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, to słowo dodane: „żłobków i przedszkolach”, wydaje się być proste i Komisja Programowa przyjmuje. Natomiast, skoro jest kontrowersja między referentem i salą odnośnie do „stopniowo” czy „jak najszybciej”, musimy przegłosować to jedno słowo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Komisja przedkłada wniosek o utrzymanie sformułowania, tak jak w tekście przedstawionym przez Komisję Programową, tzn. „stopniowo zasiłki rodzinne podnosić należy”. Kto z państwa jest za? Przepraszam, muszę dopuścić jeden głos przeciwny. Mikrofon nr 1.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja mam wrażenie, że my, do licha ciężkiego, opracowujemy jakąkolwiek ustawę, a nie w ogóle projekt działania związku. Tak się kłócimy nad każdym sformułowaniem, jakby to miało moc obowiązującą ustawy!

Przecież to nie jest ustawa, tylko to jest program, to są nasze tezy wyjściowe do działania. A my o takie drobiazgi się kłócimy, jakby to miało już moc obowiązującą od dnia jutrzejszego. Dziękuję [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

W związku z czym wnoszę o pozostawienie tekstu sformułowanego w projekcie uchwały. Kto z państwa jest za tak postawionym wnioskiem? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna…

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za tekstem, jaki przedstawiła nam Komisja Programowa.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy koledzy spod numerów 11 i 10 do tezy 13 mają zastrzeżenia i zgłaszali je wcześniej do Komisji Programowej? Obaj. To proszę mikrofon nr 11.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chciałem tu jedną rzecz zaznaczyć, tu już kolega troszeczkę powiedział to samo. My tutaj głosujemy rzeczy, które są sprzeczne z naszą zasadą związku. Ideałem naszego postępowania jest to, aby matka z dziećmi została w domu na cały czas, dokąd będzie miała ochotę i będzie mogła temu celowi poświęcić całe swoje życie. A nie na zasadzie – my przegłosujemy sobie tutaj różne drobne malutkie sprawy. I zaznaczamy tylko sprawę doraźności, takiej, która… Zgadzamy się całkowicie z tym, że zostaną i żłobki zostaną, i będziemy przedszkola itd., prawda.

To jest tylko doraźność w naszym działaniu. Na przykład naszym celem, i tutaj prosiłbym o umieszczenie, że celem związku jest takie sformułowanie i taka rzecz, znaczy takie postępowanie naszego związku, aby kobieta mogła dzieci wychowywać cały czas, kiedy na to będzie miała ochotę, i my mamy stworzyć jej takie warunki, aby mogła pozwolić całe życie swoje na to, jeżeli tylko będzie mogła [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę Komisję Programową.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Wydaje nam się, że to, co pan w tej chwili poruszył, dotyczyłoby głównie uposażeń męża tej pani, tej kobiety, bądź stworzenia takiego systemu zasiłkowego, który by umożliwił zasiłkowanie niepracującej osoby przez bardzo długi czas. I my, proponując tutaj zmiany, wydaje mi się, że uwzględniając obecną sytuację i, no, optymalne warianty, przyjmujemy.

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, sądzimy, że należy przyjąć tekst tezy 13 z tymi poprawkami, które zostały uwzględnione, i przejść do dalszych tez [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dopuszczam jeden głos przeciwny, mikrofon nr 10.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Zgłaszałem…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, to miał być głos przeciwny do wniosku.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Do poprzedniego wniosku?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Do wniosku zgłoszonego w tej chwili przez kolegę Milewskiego z Komisji Programowej.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tak. Jest to głos sprzeciwu, dlatego że nie została uwzględniona poprawka, którą wnosiłem, a dotycząca tezy 13 punkt 3. Chciałbym wprowadzić bardzo istotną poprawkę, która by brzmiała: „Umożliwienie prowadzenia żłobków i przedszkoli przez siostry zakonne”.

Uzasadniam: ponieważ brak 230 tys. miejsc w żłobkach, ponieważ nie mamy w tej chwili kadry, dlatego też jedyne rezerwy, jakie nam zostały w tym względzie, tj. uzyskiwanie lokali i prowadzenie ich przez siostry zakonne; nie ma innych szans. 230 tys. miejsc, proszę państwa. Znamy to, co się dzieje normalnie w przedszkolach miast i miasteczek i dużych miast. Dlatego proponuję absolutnie wprowadzenie tej tezy ze względu na to, że siostry zakonne nie są dopuszczane, po prostu odsuwane są od tej pracy. Jest to problem w całej Polsce bardzo wielki i bolący [oklaski].

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa uznałaby to jako autopoprawkę i punkt 3 brzmiałby: „Rozbudowy przedszkoli i zmiany form opieki nad dziećmi w żłobkach i przedszkolach. Należy tworzyć ogrody korczakowskie oraz umożliwić prowadzenie żłobków i przedszkoli przez siostry zakonne”.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Chwileczkę, chciałem zgłosić tu jedną uwagę. Otóż istnieje taka możliwość. Taka sama sytuacja jest z personelem średnim w szpitalach. Okazuje się, że w tej chwili nie ma wykształconych sióstr zakonnych, które by mogły pełnić te funkcje, i dlatego ministerstwo zdrowia przystępuje do kształcenia większej liczby sióstr, które się chcą w tym zawodzie poświęcić i te rzeczy mają w tej chwili szanse realizacji. Tak że wydaje mi się, że wpisywanie tego tutaj zbytnio uszczegóławia ten program, a ponadto jest to rzecz już wprowadzana.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_088_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_089_19811007]

JERZY MILEWSKI – członek Komisji Programowej

Tekst punktu 3, który proponujemy poddać pod przyjęcie sali, brzmiałby jednak z tą końcówką, czyli drugie zdanie: „Należy tworzyć ogrody korczakowskie oraz umożliwić prowadzenie żłobków i przedszkoli przez siostry zakonne”.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Głos przeciwny jest z sali. Tutaj jest z sali głos przeciwny.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam kolegów, tylko ja bym prosił o dwie sprawy. Po pierwsze, żeby Komisja Programowa miała jednolite stanowisko – czy to przyjmuje bądź nie. A po drugie, abyśmy załatwili może do końca sprawy zgłoszone wcześniej. W związku z czym zadaję pytanie, przepraszam kolegów – czy Komisja Programowa przyjmuje to sformułowanie jako autopoprawkę? Czy Komisja Programowa przyjmuje to sformułowanie jako autopoprawkę? W treści zaproponowanej.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

W takiej sytuacji tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, czy będą jakieś sprzeciwy wobec tej autopoprawki? Mikrofon nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jest zawarte porozumienie z Ministerstwem Oświaty i Wychowania na temat udziału zakonnic w przedszkolach, więc taka autopoprawka zupełnie nie ma sensu. Wypadałoby, żeby osoby, które zajmują się kwestiami programowymi, przynajmniej miały szersze rozeznanie w tych kwestiach. Dziękuję [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, był wniosek, byśmy przeszli do następnych tez. Rozumiem, że nr 11 zgłasza sprzeciw. Proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Przecież nieuwzględnione są propozycje delegatów, przecież na piśmie zgłaszaliśmy. Ja osobiście, i ustnie, i na piśmie zgłaszałem. Nie raz. Dlaczego zamyka się usta. Proszę o dopuszczenie do głosu i wysłuchanie, jakie mam propozycje. Do godz. 15.00 prawidłowo wczoraj zgłosiłem!

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale czego ta propozycja dotyczyła?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tezy 13. Tezy 13 i chcecie ją właśnie zamknąć.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

13 tezy, tak.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tak. Dziwi mnie, mianowicie, dlaczego permanentnie i usilnie stara się…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Tylko proszę mówić wolno, bo my nic nie słyszymy.

GŁOS NIEROZPOZNANYA

Dlaczego stara się pominąć pewne ważne kwestie etyczno-moralne, permanentnie. Pracowałem w zespole 8 i motywowałem wagę tych spraw…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o poprawkę.

GŁOS NIEROZPOZNANYA

No więc konkretnie: „Związek broni prawa rodziny do zaspokajania podstawowych potrzeb i rozwoju w poczuciu bezpieczeństwa”. Proponuję poszerzenie tego zagadnienia.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale kolego, kolega jest zupełnie niezrozumiany na sali. Proszę wolno przeczytać projekt poprawki.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W związku z treścią tej tezy – poprawa bezpieczeństwa i ogólnego poziomu życia rodziny – więc proponuję, by związek podjął działania w kierunku poprawy ogólnego poziomu życia i rozwoju w poczuciu bezpieczeństwa przez dążenia do powszechnego rozbrojenia. Mogę to jeszcze odnieść do propozycji pana Łużnego. Nie będzie naszym pomnikiem czołg, karabin lub bomba atomowa.

Następnie – proszę wysłuchać do końca – inna propozycja: działania na rzecz zapewnienia większej trwałości rodzinie i zlikwidowania plagi rozwodów. Oraz bardzo ważny problem zajęcia się osobami nigdzie niepracującymi, którzy w swoim środowisku szerzą zepsucie moralne i krzywdę społeczną.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję koledze.

Proszę, Komisja Programowa ma głos.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Proszę państwa, myślę, że wszyscy jesteśmy zgodni, że trzeba program rozważyć i uchwalić. Nie komplikujmy sobie życia wzajemnie. Cóż z tego, że my tu dodamy jeszcze słowa, że ma być pokój i że ma być dobrze. Jest tu próba sformułowania tego, czego związek żąda i co związek zrobi. Reszta wydaje mi się zbędna. Jest tutaj zresztą, deklaracje wstępne określają także i to, o czym pan mówił [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że kolega Geremek złożył propozycję, aby utrzymać tekst w wersji tak, jak zostało to sformułowane w projekcie uchwały. Kto z państwa jest za tak postawionym wnioskiem? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała, by utrzymać tekst, jaki jest w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Możemy przejść, myślę, że do następnej tezy.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Aha, proszę państwa, wobec kontrowersji wniesionej propozycji dopisania ustępu o siostrach zakonnych, prosiłbym, żeby poddać to pod głosowanie, jako że i Ministerstwo Zdrowia, i Ministerstwo Oświaty poczyniły już takie kroki.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Znaczy do wyboru są dwa, jak rozumiem, dwa rozwiązania: pierwsze, że uzupełniony zostaje punkt 3 – „Rozbudowy przedszkoli i zmiany opieki nad dziećmi w żłobkach i przedszkolach. Należy tworzyć ogrody korczakowskie”. To jest pierwszy wariant. Drugi dotyczy wprowadzenia sióstr zakonnych do przedszkoli. Głosowanie zatem za pierwszym wariantem i za drugim wariantem tezy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, mamy dwa warianty: wariant pierwszy – jest bez sióstr zakonnych, wariant drugi – z siostrami zakonnymi. Dopuszczam jeden głos sprzeciwu przeciwko głosowaniu wariantu drugiego. Proszę, mikrofon nr 9.

JAN BRODZKI

Region Ziemi Płockiej, Jan Brodzki. Proszę państwa, jestem przeciwko rozdzielaniu na dwa niezależne głosowania, ponieważ jeśli głosy były, że między Wydziałem Oświaty i kimś tam jeszcze były podpisane porozumienia, to przecież nic nie przeszkadza, żeby związek poparł to, co już jest podpisane [oklaski]. Bzdurą jest rozdzielenie tego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Przypominam raz jeszcze: mamy wariant pierwszy – bez sióstr zakonnych i wariant drugi – z siostrami zakonnymi. Przepraszam państwa, to było wprowadzone przez Komisję Programową jako autopoprawka. Ponieważ był sprzeciw do tego, w związku z czym że Komisja Programowa chce się z tego wycofać, więc my musimy zadecydować. Prosta sprawa – jedno głosowanie.

Kto z państwa jest za wariantem pierwszym – bez sióstr zakonnych, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest za wariantem drugim? Dziękuję [oklaski].

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za wariantem drugim, to znaczy z siostrami zakonnymi.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Przechodzimy do następnej tezy.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, przechodzimy do tezy 14. I tutaj jest tylko jedna zmiana. Mianowicie, na stronie 19 punkt 4 zostaje rozbity na dwa punkty, to znaczy punkt 4 brzmiałby:

„Wspieranie pracowników spółdzielni inwalidów w realizowaniu zadań rehabilitacyjnych spółdzielni”.

I byłby teraz utworzony punkt 5:

„Komisje zakładowe powinny poszukiwać możliwości zwiększenia liczby stanowisk pracy chronionej. Pozwoli to na włączenie ludzi niepełnosprawnych do normalnego życia”.

To jest oczywiście autopoprawka. Żadnych innych propozycji zmiany ani uzupełnień do tej tezy nie było.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jest to propozycja podziału punktu 4 na dwa, w którym punktem 5 staje się ostatnie zdanie punktu 4. Dwa ostatnie zdania. Chodzi po prostu o podkreślenie znaczenia sprawy. Jest to autopoprawka Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Przechodzimy do tezy 15.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Jeśli chodzi o tezę 15, tutaj sprawy dotyczą punktu… Więc w punkcie 3, w punkcie 3 na stronie 20 proponujemy po słowach: „przemysłowa służba zdrowia powinna skoncentrować się” i tutaj wpisać słowo: „przede wszystkim na profilaktyce”. Tak, a dalszy tekst tego punktu bez zmian.

Punkt 3, strona 20, po słowach: „przemysłowa służba zdrowia powinna skoncentrować się przede wszystkim na profilaktyce”.

Teraz jest punkt 5 na tej samej stronie. Istnieje propozycja zgłoszona, aby ostatnia część tego punktu brzmiała w taki sposób: „oraz przez reaktywowanie samorządnych, niezależnych od Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej Izb Lekarskich”. Z tym że to jest propozycja, nie jest to autopoprawka. Komisja Programowa odrzuciła projekt tego wpisu, uważając, że słowo „samorządne izby lekarskie” w wystarczający sposób wyjaśnia tę kwestię.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że są zgłoszenia do tezy 15. W kolejności zgłoszeń, mikrofon nr 9, 11, 3 i 10. Mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, odnośnie do tezy 15. To jest strona 20 punkt 3, który brzmi: „zapewnienie dostępności i właściwego wykorzystania wszystkich służb zdrowia, również przemysłowych i resortowych”. Proponuję dalszy akapit: „przemysłowa służba zdrowia” itd., aż do końca zdania skreślić. Zaraz powiem dlaczego. Dlatego, że tam się mówi, że funkcje leczenia przy uwzględnieniu specyfiki zakładu pracy powinna przejąć odpowiednio zorganizowana opieka zdrowotna w miejscu zamieszkania.

Proszę państwa, a skąd ten lekarz w miejscu zamieszkania będzie wiedział, w jakich warunkach toksycznych pracuje ten robotnik, jak on nie będzie miał możliwości wejścia na stanowisko pracy i zobaczenia, gdzie ten robotnik pracuje. Lekarz przemysłowy działa na miejscu, w fabryce, w powiązaniu ze znanym środowiskiem. On opracuje stanowiska pracy szkodliwej, on chodzi po zakładzie i on zna ludzi, zna ich miejsce i środowiska pracy. I jedyna jest możliwość, żeby był ten człowiek prawidłowo leczony zgodnie z pragmatyką lekarską, najpierw poznać przyczynę, a potem leczyć jej skutki. Dlatego lekarz przemysłowy najpierw chodzi i sprawdza, i działa profilaktycznie, a w następnej kolejności, bez odrywania się od środowiska, leczy zmiany, które powstają na terenie zakładu. Co nie zmienia postaci rzeczy, że robotnik ten ma prawo być leczony w swoim miejscu zamieszkania.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To jeszcze raz proszę o sformułowanie propozycji.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Po prostu od słów: „przemysłowa służba zdrowia”, skreślić cały ten akapit do końca zdania, kończący się „w miejscu zamieszkania”. Zostawić tylko: „zapewnienie dostępności i właściwego wykorzystania wszystkich służb zdrowia”, i dalej dobrze.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę o zdanie Komisji Programowej.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa uważa, że uwzględniliśmy ten fakt, wpisując tutaj w nawias: „przy uwzględnieniu specyfiki zakładów pracy”. Chciałem tu jeszcze dodać, że punkt ten jest zaproponowany właśnie poprzez pracowników zakładów pracy, którzy w tym wypadku uważają, że lekarze przemysłowi nie spełniają swoich funkcji leczniczych w wystarczającym dla nich stopniu. Ponadto, mając na uwadze reorganizację służby zdrowia, istnieje możliwość, że lekarz będzie dysponował danymi – ten lekarz w miejscu zamieszkania – będzie dysponował danymi, mówiącymi o narażeniu pracownika w miejscu jego pracy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

W związku z czym czy kolega może sformułować wniosek do głosowania?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Tak, stawiam wniosek o głosowanie, żeby ten punkt 3 przyjąć w takim brzmieniu, w jakim tu jest.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, ponieważ został sformułowany wniosek o utrzymanie w brzmieniu dotychczasowym, dopuszczam tylko jeden głos sprzeciwu i głosujemy. Kto chce się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi? [gwar].

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Sprzeciw był.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To było zgłoszenie autopoprawki. Do autora, który po prostu… Rozumiem… Czy to był autor? Przepraszam, jeszcze tylko uzgodnię z Komisją Programową.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Przepraszam. Już był głos przeciw, może teraz głos za z sali, od osoby, która…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Nie, głosu za nie ma, zgodnie z regulaminem.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Nie ma. To proponowałbym przystąpić do głosowania.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dobrze. Dziękuję.

Zgodnie z regulaminem w takim razie poddaję wniosek pod głosowanie, aby utrzymać tekst sformułowany w projekcie uchwały. Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za utrzymaniem tego tekstu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Chciałbym teraz ponownie wrócić do punktu 5 na tej samej stronie, mówiącego o uzupełnieniu tego punktu poprzez dodanie słów: „o reaktywowanie samorządnych, niezależnych od Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, Izb Lekarskich”. Uważamy, że słowo „samorządnych” w zupełności tutaj wystarcza. Jeśliby natomiast tutaj szło o bliższe sprecyzowanie statusu tych izb, to mamy przekonanie, że sprawa ta winna być uregulowana w tym środowisku, którego izby te mają dotyczyć. Tak że proponowałbym, aby utrzymać punkt 5 w brzmieniu dotychczasowym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dopuszczam jeden głos przeciw. Przepraszam, czy jedenastka jest głosem przeciw? Nie. Siódemka, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Więc, proszę państwa, służba zdrowia to przede wszystkim nie tylko grupa lekarzy. Jeżeli będziemy się bawić w takie szczegóły, że będziemy między innymi w punkcie 5 zaznaczać, że działanie na rzecz podniesienia etyki zawodowej służby zdrowia to właśnie izby lekarskie. Nie musimy zapominać o tym, że w końcu służba zdrowia to lekarze, farmaceuci, dentyści i również są podstawy, i są prace daleko już idące w kierunku wznowienia pracy, tak jak izb lekarskich, izb farmaceutycznych czy aptekarskich. Tak że uważam, że wystarczyłoby to tylko tym zdanie zakończyć. To odnośnie do punktu 5. Mam uwagi, które włączyłam już wcześniej do tej tezy, do innych punktów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dobrze, chwileczkę, proszę panią. W związku z czym stawiam wniosek o utrzymanie zgodnie z tekstem sformułowanym punktu 5 tezy 15. Kto z państwa jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za utrzymaniem tekstu, jaki jest w projekcie [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, koledzy. Proszę o spokój. Kolega z Komisji Programowej sugeruje mi, kto jest wnioskodawcą. Przecież ja nie znam wnioskodawców, nie pracowałem w Komisji Programowej. Doszło do sytuacji, w której nie zostało to uwzględnione. Bardzo mi przykro, przyjęliśmy określoną tezę.

Proszę bardzo. Przechodzimy do tezy 16.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Jeśli chodzi o tezę 16, nie było żadnych propozycji zmian.

Teza 17 mówiąca o… Teza następna, mówiąca o budownictwie mieszkaniowym. Jest propozycja uzupełnienia punktu 5 na stronie 22 o zapis, znaczy punkt ten by brzmiał tak:

„Nie dopuszczać do budowania osiedli na terenach skażonych i do stosowania materiałów szkodliwych dla zdrowia”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy to jest autopoprawka?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy jeszcze jakieś uwagi?

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Nie, do tego punktu uwag więcej nie było.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Teza 18.

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Do tezy 18 na stronie 23 w punkcie 5 proponuję, aby słowo „propagowanie” zastąpić słowem „organizowanie”. To jest tak: punkt 5, strona 23, która mówi o tworzeniu klubów, których celem będzie organizowanie form czynnego wypoczynku, rekreacji, rehabilitacji i sportu.

Jednocześnie chciałbym tutaj odpowiedzieć autorom, którzy domagali się wniesienia tutaj punktu o powołaniu związkowej organizacji kultury fizycznej, że o zorganizowanie tej czy zalegalizowanie tej związkowej organizacji kultury fizycznej przy KK oraz innych instytucjach związkowych – proponujemy to przenieść jako zalecenia dla KK.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Proszę państwa, jeżeli w sprawie przeniesienia tej propozycji organizacyjnej, dotyczącej klubów sportowych i kultury fizycznej, wnioskodawcy zgadzają się na przeniesienie do zaleceń dla KK, to wynika z tego, co mówił referent Komisji Programowej, że nie ma innych spraw spornych. To oznacza, że nie zostały zgłoszone do Komisji Programowej na piśmie i w terminie określonym i wielokrotnie powtarzanym nie zostały zgłoszone uwagi. W tej sytuacji Komisja Programowa stawia wniosek o przegłosowanie przyjęcia rozdziału V.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Dopuszczam tylko jeden głos przeciw. Mikrofon nr 7 [głos z sali nieczytelny]. Przepraszam, ale kolega nie widzi, co się dzieje z tyłu. Proszę o spokój na sali i proszę nie używać sformułowania: nie manipuluj.

Proszę mikrofon nr 7.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, nieprawda, że wnioski nie zostały wcześniej złożone, bo jestem w tym wypadku w takim razie ofiarą tych wniosków, które zginęły. Wcześniej, w trakcie już dyskusji nad programem, żeby nie zabierać głosu, zgłosiłam wnioski ściśle do tez, z uzupełnieniami. Nie zostały wprowadzone ani do poprawki, ani w tej chwili do żadnej repliki nie mam prawa, widzę.

Ale chodzi mi tutaj wciąż tutaj o sprawę, że jesteśmy znów zamknięci tylko w kręgu najbliższym i widzimy tylko siebie. Mam dwie sprawy do tej samej tezy i chciałabym, żeby one jednak były poddane właściwie tutaj sali. I niech sala zadecyduje, czy te dwa drobiazgi będą ważne naprawdę i dla związku, który w końcu ma nie być tylko związkiem zawodowym, ale i ruchem społecznym, i dla spraw kobiet. Jest nas tu tak niewiele i nikt nas tu nie dostrzega.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, mamy w tej chwili następującą formułę proceduralną: został przedstawiony wniosek o przegłosowanie rozdziału V. Jeśli w tej chwili tego rozdziału nie przegłosujemy, będziemy mogli wrócić do wniosków. Jeśli przegłosujemy, to traktujemy, że te wnioski mogą być skierowane co najwyżej do aneksu. Innej możliwości nie ma.

Kto z państwa jest za przyjęciem rozdziału V w wersji proponowanej przez Komisję Programową, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów rozdział V został przyjęty [oklaski].

MICHAŁ GERWEL – członek Komisji Programowej

Dziękuję państwu.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Proszę delegatów o zachowanie spokoju. Naprawdę emocje nie pozwalają nam na konkretną i rozsądną pracę nad uchwałą.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę kolegę Jana Waszkiewicza o referowanie tez rozdziału VI.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

W związku z tym, że jest chwila przerwy, podaję komunikat dla delegatów. Uwaga, podaję komunikat dla delegatów.

„Komunikat przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ »Solidarność« w sprawie I posiedzenia KK NSZZ »Solidarność«.

Informuję delegatów na I KZD, że I posiedzenie KK, którego celem jest wybór Prezydium KK, odbędzie się na Uniwersytecie Gdańskim, w sali Senatu, jutro o godz. 10.00 rano.

Uzasadnienie: związek przez dwa tygodnie pozbawiony był operatywnego kierownictwa na szczeblu krajowym. Zjazd ustalił lub ustali w najbliższym czasie program, uchwały, które stanowić będą ramy działania KK i jej Prezydium. Należy jak najszybciej ukonstytuować krajowe instancje związku mogące podjąć nagromadzone podczas zjazdu tematy. Uważam wobec powyższego za konieczne jak najszybsze przeprowadzenie wyboru prezydium. Wybrane prezydium powinno w jak najszybszym możliwie terminie przedstawić Komisji Krajowej projekt organizacji pracy komisji, prezydium i Biura Krajowego”. Podpisał Lech Wałęsa.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Oddaję głos koledze Waszkiewiczowi i przechodzimy do rozdziału VI – „Samorządna Rzeczpospolita”.

[DYSKUSJA I GŁOSOWANIE

NAD ROZDZIAŁEM VI UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_089_19811007 – 30 minut 3 sekundy]

JAN WASZKIEWICZ

Proszę państwa, bardzo bym prosił, żebyście uważnie przeczytali punkt 1 tezy 19, dlatego że za chwilę przeczytam dwukrotnie, powoli, wariantowe sformułowanie tego punktu, zaproponowane przez delegatów. Tak że prosiłbym, żebyście państwo przez chwilę w skupieniu przeczytali punkt 1. Później odczytam ten sam punkt w sformułowaniu alternatywnym. Czy można już czytać? Jeszcze chwileczkę.

Tutaj sformułowanie, z którym nie zgodziła się komisja redakcyjna. Mianowicie ten wariant brzmi następująco, on jest długi, więc na razie jeszcze nie będę go dyktował, tylko dwukrotnie go powoli przeczytam. Pierwsze zdanie pozostaje bez zmian. Odczytuję je:

„Życie publiczne w Polsce wymaga głębokich i całościowych reform, które powinny prowadzić do trwałego wprowadzenia samorządności, demokracji i pluralizmu”. I teraz proponowany wariant stwierdza, co następuje:

„Monopol władzy gospodarczej w rękach władzy politycznej jest zasadniczą przyczyną kryzysu gospodarczego. Broniąc dotychczasowego systemu, aparat władzy nie może być wiarygodnym partnerem społeczeństwa, a zatem i naszego związku. Istnieje głęboka przyczyna wprowadzenia samorządności społeczeństwa, tym bardziej że jest ona potwierdzona zapisem konstytucyjnym. By zasada ta stała się faktem, niezbędne jest wprowadzenie pluralizmu w życiu społeczno-politycznym, to jest zasady wielopartyjności oraz możliwości swobodnego wyboru różnych programów przez społeczeństwo.

W dążeniu do społecznej kontroli władzy będziemy współdziałali ze wszystkimi niezależnymi od czynników zewnętrznych organizacjami zawodowymi, społecznymi i politycznymi”.

To jest alternatywne sformułowanie całego punktu 1 tezy 19. Przeczytam je jeszcze raz. To, co się zaczyna od zdania drugiego. Pierwszego zdania, które jest w naszym wariancie, nie czytam.

„Monopol władzy gospodarczej w rękach władzy politycznej jest zasadniczą przyczyną kryzysu gospodarczego. Broniąc dotychczasowego systemu, aparat władzy nie może być wiarygodnym partnerem społeczeństwa, a zatem i naszego związku.

Istnieje głęboka przyczyna wprowadzenia samorządności społeczeństwa, tym bardziej że jest ona potwierdzona zapisem konstytucyjnym. By zasada ta stała się faktem, niezbędne jest wprowadzenie pluralizmu w życiu społeczno-politycznym, to jest zasady wielopartyjności oraz możliwości swobodnego wyboru różnych programów przez społeczeństwo.

W dążeniu do społecznej kontroli władzy będziemy współdziałali ze wszystkimi niezależnymi od czynników zewnętrznych organizacjami zawodowymi, społecznymi i politycznymi”.

Może kilka słów, dlaczego jesteśmy za przyjęciem wariantu, który jest przedstawiony. Wydaje nam się, że mówi on mniej więcej to samo, nieco innymi słowami, trochę krócej i nie używa sformułowań, które by mogły nadmiernie antagonizować zarówno władzę, jak też niektóre odłamy opinii wewnątrz „Solidarności”. Dlatego jesteśmy za utrzymaniem punktu 1 tezy w brzmieniu, które jest tutaj przedstawione. Może by ktoś z kolegów – tu jest 5 podpisów – którzy sformułowali ten wariant, wyrazili o nim swoją opinię.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że dopuszczamy jeden głos przeciwko wnioskowi dotyczącemu utrzymania tekstu w zapisie programu proponowanego przez Komisję Programową.

Mikrofon nr 1.

TADEUSZ WAŚNIEWSKI

Proszę państwa, Waśniewski, Region Białystok. Tekst zaproponowany jako poprawka jest opracowany w zespole tematycznym nr 11; ja jestem tylko współautorem. Wczoraj uznaliśmy siły zewnętrzne, to w takim razie bądźmy realistami – uznajmy siły wewnętrzne. Zdania te, które ma być: „będziemy dążyć”, to będziemy dążyć przez 100 lat. Dziękuję. Więcej nie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Jeśli można dodać do tego, co mówiłem. To, co tutaj jest powiedziane o monopolu władzy gospodarczej, w wariancie proponowanym przez zespół, przez część zespołu 11, o monopolu, o szkodliwości łączenia monopolu gospodarczego, władzy gospodarczej z władzą polityczną, jest w pierwszym zdaniu tezy 20, natomiast deklaracje naszej współpracy z różnymi ruchami, w tym też i politycznymi, które powstają i są niesprzeczne z naszymi zadaniami statutowymi, jest wyrażone wielokrotnie zarówno w tezie 19, jak i w tezach następnych.

Prosiłbym, proszę państwa, żebyście państwo… Proszę może o poddanie pod głosowanie, czy zachowujemy punkt 1 w sformułowaniu proponowanym przez Komisję Programową, czy też w sformułowaniu, które proponuje część zespołu tematycznego 11.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa, w związku z czym stawiam pod głosowanie wniosek o przyjęcie punktu 1 tezy 19 zgodnie z zapisem zaproponowanym przez Komisję Programową. Kto z państwa jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za pozostawieniem tekstu, jak jest w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę kolegę o kontynuowanie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przechodzimy w takim razie do punktu 4 tej samej tezy. W obecnym sformułowaniu brzmi on, jak następuje – czytam pierwszy akapit:

„Uważamy, że zasady pluralizmu muszą odnosić się do życia politycznego. Związek nasz będzie popierał i chronił inicjatywy obywatelskie, których celem jest przedstawienie społeczeństwu różnych programów politycznych, gospodarczych i społecznych oraz organizowanie się w celu wprowadzenia tych programów w życie”.

Tyle w tym pierwszym akapicie w sformułowaniu Komisji Programowej. Jest propozycja kolegi Zbigniewa Peli z Regionu Świętokrzyskiego, aby w tym miejscu dopisać, co następuje, czytam, prosiłbym, żebyście państwo uważnie posłuchali proponowanej poprawki, przeczytam ją powoli i dwukrotnie:

„Pluralizm w życiu politycznym zakładu pracy może być przestrzegany i realizowany tylko, gdy zostanie zniesiona instytucjonalna forma ingerencji władzy politycznej w sferę produkcji i zarządzania gospodarką. Należy zlikwidować istniejący i nie dopuszczać do powstawania jakiegokolwiek nowego systemu namiestnictwa politycznego w zakładzie pracy”.

Czytam tę proponowaną poprawkę jeszcze raz. Jest to propozycja zgłoszona przez kolegę Pelę, która została odrzucona przez Komisję Programową. Czytam ją jeszcze raz, żebyście państwo mogli dokładnie zapoznać się z jej treścią. Prosiłbym o uwagę.

„Pluralizm w życiu politycznym zakładu pracy może być przestrzegany i realizowany tylko, gdy zostanie zniesiona instytucjonalna forma ingerencji władzy politycznej w sferę produkcji i zarządzania gospodarką. Należy zlikwidować istniejący i nie dopuszczać do powstawania jakiegokolwiek nowego systemu namiestnictwa politycznego w zakładzie pracy”.

Może dwa zdania, dlaczego Komisja Programowa ten wariant odrzuciła, po czym poproszę, żeby kolega Pela może przedstawił argumenty za jego przyjęciem. Czy może w odwrotnej kolejności, jak tutaj? Otóż stanęliśmy na stanowisku, że sformułowanie takie, że „system namiestnictwa politycznego w zakładzie pracy”, jest nieostre i jest, no powiedzmy sobie, retoryką, która w programie naszego związku brzmi trochę dziwnie. Również sformułowanie „życie polityczne zakładu pracy” jest też odwołaniem się do czegoś, co w zakładzie pracy jest sferą uboczną i nie powinna być w żaden sposób normowana, nawet w naszym programie działania. Zakład pracy jest zakładem pracy, natomiast kwestia życia politycznego jest kwestią prywatną osób pracujących w zakładzie pracy.

Dlatego też ten punkt żeśmy zdecydowaliśmy się odrzucić. Są to dwa, może jest i więcej powodów, ale to są jedne z powodów, które o tym zadecydowały.

Czy można prosić pana Pelę, żeby wyraził swoją opinię.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy przy mikrofonie nr 10 kolega Pela? Proszę bardzo.

ZBIGNIEW PELA

Numer mandatu 32018, Zbigniew Pela. Proszę państwa, życie polityczne w zakładzie pracy jest jednak realną sprawą i sprawą istniejącą, i tego nie można nie dostrzegać, a przede wszystkim należy to życie polityczne, w takiej formie, jaka istnieje w tej chwili, po prostu wyrugować. Ja chciałbym tutaj jeszcze na poparcie swojego stanowiska, swojego wniosku, przytoczyć sprawę raz jeszcze może samorządów. Otóż poprzez wprowadzenie do samorządów przedstawicieli organizacji politycznych, a więc PZPR, SD itd., itd., ponownie ugruntowujemy właśnie to namiestnictwo partyjne w zakładach pracy.

Zakłady pracy rzeczywiście winny się zajmować tylko i wyłącznie gospodarką, produkcją i zarządzaniem. Nie może być ingerencji organizacji politycznych w zakładach pracy, w tej sferze produkcji i zarządzania gospodarką. Tak że w dalszym ciągu wnioskuję o umieszczenie tej poprawki w programie [oklaski].

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Chciałem państwu przypomnieć, że na początku tezy 20 jasno odnosimy się do zasady oddzielenia życia politycznego, władzy politycznej od władzy gospodarczej. I proszę o przegłosowanie tych dwóch wariantów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, zgodnie z regulaminem dopuściliśmy jeden głos przeciwny, który w tym wypadku był głosem autora. Ponieważ Komisja Programowa wnosi o utrzymanie tekstu punktu 4 tezy 19, zgodnie z tekstem sformułowanym w projekcie uchwały, chciałbym poddać ten wniosek pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem wniosku Komisji Programowej, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za utrzymaniem tekstu przedstawionego przez komisję [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa, ja bardzo proszę o spokój. W dniu wczorajszym takie same były protesty, po czym zmarnowaliśmy 5 minut czasu po to tylko, żeby oświadczyć, że Komisja Skrutacyjna miała rację.

Proszę, przechodzimy do następnego punktu [oklaski].

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, jest to całość poprawek, które proponujemy tutaj do przedyskutowania państwu w tezie 19, w tezie 20, zaraz, dobrze, w tezie 19.

W tezie 20 proponowana jest jedna zmiana redakcyjna w ostatnim akapicie. Bardzo proszę o jej naniesienie. Proszę uważać. Jest tu napisane: „związek nasz” – ostatni akapit tezy 20: „Związek nasz będzie również popierał przywrócenie spółdzielniom samorządnego charakteru”. Z tego zdania proszę wykreślić słowa: „będzie również popierał”, a na ich miejscu napisać „żąda”. Proszę wykreślić „będzie również popierał”, zamiast tego napisać „żąda”. I dalej oczywiście zmiana gramatyczna w następnych słowach „przywrócenia”.

W związku z tym czytam tekst tego zdania: „Związek nasz żąda przywrócenia spółdzielniom samorządnego charakteru”. Jest to jedyna poprawka zgłoszona i wniesiona do tezy 20.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

A to jest autopoprawka, tak?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Tak, jest to autopoprawka komisji.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, teza 21.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Teza 21. Słucham?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja przypominam, że przyjmujemy całymi rozdziałami.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Teza 21. Proponujemy też autopoprawkę Komisji Programowej. Na końcu akapitu pierwszego, po słowach: „z całym zdecydowaniem”, proponujemy dopisać następne zdanie. Czytam je, powoli je państwu przedyktuję.

„W tym celu do dnia 1 grudnia 1981 r. przygotowany zostanie projekt nowej ordynacji wyborczej, który po konsultacji wśród członków związku zostanie przedstawiony Sejmowi”. Czytam jeszcze raz: „W tym celu do dnia 1 grudnia 1981 r. przygotowany zostanie projekt nowej ordynacji wyborczej, który po konsultacji wśród członków związku zostanie przedstawiony Sejmowi” [oklaski]. Są to wszystkie poprawki do tezy 21.

Teza 22. W tezie 22, w punkcie 3 proponujemy następujące uzupełnienie. Na końcu pierwszego zdania proszę dopisać – tam jest: „na szczeblu najwyższych władz państwowych”, i w tym miejscu proszę dopisać: „oraz podobnych instytucji na niższych szczeblach”.

Całe zdanie w tej chwili brzmi: „Uważamy za celowe rozpatrzenie potrzeby powołania ciała o charakterze samorządowym – izby samorządowej lub izby społeczno-gospodarczej na szczeblu najwyższych władz państwowych oraz podobnych instytucji na niższych szczeblach”. I na początku następnego zdania zamiast „jej”, trzeba napisać „ich”. „Ich zadaniem byłby nadzór nad programem reformy gospodarczej i polityką gospodarczą”. Słowo „rządu” wykreślamy. Słowo „rządu” na końcu wykreślamy. „Ich zadaniem byłby nadzór nad realizacją programu reformy gospodarczej i polityką gospodarczą”.

Przechodzimy do tezy 23, też podaję autopoprawkę Komisji Programowej. W punkcie 5 jest, po pierwszym zdaniu: „nowelizacji przepisów prawa o zgromadzeniach, o stowarzyszeniach, o paszportach”. Tutaj proponujemy w nawiasie dopisać następujące zdanie, dyktuję, w nawiasie to zdanie będzie wstawione: „W ustawie paszportowej powinno być zawarte prawo do swobodnego wyboru miejsca zamieszkania poza granicami kraju oraz powrotu do Polski”. Proszę zamknąć nawias.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę jeszcze raz powtórzyć i wolno.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Cały zapis w nawiasie: „W ustawie paszportowej powinno być zawarte prawo do swobodnego wyboru miejsca zamieszkania poza granicami kraju oraz powrotu do Polski” [oklaski]. Czy jeszcze raz przeczytać? Czytam wolniej.

„W ustawie – proszę nie klaskać, bo tu jeszcze nie wszyscy zanotowali – w ustawie paszportowej powinno być zawarte prawo do swobodnego wyboru miejsca zamieszkania poza granicami kraju oraz powrotu do Polski”.

W tezie 24 jest kilka autopoprawek. Punkt 1 podpunkt b. Obecne brzmienie pierwszego zdania jest następujące – kawałka pierwszego zdania: „przestrzeganie zasady niełączenia funkcji sędziowskiej z jakąkolwiek inną, zwłaszcza polityczną”. I tutaj, zamiast tego proponujemy następujące zmiany: słowo „jakąkolwiek” proszę wykreślić i zamiast tego napisać „żadną” – „z żadną inną służbą publiczną”. Proszę dopisać: „z żadną inną służbą publiczną”; „zwłaszcza” i tu proszę dopisać: „w organizacjach politycznych”. „Z żadną inną służbą publiczną, zwłaszcza w organizacjach politycznych”. Dalej tekst bez zmian.

W podpunkcie c tego samego punktu proponujemy następującą poprawkę. Po słowach: „powołanie ławników”, prosimy dopisać: „oraz członków kolegiów ds. wykroczeń”. Podpunkt c będzie brzmiał teraz w ten sposób: „Powołanie ławników oraz członków kolegiów ds. wykroczeń w drodze bezpośrednich wyborów, w celu zwiększenia udziału społeczeństwa w wymiarze sprawiedliwości”.

W punkcie 3 proponujemy dwie poprawki: w podpunkcie a prosimy wykreślić wszystko, co jest napisane po średniku. Więc tam jest napisane: „w skład określonego sądu” – średnik i wszystko, co po średniku, prosimy wykreślić i zamiast tego proponujemy nowy tekst. Tekst jest dość długi, tak że proszę sobie przygotować odpowiednią ilość miejsca na marginesie. Dyktuję: „Wyłącznie do jego właściwości winno należeć m.in. stosowanie aresztu tymczasowego, kierowanie na obserwację w zakładzie leczniczym oraz rozpatrywanie zażaleń oskarżonego na odmowę wszczęcia lub umorzenia postępowania”. Czytam jeszcze raz ten tekst: „Wyłącznie do jego właściwości winno należeć m.in. stosowanie aresztu tymczasowego, kierowanie na obserwację w zakładzie leczniczym oraz rozpatrywanie zażaleń oskarżonego na odmowę wszczęcia lub umorzenia postępowania”.

Są głosy przy mikrofonach w tym miejscu, to może od razu tę rzecz przedyskutujemy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, proszę jeszcze o powtórzenie wniosku, żeby dla wszystkich był zrozumiały.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proponujemy zastąpienie tego tekstu, który był po średniku, tekstem, który został podyktowany.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy jest jakiś autor, którego pan proponuje, że mógłby zabrać głos w tej kwestii?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Jest to uwzględnienie poprawki kolegi Strzembosza.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym dopuszczam do głosu wyłącznie kolegę Strzembosza.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Nie, ale jest to tekst, który my proponujemy jako komisja redakcyjna. Jest to autopoprawka, ale tutaj były głosy dyskusyjne, więc może wysłuchamy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę. Mikrofon nr 2.

ADAM STRZEMBOSZ

Proszę państwa, tam jest tylko pomyłka, nie „oskarżonego”, a „pokrzywdzonego”. Tylko to chciałem powiedzieć.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Aha, „zażaleń pokrzywdzonego”, tak?

ADAM STRZEMBOSZ

Tak jest.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

„Pokrzywdzonego”, przepraszam bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym kolega wnosi o przegłosowanie poprawki, tak?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Nie, nie. Ja tutaj właśnie zobaczyłem, że kolega Strzembosz, który był autorem, zgłasza się do głosu i dlatego proponowałem dopuszczenie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

I to była autopoprawka?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

To jest autopoprawka Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kolejne autopoprawki dotyczą punktu b. Mianowicie: „zreformowanie prokuratury polegające na ograniczaniu jej roli”, a nie „woli”, jak pisało, „na ograniczeniu jej roli w procesie karnym do funkcji oskarżyciela i podporządkowanie jej ministerstwu, ministrowi sprawiedliwości”. I zamiast następnego zdania proponujemy zdanie inne, jest to też autopoprawka Komisji Programowej: „Należy zagwarantować prokuratorom większą niezależność przy podejmowaniu decyzji w prowadzonych sprawach”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę jeszcze raz powtórzyć i wolniej.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

„Należy zagwarantować prokuratorom większą niezależność przy podejmowaniu decyzji w prowadzonych sprawach”. To jest koniec tej autopoprawki.

I od razu podyktuję autopoprawki proponowane w punkcie 4. Mianowicie, jest tam „łączenie” po słowie „milicji”, na końcu zdania drugiego. „Łączenie tych funkcji stało się przyczyną daleko idących wypaczeń w działaniu milicji”. Proponujemy dopisać zdanie: „wydać należy odrębną ustawę o SB”. Może słowami lepiej będzie napisać: „o Służbie Bezpieczeństwa”. „Wydać należy odrębną ustawę o Służbie Bezpieczeństwa”.

I dalej, w związku z tą poprawką zmienione jest następne zdanie. „Ustawy te winny określać”. Teraz proszę wstawić: „zakres kompetencji tych organów”, „oraz” – słowo „również” proszę wykreślić – „sposób kontroli społecznej nad ich”, tu proszę dopisać: „ich działalnością”.

W punkcie 5 prosimy o korektę – zamiast: „w zakresie prawa karnego wykonanego”, ma być: „wykonawczego”.

Tak, jest to całość proponowanych przez nas poprawek do tezy 24.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę jeszcze raz powtórzyć punkt 4. Wolno, wyraźnie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Punkt 4, po słowach, przed ostatnim zdaniem, dopisujemy: „wydać należy odrębną ustawę o SB”. „Wydać należy odrębną ustawę o Służbie Bezpieczeństwa. Ustawy te winny określać zakres kompetencji tych organów oraz sposób kontroli społecznej nad ich działalnością”.

Czy jeszcze raz trzeba tę poprawkę odczytać? Nie trzeba. Chwileczkę, ja chciałem się porozumieć jeszcze tu z prowadzącym.

W takim razie, proszę państwa, dyktuję dalsze autopoprawki Komisji Programowej do następnych tez. Dyskusja będzie po zakończonym tym, po naniesieniu tych wszystkich naszych autopoprawek.

Teza 25, drugi akapit, zapis brzmi: „w sferze koniecznych zmian w kodeksie karnym” – w tym miejscu proszę dopisać: „i kodeksie postępowania karnego”. Dalej tekst bez zmian: „Wypowiadamy się za likwidacją przepisów…” itd.

Na końcu tezy 26 prosimy o dopisanie następującego zdania – strona 30, teza 26, na końcu dopisane będzie następujące zdanie. Może je odczytam, a potem podyktuję. Zdanie to brzmi: „Jeśli do dnia 31 grudnia 1981 r. nie zostaną wszczęte postępowania karne w wymienionych sprawach, Krajowa Komisja powoła społeczny trybunał, który po przeprowadzeniu publicznej rozprawy osądzi i napiętnuje winnych” [oklaski]. Teraz dyktuję ten tekst.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_089_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_090_19811007]

„Jeśli do dnia 31 grudnia 1981 r. nie zostaną wszczęte postępowania karne w wymienionych sprawach, Komisja Krajowa powoła społeczny trybunał, który po przeprowadzeniu publicznej rozprawy osądzi i napiętnuje winnych” [oklaski].

Proszę państwa, czy ten tekst trzeba jeszcze raz przeczytać, czy wszyscy zanotowali?

Teza 27, proszę nanieść poprawkę w tezie 27. To jest 3 podpunkt od dołu, wyróżniony kreseczką na początku. Czytam jego tekst: „Inicjatywy zmierzające do uzdrowienia systemu profilaktyki i resocjalizacji patologicznych zjawisk społecznych, jak np. alkoholizm – ja czytam na razie tekst, w którym będzie naniesiona poprawka – i narkomania młodzieży”. Znaleźli państwo ten fragment? Wobec tego w tym wierszu pierwszym – „alkoholizm” – słowo „i” trzeba wykreślić – „narkomania” – i proszę dopisać – „i nikotynizm młodzieży”. To jest koniec poprawki do tezy 27. „I nikotynizm”. Proszę „po narkomanii” wpisać „i nikotynizm”. To jest nałóg palenia papierosów, proszę państwa. Proszę państwa, teza dotyczy młodego pokolenia Polaków i dlatego właśnie tak.

Teza 28, strona 31 – tu będzie kilka poprawek w tej tezie. Przede wszystkim samo brzmienie tezy ulega zmianie. Proszę zanotować propozycję, naszą propozycję. Teza 28:

„Kultura i oświata muszą być dostępne dla każdego, wymagają opieki i pomocy związku”. Jeszcze raz: „Kultura i oświata muszą być dostępne dla każdego, wymagają opieki i pomocy związku”. I teraz następujące zmiany tutaj proponujemy. Proszę nanieść te zmiany. A więc tak, przed pierwszym zdaniem proszę dopisać jedynkę – to będzie punkt 1. Pierwsze zdanie będzie punktem 1 tezy. Przed początkiem cytatu proszę dopisać dwójkę, tutaj zaczyna się punkt 2 – „Historia naszego narodu”.

Po skończonym cytacie proszę wykreślić dwa zdania do końca akapitu i na ich miejscu napisać… Proszę, przeczytam te zdania: „Traktowanie kultury i oświaty jako nieproduktywnych doprowadziło do tragicznych spustoszeń. Brak jest nauczycieli, przedszkoli i szkół, książek i zeszytów, kin i ośrodków kultury”. Te dwa zdania wykreślamy, zamiast nich wprowadzamy poprawkę, która zwiększy spoistość tekstu. Proszę zamiast tego napisać następujące zdanie: „Dlatego zmianie ulec musi dotychczasowa polityka władz, która kulturę i edukację doprowadziła do stanu katastrofalnego”. „Dlatego zmianie ulec musi dotychczasowa polityka władz, która kulturę i edukację doprowadziła do stanu katastrofalnego”. Proszę zlikwidować w następnym wierszu jedynkę – to dochodzi do punktu 2. „Celem reform gospodarczych i społecznych” – to jest dalszy ciąg nowego punktu 2 i proszę przenumerować następne punkty. Punkt dawny 2 będzie punktem 3, a punktu 3 będzie punktem 4.

Teraz tak, w punkcie d, na końcu punktu d, na stronie 31, dopisujemy następujące zdanie – po punkcie d w obecnym brzmieniu: „Uzyskanie przy podziale globalnego dochodu narodowego odpowiednich nakładów na edukację, kulturę i naukę oraz tworzenie innych źródeł ich finansowania niż dotacje państwowe”. Teraz dopisujemy: „W szczególności instytucje i placówki kulturalne”. Przepraszam bardzo, jest zastrzeżenie do tempa mojego dyktowania. Czy poprzednią poprawkę trzeba jeszcze raz powtórzyć? Nie. To będę od tej pory starał się wolniej to dyktować. „W szczególności instytucje i placówki kulturalne powinny być samowystarczalne finansowo, o ile jest to możliwe i nie powoduje strat społecznych”. Czytam jeszcze raz tą poprawkę: „W szczególności instytucje i placówki kulturalne powinny być samowystarczalne finansowo, o ile jest to możliwe i nie powoduje strat społecznych”.

Proszę państwa, na końcu punktu 3 dawnego, obecnie punktu 4, mała zmiana redakcyjna. Jest tam: „Związek będzie popierał podejmowanie roli mecenasa kultury i sztuki przez te samorządy”. Słowo „te” trzeba wykreślić, a na końcu dopisać: „samorządy lokalne i pracownicze”. „Przez samorządy lokalne i pracownicze”.

Proszę państwa, teza 29, aha, i czwórkę proszę przemianować na piątkę, na stronie 32, tu się kończy teza 28 – punkt 4 jest obecnie punktem 5.

Proponujemy zmianę w pierwszym zdaniu. „Jedną z najpoważniejszych przyczyn obecnego kryzysu w kulturze i edukacji” – zamiast „jest upaństwowienie”, proszę wpisać „monopol państwowy”. Zamiast „upaństwowienie”, proszę wpisać „monopol państwowy” „w tych dziedzinach” – „życia” proszę wykreślić. „W tych dziedzinach”.

Dalej, w następnym zdaniu: „Społeczeństwo musi stać się właścicielem i autorem – te słowa proponujemy wykreślić i zastąpić staropolskim słowem „włodarzem”. „Włodarzem własnej kultury i edukacji”. Tak, „właścicielem i autorem” skreślić.

Teraz tak w punkcie 2. Proponujemy zmianę następującą: wykreślić proszę „państwowych” w punkcie 2: „konieczność rzeczywistej autonomii samorządów pracowniczych w placówkach kulturalnych i edukacyjnych”, i tutaj proszę dopisać: „oraz kontroli społecznej nad nimi”. „Nad nimi”. Teraz, proszę państwa, to jest w punkcie 2.

W punkcie 4 jest proponowana takie dwie poprawki: w nawiasie jest wymienione: „jak np. społeczna komisja edukacji narodowej” – proszę dopisać: „czy społeczna rada kultury”, „czy społeczna rada kultury”, i ostatnie zdanie tego punktu też brzmieć będzie inaczej. Mianowicie: „administracja powinna pełnić jedynie rolę służebną”.

Tak, proszę państwa, jest to całość poprawek, które proponujemy w tym rozdziale. W tezach 30, 31, 32 nie proponujemy żadnych zmian [oklaski].

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Zanim Komisja Programowa zwróci się do zjazdu o przegłosowanie rozdziału, trzeba by się zapytać, czy w sprawie poprawek wniesionych – ale wyłącznie w sprawie tych tekstów, których nie było w pierwotnym tekście, w związku z czym nie mogli państwo złożyć poprawek lub zastrzeżeń, wyłącznie w tej sprawie, w sprawie dopisanych przez Komisję Programową uzupełnień i zmian.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, zanim przejdę do tego sformułowania, to chciałem przypomnieć, a w zasadzie odczytać dwa teksty, które napłynęły w międzyczasie do mnie od delegatów. Nie są to wnioski formalne, rzecz jasna, ale są to pewnego rodzaju przypomnienia dla pozostałych.

„Stawiam wniosek, aby zjazd przy przyjmowaniu poprawek do tez przyjmował jedynie poprawki, które wskazują istotne błędy sformułowanych tez. Uważam, że poprawki uzupełniające nie mają sensu, gdyż podstawę programu stanowią tezy, a nie ich rozwinięcie”.

I tego typu wniosków mam przynajmniej kilka, w związku z czym w tej chwili widzę zgłoszenia przy mikrofonach. Rozumiem, że zgodnie z procedurą zaproponowaną przez przewodniczącego Komisji Programowej udzielamy wyłącznie głosu tym, którzy wnoszą poprawki do autopoprawek przyjętych przez Komisję Programową. W kolejności zgłoszeń był to mikrofon nr 3, 12, 10 i 9.

Proszę mikrofon nr 3.

PIOTR WIEKIERA

Piotr Wiekiera, Region Śląsko-Dąbrowski. Proszę państwa, do tej tezy, która wzbudziła taką owację, ja chciałbym do tezy 26 – o powołaniu tego trybunału społecznego, w którym ma osądzić i napiętnować winnych. Proszę państwa, słowo „osądzić” oznacza: przeprowadzić postępowanie przeciwko konkretnej osobie i wymierzyć karę. Ma to być trybunał społeczny, który nie dysponuje żadną kompetencją do wymierzania kar, i dlatego ja proponuję słowo „osądzi” zastąpić słowem „ustali” i wtedy by było, że „ustali i napiętnuje winnych”. Bo proszę sobie zważyć, jaka ma być kara wymierzona – przecież my nie dysponujemy żadnym katalogiem kar.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Proszę pana, jeżeli można, my odwołujemy się tutaj do przykładu takiego, jak trybunał Bertranda Russella, który osądzał winnych, i to, że nie miał możliwości kary, to nie miało… [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę bardzo, mikrofon nr 12.

MAREK MAŁACHOWSKI

Marek Małachowski, Leszno. Proszę państwa, w tezie 24 punkt 3 podpunkt b, gdzie jest mowa o autopoprawce odnośnie do prokuratury, proponuję słowa następujące zamienić w ten sposób: „należy zagwarantować prokuraturze większą niezależność”, więc słowa „większą niezależność” proponuję przedstawić słowo tylko „niezależność”. Wykreślić po prostu słowo „większą”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Komisja Programowa poinformowała mnie, że przyjmuje to.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, tak dobrze. „Niezależność”. Wykreślamy słowo „większą”. Strona 28 punkt 3 podpunkt b. W naniesionej poprawce „większą” wykreślamy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Mikrofon nr 10.

STANISŁAW OSINIAK

Stanisław Osiniak, 31024. Wniosłem poprawkę do tezy 32 punkt 7, aby dopisać jedno słowo: „Związek tworzyć będzie własne biblioteki itd.”, już bez zmiany, oraz…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Ja bardzo przepraszam, ale określiła już Komisja Programowa, że prosi prezydium o dopuszczenie do głosu wyłącznie dyskutantów, którzy się nie zgadzają z poprawkami wniesionymi tutaj. Wszystkie inne mogły zostać zgłoszone do Komisji Programowej.

STANISŁAW OSINIAK

Zgłosiłem, ale nie zostały uwzględnione.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

O bibliotekach, o ile się nie mylę, jest mowa w rozdziale „Nasz związek”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Tam już podszedł kolega koordynator z rozdziału „Nasz związek”. Rozumiem sprawę za załatwioną.

Mikrofon nr 9.

JAN PIĄTKOWSKI[1]

Jan Piątkowski, mandat 93001. Ja jestem przeciwny przywracaniu instytucji sędziego śledczego. W tym przedmiocie wyrażałem się. Oczywiście należy kwestie związane ze stosowaniem aresztów tymczasowych zabrać prokuratorom, którzy nadużywają tej instytucji, natomiast sprzeciwiam się instytucji przywrócenia sędziego śledczego, która była znana naszemu ustawodawstwu przedwojennemu. Z tych powodów…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Bardzo przepraszam, dla usprawnienia pracy, proszę zawsze uwagę zgłosić do tezy, do miejsca i do poprawki, jaka została wniesiona. Bo o tym tylko mówimy.

JAN PIĄTKOWSKI

Tak jest, to jest teza. Ja na piśmie zgłaszałem moje uwagi, teza 24, punkt 3, litera a.

Kontynuuję, że na całym świecie rezygnuje się właśnie z tej instytucji i trudno by było właśnie, żeby u nas właśnie przywracać ją, skoro odstępuje się w innych krajach, jako że ta instytucja przeżyła się już. W związku z tym proponowałbym, aby właśnie sprawy związane ze stosowaniem aresztów śledczych, rozpatrywaniem zażaleń powierzyć sądom powszechnym, a nie tworzyć nowej, zbędnej instytucji sędziego śledczego, która będzie działać w ramach tego sądu.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, myśmy w Komisji Programowej opierali się na materiałach dostarczonych przez zespół programowy i ta sprawa była tam prawdopodobnie dyskutowana. Skoro w materiałach programu była odzwierciedlona inna opinia, domniemamy, że jest ona opinią większości osób kompetentnych, które pracowały nad tym zagadnieniem [oklaski].

JAN PIĄTKOWSKI

Owszem, ale to jest moje zdanie przeciwne.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wniosek Komisji Programowej w tym względzie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Mój wniosek jest taki, żeby utrzymać zaproponowany zapis [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, bardzo proszę o szybkie przegłosowanie. Kto z państwa jest za wnioskiem Komisji Programowej, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość jest za wnioskiem Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon w tej chwili nr 2.

MAREK JANAS

Marek Janas, Mazowsze. Dotyczy strony 31, teza 28, punkt 3 według nowej numeracji, [litera] d. Proponowana była autopoprawka dotycząca samowystarczalności finansowej instytucji kulturalnych, mianowicie: „w szczególności instytucje i placówki kulturalne powinny być samowystarczalne finansowo”. Uważam, że taki dopis jest szkodliwy, ponieważ ciągoty ku samowystarczalności kultury były zawsze w historii szkodliwe – prowadziły do preferowania chałtury i pseudokultury. Dziękuję.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Chciałbym zauważyć, że obecne ciągoty do tego, żeby kultura nie była samowystarczalna, powoduje to, co się dzieje w naszych księgarniach – półki zawalone dziełami Breżniewa, które są dofinansowywane, a które by w życiu nie były wydrukowane, gdyby to było samowystarczalne [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Co proponuje Komisja Programowa? Co proponuje Komisja Programowa?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa podtrzymuje zapis i zwraca uwagę, że jest tam napisane, „o ile jest to możliwe i nie powoduje strat społecznych”. W tym rozumiemy kwestie wszystkie zbytniej merkantylizacji życia kulturalnego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za wnioskiem Komisji Programowej? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość za zapisem Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, mikrofon nr 3.

PIOTR WIEKIERA

Jeszcze raz Piotr Wiekiera, ponieważ poprzednio nie dokończyłem, udzielono głosu komu innemu. Proszę państwa, ja jeszcze…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Tylko proszę mówić wyraźnie.

PIOTR WIEKIERA

…ja jeszcze wrócę do tej niezależności prokuratury. Ja złożyłem wniosek konkretny, ażeby zagwarantować ustawowo prokuratorom niezawisłość na zasadach analogicznych jak niezawisłość sędziowska. Bo, proszę państwa, jaka jest aktualnie sytuacja? Wszystko zależy jedynie i wyłącznie od woli szefa, względnie od szefa prokuratury nadrzędnej. I ten, który prowadzi sprawę, nie ma nic do powiedzenia. Obojętnie, jeżeli on chce kogoś aresztować, a szef mu zakaże, to on nie może aresztować, i odwrotnie – jeżeli nie chce aresztować, a szef mu każe aresztować, to on musi aresztować. Tak że…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, te sprawy były dyskutowane w Komisji Programowej. Wydaje mi się, że na tę sprawę trzeba patrzeć w kontekście całości zmian, które proponujemy w tym układzie, a więc nie tylko podporządkowania prokuratury ministrowi sprawiedliwości, ale też wprowadzenia wszystkich innych gwarancji, o których tu jest mowa. I wtedy ta sprawa przestanie być tak bolesna, powiedzmy.

PIOTR WIEKIERA

I jeszcze, i jeszcze do punktu a…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, co w tej kwestii proponuje Komisja Programowa?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proponuję utrzymanie zapisu zaproponowanego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest za utrzymaniem zaproponowanego zapisu? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała za zapisem Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kolega ma jeszcze coś do dodania?

PIOTR WIEKIERA

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

PIOTR WIEKIERA

Jeszcze do wcześniejszego punktu, a mianowicie chciałem państwa poinformować, że Centrum Obywatelskie Inicjatyw Ustawodawczych przy Zarządzie Regionalnym Małopolska w Krakowie opracowało projekt zmian do kodeksu postępowania karnego, w którym nie przewiduje instytucji sędziego śledczego, a wszystkie kompetencje odnośnie do wszczęcia postępowania, umorzenia, warunkowego umorzenia i stosowania aresztu tymczasowego przekazuje sądowi, jako organowi niezawisłemu. Dlatego też to się będzie kłócić z tym projektem, który został uchwalony przez znanych profesorów, praktyków, sędziów, prokuratorów. Tak że po prostu poddaję to pod rozwagę.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę o stanowisko Komisję Programową.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Już raz była ta sprawa przed chwileczką głosowana, mianowicie utrzymanie zapisu dotyczącego sędziego śledczego.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, dziękuję.

Proszę mikrofon nr 4.

MARIA THETSCHEL-ZGUD[2]

Maria Thetschel-Zgud, 15053, Małopolska. Mam zastrzeżenia do poprawki do tezy 24. Mianowicie w punkcie 1 podpunkt c proponowane są wybory członków komisji [kolegiów] do spraw wykroczeń. Uważam, że komisja ds. wykroczeń to w ogóle nie jest wymiar sprawiedliwości i trzeba je w ogóle zlikwidować. Moja propozycja, żeby tą poprawkę po prostu wykreślić.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Myśmy byli podobnego zdania pierwotnie, ale na skutek nacisków sali dopisaliśmy właśnie tutaj członków kolegiów do spraw wykroczeń. Proszę salę, żeby rozstrzygnęła, czy te kolegia mają tu być zachowane, czy wykreślone.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o sformułowanie wariantów.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Wariant pierwszy brzmi: powołanie ławników w drodze bezpośrednich wyborów. Wariant drugi brzmi: powołanie ławników oraz członków kolegiów ds. wykroczeń w drodze bezpośrednich wyborów. Różnica między pierwszym a drugim wariantem jest, że w drugim wariancie obok sprawy ławników dopisana jest sprawa członków kolegiów ds. wykroczeń.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że warianty są zrozumiałe.

Kto z państwa jest za wariantem pierwszym?

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Wariant pierwszy to znaczy ograniczenie tego żądania do sprawy powołania ławników w drodze bezpośrednich wyborów, a nie włączania do tego także sprawy członków kolegiów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Kto z państwa jest za wariantem pierwszym, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest za wariantem drugim? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała za wariantem drugim.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę bardzo mikrofon nr 9.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, podałem we wniosku, ażeby zająć się sprawą szkolnictwa od gruntu, tzn. już w perspektywie przemyśleć…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Bardzo przepraszam, bardzo, ale muszę interweniować – tu są ważne sprawy, być może ktoś nie dochodzi do głosu, proszę o określenie, do jakiej tezy jakie ma pan zastrzeżenia.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Do tezy 28 podałem swoje zastrzeżenia.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Proszę o podanie zastrzeżenia, do jakiej poprawki Komisji Programowej zgłasza pan.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Do tytułu, mianowicie, żeby nasz związek zajął się pilnie potrzebą przekształcenia i reformy szkolnictwa w Polsce. Bo ja wiem, że związek nie jest ministerstwem, ale ministerstwo znowu nam narzuci model i my zastaniemy w ogóle jakiekolwiek bądź koncepcje znowu rządowe albo skądkolwiek idące z góry przez profesorów…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam pana bardzo, jest taka sprawa: teza 28 jest niemal w całości poświęcona sprawie ratowania kultury i edukacji w obecnym momencie, a nie zmian modelowych w jej zakresie. W związku z tym wydaje mi się, że ta sprawa jest znacznie pilniejsza, żeby ratować to, co się da, niż wprowadzać w tym jakieś dalej idące zmiany, w chwili obecnej!

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak kolega widzi wobec tego, właśnie w przyszłości, to ratowanie tylko?

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proszę pana, ja myślę, że do tej sprawy można będzie powrócić za rok, za dwa lata, jeżeli, na tym samym zjeździe.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

I komisja edukacyjna, którą powołamy, też będzie się mogła tymi sprawami zajmować.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 11.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Do tezy 28, nie, nie – 24 punkt 1, [litera] c. Zaszło tutaj kolosalne nieporozumienie, ponieważ głosowanie odbyło się nad tym, czy zjazd opowiada się za zreformowanymi kolegiami ds. wykroczeń, których skład byłby wybieralny, czy też za niezreformowanymi. A problem leży w czym innym – czy zjazd opowiada się za kolegiami w ogóle, czy przeciwko kolegiom. I moja poprawka brzmiałaby, aby fragment dotyczący kolegiów ds. wykroczeń usunąć, natomiast wskazanym byłoby zastąpienie go akapitem dotyczącym sądów grodzkich, która to instytucja w okresie międzywojennym sprawdziła się bardzo dobrze.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Raz jeszcze muszę przypomnieć, że nie zostało to zgłoszone do Komisji Programowej w czasie właściwym i w tej chwili dotyczy sprawy już przegłosowanej przez zjazd.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ale poprawka została wprowadzona, ale chodzi o dopisek.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam panów przy tablicy z nr. 11. Ja bym proponował podejść do tego w ten sposób, że zapis proponuje dokonanie wyborów członków kolegiów, dopóki te kolegia istnieją, i nie zamyka to drogi związkowi do walki o ich likwidację.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Zgoda.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę mikrofon nr 10.

GRAŻYNA STANISZEWSKA[3]

Grażyna Staniszewska, Podbeskidzie, numer mandatu 22014. Strona 31, teza 28. Proponuję wycofać poprawkę, naniesioną ostatnio przez Komisję Programową, do sformułowania całej tezy. Teza 28 w poprzednim sformułowaniu jest znacznie szersza, mianowicie: „Kultura i oświata są sprawami całego społeczeństwa”. Mówi to o sprawach znacznie szerszych niż to, co zaproponowała ostatnio Komisja Programowa, mianowicie, żeby się zająć tylko dostępnością kultury i oświaty dla społeczeństwa…

[Brak fragmentu nagrania]

…uwagę na potrzebę aktywności w ratowaniu kultury, o której kolega przed chwilą mówił. Jeżeli mówimy tylko o udostępnianiu – po prostu zawężamy tą aktywność do żądania tylko udostępniania pewnych rzeczy, które ktoś za nas zaprogramuje i załatwi. Dlatego jestem za powrotem do poprzedniego sformułowania.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Ja bym proponował poddać tę rzecz pod głosowanie. Obydwa sformułowania były rekomendowane przez naszą komisję i w związku z tym proponuję, żeby wyboru dokonali delegaci.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

No tak, ale trzeba jednak uzasadnić, dlaczego ta zmiana. Po prostu po to, żeby nie mówić rzeczy oczywistych, takich właśnie, że kultura i oświata są sprawami całego społeczeństwa. Związek ma wykazać, że one rzeczywiście są. I zatem trzeba powiedzieć, o co chodzi. Reszta tezy wykłada właśnie to, a natomiast tutaj mówi o rzecz podstawową – żeby był dostęp.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja bardzo proszę o sformułowanie wariantów i przystępujemy do głosowania.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Warianty są następujące: tytuł tezy 28 bądź w poprzednim brzmieniu – i to jest wariant nr 1, bądź w brzmieniu, które zostało dzisiaj podyktowane – to jest wariant nr 2.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja rozumiem, że dla wszystkich jest to państwa zrozumiałe, w związku z czym: kto z państwa jest za wariantem nr 1, czyli tezą w poprzednim brzmieniu, w starym brzmieniu, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest za wariantem nr 2? Dziękuję.

Proszę o werdykt Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowało za wariantem nr 2.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę mikrofon nr 2.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Strona 32, teza 29, punkt 3. Złożyłem tam uzupełnienie do programu i stwierdzam, że ono zostało wykorzystane tylko w jednym zakresie, tzn. w problematyce stowarzyszeń technicznych i ruchu racjonalizatorskiego. Postuluję, ażeby to uzupełnienie, które mówi o dalszych uwarunkowaniach tej sprawy, której znaczenia trudno przecenić, uzupełnić przynajmniej w formie aneksu, który opracowałem. Tekst działania sprowadza się do następującego: „We wspólnym interesie społeczeństwa i obywatela związek domaga się weryfikacji krajowych ustaw i przepisów o wynalazczości, w duchu podpisanej przez Polskę konwencji Międzynarodowego Związku Ochrony Własności Przemysłowej, zapewnienia decydującego udziału nowatorów i twórców techniki w opracowywaniu tekstów ustaw i przepisów w tym zakresie, uczestnictwa właściwych grup zawodowych oraz przedstawicieli związku w formułowaniu wszelkich aktów prawnych”.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proszę pana, przepraszam bardzo, czy mógłby pan ten materiał złożyć, tak żeby można go było wykorzystać przy zaleceniach dla Komisji Krajowej?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tak jest, wyłącznie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że sprawa załatwiona.

Mikrofon nr 4.

KRYSTYNA SOBIERAJSKA

Krystyna Sobierajska, Dolny Śląsk, 073. Mam poprawkę do tezy 27, trzeci myślnik. Uważam, że jest tutaj bardzo nielogiczne sformułowanie, i proponuję nanieść następującą zmianę: „inicjatywy zmierzające do uzdrowienia systemu profilaktyki i resocjalizacji patologicznych zjawisk społecznych”, proponuję zmienić następująco: „inicjatywy zmierzające do doskonalenia systemu profilaktyki”, i uważam, że nie można mówić o „resocjalizacji patologicznych zjawisk”, ponieważ resocjalizacja odnosi się do osoby, a nie zjawiska. Stąd też proponuję zastąpić słowo „resocjalizacja” „zwalczaniem”. A więc: „zmierzające do zwalczania patologicznych zjawisk społecznych”. Dziękuję.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Komisja Programowa chętnie do tego się przychyli, dlatego że likwiduje to przynajmniej jedno obce słowo w tym tekście.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To proszę jeszcze, żeby delegaci mogli to zapisać, o przedyktowanie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Zapis brzmiałby: strona 30, trzecia kreseczka od dołu: „Inicjatywy zmierzające do doskonalenia systemu profilaktyki i zwalczania patologicznych zjawisk”, reszta bez zmian.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 9.

JAN PIĄTKOWSKI

Jan Piątkowski, mandat 93001, do tezy 24, ustęp 1, punkt 1, proponuję dodać literę d w brzmieniu następującym…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, czy poprawka została zgłoszona do komisji?

JAN PIĄTKOWSKI

Tak jest, zgłosiłem, oczywiście w obszernym piśmie. W brzmieniu następującym: „Popieranie kodyfikacji społecznych opracowanych przez Komisję Kodyfikacyjną” – można na tym skończyć. Uzasadniam to tym, że w ogóle nie ma żadnej wzmianki i odzwierciedlenia tego, że istnieje społeczna Komisja Kodyfikacyjna, powołana przy komisji, przy pracownikach zrzeszonych przy ministerstwie sprawiedliwości, która opracowała trzy projekty ustawodawstwa kodeksów karnych. I chodzi o to właśnie, że realizacja niezawisłości sędziego…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, jeśli można w tej sprawie. Myśmy w Komisji Programowej stanęli na stanowisku, że trzeba popierać te projekty kodyfikacyjne, które są dobre, a nie te, które są zrobione przez określoną grupę. Wprowadzanie w tym miejscu określonej grupy autorów mogłoby zawężać pole działania związku [oklaski].

JAN PIĄTKOWSKI

Przepraszam, to jest pojęcie względne. Nie wiadomo, czy tamte są lepsze, czy też mamy popierać projekty rządowe, bo tak nam pozostanie. Uważam, że dobrze by było, żeby zasygnalizować tutaj – na czele tej komisji kodyfikacyjnej stoi prof. Wolter, sława z zakresu prawa karnego; nie wydaje mi się, żeby twierdzić, że tamte projekty są złe. Dlatego ja proponuję umieszczenie takiego zapisu.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Ja proponuję poddanie tej sprawy pod decyzję delegatów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Czy w ogóle pracować teraz nad punktem d, który nie został jeszcze precyzyjnie sformułowany, ale którego istotę państwo rozumiecie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, proszę o sformułowanie wniosków pod głosowanie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Wersja pierwsza – pozostawić zapis w tej formie, która jest. Wersja druga – dodać punkt d, który brzmiałby: „Związek popierać będzie projekty przygotowane przez – jak ta się komisja nazywa? – Społeczną Komisję Kodyfikacji”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest za wariantem pierwszym, proszę o podniesienie mandatu. Czyli za utrzymaniem tekstu. Dziękuję. Kto z państwa jest za wariantem drugim? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za utrzymaniem tego tekstu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Mikrofon nr 12.

MIECZYSŁAW LACH

Lach Mieczysław, Piotrków Trybunalski. Drodzy państwo, chciałbym tutaj jako autor projektu, gdzie jest umieszczona właśnie teza 26, chciałbym wnieść autopoprawkę. Znając działanie naszej prokuratury, i to ostatnio, prawda, które się okazało przy sprawach w Bydgoszczy, i wierząc, że sprawy nie zostaną doprowadzone…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Czy można prosić krótko o poprawkę, a później o argumentację?

MIECZYSŁAW LACH

Mi chodzi o konkretnie pierwsze zdanie tezy 26 „związek…”. Chciałbym, żeby to brzmiało tak: „Związek spowoduje, poprzez przygotowanie dokumentacji i materiałów obciążających, wyjaśnienie okoliczności”, i to by wyglądało tak dalej, jak jest. I zmiana by była słowa – nie „strzelania do robotników”, ale „śmierci robotników”. To brzmi dosłownie i tak faktycznie, jak było.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, jeśli można by w imieniu Komisji Programowej. Po pierwsze, wydaje mi się, że w ostatnim zdaniu po poprawce mówimy mniej więcej to samo, tylko dajemy jeszcze władzom dwa miesiące czasu na to, żeby wywiązały się ze swoich zobowiązań. A druga sprawa – wydaje mi się, że karygodne jest strzelanie do ludzi, prawda, bez względu na to, czy są zabici, czy nie są zabici przy tej okazji. Tak że tu wydaje mi się, że to strzelanie jest tutaj rzeczą dość istotną [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy kolega z mikrofonu uznał rację?

MIECZYSŁAW LACH

Znaczy, w tym wypadku uznaję rację. Tylko jeżeli chodzi o działanie prokuratury, no sprawa jest jasna, że nam nic nie zrobią i nic nie…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Po grudniu, po 31 grudnia związek ma się zająć tą sprawą.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Mikrofon nr 10.

ZYGMUNT CIECHORSKI

Zygmunt Ciechorski, Region Bydgoski. Na stronie 27, teza 23, punkt 1 jest bardzo poważny błąd. Podany bowiem przez Komisję Programową pakt o nazwie międzynarodowy pakt człowieka i obywatela. Nie istnieje taki pakt, nie jest znany prawu międzynarodowemu. Protokół fakultatywny jest protokołem do międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, i to trzeba zmienić, bo to nas ośmiesza. Nie ma takiego paktu, jak jest zapis w programie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Proszę podyktować poprawkę, bo ma pan rację w tym miejscu. Proszę tę rzecz podyktować, prawdziwe brzmienie tego paktu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę określić, w którym miejscu dokładnie.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Jest to punkt 1, akapit 2, drugie zdanie punktu 1.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Strona 27.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Strona 27, proszę podyktować.

ZYGMUNT CIECHORSKI

„Gwarancje tego upatrujemy w ratyfikowaniu przez PRL protokołu fakultatywnego do międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Praw obywatelskich i politycznych.

ZYGMUNT CIECHORSKI

…przewidującego międzynarodową kontrolę nad wykonaniem postanowień paktu”. Dalej jest bez zmian.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Dziękuję panu za wniesienie tej poprawki.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Mikrofon nr 1.

PIOTR EJSMONT

Ejsmont, Region Gdańsk. Po raz drugi protestuję przeciwko traktowaniu moich wniosków i poprawek przez zespół redakcyjny Komisji Programowej jako niebyłe. Zgłosiłem dwa wnioski, które nie zostały tutaj w ogóle odczytane. Pozwolę sobie wobec tego wrócić do tych punktów. I tak, strona 24, teza 17, punkt 4 – zgłosiłem wniosek, poprawkę o całkowitą zmianę treści tego punktu. Moja poprawka brzmiała w następujący sposób: „Związek będzie walczył o utrzymanie swojej niezależności wobec wszelkich grup i partii politycznych. Związek nie będzie przeszkadzał swoim członkom w swobodnej działalności politycznej, ale poza strukturami związkowymi. Prasa związkowa nie powinna służyć reklamowaniu deklaracji i programów partii politycznych”. Podałem również uzasadnienie, albowiem czytając pierwotny zapis treści tego punktu 4, widzimy, że, czytam: „Związek będzie popierał i chronił inicjatywy obywatelskie, których celem jest przedstawianie społeczeństwu różnych programów politycznych oraz organizowanie się w celu wprowadzenia tych programów w życie”. I dalej następuje akapit, że to będzie poza strukturami związkowymi.

Uważam, że jest to trochę kręcenie wokół tematu i to wygląda mniej więcej tak, jak chciałabym, a boję się. Więc jest to, uważam, że mój zapis jest bardziej skonkretyzowany. A zapis, który jest tu pierwotnie, z niego wynika, że jakieś różne grupki polityczne będą mogły liczyć na naszą pomoc czy łaskawość.

Punkt 2, tzn. strona 27, teza 23, podpunkt 3 – wnosiłem o całkowite wykreślenie tego punktu, również podając uzasadnienie. Albowiem treść tego podpunktu jest bardzo zawiła, a mówiąc jednoznacznie, chodzi o to, na co już z trybuny zjazdowej wskazywałem uwagę – o dowodzenie nieprawności zapisów w konstytucji o kierowniczej roli partii. Uznaję to po prostu za szczypanie przeciwnika, które oddala, nic nam nie daje, a które oddala nas od podstawowych historii innych, bardziej ważnych.

Sprawa trzecia. Również bardzo państwa proszę o ponowne przemyślenie zapisu, który w tej chwili Komisja Programowa, zespół redakcyjny zgłosił, do tezy – tam, gdzie jest o tych trybunałach za grudzień itp. Proszę państwa, jak tak dalej pójdzie, to będziemy też i tworzyć swoje własne więzienia itd. [gwizdy pojedyncze]. Ja uważam, że ten zapis, ostatni – proszę nie gwizdać – ten zapis i zapis w tezie 23 podpunktu 3 oddala nas od sprawy, od spraw zasadniczych, a więc reformy gospodarczej, samorządów pracowniczych i spraw w zakładach pracy. Jeśli takie podobne zapisy przechodzą, to ten cały program jest trochę nieużyteczny i musimy zrobić program inny, program walki. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo o głos Komisję Programową.

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Tak, te poprawki były nam znane, ale ponieważ odbiegały od opinii większości zgłaszanych zarówno z trybuny tutaj obrad, jak i poprawek zgłaszanych do nas, nie poddaliśmy ich państwu tutaj pod głosowanie [oklaski]. Ale skoro ten problem powstał, to możemy do tego wrócić. Znaczy jesteśmy za utrzymaniem punktu 4 tezy 19 w obecnym brzmieniu, za utrzymaniem dopisku do tezy 24 i za zachowaniem obecnego brzmienia punktu 3 w tezie 23.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, może po kolei. Ponieważ nie można wszystkich wniosków traktować jednakowo, to do poszczególnych tez – bo może ktoś będzie miał inne zdanie – do tezy 19 punkt 4 jest wniosek Komisji Programowej o utrzymanie zapisu zgodnie z treścią sformułowaną przez Komisję Programową. Kto z państwa jest za takim wnioskiem? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję.

Gdzie następne były propozycje zmian? Do której tezy i który punkt?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała za utrzymaniem tego tekstu, jaki jest w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Do tezy 23 punkt 3 – wniosek Komisji Programowej o utrzymanie zapisu zgodnie z tekstem sformułowanym w projekcie uchwały. Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała za utrzymaniem tego tekstu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Teza 26…

JAN WASZKIEWICZ – członek Komisji Programowej

Teza 26 – wniosek brzmiał, był to wniosek o usunięcie naniesionej dzisiaj poprawki. Jesteśmy za utrzymaniem tej poprawki.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Kto z państwa jest za utrzymaniem tej poprawki? Zgodnie z tekstem Komisji Programowej? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję.

Proszę o…

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowana większość jest za utrzymaniem tej poprawki.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

W związku z czym możemy powrócić do wniosku Komisji Programowej o przyjęcie całego rozdziału VI „Samorządna Rzeczpospolita”. Czy będzie sprzeciw przeciwko temu? Proszę mikrofon nr 10. Dopuszczam tylko jeden głos przeciw.

WIESŁAW CICHOŃ (?)

Rozdział VI posiada według mnie istotną lukę – brak jest stosunku związku do sprawy mniejszości narodowych w Polsce. Ponieważ pewne grupy delegatów zgłosiły w tej kwestii projekt uchwały, chciałem do tej sprawy się ustosunkować. Komisja Uchwał i Wniosków, która już przypuszczalnie nie będzie dopuszczona do głosu, proponuje te projekty zgłosić do wolnych wniosków. Po pierwsze, degraduje to sprawę, a po drugie, nie wiadomo, czy wolne wnioski będą w ogóle realizowane, biorąc pod uwagę ciasnotę czasową. Prosiłbym, by dopuszczono mnie na zakończenie naszych dyskusji nad programem z projektem uchwały w sprawie mniejszości narodowych, która jest integracją wszystkich złożonych do Komisji Uchwał i Wniosków projektów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, jeżeli można wyjaśnić to nieporozumienie. My, jako prezydium zjazdu, jesteśmy zobowiązani do realizacji pełnego programu zjazdu, a w związku z czym, po przyjęciu uchwały programowej, na pewno zostanie dopuszczona Komisja Uchwał i Wniosków. To jest przecież oczywiste.

W związku z czym stawiam pod głosowanie o przyjęcie rozdziału VI „Samorządna Rzeczypospolita” z tekstem przygotowanym przez Komisję Programową, razem z naniesionymi poprawkami. Kto z państwa jest za? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów rozdział VI został przyjęty.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa [oklaski], w związku z czym, że w tej chwili jest godz. 11.58, proponujemy do godz. 12.15 przerwę, przy czym o 12.15 wpuszczani na salę będą tylko delegaci. W związku z czym, że odbędzie się głosowanie. Proszę pamiętać o zabraniu mandatów. Dziękuję, ogłaszam przerwę do 12.15.

[Przerwa]

[Sygnał dźwiękowy]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Prosimy delegatów o zajmowanie swoich miejsc i wchodzenie na salę. Nadszedł pilny teleks z Huty Warszawa. Za chwilę go odczytam. Proszę wejść na salę i zająć miejsca. Proszę delegatów o zdecydowane wchodzenie na salę. Za chwilę rozpoczynamy kolejną turę wyborów.

Nadszedł pilny teleks z Huty Warszawa. Za chwilę go odczytam. Odczytuję teleks, który przyszedł 7 października [19]81 r. godz. 11.30.

„I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«.

Korzystając z możliwości zapoznania z naszym apelem tak znacznego audytorium, my, hutnicy warszawscy, zwracamy się do wszystkich delegatów I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« o pomoc i jak największy udział w budowie pomnika dla uczczenia świętej pamięci księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego prymasa Polski [oklaski]. Jemu to właśnie zawdzięczamy, iż Kościół w Polsce był przez cały okres powojenny najbardziej konsekwentny, był największym obrońcą tradycji i historii naszego narodu, był symbolem prawdy i nieugiętego dążenia narodu do pełnej wolności. Świętej pamięci kardynał Wyszyński był dla nas wszystkich Polaków niekwestionowanym przywódcą naszego narodu. Pamiętajmy, ile serca i wsparcia swoim autorytetem włożył w powstający wolny ruch związkowy w naszym kraju. Nowo wybrany papież powiedział: »Nie byłoby polskiego papieża, gdyby nie było księdza prymasa Stefana Wyszyńskiego«. Te słowa mówią wszystko o zasługach księdza prymasa. Zawsze jednoczył, nigdy nie dzielił, był naszym ojcem, broniącym polskiej rodziny katolickiej przed niewolą i bezprawiem. Bronił naród przed wynarodowieniem. Kochał nas zawsze nawet wtedy, gdy niegodni byliśmy jego miłości.

Niech pomnik ten będzie dziełem naszym, niech będzie dziełem robotników, nie tylko warszawskich zakładów pracy, ale całego narodu polskiego.

Z dniem dzisiejszym powołujemy do życia robotniczy klub budowy pomnika. Prosimy załogi zakładów pracy, których jesteście reprezentantami, o deklaracje, jakiego typu prace i w jakim zakresie możecie wykonać. Zgłoszenia prosimy przesyłać na adres: Komisja Zakładowa NSZZ »Solidarność« Pracowników Huty Warszawa, 01-949 Warszawa, ul. Kasprowicza 132.

Za prezydium Komisji Zakładowej NSZZ »Solidarność« Pracowników Huty Warszawa J. Lipiński, sekretarz organizacji, członek prezydium społecznego komitetu budowy pomnika” [oklaski].

Obecnie przekazuję prowadzenie przedstawicielowi Komisji Mandatowej.

[VI TURA WYBORÓW DO KK]

[PD 1kzd_2t_090_19811007 – 1 godzina 30 sekund]

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Proszę państwa, przystępujemy w dniu dzisiejszym do V [VI] tury wyborów. Zanim…

[Brak fragmentu nagrania]

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_090_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_091_19811007]

„[Protokół Komisji] Mandatowo-Wyborczej I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. Komisja na podstawie listy delegatów na I Krajowy Zjazd, przedstawionej przez Komisję Wyborczą, stwierdza, że uprawnionych do udziału w obradach I KZD jest 898 delegatów. W dniu 7 października 1981, na sesji porannej obecnych jest 769 delegatów, co stanowi 85,6 proc. Ilość ta spełnia wymagania statutowe uprawniające zjazd do podejmowania uchwał. Sprawdzenia obecności dokonano na podstawie list obecności. Gdańsk, 7 października”. Podpisano: przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej.

Proszę państwa, sytuacja patowa w Regionie Gdańskim powtórzyła się już trzy razy. Komisja Mandatowo-Wyborcza ma obowiązek, zgodnie z regulaminem obrad, aż do wyczerpania porządku obrad dyskusji programowej, aż do momentu zakończenia zjazdu prowadzić wybory zgodnie z zatwierdzonym regulaminem obrad, co państwo potwierdzili w dniu wczorajszym.

Jednakże w dniu dzisiejszym wpłynął wniosek, przeczytam: Marek Balicki[4], 001 mandat, i pan Zenon Kwoka[5], 01028, Gdańsk, proszą o dokonanie prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej 2 minuty, plus 2 minuty pytań przed głosowaniem [oklaski]. Nie wiem, czy prezydium chce tę sprawę poddać pod głosowanie, czy państwo przyjmują, czy po prostu nie przyjmują, to już do państwa należy.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Czy jest może jakiś wniosek przeciwny?

Proszę bardzo, dziewiątka.

JAN BRODZKI

Jan Brodzki, Region Płocki. Proszę państwa, tutaj dochodzimy do wniosku, że przyjęliśmy w pewnym momencie złą ordynację, dochodzimy do absurdu. W ten sposób możemy rok jeszcze głosować, i są tylko dwa wnioski, albo sala chce obydwu panów w Komisji Krajowej, albo sala w ogóle nie chce żadnego, i w ten sposób musimy wbrew sobie głosować, aż któryś się z wstrzymujących złamie bez uzasadnienia żadnego. Proponowałbym, żeby albo dwaj panowie czy cała delegacja gdańska ustaliła, że np. jeden z panów zrezygnuje, może to ułatwi, albo obydwoje podadzą się do dymisji, albo podadzą zupełnie nowe kandydatury. No, trudno w tej chwili 10 razy jeszcze głosować.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Poproszę Komisję Mandatowo-Wyborczą o ponowne sformułowanie wniosku pod głosowanie. Proszę sformułować.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Nie, jak rozumiem, to był kontrwniosek. Ja podałam wniosek formalny, który został złożony na piśmie. Mam powtórzyć to?

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Tak, proszę bardzo.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Tak. Wnoszę o dokonanie prezentacji kandydatów do Komisji Krajowej – 2 minuty plus 2 minuty pytań przed głosowaniem.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Proszę państwa, kto jest za przyjęciem tego wniosku? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Przepraszamy bardzo, ale chyba Komisja Skrutacyjna będzie musiała szybko wejść na podium. Bardzo prosimy kolegów z Komisji Skrutacyjnej, bo nie zauważyliśmy, że nie ma ich na miejscu.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

No nie. Zawsze przed głosowaniem wszyscy powracają do swoich regionów, ale już są państwo.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Czy Komisja Skrutacyjna jest gotowa?

Proszę państwa, powtarzamy głosowanie nad wnioskiem zgłoszonym przez Komisję Mandatowo-Wyborczą. Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję. Poproszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Prosimy jeszcze raz, musimy policzyć głosy.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Proszę państwa, liczymy głosy. Kto z państwa jest za wnioskiem? Proszę liczyć głosy w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 18, drugi – 21, trzeci – 13, czwarty – 20, piąty – 24, szósty – 30, siódmy – 16, ósmy – 30, dziewiąty – 8, dziesiąty – 14, jedenasty – 15, dwunasty – 14, trzynasty – 25, czternasty – 16, piętnasty – 12, szesnasty – 23, siedemnasty – 11 i osiemnasty – 5 głosów.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny wnioskowi? Proszę liczyć głosy w sektorach.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 34, drugi – 15, trzeci – 25, czwarty – 27, piąty – 10, szósty – 11, siódmy – 30, ósmy – 8, dziewiąty – 31, dziesiąty – 18, jedenasty – 20, dwunasty – 22, trzynasty – 35, czternasty – 9, piętnasty – 18, szesnasty – 8, siedemnasty – 5 i osiemnasty – 16.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo.

Czy jest już werdykt?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wyniki: za wnioskiem głosowało 315 delegatów, przeciwko temu wnioskowi 342 [oklaski].

[Brak fragmentu nagrania]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

[Brak fragmentu nagrania]

…delegatów uzyska karty. Komisję Skrutacyjną i prezydium Komisji Skrutacyjnej proszę o zebranie się w rogu sali przy, za parawanem.

[Brak fragmentu nagrania]

…Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych. Winna jestem państwu określone wyjaśnienie. Wpłynął wniosek formalny, numer mandatu 06002, Stanisław, przepraszam, jeśli nazwisko źle odczytam, ale jest napisane dość nieczytelnie – Brymowa[6] [Brymora], Region Częstochowa. Czytam wniosek [gwar]. Dobrze, wobec tego wyjaśnienie złożę po głosowaniu.

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Delegaci pozostają na swoich miejscach. Nie wychodzimy do kuluarów. Powtarzam: nie wychodzimy do kuluarów.

Komisja Programowa, uwaga, Komisja Programowa – proszę zgłosić się do prezydium.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

[Czy] są na sali delegaci, którzy nie oddali swoich głosów?

Proszę o pozostawienie urny z lewej strony sali przy prezydium oraz z lewej strony sali, z tyłu sali, pozostałe 4 urny zamykam. Proszę o przeniesienie do stołu, przy którym pracuje Komisja Skrutacyjna.

[Brak fragmentu nagrania]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zajęcie miejsc w swoich sektorach. Wracamy do dyskusji przyjmowania poszczególnych rozdziałów uchwały programowej.

Proszę państwa, rozpoczynamy obrady. Proszę zająć miejsca na sali obrad.

[Poza mikrofonem głównym Elżbieta Błaszczyńska do prowadzącego: Głosowanie nie jest zakończone!].

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Proszę państwa, pytam po raz drugi: czy ktoś z delegatów nie oddał jeszcze swego głosu do urny wyborczej? Proszę o podniesienie ręki w górę. Proszę państwa, pytam po raz trzeci: czy ktoś z delegatów nie oddał jeszcze swego głosu do urny wyborczej? Nie widzę takich osób na sali. Zamykam ostatnie… Przepraszam, koledzy zwracają uwagę, że jednak są ręce. Wprawdzie słabo je widać, ale są podobno. Poczekamy jeszcze chwilę.

Proszę państwa, ponieważ nie widzę w górze mandatów osób, które nie oddały swego głosu, zamykam ostatnie urny.

Wracamy do wyjaśnienia wniosku formalnego, o którym zaczęłam mówić przy rozpoczęciu głosowania. Wniosek formalny Stanisława Brymora, numer mandatu 06002, Region Częstochowa. Czytam państwu wniosek: „Zgłaszam wniosek formalny o wyjaśnienie, w jakim składzie była Komisja Skrutacyjna przy V turze głosowania. Dlaczego zmieniono ustalenia zjazdu. Ustalono, że głosy miano liczyć dzisiaj rano. Proszę o natychmiastowe wyjaśnienie”. Podpis.

Rozpoczynam wyjaśnienie, proszę państwa. W poprzednich liczeniach głosowania, w trakcie pracy nocnej, zgodnie z uzgodnieniami wszystkich członków Komisji Skrutacyjnej – z wyjątkiem pierwszego liczenia, obliczenia na przewodniczącego Komisji Krajowej – nie wszyscy członkowie brali udział. Sami członkowie stwierdzili, że tak liczna komisja, 60-osobowa, nie jest potrzebna jednocześnie. Uzgodnili również między sobą, aby umożliwić chociaż w części wymianę, czyli przespanie się części komisji, że nie wszyscy będą pracować jednocześnie. Oznaczało to również, proszę państwa, że członkowie komisji mają do siebie wzajemne zaufanie. Członkowie komisji mają nadal do siebie wzajemne zaufanie.

Mimo iż postawiona została z mojej strony propozycja do państwa o to, abyście państwo wyrazili zgodę na ewentualne liczenie dzisiaj rano, wyrażenie waszej zgody na liczenie dzisiaj rano nie oznaczało, że zabraniacie liczyć wczoraj, jeżeli część komisji wyrazi na to zgodę, nie będzie czuła się zmęczona. Proszę państwa, ja nie byłam przy tym liczeniu, ponieważ po trzech, po dwóch nocach i dwóch dobach byłam zbyt przemęczona, by pracować trzecią noc. Pozostał zespół 11-osobowy, w tym, zgodnie z uzgodnieniami, zostało dwóch członków prezydium.

Dlaczego ci ludzie zostali mimo wszystko i chcieli liczyć? Obawialiśmy się, proszę państwa, po dłuższej debacie między nami, że przeciwny wniosek niż ten, który pojawił się dzisiaj, może właśnie dzisiaj rano pojawić się. Przeciwny niż ten, który jest. Że część z państwa, ponieważ większość zaakceptowała taką możliwość, ale część była temu przeciwna. W związku z tym ta grupa, która była temu przeciwna, mogłaby złożyć taki, przeciwny do tego, który jest, wniosek formalny.

Proszę państwa, grupa 11-osobowa liczyła trzykrotnie, zmieniając paczki dla poszczególnych zespołów liczących. Głosy po wyliczeniu i wyniki zostały zabezpieczone w kasie pancernej, do której klucz pozostawiłam jednemu z członków komisji, na co pozostali wyrazili zgodę, który zostawał w tym zespole. Klucz został przekazany mi dzisiaj rano, a także wyniki z tej szafy.

Jeśli państwo macie jeszcze jakiekolwiek wątpliwości lub nie wystarcza państwu moje wyjaśnienie, słucham pytań. Ja dziękuję [oklaski]. Dziękuję uprzejmie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, wracamy do uchwały programowej zjazdu. Strona 35 rozdział 7, „Nasz związek”, referentem jest kolega Aleksander Labuda. Proszę o spokój i uwagę.

[DYSKUSJA I GŁOSOWANIE

NAD ROZDZIAŁEM VII UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_091_19811007 – 21 minut 11 sekund]

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, do poprawionej już po dyskusji wersji rozdziału VII zgłoszono wczoraj w sumie 5 poprawek, z których 2… Nie słychać? Aha. Do rozdziału VII zgłoszone zostało wczoraj 5 propozycji poprawek, z tego dwie Komisja Programowa przyjęła i ja je państwu będę proponował w tej chwili jako autopoprawki.

Na stronie 37, punkt 5 tezy 33 podpunkt e proponujemy, aby skreślić ten podpunkt w dotychczasowym brzmieniu i ująć go w sposób następujący, dyktuję…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę najpierw odczytać w brzmieniu dotychczasowym.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

„Zapewnienie właściwych warunków technicznych dla rozwoju ogólnopolskiego systemu przepływu informacji (codzienny serwis informacyjny i zestawy materiałów publicystycznych) w oparciu o istniejące ośrodki (BIPS, AS, S[erwis] I[informacyjny] M[azowsza]) oraz sieć regionalnych biur informacyjnych”.

Czy mogę dyktować autopoprawkę? Proponuję skreślić zatem punkt e w brzmieniu dotychczasowym i na to miejsce wprowadzić następującą wersję: „Zapewnienie właściwych dla rozwoju ogólnopolskiego systemu przepływu informacji (codzienny serwis informacyjny i zestawy materiałów publicystycznych) w oparciu o istniejące ośrodki (BIPS – dużymi literami te skróty, BIPS – Biuro Informacji Prasowej Solidarności, AS i SIM) oraz sieć regionalnych biur informacyjnych”.

To jest pierwsza autopoprawka. Oraz druga autopoprawka, która uwzględnia wniosek pana Stanisława Osińskiego bodaj, o ile dobrze pamiętam, Osiniaka, przepraszam. Proponujemy, aby po punkcie f, w tym samym miejscu, po punkcie f dopisać punkt g: „tworzenie bibliotek przy zarządach regionalnych i komisjach zakładowych”. Punkt g – „tworzenie bibliotek przy zarządach regionalnych i komisjach zakładowych”. Oraz w punkcie f drobny zabieg kosmetyczny: należy wziąć w nawias ten fragment, który mówi „na przykład w oparciu o system ABC” – te słowa winny figurować w nawiasach.

To są wszystkie zgłoszone propozycje poprawek, które Komisja Programowa chciałaby uwzględnić jako autopoprawki.

Poza tem pan Andrzej Cierniakowski[7] [Cierzniakowski] z Bydgoszczy proponował, abyśmy wymienili również w systemach łączności łączność radiotelefoniczną, ale sądzę, że ta propozycja doskonale się zmieści w punkcie f: „oraz innych systemów łączności”. Przepraszam, tu brakuje słowa „innych” jeszcze. Na stronie 37 podpunkt f punktu 5: „oraz innych systemów łączności”. Bo gdybyśmy wszystkie możliwe systemy chcieli wyliczać szczegółowo, to tekst uległby obciążeniu. Wyszliśmy z założenia, że można to załatwić taką generalną formułą, która niczego nie nakazuje, ale też niczego nie zamyka.

Pan Tomasz Dziurzyński proponował, aby w tezie 32 taką jakby rozszerzoną małą deklaracyjkę ideową załączyć, o tym, że środki związkowego przekazu głoszą niezafałszowaną prawdę, ale myśmy tę propozycję odrzucili, ponieważ to wszystko, co on tam pisał, znajduje się już w tekście proponowanym przez Komisję Programową.

Jest propozycja zgłoszona przez pana Kornela Morawieckiego z Dolnego Śląska, w której proponuje, aby rzecznika prasowego KK zobowiązać do codziennego wydawania krótkich komunikatów, które następnie byłyby publikowane czy to w formie radiowej, czy pisanej, w zakładach pracy, ale tę propozycję skierowaliśmy do zaleceń adresowanych do Komisji Krajowej.

Także propozycja rozbudowana bardzo pana Zenona Szachowicza z Zielonej Góry, mówiąca o pomocy międzyregionalnej, została włączona do tego pakietu zaleceń adresowanych do Krajowej Komisji.

Tyle, tyle z mojego referatu dotyczącego proponowanych przez nas zmian do wersji, którą macie państwo przed sobą.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

To już jest całość zmian proponowanych w rozdziale VII?

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, w związku z czym stawiam pytanie: czy ktoś z autorów poprawek, które nie zostały uwzględnione w formie autopoprawek Komisji Programowej, chciałby zabrać głos?

[Brak fragmentu nagrania]

…czy kolega potwierdza tutaj, czy kolega zgłaszał się do Komisji Programowej?

JERZY KROPIWNICKI

Tak.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

JERZY KROPIWNICKI

Ja wnioskowałem o skreślenie zdania: „w bieżącej działalności…”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale gdzie to jest, proszę.

JERZY KROPIWNICKI

Zaraz pod punktem f na stronie 37. Wnioskowałem o skreślenie zdania: „W bieżącej działalności agend informacyjnych, prasy, wydawnictw »Solidarności« należy przyjąć zasadę ich samofinansowania”.

Otóż część działalności informacyjnej związku w moim przekonaniu musi być deficytowa. Jest to działalność informacyjna, za to nasi członkowie płacą składki i należy im się ta informacja jak psu zupa. Jeśli system teleksowy, komunikaty zarządu i innych władz związkowych czy agend związkowych miałyby zmierzać do zasady samofinansowania, to my się po prostu możemy zablokować informacyjnie. Tego rodzaju wydawnictwa po prostu nie mogą być dochodowe. Trzeba od razu przyjąć to założenie. W tej chwili obsługa serwisu teleksowego – przy założeniu, że się przekazuje AS, BIPS i jeszcze serwis regionalny – same rachunki za teleksy wynoszą milion w skali miesięcznej.

Oczywiście, można dążyć do samofinansowania i kazać komisjom zakładowym odbierającym to płacić za ten serwis. Ale ryzykujemy wówczas to, że niektóre z komisji zakładowych po prostu nie będzie stać na odbiór tej informacji. Możemy sobie takim punktem rozłożyć związek, tnąc po informacji.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Kolega wnioskuje o wycofanie tego zdania.

Proszę o wypowiedź w tej kwestii Komisję Programową.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Ta rzecz była dyskutowana w zespole w Krakowie i dziwi mnie, że kolega Kropiwnicki dopiero w tej chwili to zastrzeżenie zgłasza. Nie zgłaszał go do pierwszej wersji projektu, tam, gdzieśmy to samo zdanie umieścili, i do mnie nie dotarło zastrzeżenie sformułowane na piśmie. Ale nie w tym rzecz, żeby tutaj o sprawy formalne się sprzeczać. Pragnę wyjaśnić, że w szczegółowych zasadach opracowanych przez zespół, tam właśnie takie agendy, jak teleksy, są spod tej zasady wyłączone. I myślę, że bez szkody dla całości możemy uwzględnić tutaj głos pana Kropiwnickiego, formułując ten punkt nieco inaczej: „W bieżącej działalności agendy informacyjne, prasa i wydawnictwa »Solidarności« dążą do samofinansowania”. Wtedy nie będzie to miało charakteru obligatoryjnego. Czy – „powinny zmierzać do samofinansowania”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy kolega Kropiwnicki przyjmuje tą poprawkę?

Jak kolega słyszy, kolega Kropiwnicki nie przyjmuje tej poprawki.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Wobec tego proponuję poddać pod głosowanie ten tekst w zmienionej przeze mnie w tej chwili wersji.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę go jeszcze podyktować.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

„W bieżącej działalności – tu wiele nie trzeba przepisywać – agendy informacyjne, prasa i wydawnictwa »Solidarności« dążą do samofinansowania”.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę państwa, mamy w tej chwili dwa warianty. Wariant pierwszy to jest wariant przedstawiony nam po autopoprawce przez Komisję Programową i wariant drugi to jest wycofanie tego zapisu z tekstu uchwały programowej.

Kto z państwa opowiada się za wariantem pierwszym, tzn. za zapisem komisji programowej z autopoprawką, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za zapisem przedstawionym w projekcie z autopoprawką.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o mikrofon nr 4.

STANISŁAW HUSKOWSKI

Chciałem wnieść poprawkę dopiero w tej chwili wobec autopoprawki naniesionej przez Komisję Programową. Nie zgłaszałem się wcześniej, ale chodzi mi o § 33 punkt 5 podpunkt e. Komisja Programowa – to jest na stronie 37 – Komisja Programowa punkt e rozszerzyła, przebudowała zdanie i rozszerzyła o Serwis Informacyjny Mazowsza – SIM. Wydaje mi się, że niepotrzebne jest to rozszerzenie, ponieważ jest to serwis regionalny; podobne serwisy są np. na Górnym Śląsku, są również we Wrocławiu i w innych regionach. I jest to po prostu regionalny serwis informacyjny. Poza tym, podczas posiedzenia zespołu III w Krakowie była dokonana analiza działalności SIM i Serwis Informacyjny Mazowsza został krytycznie bardzo oceniony. Wobec tego proponuję wykreślić po prostu z autopoprawki Komisji Programowej SIM.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, Komisja Programowa ma głos.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Jest zgłoszona poprawka? Jeżeli tak, to należy ją poddać pod głosowanie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ale słuchamy stanowiska kolegi. Czy kolega przyjmuje to, czy nie?

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

O moje stanowisko chodzi? Nie, ja byłbym raczej za tym, żeby podtrzymać wersję zgłoszoną przez Komisję Programową w tej chwili.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem. Wniosek w takim razie Komisja Programowa przedstawia za utrzymaniem zapisu również agencji Mazowsza.

Mieliśmy wypowiedzi przed, za i przeciw wnioskowi, wobec tego poddaję go pod głosowanie. Kto z państwa jest za utrzymaniem wersji proponowanej przez Komisję Programową, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała przeciw temu zapisowi, tzn. bez Mazowsza.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że skreślamy zapis [oklaski] SIM. Dziękuję.

Proszę mikrofon nr 2.

JERZY JASTRZĘBOWSKI

Nie ustosunkowując się do zapisu o SIM, chcę powiedzieć to, co przed chwilą mówił przedmówca, że nie znałem tekstu tej autopoprawki i chciałem się spytać, czy Komisja Programowa nie zechce uznać za zwykłe przeoczenie i ewentualnie dodatkową autopoprawkę – uwzględnienie Radia Solidarność Regionu Mazowsze, która nie jest wcale regionalną agendą, tak jak by to nazwa mogła wskazywać, dlatego że zaopatruje w kasety radiowe, m.in. z nagrania tego zjazdu, cały kraj. Więc mój wniosek byłby, żeby do tych skrótów: BIPS, AS – SIM zostało w tej chwili wymazane – dodać Radio Solidarność Regionu Mazowsze. Uzasadnienie: jest to radio zaopatrujące w kasety cały kraj, jest agendą samofinansującą. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o stanowisko Komisję Programową.

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Ja myślę, że w ten sposób my byśmy bardzo długą listę mogli różnych agencji wypisać i tu każdy region prowadzi wymianę międzyregionalną i wtedy byśmy rzeczywiście, przyjmując jedną taką poprawkę, spowodowali lawinę poprawek następnych, a to nie ma chyba najmniejszego sensu, bo tutaj nie chodzi o honor bycia wymienionym.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Ponieważ Komisja Programowa wypowiedziała się przeciw temu, w związku z czym, rozumiem, że został postawiony wniosek przez Komisję Programową o utrzymanie zapisu zgodnie z tekstem projektu uchwały. Kto z państwa jest za utrzymaniem tekstu? Czyli tylko BIPS i AS. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o…

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za utrzymaniem tego tekstu, który jest.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę mikrofon nr 9. Mikrofon nr 9 wycofał się, tak?

Dziękujemy, to wszystko.

Ponieważ jest wniosek o przyjęcie rozdziału „Nasz związek”, to jest rozdział VII, w związku z tym się pytam, czy ktoś z państwa będzie chciał się wypowiedzieć przeciwko. Nie widzę, w związku z czym wnoszę o przyjęcie rozdziału VII „Nasz związek”. Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów rozdział VII został przyjęty [oklaski].

ALEKSANDER LABUDA – członek Komisji Programowej

Dziękuję bardzo, dziękuję państwu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo kolegę Krajewskiego o zreferowanie rozdziału VIII – „Nowe porozumienie społeczne”.

[DYSKUSJA

NAD ROZDZIAŁEM VIII UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_091_19811007 – 42 minuty 28 sekund]

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, rozdział VIII „Nowe porozumienie społeczne” zawiera tylko jedną autopoprawkę Komisji Programowej. Proszę otworzyć naszą uchwałę programową na stronie 42 i w rozdziale VIII „Nowe porozumienie społeczne”, tutaj w pierwszym akapicie czytamy zdanie: „NSZZ »Solidarność« jest gwarantem porozumień społecznych z 1980 r.”, i w tekście jest: „i oczekuje konsekwentnej ich realizacji”. Komisja Programowa wnosi o wniesienie tutaj poprawki: „domaga się konsekwentnej ich realizacji”. A więc zdanie brzmiałoby: „NSZZ »Solidarność« jest gwarantem porozumień społecznych z 1980 r. i domaga się konsekwentnej ich realizacji”. Jest to autopoprawka Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Jest to autopoprawka, tak?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, jest to autopoprawka.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy została już zanotowana? Proszę bardzo, proszę kontynuować.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, i druga poprawka Komisji Programowej. Proszę spojrzeć na wiersz ostatni, chodzi nam o wpisanie w ostatnim wierszu cyfry 7. „Gdańsk, dnia 7 października”. To jest wszystko [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Rozumiem, że kolega wnosi o przyjęcie rozdziału VII „Nowe porozumienie społeczne”.

Czy będzie głos przeciwny? Proszę, mikrofon nr 1.

ZBIGNIEW LIS

Proszę państwa, zgłosiłem poprawkę, Zbigniew Lis, 027, Gdańsk. Nie może być, moim zdaniem, rozdział się zaczynać od „Nowe porozumienia społeczne”. Powinien się zaczynać „porozumienia społeczne” jako główną sprawę, bo my nie chcemy w tezie pomocniczej domagać się porozumień z Gdańska, Szczecina i z Jastrzębia. Muszą to być nasze główne porozumienia, a te, które chcemy teraz zawrzeć, mogą być jedynie porozumieniami dodatkowymi. I dlatego wnoszę o zmianę tego tytułu. Nie może być „Nowe porozumienia społeczne”, tylko „Porozumienia społeczne”, oraz teza nie powinna brzmieć: „»Solidarność« domaga się nowego porozumienia”, lecz odwrotnie: „»Solidarność« domaga się konsekwentnej realizacji porozumień społecznych z 1980 r. oraz żąda dodatkowych, nowych porozumień i w porozumieniu antykryzysowym itd.”.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy mam zabrać głos? Tak. Proszę pana, pierwsza sprawa. Wydaje mi się, iż ten rozdział VIII jest pewnym podsumowaniem, łącznikiem całego naszego programu. I w tym momencie chciałbym państwu zwrócić uwagę, że słowo „porozumienie społeczne” jest tutaj raz napisane z małej litery, a raz z dużej. Jest to istotna różnica. Na samym początku tego rozdziału odnosimy się do napisanych z dużej litery Porozumień Społecznych z 1980 r., które legły u podstawy naszego ruchu. Natomiast sumując niejako to wszystko, czego dokonaliśmy, przyjmując cały program, mówimy o tym, iż powinniśmy w przyszłości określić – właśnie nowymi porozumieniami społecznymi, pisanymi z małej litery, w dziedzinach reformy gospodarczej, samorządnej Rzeczypospolitej i I porozumienia antykryzysowego – nową rzeczywistość w naszym kraju.

W związku z tym Komisja Programowa wnosi o nieuwzględnienie tej poprawki zgłoszonej przez kolegę z sali w tej chwili. Poza tym mam pytanie, czy kolega wcześniej zgłaszał to do Komisji Programowej.

ZBIGNIEW LIS

Tak jest, pod numerem 47 zgłoszone w komisji.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Wyjaśniłem zatem, dlaczego byliśmy zdania, iż nie jest niezbędna zmiana w ten sposób redakcji rozdziału, jak kolega o to wnosił.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

W związku z czym, że została zaproponowana, jest kontrowersja, Komisja Programowa wnosi o utrzymanie tekstu zgodnego ze sformułowaniami w projekcie uchwały. Ponieważ był głos przeciwny, był głos za, w tej chwili przechodzimy do głosowania. Kto z państwa jest za utrzymaniem tekstu sformułowanego w projekcie uchwały? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję. Jeszcze są jakieś kontrowersje.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tekstem, jaki jest przedstawiony w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Mikrofon nr 1.

[WNIOSEK

O DOŁĄCZENIE DO UCHWAŁY PROGRAMOWEJ TEKSTU

21 POSTULATÓW GDAŃSKICH]

[PD 1kzd_2t_090_19811007 – 48 minut 13 sekund]

SZYMON PAWLICKI

Szymon Pawlicki, Region Gdański, 040 numer mandatu. Złożyłem wniosek formalny, aby pierwszy program związku, niezrealizowany, niewymieniony do dnia dzisiejszego w sprawozdaniu KKP, w całości został włączony w uchwałę programową. Mam na myśli owe 21 postulatów, które robotnicy gdańscy wywiesili tutaj [podczas dyskusji programowej stoczniowcy wnieśli na salę historyczne drewniane tablice z 21 postulatami] i aby to stało się bazą i wstępem do całego programu naszego związku. Stosowny tekst prosiłem o odczytanie, wniosek złożyłem do prezydium [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę o zabranie głosu Komisję Programową.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Sądzę, że reakcja sali jest jednoznaczna. Jako autopoprawkę zgłaszamy realizację wniosku kolegi [oklaski].

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Poprawka ta oznaczałaby, że jako aneks nr 1 występuje tekst 21 postulatów gdańskich i stanowi to odniesienie dla tezy 37 mówiącej o tym, że „Solidarność” jest gwarantem porozumień społecznych z [19]80 r. [gwar]. No to już proszę bardzo wnioskodawcę, żeby określił. Propozycja padła, żeby postulaty, czy też porozumienia gdańskie. To proszę sformułować propozycję.

Przepraszam bardzo, tutaj muszę uzyskać informację. Wnioskodawca jak określał swój wniosek? Porozumienie gdańskie czy postulaty gdańskie? Mikrofon nr 1.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Mikrofon nr 1.

SZYMON PAWLICKI

Jeżeli mógłbym. Bazą powstania naszego związku, naszej „Solidarności”, i to chyba w sposób najwłaściwszy ustali jedność naszą, bo padają głosy, że zarówno ważne, i z tym się zgadzam, jest porozumienie gdańskie, porozumienie szczecińskie, porozumienie jastrzębskie. Wydaje mi się, że nas wszystkich jest w stanie złączyć, tak jak w owym sierpniu ubiegłego roku, owe 21 postulatów, i to nie jako aneks – jako punkt wyjścia do całej uchwały programowej [oklaski].

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Zatem jest to propozycja zgłoszona przez delegata. Komisja Programowa nie jest w stanie, ponieważ takiego sformułowania nie uzyskała, nie jest w stanie określić, gdzie i jak można by jako punkt wyjściowy uchwały załączyć ten dokument.

Przypominam, że w układzie uchwały pierwszy punkt jest: „Kim jesteśmy i dokąd dążymy”. Możliwość taka redakcyjna jest oczywista, że byłby to pierwszy aneks. Natomiast jako otwarcie Komisja Programowa tej sprawy nie dyskutowała i w imieniu Komisji Programowej nie mam mandatu, żeby wniosek taki sformułować. Jest to zatem wniosek delegata do poddania pod głosowanie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Ja jeszcze się zapytam kolegę z Regionu Gdańskiego, czy sposób zamieszczenia tego jako pierwszy aneks satysfakcjonuje go, czy nie.

SZYMON PAWLICKI

Nie, moim zdaniem powinno to być punkt otwierający cały nasz program, czyli kim jesteśmy, od tego żeśmy zaczęli, a to zostało tutaj pominięte.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że mamy w takim razie do przegłosowania dwa warianty: wariant pierwszy zaproponowany przez Komisję Programową, traktujący postulaty jako pierwszy aneks do uchwały programowej, jako aneks nr 1, i wariant drugi, zaproponowany przez kolegę z Regionu Gdańskiego – jako punkt wyjścia do uchwały programowej. Są to dwa warianty. Czy one są dla wszystkich zrozumiałe?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy można prosić o głos?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Przepraszam. Miałbym ewentualnie propozycję trzecią, aby ująć te postulaty po prostu przed samym tekstem uchwały programowej, nie zaopatrując tego w żadną inskrypcję. W ten sposób [oklaski] i zgłaszam to jako wariant trzeci.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam, rozumiem. Czy to można przyjąć za autopoprawkę Komisji Programowej?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Można to uznać za autopoprawkę Komisji Programowej.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Dziękuję, rozumiem, że…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Jeżeli wnioskujący wyraża na to zgodę, w takim razie zgłaszam to jako autopoprawkę Komisji Programowej.

SZYMON PAWLICKI

Wyrażam na to zgodę.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej KP

Dziękuję [oklaski]. Czyli, proszę państwa, zamieszczamy przed tekstem uchwały programowej w oryginalnym brzmieniu 21 postulatów gdańskich [oklaski].

[CIĄG DALSZY DYSKUSJI I GŁOSOWANIE

NAD ROZDZIAŁEM VIII UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_091_19811007 – 53 minuty 43 sekundy]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo, czy mikrofon nr 1 jeszcze jakieś poprawki? Proszę.

MICHAŁ PIETKIEWICZ

Moje nazwisko Michał Pietkiewicz, numer mandatu 03007. Ja do Komisji Programowej złożyłem 3 wnioski w sprawie Polaków i polskości na ziemiach w ZSRR. Ani jeden wniosek nie został uwzględniony przez Komisję Programową. Przed kilku dniami w swoim wystąpieniu uzasadniałem te wnioski. Stwierdzałem, że sytuacja Polaków na tamtych ziemiach jest ciężka, trudna, beznadziejna. Ci Polacy oczekują od nas pomocy. My jako autentyczna reprezentacja narodu polskiego musimy się tą sprawą zająć, bo wszystko, co polskie, nie powinno nam być obce. Złożyłem w tej sprawie protest do Komisji Programowej za nieuwzględnienie w drugiej wersji projektu. Na ten temat w dalszym ciągu nic się nie mówi. W dalszym ciągu domagam się uwzględnienia swoich wniosków w programie [oklaski].

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Muszę udzielić informacji wyjaśniającej sprawę. Otóż protest został przekazany przez Komisję Programową do Komisji Uchwał i Wniosków. Natomiast w uchwale podjętej przez zjazd w sprawie Polonii oczywiste jest, że obejmowaliśmy tym także ogromną liczbę polskiej ludności żyjącą na obszarach Związku Radzieckiego. Jest oczywiste, że jest to prawem związku utrzymywanie, podtrzymywanie i rozwijanie kontaktów z tymi grupami rodaków naszych, które są odcięte od źródeł polskości w kraju. Natomiast w samym tekście uchwały uważaliśmy, że nie ma potrzeby dodatkowo sprawę tę włączać. Wydawało nam się także, że to, co jest tutaj najważniejsze, to nie sformułowania, które padną tu, w programie, ale działania, które związek podejmie. I niezależnie od dalszych decyzji Komisji Uchwał i Wniosków, Komisja Programowa postanowiła wśród zaleceń dla Komisji Krajowej, przypominając o realizacji uchwały zjazdu w sprawie Polonii, wskazać na sprawę Polaków żyjących w Związku Radzieckim [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę mikrofon nr 12.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, chciałbym zwrócić na jedną rzecz uwagę, ten rozdział VIII jest niejako jakąś naszą deklaracją, jak tutaj kolega prowadzący słusznie wspomniał. I ja bym chciał tutaj, w tym momencie zwrócić uwagę na jedno sformułowanie. W zdaniu ostatnim na tej stronie jest: „Musi być pierwszym sprawdzianem współdziałania władzy i społeczeństwa”. Otóż, moim zdaniem, takie sformułowanie utwierdza fetysz, jaki u nas dotychczas w kraju był utrzymywany, mówiący o rozdziale pomiędzy władzą a społeczeństwem. Ja sądzę, że lepiej by brzmiało, gdybyśmy zamiast tego zdania wstawili następujące sformułowanie: „Będzie to sprawdzian intencji rządu wobec realizacji linii współdziałania ze społeczeństwem”. Jest to zdanie, które likwiduje ten fetysz, że władza z jednej strony jako aparat, a z drugiej strony społeczeństwo. Jeżeli mamy realizować linię władzy ludowej, i to my, jako związek, występujemy w swoich porozumieniach i porozumienia zawieramy z rządem, a nie z jakąś wyimaginowaną władzą. Dlatego podtrzymuję swoje sformułowanie i prosiłbym o wniesienie jego do tego tekstu.

A druga poprawka, która jest w części porozumienia w sprawie reformy gospodarczej, żeby zdanie, w którym jest: „przyrzeczenia złożone ludziom pracy”, proponuję wykreślić „przez władzę”. Dlatego że wcześniej jest zdanie „setki podpisanych przez rząd porozumień pozostały na papierze”. I teraz, „przyrzeczenia złożone ludziom pracy muszą zostać zrealizowane”. To wnoszę o wniesienie do tekstu, jako poprawki.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Sprawa była dyskutowana w Komisji Programowej – pierwsza sprawa, dotycząca porozumienia antykryzysowego. Zdanie „musi być pierwszym sprawdzianem współdziałania władzy i społeczeństwa” nie jest wymierzone przeciwko władzy ani nie jest wymierzone przeciwko współdziałaniu. Przeciwnie, jest tylko konstatacją, że do tej pory – od czasu podpisania porozumienia gdańskiego i innych porozumień – że od tej pory nie było konsekwentnego współdziałania władzy i społeczeństwa. To nie jest sprawa, to jest konstatacja, że jest podział ostry między władzą i społeczeństwem. I że usunięcie tego podziału jest możliwe wtedy, kiedy będzie realizowana polityka odpowiadająca intencjom społecznym i narodowym. To jest tylko tego typu konstatacja.

W drugiej sprawie, zdania, tutaj Komisja Programowa podtrzymuje swoje sformułowanie: „przyrzeczenia złożone ludziom pracy”. Trzeba tutaj powiedzieć przez kogo. Chodzi tutaj o niezrealizowane przyrzeczenia podpisane w porozumieniach; niektóre z tych porozumień były podpisywane przez przedstawicieli rządu, inne przez innych przedstawicieli władz. Nie wchodzimy tutaj w to kto, mówimy: „przyrzeczenie złożyły władze”. Jeżeli pominęlibyśmy słowo „władze”, no to nie bardzo wiadomo tutaj, o co chodzi, kto tam ludziom pracy kiedykolwiek cokolwiek przyrzekał.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy kolega przyjmuje argumentację przedstawioną przez Komisję Programową?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie, nie przyjmuję. Uważam, że jest zasadnicza różnica między sformułowaniem „władza” jako taka a „władze”. „Władze” to mówi, sugeruje, że my mówimy o organach administracyjnych, społecznych i innych, natomiast pojęcie „władza” jest pojęciem jakimś nadrzędnym, z którym się nic nie wiąże.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę bardzo o sformułowanie wniosku pod głosowanie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Chwileczkę, przepraszam. Jako referent tekstu proszę o dokładne określenie, w którym miejscu i jak miałoby wyglądać to sformułowanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Więc już to robię. Jest to ta część rozdziału, która mówi o porozumieniu antykryzysowym. I ostatnie zdanie…

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Strona 42, ostatni akapit u dołu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Tak, i on, zamiast niego, znaczy zdania, które brzmiało: „musi być pierwszym sprawdzianem współdziałania władzy i społeczeństwa”, ja proponuję umieścić następujące zdanie: „będzie to sprawdzian intencji rządu wobec realizacji linii współdziałania ze społeczeństwem”. Czy mam powtórzyć?

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak, bardzo proszę o powtórzenie, nie zdołaliśmy zapisać.

GŁOS NIEROZPOZNANY

„Będzie to sprawdzian intencji rządu wobec realizacji linii współdziałania ze społeczeństwem”.

Oraz druga poprawka, na stronie 43, w części dotyczącej porozumienia w sprawie reformy gospodarczej. Proponuję, wnoszę o skreślenie zwrotu w zdaniu: „Przyrzeczenia złożone ludziom pracy przez władzę muszą zostać zrealizowane”, wnoszę o skreślenie dwóch słów: „przez władzę”. Bo one, to zdanie koresponduje z poprzednim zdaniem. Jeszcze raz przeczytam: „Setki podpisanych przez rząd porozumień pozostały na papierze”. I teraz drugie zdanie brzmiało: „Przyrzeczenia złożone ludziom pracy przez władzę muszą zostać zrealizowane”. Sądzę, że jeżeli wpiszemy: „przyrzeczenia złożone ludziom pracy muszą zostać zrealizowane”, koresponduje doskonale z poprzednim zdaniem, w którym jest mowa o rządzie.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Zwracam tylko koledze uwagę, podobnie jak profesor Geremek, że w ten sposób zawężamy sprawę tylko do porozumień, które były podpisane tylko przez przedstawicieli rządu. Ale powtarzam pana propozycję.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Porozumienie było podpisane z rządem, tak że sądzę, że jest to, nie ma…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o sformułowanie wniosku pod głosowanie. Nie widzę potrzeby przedłużania dyskusji.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

W takim razie formułuję sformułowania alternatywne pod głosowanie. Wpierw poprawka pierwsza na stronie 42, ostatnie zdanie, które jest na tej stronie – propozycja zastąpienia go przez zdanie: „Będzie to sprawdzian intencji rządu wobec realizacji linii współdziałania ze społeczeństwem”. Kto z państwa…

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Nie, nie, przepraszam bardzo, Komisja Programowa wnosi o pozostawienie tekstu sformułowania zawartego w rozdanym projekcie. To jest wniosek Komisji Programowej.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Tak jest.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Zatem stawiam pod głosowanie wniosek Komisji Programowej o utrzymanie tekstu sformułowanego w projekcie uchwały. Kto z państwa jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tekstem przedstawionym w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o przejście do drugiej poprawki.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Druga poprawka na stronie 43, akapit drugi zaczynający się od słów: „setki podpisanych przez rząd porozumień”, w drugim zdaniu: „Przyrzeczenia złożone ludziom pracy przez władzę muszą zostać zrealizowane”. Skreślenie słowa „przez władzę”. Komisja Programowa wnosi o nieskreślanie tego słowa.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Poddaję wniosek Komisji Programowej, o pozostawienie tekstu sformułowanego w projekcie uchwały bez zmian, pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za pozostawieniem tekstu jak jest, bez skreślania słowa „władza”.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_091_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_092_19811007]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Jeszcze tylko mikrofon nr 4 i nr 1. Proszę o szybkie wypowiadanie się i formułowanie od razu wniosków.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Halo, chodzi mi o ostatnie zdanie tego dokumentu. Tu jest zdanie takie: „Wokół tego, co nie powinno nas dzielić”. Uważam, że lepszym zdaniem będzie: „wokół tego, co powinno nas łączyć”. To jest takie bardziej pozytywne zakończenie programu niż negatywne. Zdanie proponuję: „Wokół tego, co powinno nas łączyć” [oklaski].

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeśli można. Tutaj jest dosyć istotna różnica. Jeżeli wczytamy się uważnie w tekst, mowa jest o porozumieniu „Solidarności” jako całości, jako ruchu, z władzą czy z rządem. I tutaj powiadamy, że jest to możliwe: „wokół tego, co nie powinno nas dzielić”. I Komisja Programowa obstaje przy takim sformułowaniu, zakładając sytuację taką, jaka ona jest, zakładając znaczne rozbieżności istniejące. Więc powiadamy, że jest możliwość ustalania wspólnej pracy czy wspólnych działań wokół tego, co nie powinno nas dzielić. Komisja Programowa obstaje przy tym sformułowaniu.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy kolega przyjął argumenty Komisji Programowej?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja nie przyjmuję tych argumentów. Uważam…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiemy. W związku z czym przechodzimy do głosowania.

Kto z państwa jest za tym wnioskiem sformułowanym przez Komisję Programową o pozostawienie tekstu takiego, jak w projekcie uchwały, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za pozostawieniem tekstu bez zmian.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Proszę bardzo mikrofon nr 1.

PIOTR EJSMONT

Ejsmond, Region Gdański. Ja przepraszam państwa, że jeszcze raz, ale ostatni bój, ostatni mój tu wniosek – takie są prawa mniejszości. Ja zgłosiłem do Komisji Programowej wniosek o przeredagowanie tego rozdziału VIII. Wychodziłem z krytyki tekstu.

Bo, proszę państwa, tak: pierwsza sprawa, tu się mówi o porozumieniu, raz – antykryzysowym, dwa – w sprawie reformy gospodarczej, trzy – w sprawie Samorządnej Rzeczypospolitej. To wygląda tak, jakbyśmy chcieli zawierać trzy oddzielne porozumienia. Nie widzę przyczyn dlaczego.

Druga historia: ten cały tekst jest skierowany do rządu, ale jest skierowany w formie bezosobowej. Państwo zauważą, że się używa takiej formy, że „porozumienie musi zapewniać”, „porozumienie w sprawie reformy gospodarczej wymaga”. To jest jakieś takie… Puszczony dymek, ponad rządem, ponad władzą, nie wiadomo, czy trafi do tej władzy, do tego rządu.

Trzecia sprawa. A jeśli rząd, władze, nie zechcą podpisać tego porozumienia, to co wtedy? I ja nie widzę tutaj alternatyw. A proszę sobie przypomnieć, co parę dni temu mówił z tej trybuny pan Kułaj. O co on wprost prosił i zabiegał. A my na ten temat nic, tylko podpisujemy porozumienia z literatami czy z artystami, nie umniejszając roli tej grupy.

Czwarta sprawa: wrócimy w tej chwili jutro do zakładów pracy i co będzie? Mamy dwie sprawy bardzo jątrzące i niezałatwione. Pierwsze – są to masowe represje wobec naszych działaczy za różne jakieś tam historie. Niektóre organizacje związkowe zawiesiły te sprawy do czasu zakończenia zjazdu.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Przepraszam bardzo, czy to dotyczy rozdziału VIII? Jakiej tezy i jakiego zdania?

PIOTR EJSMONT

Dotyczy to całości tekstu.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

To przepraszam. Bardzo proszę prezydium jednak o realizowanie przyrzeczenia złożonego. Dyskutujemy w tej chwili rozdział i tezy i chciałbym odpowiedzieć tylko, dlaczego obstaję.

PIOTR EJSMONT

Przepraszam, to dotyczy rozdziału VIII i tezy 37.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Otóż w sprawie tezy 37 na pierwszą zgłoszoną poprawkę – ponieważ jeżeli tak, to wymaga ona głosowania – chcę zwrócić uwagę, że…

PIOTR EJSMONT

Ale czy ja mogę skończyć? Czy mi pan zabiera głos w tej chwili?

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Pan domaga się wprowadzenia zmiany do tej tezy.

PIOTR EJSMONT

Tak.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Jeżeli domaga się pan zmiany, to my, Komisja Programowa, nie ma prawa decyzji. Zjazd ma prawo decyzji.

PIOTR EJSMONT

Ale czy ja mogę przedstawić swój ten, tak czy nie?

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, zgodnie z ustaleniami, które przyjęliśmy, wypowiadamy się w tej chwili tylko w kwestiach wniosków, które nie zostały uwzględnione przez Komisję Programową.

PIOTR EJSMONT

To jest wniosek, który nie został uwzględniony przez Komisję Programową, a zgłaszałem go chyba dwa, trzy razy, więc…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o szybkie sprecyzowanie tekstu. Może nie omawianie tekstu, a sprecyzowanie. Naprawdę szkoda naszego wspólnego czasu.

PIOTR EJSMONT

Proszę bardzo. A więc czytam, proszę zacząć od strony 42 i po słowach „z kryzysu musimy wyjść”, a przed słowem „te porozumienia antykryzysowe” proponuję inną rzecz, mianowicie: „Związek zwraca się do rządu i Sejmu PRL, do wszystkich postępowych organizacji społeczno-politycznych o zawarcie społecznego porozumienia, tak by umożliwić społeczeństwu wyjście z kryzysu, przyjąć do realizacji akceptowaną przez społeczeństwo reformę gospodarczą, określić kierunki i sposoby demokratyzacji państwa.

»Solidarność« apeluje do rządu o natychmiastowe zaprzestanie kampanii propagandy wymierzonej przeciwko związkowi oraz wszelkich represji i umorzenia spraw sądowych toczonych przeciwko naszym działaczom związkowym.

Związek potraktuje ten krok ze strony rządu jako akt dobrej woli i świadectwo jego prawdziwych intencji”. Dziękuję.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę o sformułowanie wniosku przez Komisję Programową.

ANDRZEJ KRAJEWSKI – członek Komisji Programowej

Czy mogę? Komisja Programowa jest przeciwna tak daleko idącym zmianom w uzgodnionym tekście i przypomina, że tekst jest wynikiem wielotygodniowej pracy, a poza tym ma parę uwag szczegółowych. Są one następujące: w tekście, który mam tutaj przed sobą, kolega proponuje następujące sformułowanie: „Związek zwraca się do rządu i Sejmu PRL, do wszystkich postępowych organizacji społeczno-politycznych”. Zwracam koledze uwagę, że tego typu określenie narzuca nam określenie, które organizacje społeczno-polityczne są postępowe, które nie. Jako przedstawiciel Komisji Programowej wyrażam zdanie, iż byłoby to bardzo niebezpieczne posunięcie dla związku [oklaski].

Następnie zwracam uwagę kolegi na sens następującego sformułowania: „Przyjęcie do realizacji akceptowanej przez społeczeństwo reformy gospodarczej”. Otóż w tym momencie kolega ustawia związek na pozycji akceptowania tego, co w ramach reformy gospodarczej zaproponują nam władze. Jak dotychczas wiemy, jakie skutki to rodzi. I sensem naszego programu jest próba zbudowania takiego programu reformy gospodarczej, który odpowiada intencjom społeczeństwa. Zwracam koledze uwagę, że w naszym programie wcześniej stwierdziliśmy, iż nie zgadzamy się z programem reformy gospodarczej, którą dotychczas władze proponują. A więc byłaby to wewnętrzna sprzeczność w programie [oklaski].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Ponieważ był to głos przeciw, w związku z czym przystępujemy do głosowania. Proszę o spokój na sali, proszę państwa.

Czy kolega chciał skorzystać z prawa repliki? Bardzo proszę krótko. Proszę mikrofon nr 1.

PIOTR EJSMONT

Proszę państwa, może ten tekst jest niestylistycznie sporządzony, ale nie dokończono mi przedstawienia argumentacji, po co ja to mówię. Więc powtarzam, to musi być skierowane bezpośrednio do rządu, to raz. Dwa, musi być alternatywa – jak rząd nie podpisze z nami porozumienia, to musimy z kimś innym podpisać porozumienie, zrozumcie to. Trzy, musimy załatwić jakoś sprawę tych represji, no bo będą nas odciągać znowu od tego problemu…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. W związku z czym, że Komisja Programowa przedstawiła wniosek o pozostawienie sformułowań zgodnie z projektem uchwały programowej, w rozdziale VIII, chciałbym ten wniosek przegłosować. Kto z państwa jest za pozostawieniem sformułowań zgodnych z tekstem uchwały, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę państwa, w tej chwili musimy przegłosować przyjęcie rozdziału VIII „Nowe porozumienia społeczne”.

A, przepraszam, wynik głosowania.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowana większość delegatów głosowała za tym, aby pozostał tekst, jaki jest w projekcie.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, w związku z wnioskiem przedłożonym przez Komisję Programową przedkładam państwu o przyjęcie rozdziału VIII tekstu uchwały programowej. Kto z państwa jest za tak sformułowanym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto z państwa wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów rozdział VIII został przyjęty.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę o zabranie głosu przewodniczącego Komisji Programowej.

[PRZYJĘCIE CAŁOŚCI UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_092_19811007 – 10 minut 50 sekund]

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Proszę państwa, w ten sposób zjazd przyjął poszczególne rozdziały uchwały programowej. Chcę zwrócić uwagę, że pierwszą stronę uchwały programowej stanowi, decyzją zjazdu, lista gdańskich postulatów. Po drugie, że do uchwały programowej załączony jest aneks, który zawiera trzy propozycje ekonomiczne, polityki ekonomicznej kraju. Komisja Programowa prosi o zaopatrzenie tych trzech propozycji kolejnymi numerami rzymskimi, na stronie 1, „Program realistyczny, działania doraźne” – nr I, na stronie 8, „Stanowisko wobec reformy gospodarczej” – nr II i na stronie 13, „Alternatywny program wyjścia z kryzysu” – nr III.

Przedkładając zjazdowi tak zestawioną uchwałę programową, Komisja Programowa zwraca się do zjazdu o przegłosowanie całego dokumentu jako uchwały programowej I zjazdu naszego związku.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Proszę państwa, zgodnie z ustaloną procedurą dopuszczam w tej chwili wniosek przeciwny, który wpłynął zresztą wcześniej na piśmie i zgłosił go kolega Stanisław Krupka[8] z Ziemi Sandomierskiej. Proszę traktować ten wniosek jako kontrwniosek – my to nazywamy wniosek przeciwny – do wniosku, który prezydium postawi w celu przegłosowania całości programu.

Udzielam zatem głosu koledze Stanisławowi Krupce z Ziemi Sandomierskiej. Przepraszam, przy którym mikrofonie jest kolega Krupka? Mikrofon nr 11.

STANISŁAW KRUPKA

Jest to konkretna uwaga, dotycząca w zasadzie przyszłej taktyki działania związku. Ja bym chciał przed przegłosowaniem tego problemu ostatecznie przekazać kilka uwag na ten temat. Przez wiele dni mówiliśmy o programie, jednakże praktyczna dyskusja toczona była wokół jego poszczególnych punktów. Jeżeli sobie mogę pozwolić na pewne porównania, to dbaliśmy o to, aby nasz program był zbudowany z dobrego materiału, ale nie zwróciliśmy uwagi na kształt konstrukcji tej budowli i na funkcjonalność naszego wnętrza.

Program ten naprawdę porównać należy do labiryntu, w którym Krajowa Komisja będzie Minotaurem. Zjazd chce przyjąć poszczególne elementy, po przeanalizowaniu ich pojedynczo. Uważam, że zjazd ma taki sam obowiązek oceny ogólnej, a nie przyjęcia zasady, że jak poszczególne części są dobre, to całość jest dobra. Dobrze rozumiem, że zjazd nie ma teraz możliwości analizowania całości, ale zjazd, jako całość, musi zrozumieć, że należy z tego wyciągnąć wnioski na przyszłość. Jestem zobowiązany do wykazania ważności tego aspektu, gdyż jako członek Komisji Krajowej będę odpowiedzialny za realizację tego programu.

Komisja Krajowa będzie musiała działać w ramach tego programu, ale aby działać, należy mieć możliwość swobodnego przemieszczania się w jego obrębie. Tymczasem przegłosowanie tego programu bez zrozumienia istoty tej potrzeby będzie niewybaczalnym błędem zjazdu. Tezy nie mają ustawienia hierarchicznego, co oznacza, że każda teza jest pomieszczeniem bez drzwi.

Chciałem zwrócić uwagę na słowa Lecha Wałęsy, który wyraźnie powiedział, że Komisja Krajowa albo przyjmie ten program, albo nie przyjmie, każdy [gwar] dobrze – proszę mi dać dokończyć – każdy, kto ma doświadczenie w pracy nad realizacją programu, wie, co to oznacza. W obecnej sytuacji część Komisji Krajowej zrozumie dosłownie przyjęcie programu i będzie się miotało bezsilnie przy realizacji jednej tezy, a część, która zrozumie niebezpieczeństwo, wyjdzie na tą budowlę, i o tych będziemy mówili, że nie są demokratyczni. Tymczasem będzie to wina zjazdu, że zaakceptował monolit, bez oceny jego architektury. Stawiam wniosek formalny…

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Przepraszam. Proszę państwa, jest jeszcze 15 sekund.

STANISŁAW KRUPKA

Stawiam wniosek formalny, aby zjazd dał kompetencje Komisji Krajowej do odpowiedniego przeszeregowania tez [gwar].

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję koledze.

Proszę państwa, ja chciałem przypomnieć, że zgodnie z rozdziałem III punkt 2 podpunkt c, jest prawo osoby, która stawia wniosek przeciwny, do wystąpienia w czasie 2 minut, i musimy przestrzegać regulaminu. Bardzo proszę państwa o spokój. A zgodnie również z regulaminem, rozdział III, punkt 2, stawiam w chwili obecnej pod głosowanie wniosek treści następującej, [gwar] przepraszam, ja stawiam wniosek zgodnie z regulaminem. I proszę mnie nie poprawiać, proszę państwa, naprawdę dobrze już znam regulamin.

Wnoszę o przyjęcie uchwały programowej I Krajowego Zjazdu Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” zgodnie z tekstem przedstawionym przez Komisję Programową, wraz z naniesionymi poprawkami. Kto z państwa jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu do góry i proszę o zliczenie głosów w sektorach [gwar]. Proszę o spokój na sali i proszę o zliczenie głosów w sektorach. Zaraz odczytam votum separatum panów, ale najpierw przyjmiemy uchwałę i proszę nie dyskutować. Proszę o zliczenie głosów w sektorach i spokój na sali.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę liczyć głosy. Proszę o sumowanie wyników. Sektor pierwszy – 41, 49, przepraszam, sektor drugi – 25, trzeci – 15, sektor czwarty – 29, piąty – 31, szósty – 32, siódmy – 31, ósmy – nie widzę, bo reflektor w oczy świeci, 16? 16! Dziewiąty – 34, dziesiąty – 20, jedenasty – 18, dwunasty – 9, trzynasty – 55, czternasty – 16, piętnasty – 21, szesnasty – 25, siedemnasty – 16 i osiemnasty – 13 głosów.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa jest przeciwny?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki przeciwne: sektor pierwszy – 1 głos, drugi – 9, trzeci – 13, czwarty – 5, piąty – 0, szósty – 3, siódmy – 6, ósmy – 10, dziewiąty – 0, dziesiąty – 2, jedenasty – 9, dwunasty – 1, trzynasty – 0, czternasty – 1, piętnasty – 1, szesnasty – 4, siedemnasty – 0 i sektor osiemnasty – 0.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję.

Kto z państwa wstrzymał się od głosu?

Proszę o zliczenie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę policzyć głosy. Sektor pierwszy – 4, sektor drugi – 7, trzeci – 3, czwarty – 10, piąty – 1, szósty – 1, siódmy – 10, ósmy – 3, dziewiąty – 2, dziesiąty – 3, jedenasty – 8, dwunasty – 25, trzynasty – 2, czternasty – 1, piętnasty – 4, szesnasty – 3, siedemnasty – 2 i sektor osiemnasty – 2 głosy.

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Czy już wszystko? Dziękuję. Proszę o podanie wyników.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wyniki głosowania przyjęcia uchwały programowej I zjazdu. Za przyjęciem uchwały głosowało 455 delegatów [oklaski], przeciw – 65, wstrzymujących się 91. Tak że uchwała została przyjęta przez zjazd [oklaski].

[VOTUM SEPARATUM DO UCHWAŁY PROGRAMOWEJ]

[PD 1kzd_2t_092_19811007 – 23 minuty 30 sekund]

LESŁAW PAGA – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że przyjęliśmy w tej chwili najważniejszy dokument zjazdu. Chciałbym jednocześnie odczytać komunikat, który wpłynął do prezydium.

„Składamy votum separatum do uchwały programowej rozdziału II, akapitu 5 i 6. Odpowiedzialność nakazuje nam dostrzegać układ sił, jaki powstał w Europie po II wojnie światowej. Podjęte przez nas dzieło wielkiej przemiany chcemy prowadzić bez naruszenia sojuszów międzynarodowych. Mogą one uzyskać gwarancje rzetelniejsze niż dotąd. Naród nasz, ożywiony głębokim poczuciem godności, patriotyzmu i swej tradycji, może być wartościowym partnerem jedynie wtedy, gdy zobowiązania podejmie sam i świadomie”.

Wnioskodawcy: jest podpisany Region Pobrzeże, Ziemia Radomska, Wielkopolska i Podbeskidzie, po czym następują 73 podpisy delegatów z różnych regionów. To votum separatum składam do protokołu.

W tej chwili głos ma Komisja Skrutacyjna, która przedstawi nam wyniki [głosy na sali]. Przepraszam, wnioski formalne zgodnie z regulaminem składa się na piśmie [oklaski]. Dziękuję bardzo.

Głos ma Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych [szum na sali]. Ja proszę o spokój na sali obrad. Udzielamy głosu przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych.

[WYNIKI VI TURY (OSTATNIEJ) WYBORÓW DO KK]

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

„Gdańsk, 7 X 1981 r. Protokół Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych z VI tury głosowania do Komisji Krajowej. Oddano głosów 764, głosów ważnych 750, w tym 89 głosów wstrzymujących się. Głosów nieważnych 14. Wybory dotyczyły Regionu Gdańsk – jedno miejsce mandatowe. Kandydaci uzyskali następujące ilości głosów: Kaczyński Lech – 265 głosów, Lis Bogdan – 396 [oklaski], wymagane minimum 376 głosów. W VI turze zakończono wybory do Komisji Krajowej, wybrano w Regionie Gdańskim Lisa Bogdana”. Dziękuję państwu [oklaski].

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Szanowni delegaci, prezydium zjazdu wyraża głębokie zadowolenie z powodu zapełnienia ostatniego mandatu osobą Bogdana Lisa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, proszę o chwilę spokoju, przede wszystkim proszę kolegów delegatów o zachowanie własnej dyscypliny. Nadmierna egzaltacja swoimi własnymi wnioskami do niczego jak na razie nie prowadzi, natomiast obrażanie prezydium również do niczego nie prowadzi [oklaski].

W związku z tak dużą ilością… Wpłynął wniosek formalny, proszę panów, którzy tak bardzo dbają o swoje prawa. Wniosek formalny pana Andrzeja Sobieraja, numer mandatu 26005, Ziemia Radomska: „W związku z tak dużą ilością podpisów w sprawie votum separatum rozdział II, akapit 5 i 6, wnoszę o dokładne przeczytanie tych akapitów i poddanie ich pod tajne głosowanie”.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciw temu wnioskowi? Szóstka, proszę.

LECH WINIARSKI

Proszę państwa, Lech Winiarski, Region Bydgoszcz, 027. Myśmy już raz głosowali, 337 głosów było, żeby zostawić w tej formie, jak przedstawiła Komisja Programowa, i ileś tam głosów było przeciwko. To jest strata czasu [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Ale żeby nie było zarzutów pod adresem prezydium o manipulowanie, w związku z tym poddaję wniosek kolegi Sobieraja pod głosowanie. I proszę: kto jest za wnioskiem kolegi Sobieraja? Pytam się, kto jest za wnioskiem kolegi Sobieraja, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję bardzo. Wniosek oddalony. O godz. 16.00 spotykamy się na poobiedniej turze obrad.

[Przerwa]

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Prezydium prosi Janusza Onyszkiewicza o zgłoszenie się do prezydium zjazdu. Proszę państwa, proszę o zajęcie swoich miejsc. Przekazuję głos Januszowi Onyszkiewiczowi, który przedstawi serwis informacyjny.

[INFORMACJA PRASOWA

RZECZNIKA I KZD JANUSZA ONYSZKIEWICZA]

[PD 1kzd_2t_092_19811007 – 31 minut 31 sekund]

JANUSZ ONYSZKIEWICZ

Może zaczniemy w takim razie troszeczkę przed terminem informację prasową od przedstawienia z BBC fragmentów rozmowy z korespondentem „Financial Timesa” w Warszawie. To jest dosyć długa rozmowa poświęcona dwóm tematom, przede wszystkim sprawie podwyżki cen papierosów. I w tej sprawie pisze on w swojej korespondencji między innymi: „W projekcie Karola Modzelewskiego, który zdaje się, że przejdzie, jest mowa o rozmowach z władzą na temat ogólnej polityki cen, całego kalendarium podwyżek, zamrożenia cen detalicznych do tego momentu, wypłaty rekompensat za dotychczasowe podwyżki i związkowej kontroli nad antykryzysowymi działaniami rządu”. I dalej, po utrzymaniu podwyżki cen na papierosy przez rząd, mówi on: „Zjazd poczuł się na niepewnym gruncie, tzn. nie chciał wchodzić w frontalną konfrontację o papierosy. W najbliższej przyszłości cała problematyka reformy gospodarczej, cała nieufność związku i społeczeństwa wobec woli rządu do wprowadzenia reformy, to wszystko będzie musiało być wyjaśnione w jakichś dużych rozmowach z rządem. I w to będą wchodzić sprawy cen, sprawy rekompensat. A zatem sprawa papierosów jakby rozpoczęła tę kolejną rundę. Spodziewano się rozmów o samorządzie, a tymczasem okazało się, że prawdopodobnie będą duże rozmowy w sprawach gospodarczych, w sprawie całokształtu gospodarki”.

O wyborach ten sam korespondent mówi między innymi, taką podaje ocenę wyników tych wyborów: „W wyborach wyraźnie wycięty został środek, to znaczy skrzydło umiarkowane. Tak zwani eksperci nie uzyskali poparcia. I myślę, że Komisja Krajowa przeszła w ręce ludzi o mniej radykalnych poglądach. Widać już w tej chwili, że polityka Wałęsy bardziej umiarkowana nie znajduje odzwierciedlenia w poglądach ludzi wybranych przez zjazd. Jak to będzie wyglądało wśród tych 38 przewodniczących regionów, którzy wchodzą z urzędu, to jeszcze nie jestem pewien. Zjazd wybrał ludzi zdecydowanie twardych, z tym że nie jest to takie proste. Podejrzewam, że będzie to Komisja Krajowa bardzo podzielona. Do Komisji Krajowej weszły różne mało znane grupy i ugrupowania, Myślę, że więcej o nich dowiemy się w przyszłości.

BBC w tej samej audycji też ocenia spotkanie Albina Szyszki[9] z przywódcą czechosłowackich związków zawodowych w Ostrawie. W tej ocenie zawarty taki fragment: „Stosunek czechosłowackich związków zawodowych do wydarzeń w Polsce ujawnia pewien paradoks. Z jednej strony przewodniczący oficjalnych związków zawodowych Karel Hofman deklaruje poparcie dla tzw. branżowych związków zawodowych, będących pozostałością po dawnej kontrolowanej przez władze organizacji związkowej, z której odeszło około 10 mln członków, a z drugiej strony w Pradze niewielka grupa komitetu założycielskiego wolnych związków zawodowych przesłała zjazdowi oświadczenie z wyrazami sympatii i poparcia”. Poza tym mówiąc o stosunku czeskich związków zawodowych do wydarzeń w Polsce, podkreśla się jeszcze jeden kontrast, a mianowicie kontrast między czechosłowackimi a węgierskimi związkami zawodowymi, które, jak sobie przypominamy, w swoim liście zaoferowały pewną dyskusję, pewien kontakt z naszym związkiem. Według BBC tego rodzaju krok na pewno nie został podjęty przez węgierskie związki zawodowe bez konsultacji i nie jest wykluczone, że czeskie związki zawodowe o tym kroku wiedziały i to wystąpienie Węgrów traktowane jest jako taki balon próbny.

Przegląd prasy zachodniej, podawany przez „Wolną Europę”, na temat polskich spraw zawiera kilka ciekawych komentarzy. Zachodnioniemiecka agencja DPA o papierosach pisze, że w opinii obserwatorów rząd ogłosił tę decyzję w odpowiednim momencie, aby wywołać zamęt na zjeździe gdańskim. Atmosfera na zjeździe i tak już była gorąca, a afera papierosowa musiała ją bardziej zaostrzyć, co może się odbić na końcowych uchwałach zjazdu. Reuters też zajmuje się sprawami papierosów, mówiąc, że „sprawa papierosów zepchnęła obrady zjazdu gdańskiego z ich właściwego toru i wzburzyła atmosferę, a właściwie wzburzyła atmosferę nie tyle sama podwyżka, ile sposób, w jaki rząd ją ogłosił. Sprawa papierosowa jest swoistym probierzem walki »Solidarności« o większy wpływ na gospodarkę kraju”.

„Tribune de Geneve”, pismo szwajcarskie, pisze o sytuacji w Polsce pod kątem potrzeby reform. Pisze, że w PRL, podobnie jak w innych bratnich państwach socjalistycznych, władze nie tylko kierują polityką kraju, lecz zarządzają przemysłem i handlem. PZPR ma niby reprezentować lud, w rzeczywistości społeczeństwo nie miało żadnej możliwości wpływania na władze, no i że one doprowadziły kraj na krawędź bankructwa. Reformę stale odkładano, aż w końcu „Solidarność” zaczęła tracić cierpliwość i występować z własnymi projektami, aby zmusić władze do działania. Plan związkowy, według „Tribune de Geneve”, wyraża pewien ideał. W praktyce chodziło o przeprowadzenie dwóch postulatów: decentralizacji w zarządzaniu przemysłem i wyboru kadr kierowniczych przez załogi. Istota rzeczy jest prosta: gdyby partia nadal miała decydować o tych nominacjach, decentralizacja byłaby złudą. I w tej sprawie Sejm, według „Tribune de Geneve”, zachował się jak prawdziwy parlament, nie podpisując się całkowicie pod projektem rządowym.

Z przeglądu prasy brytyjskiej, dawanego przez BBC wczoraj o godz. 2.15, sporo miejsca zajmuje dyskusja cen papierosów i burza, jaką to wywołało to tutaj na zjeździe.

„Financial Times” pisze właśnie, że: „Wroga reakcja delegatów wobec zarządzenia władz zdaje się wynikać przede wszystkim z braku zaufania delegatów wobec rządu”.

Natomiast dziennik „Scotsman” w artykule redakcyjnym jeszcze wraca do sprawy wyboru Wałęsy, mówiąc, że wybór Wałęsy na przewodniczącego jest dowodem pragmatycznego nastawienia na zjeździe w Gdańsku. No więc, jak widać, opinie się dosyć różnią. I dalej „Scotsman” pisze: „»Solidarność« powinna skoncentrować swe wysiłki na pracy reorganizacyjnej, jeśli chodzi o gospodarkę w Polsce, która teraz przynajmniej jest najważniejszym punktem”.

„Guardian” natomiast też podnosi sprawę reakcji węgierskich związków zawodowych, uważając, że to może być punktem przełomowym, jeśli chodzi o nastawienie związków z krajów demokracji ludowej do naszego związku.

Dziennik TV, wczorajszy, wieczorny podaje sporo informacji o zjeździe, relacjonując sprawy naszego zjazdu tuż po wiadomości o śmierci prezydenta Sadata. Nawiasem mówiąc, chciałbym powiedzieć, że ster rządów w Egipcie w tej chwili przejął przewodniczący parlamentu egipskiego. Ogłoszono w Egipcie roczny stan wyjątkowy; w tej chwili panuje spokój. No i reakcje prasy na śmierć Sadata są różne. W krajach bardziej radykalnych, jak Libia, spotyka się ta śmierć z pewnymi oznakami radości, tak samo O[organizacja] W[yzwolenia] P[alestyny]. Kraje bardziej zachowawcze, jak Arabia Saudyjska, z dużym niepokojem patrzą na przyszłość na Bliskim Wschodzie. Prezydent Reagan zwołał pilną naradę w Białym Domu na ten temat.

A więc zaraz po tych informacjach o śmierci Sadata jest relacja z ostatniego dnia obrad. Podniesiono sprawę protestów, które się podniosły w sprawach dotyczących finansowych stawek w naszym związku. Podano informację, że protestujący wykazywali, że to otwiera drogę do możliwości niemal nieograniczonego windowania zarobków działaczy związku. Podano ponadto, z ciekawszych rzeczy, informację o tym, że poseł Ziemi Sieradzkiej, pan wicepremier Rakowski, omawiając główne kierunki pracy rządu, stwierdził, że nadal umacniają się postawy anarchistyczne. I podstawą wyjścia z kryzysu powinna być polityka porozumienia, dla której nie ma alternatywy.

Wczoraj też wieczorem w programie światowym BBC poświęcono sporo miejsca Polsce, zajmując się sprawą tego kryzysu tytoniowego, mówiąc, że: „Wałęsa, który poprzedniego wieczoru dał dwóm przedstawicielom rządu ultimatum w sprawie przywrócenia poprzednich cen, wezwał delegatów do zaniechania planów wojny z władzami z powodu papierosów. Delegaci, którzy przyjęli z aplauzem mowę Wałęsy poprzedniego wieczora, są przeciwni takiemu kompromisowi”.

Później zajmują się dziennikarze znowu analizą wyborów i między innymi jest tam taki komentarz – 10. dzień debaty w Gdańsku nie stał bynajmniej tylko pod znakiem tytoniu. Wybory do komisji weszły w drugą fazę. Nawet wiceprzewodniczącemu związku, panu Lisowi, nie udało się osiągnąć 50 proc. głosów w I turze. Podobnie było z naczelnym doradcą „Solidarności”, Bronisławem Geremkiem. Mogą oni być wprawdzie wybrani w II turze, jednak delegaci podkreślili w ten sposób, że nie są zadowoleni ze sposobu, przez wielu określanego jako niedemokratyczny, w jaki związkiem kierowano w ciągu pierwszego roku jego istnienia.

Radio Moskwa w dniu wczorajszym jest bardzo oszczędne w informacjach o Polsce i tym razem uciekło się do starej już, wypróbowanej metody, mianowicie do posługiwania się głosem innych w tej sprawie. Tym razem wybrało sobie jako swojego takiego przedstawiciela tygodnik „Rzeczywistość” i cytuje fragmenty z artykuły tego tygodnika, w którym jest mowa o tym, że trzeba przyjąć wymuszoną przez „Solidarność” walkę polityczną, no i powiedzieć zdecydowanie „nie” strajkom, nieodpowiedzialnej działalności, anarchii itd., itd. Natomiast żadnych własnych komentarzy radio to nie zamieszcza, nie ma żadnego odniesienia do aktualnej sytuacji, do zjazdu „Solidarności”.

„Trybuna Ludu” podaje też sporo informacji. Na pierwszej stronie tytuł jest mniej więcej taki: Realizowany jest teraz program dnia, zależy więc… Taka jest idea, że program dnia w tej chwili, który się realizuje, nie zależy od prezydium, a bardziej od tego, co się dzieje, od rozwoju sytuacji. Na drugiej stronie skomentowano wczorajszą konferencję prasową. Pisze się o wątpliwościach dziennikarzy co do prawomocności uchwały o samorządzie, wobec niedopełnienia wszystkich wymagań formalnych.

Poza tym w sprawie papierosów minister Krasiński odpowiadał dziennikarzom: sprawy podwyżki papierosów nie były dla związku zaskoczeniem, były kilkakrotnie omawiane, nieuzgadniane, bo uzgadniać działacze „Solidarności” nie chcieli.

„Sztandar Młodych” podaje bardzo obszerną jak zwykle informację i porządną o zjeździe. Zajmuje się wyborami. Pisze, że charakterystyczna dla I tury wyborów jest wysoka przegrana Regionów Mazowsza i Gdańska. Dlaczego Lis przepadł w I turze wyborów do Komisji Krajowej, „jeśli w zapamiętaniu oklaskuje się Lisa jako orędownika rozbrojenia Wschodu, no i ewentualnie Zachodu. Trudno doprawdy zrozumieć późniejszy spadek notowań na giełdzie wyborczej. Jak jest naprawdę? Obserwatorzy już się pogubili” – piszą korespondenci „Sztandaru”.

„Głos Wybrzeża” też podaje bardzo obszerne sprawozdanie. Nie będę tutaj cytował wszystkich fragmentów. Powiem tylko, że w artykule: Wokół programu „Solidarności” jest dosyć rzeczowe omówienie najważniejszych tez zawartych w poprawionej wersji programu. Stwierdza się, że druga wersja programu, podobnie jak pierwsza, jest kompromisowa na tle tej dużej rozbieżności. Mówi się o tym, że zmiany naniesione w tej drugiej wersji dokumentu utrzymują charakter „Solidarności” jako związku zawodowego i ruchu społecznego, ale podkreślenie roli związków zawodowych zostało nawet wzmocnione przez wyodrębnienie rozdziału „Ochrona pracy”. Więc można powiedzieć, że jest to bardzo porządne sprawozdanie z tego, co tutaj się działo.

„Życie Warszawy” dzisiejsze też zamieszcza sporo informacji. Nie ma jednak tutaj niczego takiego, co by już w innych… żebym tutaj o tym nie powiedział. Nie będę w związku z tym relacjonował, bo się komentarze trochę pokrywają.

Jeszcze może tylko na koniec odgłosy prasy brytyjskiej o przebiegu obrad „Solidarności”. To jest z nasłuchu radiowego z dnia dzisiejszego, z godz. 14.15. „Times” pisze, że wybory do Komisji Krajowej wykazały niechęć delegatów zarówno do byłych, jak i czynnych członków PZPR. Szczególne zdziwienie wywołuje niewybranie do komisji najwięcej cieszących się popularnością działaczy „Solidarności”, członków partii, takich jak: Ryszard Sawicki oraz Bogdan Lis. Ja tutaj cytuję, państwo sobie zechcą, że tak powiem, uwzględnić poprawki. „W tych wyborach zwracał uwagę fakt, że do władz związku nie weszli tacy znani i uważani za umiarkowanych doradcy »Solidarności«, tacy jak profesor Geremek i Ryszard Bugaj”. W korespondencji podkreśla się również nieufność do delegatów kandydatów powiązanych z KOR-em.

„Guardian” pisze, że była to radykalizacja postaw i była ona zamierzonym lub niezamierzonym efektem wprowadzonej podwyżki cen na papierosy.

„Daily Telegraf” zwraca uwagę na ogromne poparcie dla projektu Modzelewskiego w sprawie ewentualnego ogłoszenia 15-minutowego strajku powszechnego na poparcie żądań wprowadzenia uzgodnionej z „Solidarnością” reformy cen.

No i w końcu jeszcze tylko parę informacji z dawniejszych doniesień prasowych. Jest też zawarta informacja o wywiadzie, jakiego Wałęsa udzielił AFP w sprawie wyborów, w którym to wywiadzie Lech Wałęsa wyraził rozczarowanie z powodu tego, że otrzymał jedynie 55 proc. głosów. Uważa jednak, że otrzymałby 90 proc., gdyby kokietował delegatów atrakcyjnymi mowami wyborczymi.

Podkreśla się jeszcze jedno w prasie zachodniej, mianowicie podnosi się ciągle sprawę wywiadu, który udzielił Zamiatin tygodnikowi „Stern”. I właśnie „Le Matin”, francuski dziennik, pisze w osobnym artykule: „Moskwa uznaje polski wolny związek zawodowy”. W tym artykule korespondent stwierdza, że na scenie wschodnioeuropejskiej nastąpił wielki zwrot i traktując jako przejaw tego zwrotu właśnie wywiad Zamiatina, a także…

[Brak fragmentu nagrania]

[BPURM, 222/439:

list Sandora Gaspara do naszego związku.

Na koniec komentarz „Le Monde”, który pisze, że autocenzura polskiego związku jest martwa i pogrzebana. Na zjeździe głośno wypowiada się krytyki pod adresem PZPR, wczoraj jeszcze tylko cicho szeptane. Mówi się wszystko, co się myśli, ponieważ bez tego prawa nie ma prawdziwej]

demokracji, a przecież wszyscy chcą demokracji. Kiedy jednak nachodzi chwila podjęcia decyzji, triumfuje mądrość, a polski cud trwa. Dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo panu Januszowi Onyszkiewiczowi.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_092_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_093_19811007]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

I tym optymistycznym akcentem wkraczamy w popołudniową sesję dzisiejszego dnia obrad.

Na początek pragnę państwu odczytać wniosek, który, jak sądzę, nie musi być głosowany. Pan Zbigniew Puczek prosi o możliwość wręczenia pamiątek osobistych po śp. gen. Władysławie Sikorskim panu Lechowi Wałęsie. Wręczenie dokona gość zjazdu, pan Tadeusz Dąbrówka, w asyście delegatów Regionu Lubelskiego w osobach Tadeusz Basiak [Teodor Basak], Zbigniew Puczek. Bardzo proszę panów o wręczenie pamiątek. Czy kolegów z Regionu Lubelskiego mogę prosić? Tak. Mikrofon nr 1 proszę.

TADEUSZ DĄBRÓWKA

Szanowny panie przewodniczący, jak bardzo jest pan ceniony przez przeciętnego Polaka, widzącego w panu osobiście przyszłe losy naszego narodu, niech świadczy fakt, że każde pańskie zrównoważone wystąpienie na obecnym I Krajowym Zjeździe Delegatów „Solidarności” jest przyjmowane z biciem serca przez tych, maluczkich, w całym kraju, a przez emerytów i rencistów w szczególności.

W was, drodzy delegaci, w wasze ręce i trzeźwe umysły wasze, oni, ci renciści i emeryci przekazują swój los wraz z życzeniami zdrowia, zdrowia i tylko zdrowia dla każdego jednego z was.

Na osobistą prośbę chorego w tej chwili emeryta, mieszkańca dzielnicy Bronowice, członka koła rencistów i emerytów tejże dzielnicy w Lublinie, uczestnika II wojny światowej, byłego żołnierza Armii Krajowej i byłego żołnierza polskich formacji wojskowych w Anglii, inż. Adama Hadrawy, mam zaszczyt wręczyć panu, panie przewodniczący, wraz z kolegami z jego macierzystego zakładu pracy, z byłego zakładu F[abryka] S[amochodów] C[iężarowych] i obecnego W[ytwórni] S[przętu] K[omunikacyjnego] Świdnik koło Lublina, osobiście drogich dla niego pamiątek, m.in. wspomnień o śp. gen. Władysławie Sikorskim, szefie rządu polskiego na emigracji [następuje wręczenie pamiątek].

„Autentycznemu przywódcy narodowemu, panu Lechowi Wałęsie, z życzeniami doprowadzenia naszej drogiej ojczyzny do spodziewanego rozkwitu, niezależności i pokojowego, pomyślnego bytowania jej obywateli, z okazji Zjazdu Krajowego NSZZ »Solidarność« w Gdańsku 1981 r. Adam Hadrawa” [oklaski].

LECH WAŁĘSA

[Poza mikrofonem]

Dziękuję bardzo. Cieszę się, że starsi ludzie pamiętają o mnie.

TADEUSZ DĄBRÓWKA

Wszystkiego najlepszego, panie przewodniczący. Zdrowia, naprawdę tylko zdrowia panu życzymy. Ja osobiście również. Jak najserdeczniej. Dziękuję bardzo.

[SPRAWA WYBORU PREZYDIUM KK]

[PD 1kzd_2t_093_19811007 – 5 minut]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo [oklaski]. Jeszcze raz pięknie dziękujemy.

Proszę państwa, mam przed sobą cały plik wniosków formalnych. Chciałbym je załatwić wspólnie z państwem, proszę o uwagę i cierpliwość. Jednocześnie panów fotoreporterów, zgodnie z naszą umową, bardzo proszę już o opuszczenie sali.

Dwa wnioski formalne, niemal jednobrzmiące, podpisane przez 107 delegatów: „Prosimy o przegłosowanie następującego wniosku: zjazd zobowiązuje Komisję Krajową do ukonstytuowania się, tzn. wyboru prezydium, bezpośrednio po zakończeniu wyborów, w obecności wszystkich delegatów na zjazd krajowy” [oklaski].

Kto z państwa chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi? Mikrofon nr 9, przepraszam.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja myślę, że najpierw powinniśmy się zainteresowanych zapytać, czy oni chcą się tutaj przed nami zbierać. Po drugie, w tej chwili mamy tyle uchwał jeszcze do zrobienia; nie wydaje mi się, żebyśmy kilka godzin mieli w tej chwili czasu na to, na przyglądanie się, jak będą te wybory przebiegały. Bo trzeba spojrzeć sobie prawdzie w oczy, że to nie jest na godzinę, na dwie sprawa. Ci ludzie w końcu się spotykają pierwszy raz w takim gronie i muszą się troszeczkę poznać, żeby się wybierać [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski].

Zgodnie z regulaminem dopuściłem jeden głos przeciw i pytam państwa: kto jest za wnioskiem, aby odbyło się zebranie Komisji Krajowej, na którym ukonstytuowałoby się prezydium, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Prosimy jeszcze raz, musimy liczyć głosy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę, nie ma co przedłużać. Proszę państwa, kto jest za wnioskiem, który czytałem, proszę o podniesienie mandatu.

Ja widzę pana, tylko w tej chwili jest głosowanie. Ja dam panu głos za chwilę, proszę nie denerwować się. Nie mogę w trakcie głosowania udzielać głosu.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o zliczanie głosów.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy, sektor pierwszy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy są zliczone głosy. Kto jest za?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – strajkuje, drugi – 14, trzeci – 16, czwarty – 14, piąty – 3, szósty – 8, siódmy – 21, ósmy – 10, dziewiąty – 12, dziesiąty – 3, jedenasty – 15, dwunasty – 25, trzynasty – 21, czternasty – 15, piętnasty – 5, szesnasty – 22. Siedemnasty? Siedemnasty – 4, osiemnasty – 6. Sektor pierwszy, sektor pierwszy, co jest?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Chcemy zabrać głos!

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto jest przeciw wnioskowi? Proszę liczyć głosy. Kto jest przeciw wnioskowi?

GŁOS NIEROZPOZNANY – przedstawiciel Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – nic, sektor drugi – 19, trzeci – 6, czwarty – nic, piąty – 32, szósty – 18, siódmy – 16, ósmy – 24, dziewiąty – 17, dziesiąty – 26, jedenasty – 16, dwunasty…, trzynasty – 20, czternasty – 8, piętnasty – 22, szesnasty – 7, siedemnasty – 12, osiemnasty – 8, dwunasty – 9. A sektor pierwszy? Czwarty – 34. Pierwszy nie ma nic. No, nie głosują!

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto się wstrzymał? Czy komisja może nam podać werdykt?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Kolegę z pierwszego sektora naprawdę prosimy o podanie pierwszej wersji głosowania i drugiej wersji. 33 była za, tak? A za drugą 14? 15, tak.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy Komisja Skrutacyjna może nam podać?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Za wnioskiem głosowało 246 delegatów, przeciw wnioskowi 309 [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, dziękuję bardzo. Muszę jednak wyjaśnić jedną sprawę. Ja połączyłem dwa wnioski, a odczytałem treść tego, który wpłynął wcześniej – ma numer 325, na którym jest więcej podpisów, bo aż 60. Natomiast koledzy, którzy złożyli wniosek – jak mi się wydaje – podobnej treści, ale bardziej węższy w treści, żądają, aby głosować go osobno.

Przeto spełniam ich prośbę i przedstawiam ten wniosek: „Wnioskujemy o natychmiastowe zebranie się członków Komisji Krajowej i wybór prezydium. Uzasadnienie: Nieobecność na sali obrad ponad 100 osób pozwoli na dalsze ich prowadzenie, a chcemy wrócić do zakładów pracy z całkowicie zakończonym jednym z podstawowych celi zjazdu”. I pod tym jest 47 podpisów.

Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi? Mikrofon numer 1, proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, to jest szalony błąd. Trzeba sobie zdać sprawę, że tych stu osób kompletnie się nie zna. Oni nawet się nie potrafią w tej chwili poznać. My będziemy wymuszać na nich wybory; pod presją zjazdu popełnią błędy. Przecież to jest zupełnie sprawa niedopuszczalna. To jest zbyt poważny akt, żeby go pod wpływem jakichś emocji czy żądzy poznania w tej chwili prezydium przedkładać nad skutki tego działania [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za wnioskiem, aby zebrała się Komisja Krajowa i wybrała prezydium nie na sali obrad, a poza salą obrad?

Do wniosku formalnego? Mikrofon nr 1, proszę bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W ramach repliki. Jestem autorem tego drugiego wniosku. Argumentacja, że ci ludzie się nie znają, jest argumentacją bardzo złą. Zjazd wybierał ludzi do Komisji Krajowej, także ich nie znając, i to jest argument. Do jutra do godz. 10.00 się nie poznają. Proszę wziąć pod uwagę, że wybieraliśmy na zjeździe również Komisję Rewizyjną, która się ukonstytuowała. Stąd proszę, bo to jest inny wniosek niż ten pierwszy.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę zatem o podniesienie mandatów te osoby, które są za wnioskiem, za wnioskiem, aby zebrała się Komisja Krajowa i wybrała prezydium. Czytaliśmy to już. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw? Dziękuję bardzo. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciwko temu wnioskowi.

[WNIOSKI FORMALNE]

[PD 1kzd_2t_093_19811007 – 19 minut]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kolejny wniosek formalny. Pan Mariusz Świontkowski, numer mandatu 02032, Pomorze Zachodnie, i pan Marian Świtek[10], 01048, Region Gdańsk: „Kilka dni temu przedstawiciele Regionu Pomorza Zachodniego i Gdańskiego zasygnalizowali problemy związane z trwającą w portach morskich blokadą wywozu żywności oraz próbami represji podjętymi przez władze. Z uwagi na przeładowany program zjazdu, nie chcemy stawiać całokształtu sprawy pod obrady zjazdu. Wnioskujemy jednak o to, by zjazd po dwóch minutach uzasadnienia przez delegata Regionu Pomorza Zachodniego zobowiązał Komisję Krajową do zajęcia stanowiska w tej sprawie w trybie pilnym, na jutrzejszym posiedzeniu, zaraz po ukonstytuowaniu się władz”.

Rozumiem, że jest to po pierwsze wniosek formalny o to, aby udzielić głosu na dwie minuty panu Mariuszowi Świontkowskiemu, po drugie zaś, aby Komisja Krajowa zajęła się tą sprawą w trybie pilnym. Zatem kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatów. Przepraszam najmocniej, czy ktoś chciałby przeciw? Przepraszam państwa najmocniej, moja wina. Mikrofon nr 8.

LESŁAW KUZAJ[11]

Leszek Kuzaj, Małopolska. Wydaje mi się, że po to właśnie wybraliśmy Komisję Krajową, żeby się takimi sprawami zajmowała. Uważam, że już jest pora na tyle późna, żebyśmy teraz wszystkich incydentalnych spraw nie rozpatrywali. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, rzeczywiście trzeba to podzielić na dwie części. Kto jest za tym, aby udzielić głosu panu Mariuszowi Świontkowskiemu, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciw.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pytam zatem państwa: kto jest za tą częścią wniosku formalnego, która mówi o tym, aby zobowiązać Komisję Krajową do zajęcia stanowiska w tej sprawie w trybie pilnym, na jutrzejszym posiedzeniu, zaraz po ukonstytuowaniu się władz? Kto jest za tym wnioskiem, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała za.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Zobowiązał zjazd Komisję Krajową, aby zaraz na najbliższym posiedzeniu zajęła się problemem związanym z trwającą w portach morskich blokadą wywozu żywności oraz próbami represji podjętymi przez władze.

Kolejny wniosek o zmianę porządku obrad. Proszę odczytać w całości. Odczytuję: „Wnioskuję o odczytanie 21 postulatów strajkowych. Nasz zjazd powinien je wysłuchać na stojąco. Postulaty te sformułował strajkujący robotnik Stoczni Gdańskiej i wymógł na władzach ich podpisanie. Trzeba, aby w chwili milczenia delegaci odpowiedzieli sobie, co zrobiła największa na świecie organizacja związkowa dla ich praktycznej realizacji”.

Wniosek skierował do nas pan Jerzy Łysiak, nr mandatu 17013. Kto chciałby wypowiedzieć się przeciwko wnioskowi? Mikrofon nr 8, proszę.

TERESA RAWCZYŃSKA[12]

Teresa Rawczyńska, Małopolska. Może wreszcie przystąpimy do uchwalenia najważniejszej uchwały, na którą czekamy od wczoraj – zgłoszony wniosek, propozycja pana Modzelewskiego. Przecież najwyższy czas, żeby to wreszcie zrobić [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Pytam zatem państwa: kto jest za tym, aby na stojąco wysłuchać odczytanych 21 postulatów, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość przeciw temu wnioskowi.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo, wniosek oddalony.

Proszę państwa, wniosek formalny podpisany przez pana Bronisława Śliwińskiego, numer mandatu 21010, z Pobrzeża, pana o podpisie nieczytelnym, numer mandatu 11004 i pana Zenona Stachowicza[13], numer mandatu 3812. Czytam treść wniosku: „Wobec nowego stanowiska związku w sprawie sojuszów, przyjętego w uchwale programowej bez żadnej dyskusji na ten temat, proponuję powrócić do przegłosowania wszystkich poprawek dotyczących tej kwestii osobno. Przed głosowaniem każdej poprawki należy udzielić głosu, co nie zostało zrobione uprzednio. Udzielano tylko głosu za i przeciw. Równocześnie zwracam uwagę, że w praktyce prowadzenia obrad powracanie do kwestii przegłosowanych zostało przyjęte. Powrócenie do tej kwestii uważam za niezbędne z powodu naruszenia wymogów formalnych, jak również z powodu dużego poruszenia wśród delegatów”.

Taka jest treść wniosku. Z wnioskującymi uzgodniliśmy, że głosowaniu podda się następujący fragment: „Proponuję powrócić do przegłosowania wszystkich poprawek dotyczących tej kwestii osobno”.

Kto chciałby wypowiedzieć się przeciw wnioskowi? Mikrofon nr 10, proszę.

ANDRZEJ SOKOŁOWSKI

Andrzej Sokołowski, 31028. Proszę państwa, niech ktoś z nawiedzonych nie robi błaznów ze zjazdu [oklaski]. Przeciwny jestem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Zgodnie z regulaminem poddaję propozycję powrócenia do przegłosowania wszystkich poprawek dotyczących tej kwestii osobno, znaczy kwestii sojuszów. Proszę, kto jest za tym wnioskiem, o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw temu wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów wniosek oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, wniosek pana Jana Jędrzejewskiego, numer mandatu 0118, Gdańsk. Czytam: „W związku z nieudzieleniem mi głosu jako autorowi autopoprawki do tezy 18 punkt 5, jest to już czwarty raz nieudzielenia mi głosu jako robotnikowi, protestuję i wnoszę o udzielenie mi głosu. W innych tezach udziela się po parę razy głosu”.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciwko temu wnioskowi? Mikrofon nr 6.

ROMAN NIEGOSZ

1007, Niegosz Roman, Jelenia Góra. Chciałem powiedzieć, żeby sekretariat zjazdu już zwolnić na dwie godziny, żeby nie było przyjmowania wniosków i ten plan, który przyjęliśmy, żebyśmy już raz dokończyli. I bardzo proszę, żeby tych panów zwolnić na dwie godziny, bo nie skończymy dzisiaj zjazdu [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto jest za wnioskiem pana Jana Jędrzejewskiego o udzielenie mu głosu, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, kolejny wniosek formalny: „Biorąc pod uwagę termin II KZD NSZZ »Solidarność«, który może się w czasie zbiec z wizytą Ojca Świętego Jana Pawła II w Polsce, wnosimy o wystosowanie zaproszenia na pierwszy dzień następnego zjazdu tego wielkiego Polaka”.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciwko wnioskowi? Dziękuję. Dziękuję państwu. Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, kolejny wniosek – już niedużo jest – wniosek pana Romana Jarnuszkiewicza, numer 14020, Łódź: „Domagam się odczytania sondy w sprawie podwyżki. Z komunikatu nr 248 Regionu Łódzkiego. Delegaci muszą wiedzieć, że większość załóg oczekuje na stanowisko zjazdu zgodne z większością napływających do prezydium teleksów”.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciwko wnioskowi.

Nie widzę. Pytam więc: kto jest za wnioskiem kolegi Romana Jarnuszkiewicza, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Wniosek kolegi Zenona Stachowicza, numer mandatu 3812, Zielona Góra: „Wnoszę o przywrócenie pod obrady projektu uchwały związku o realizacji praw człowieka. Przed przygotowaniem wniosku proszę o głos”. I na tym jest kilkanaście podpisów.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciw? Nie widzę. Zatem pytam: kto jest za wnioskiem kolegi Stachowicza, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wniosek formalny pana Macieja Jankowskiego, numer mandatu 16026, Mazowsze: „Zgłaszam wniosek w sprawie ponownego poddania pod dyskusję uchwały dotyczącej wynagrodzenia działaczy związkowych. Motywacja: w dyskusji nie był brany pod uwagę aspekt społeczny sprawy. Uchwalona wysokość wynagrodzeń jest sprzeczna z odczuciami społeczeństwa, wprowadza to niepotrzebne zadrażnienia, zwłaszcza w sytuacji – ja państwa bardzo przepraszam, ale jest to pisane odręcznie – sytuacji pogarszających się warunków materialnych i chwilowej bezsilności władz związkowych w tak podstawowych sprawach, jak zaopatrzenie rynku i podwyżki cen. Punkt trzeci: wniosek przeszedł zaledwie jedną trzecią głosów. Proponuję ustalenie jako górną granicę – nie wiem, 13 chyba – 13 tys. przewodniczący regionu, 12 tys. wiceprzewodniczący, 10 tys. prezydium”.

Ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciw? Mikrofon nr 4.

WACŁAW SIKORA[14]

15047, Sikora, Małopolska. Proszę państwa, tym sposobem to my zdaje się zaczniemy od początku porządek obrad zjazdu. Ja bym prosił tych wszystkich wnioskodawców, tak jak ktoś tutaj powiedział nawiedzonych, i to jest troszeczkę w tym prawdy – żeby tych szalonych wniosków wreszcie już nie składali, bo za chwilę padnie wniosek, żebyśmy na kolanach z tej sali wyszli [oklaski, śmiech].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto jest za wnioskiem pana Jankowskiego, proszę o podniesienie… Chodzi o powrót do uchwały finansowej. Kto jest za wnioskiem, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek oddalono.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Nawet nie zdążyłem zapytać, kto się wstrzymał, proszę Komisji Skrutacyjnej.

Wniosek Aleksandra Przygodzińskiego, Częstochowa: „Dotyczy ustalenia na Jasnej Górze święta »Solidarności« zawsze w pierwszą niedzielę po 26 sierpnia. Wniosek w imieniu delegacji Częstochowy”.

Dobrze. To są wolne wnioski, przepraszam bardzo, ale tutaj mam w grupie wniosków formalnych, więc ja odczytuję.

Kolejny wniosek, pana Lecha Dymarskiego, Wielkopolska: „Proszę o udzielenie mi głosu poza programem obrad w sprawie sprzętu poligraficznego. Muszę udzielić informacji, na które czekają przedstawiciele regionów. Wystąpienie moje nie wywoła dyskusji”.

Czy ktoś chciałby wypowiedzieć się przeciw? Ja tu mam jeszcze pismo podpisane przez kilkunastu… kilkudziesięciu delegatów. Czy ta sprawa wiąże się z tym? Mikrofon nr 9.

Ja bym pana Lecha Dymarskiego prosił o odpowiedź [potwierdzenie z sali]. Wiąże się, dziękuję. Kto chciałby się wypowiedzieć przeciw temu wnioskowi? Mikrofon nr 11, proszę.

STANISŁAW POPKA

Stanisław Popka, Ziemia Łódzka. O ile się nie mylę, to upoważnialiśmy władze krajowe do wyjaśnienia tej sprawy, a poza tym jestem oczywiście przeciw…

[Brak fragmentu nagrania]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto jest za wnioskiem, aby udzielić głosu panu Lechowi Dymarskiemu w sprawie sprzętu poligraficznego, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała przeciw temu wnioskowi [gwar].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mam pytanie do kolegi Dymarskiego, pozwolę sobie demokratycznie zadać pytanie: Ile minut zabierze informacja? Mikrofon nr 9.

Lech Dymarski

To jest w interesie zainteresowanych. No nie wiem, może być trzy minuty nawet.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Przepraszam, bo były protesty przeciwko wnioskowi Komisji Skrutacyjnej. Czy Komisja Skrutacyjna podtrzymuje swój werdykt?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Nie ma zgodności, liczymy [śmiech na sali].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ponieważ kolega Dymarski zobowiązał się do trzyminutowego wystąpienia, ja patrzę na czas. Liczenie potrwa dłużej. Udzielam głosu koledze Dymarskiemu [oklaski]. Mikrofon nr 9, proszę.

LECH DYMARSKI

Tak. Dziękuję, nie ma sensu przecież tego głosować.

Więc, proszę państwa, jeżeli chodzi o rozdział maszyn, to znaleźliśmy się w takim impasie. Dobrze, mówię głośniej. Jeżeli chodzi o rozdział maszyn, to jesteśmy w takim impasie polegającym na tym, że nie wiadomo, kto rządzi, bo jedyną władzą jeszcze do niedawna był przewodniczący. Teraz już mamy Komisję Krajową, ale nie wiadomo, kto się będzie czym zajmował. I teraz nasza Komisja Wydawniczo-Poligraficzna działała tak właściwie społecznie, z rozpędu, bo jej mandat właściwie też wygasł z rozpoczęciem zjazdu. I mieliśmy do dyspozycji 100 powielaczy białkowych – rozdzieliliśmy te asygnaty. Wszyscy zainteresowani się z tym zgodzili, ale urzędnicy naszych działów zagranicznych nie chcą tych asygnat wydać. Ja się nie dziwię, bo oni nie wiedzą po prostu, kogo mają słuchać. Z kolei tutaj w drukarni jest sprzęt, między innymi powielacze offsetowe, które też by trzeba było rozdzielić, ale też tutaj obsługa po prostu też nie chce tych decyzji naszych wykonywać, co ja też rozumiem.

Więc w związku z tym oświadczam, że tu jest taki impas, bo tu jest bardzo dużo zainteresowanych tym i proszę tych zainteresowanych, żebyśmy się spotkali może w czasie przerwy kolacyjnej i podjęli jakąś decyzję i ewentualnie skierujemy potem prośbę do przewodniczącego, żeby wpłynął jakoś lub nie. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Bardzo proszę o zabranie głosu pana Karola Modzelewskiego w sprawie uchwały o stosunku związku do podwyżek cen. Jednocześnie proszę Komisję Uchwał i Wniosków o przygotowanie się – będziemy czytać kolejne uchwały.

[II CZYTANIE UCHWAŁY O STOSUNKU ZWIĄZKU

DO PODWYŻEK CEN]

[PD 1kzd_2t_093_19811007 – 36 minut 32 sekundy]

KAROL MODZELEWSKI

Proszę państwa, ja przedstawię państwu projekt uchwały do II czytania, a osobno poinformuję państwa o tych poprawkach, co do których podtrzymuję swoje zdanie, które do mnie napłynęły i których wprowadzenie do uchwały wymagałoby w takim razie przegłosowania przez zjazd. Czytam bardzo wolno projekt uchwały z tymi poprawkami, które wprowadziłem:

„Ostatnie miesiące przyniosły wyraźne uwstecznienie polityki rządu. Atakom na nasz związek i mnożącym się prowokacjom prokuratorskim towarzyszy polityka społeczno-gospodarcza wymierzona w podstawowe interesy materialne ludzi pracy. Odrzucono wysunięte przez »Solidarność« żądanie kontroli nad produkcją, zasobami i dystrybucją artykułów pierwszej potrzeby. Jednocześnie, wbrew wcześniejszym zapowiedziom rządu, nie nastąpił powrót do racji żywnościowych sprzed 1 sierpnia, przeciwnie – zabrakło pokrycia rynkowego nawet dla norm jednostronnie przez rząd obniżonych.

Zamiast skutecznych działań antykryzysowych rząd podjął działania, które obciążają społeczeństwo kosztami kryzysu, ale nie służą jego przezwyciężeniu. W sposób arbitralny, bez rekompensaty i konsultacji ze związkiem, wprowadzono podwyżki cen ryb słodkowodnych oraz papierosów. Zapowiada się dalsze podobne kroki wymierzone w stopę życiową społeczeństwa. Nie jest to w żaden sposób powiązane z reformą gospodarczą, przeciwnie, walka prowadzona przez NSZZ »Solidarność« o samorządowe podstawy tej reformy natrafia od miesięcy na opór władz. Związek nasz nie może dłużej tolerować tej polityki. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« żąda:

1) Wypłaty rekompensat za przeprowadzone ostatnio znaczne podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby i usług oraz przeznaczenia całego dochodu uzyskanego z podwyżki cen towarów monopolowych, tytoniu i alkoholu na pomoc socjalną dla rodzin najgorzej sytuowanych.

2) Zamrożenia cen detalicznych podstawowych towarów do czasu szczegółowego uzgodnienia ze związkiem programu i terminarza zmian cen oraz systemu rekompensat w powiązaniu z przygotowywaną reformą gospodarczą i gwarancjami poprawy zaopatrzenia rynku.

3) Ustanowienia społecznej kontroli nad programem doraźnych działań antykryzysowych oraz ich realizacją. Działania antykryzysowe mogą być skuteczne jedynie przy czynnym udziale społeczeństwa i jego organizacji, co nie będzie możliwe bez społecznej kontroli nad gospodarką.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem proklamowała w ciągu najbliższych dwóch tygodni powszechny strajk ostrzegawczy oraz ustaliła formy i terminarz właściwej akcji protestacyjnej. Jednocześnie zjazd wzywa załogi wszystkich zakładów pracy do powstrzymania się od lokalnych akcji protestacyjnych oprócz tych, które okażą się konieczne dla ochrony bezpieczeństwa związku”.

To jest tekst uchwały, tak jak go w tej chwili proponuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Zapytuję pana najpierw, czy były jakieś poprawki wniesione na piśmie do tego tekstu, które nie zostały…

KAROL MODZELEWSKI

Były, były poprawki. Niektóre z nich wniosłem. Te, które nie zostały tu uwzględnione, chciałbym przedstawić państwu.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Łącznie z autorami, dobrze.

KAROL MODZELEWSKI

Słucham?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Łącznie z nazwiskami autorów, jeśli wolno prosić.

KAROL MODZELEWSKI

Oczywiście. Więc przede wszystkim chciałbym nawiązać do projektu uchwały Grzegorza Palki, ponieważ przegłosowano dalszą pracę nad tym projektem uchwały i nad projektem złożonym przez Grzegorza Palkę. Chcę wyrazić pogląd – wydaje mi się, że jest to oczywiste – że uchwała Grzegorza Palki, mimo że zawiera niektóre akcenty związane z tematyką uchwały przeze mnie przedstawionej, dotyczy zasadniczo innej sprawy i nie może być traktowana jako konkurencyjna wobec tej uchwały, którą przedstawiłem. Zatem przegłosowanie tego projektu uchwały nie oznacza odrzucenia projektu uchwały Grzegorza Palki. To jest jedno, pierwsze.

Drugie. Napłynął projekt poprawki z prośbą o uwzględnienie stanowiska zakładów pracy Mazowsza w sprawie podwyżki cen przy redagowaniu tej uchwały, podpisany przez czterech delegatów: Jacka Szymanderskiego, Czesława Kujszczyka i dwóch nazwisk nie jestem w stanie odczytać, są nieczytelne. Teleks, z którym się zapoznałem, zawierający stanowisko przedstawicieli zakładów pracy Regionu Mazowsza, sformułowany jest w czterech punktach. Pierwszym jest żądanie nawiązania rozmów między Komisją Krajową i rządem o programie reformy cen oraz systemie rekompensat w powiązaniu z całokształtem reformy gospodarczej. To, jak państwo widzicie, jest w uchwale, a więc tutaj się uchwała ze stanowiskiem wyrażonym równolegle przez Region Mazowsze pokrywa. Dwa: zbadanie wzrostu kosztów utrzymania od stycznia br. oraz uzyskanie pełnej rekompensaty wzrostu kosztów utrzymania za ten okres. To nie jest uwzględnione, w każdym razie nie jest w całości uwzględnione w uchwale; w uchwale mowa jedynie o rekompensacie za ostatnie podwyżki, które rekompensowane nie były. A więc uchwała w tym punkcie jest węższa. Trzy: wstrzymanie wszystkich podwyżek cen do czasu wejścia w życie reformy gospodarczej; to się częściowo pokrywa również ze sformułowaniem punktu drugiego uchwały. I cztery: przyjęcie zasady, że rekompensaty mają być wypłacane z budżetu państwa, a nie z funduszu przedsiębiorstw. Oraz pięć: ustalenie i korygowanie na bieżąco minimum socjalnego oraz zapewnienia go pracownikom.

Proszę państwa, to jest wniosek o to, żeby to uwzględnić przy redagowaniu uchwały. Ponieważ w znacznej części się to pokrywa, a jest jednocześnie bardzo wiele innych teleksów z zakładów pracy. Teleks z Mazowsza jest jak dotąd jedynym znanym mi, zawierającym stanowisko większej liczby zakładów. Ja proponuję, żeby w uchwałę już tego nie wprowadzać, natomiast żeby prezydium zjazdu umieściło tę informację o zbieżności postulatów załóg Mazowsza z tekstem uchwały w protokole zjazdu.

Jest wniosek do uchwały na temat podwyżek cen podpisany również przez delegatów z Mazowsza, czterech: Stefana Kawalca, Piotra Szczepańskiego[15], Krzysztofa Łypacewicza i Stanisława Krukowskiego. Wniosek jest następujący: 1) Nie określać terminu, w jakim Komisja Krajowa ma przeprowadzić strajk. Podobne wnioski były do mnie kierowane ustnie z propozycją, aby zamiast sformułowania „w ciągu najbliższych dwóch tygodni”, umieścić sformułowanie: „w ciągu najbliższych tygodni”. 2) Domagać się nie czasowego zamrożenia cen detalicznych, lecz wstrzymania centralnie podejmowanych decyzji o podwyżkach. Tutaj ja uwzględniłem częściowo tę poprawkę, pisząc o cenach podstawowych artykułów. 3) Zobowiązać Komisję Krajową do zorganizowania badań nad wzrostem kosztów utrzymania w ostatnim roku i ogłoszenia ich wyników. 4) Domagać się niezwłocznego wprowadzenia, zgodnie z ustaleniami porozumienia gdańskiego, dodatku drożyźnianego jako automatycznej rekompensaty ciągłego wzrostu cen.

Otóż, proszę państwa, chciałbym najpierw się ustosunkować do tych wszystkich propozycji, które tu są wymienione. Podobnie również propozycje Tomka Wójcika. Właściwie one wchodzą w te, które ja odczytałem, tak że nie ma chyba potrzeby rozważać ich osobno.

Jest jedna tylko, która się w tym nie mieści. Mianowicie Tomasz Wójcik, delegat z Komisji Wnioskowej z Regionu Dolny Śląsk, widzi sprzeczność między stwierdzeniem znajdującym się przed żądaniami „Solidarność żąda” a późniejszym akapitem, „że aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem”. Albo żądamy twardo, albo mówimy o negocjacjach. Tak rozumiem mniej więcej wniosek Tomasza Wójcika. Ja się pozwolę sobie ustosunkować po kolei do wszystkich tych wniosków, których nie wprowadziłem do uchwały, i proponuję, żeby po kolei przegłosować, czy je wprowadzić, czy nie.

Po pierwsze, najważniejsze chyba: czy określać, czy nie określać terminu, w jakim Komisja Krajowa ma przeprowadzić strajk. Za tym, aby nie określać tego terminu, przemawiać może niechęć do wiązania Komisji Krajowej rąk sztywnymi ustaleniami. Za tym, aby termin określić, przemawia, moim zdaniem, sytuacja wśród części załóg oraz konieczność zapobieżenia strajkom rozsianym przez naszą uchwałę.

Chcę zwrócić uwagę, że termin dwutygodniowy dotyczy proklamowania, a nie przeprowadzenia strajku i że chodzi tutaj o strajk ostrzegawczy, co do którego rozumiem, że powinien być krótki i demonstracyjny, a nie przynoszący istotne straty gospodarcze. Sądzę, że sprawa ta jednak wymaga przegłosowania przez zjazd.

Czy głosujemy od razu to?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy wnioskodawca, który złożył wniosek na piśmie, chciałby się wypowiedzieć w tej sprawie? Mikrofon nr 5, bardzo proszę. Numer 2, przepraszam najmocniej.

Czy można prosić o zgaszenie tych świateł, naprawdę jest strasznie ciężko prowadzić.

STEFAN KAWALEC

Halo, Kawalec, Region Mazowsze. Ja bym chciał powiedzieć na temat tego całego zespołu poprawek. Chciałem powiedzieć rzecz taką: mianowicie dotychczasowe stanowisko związku w postaci uchwały Komisji Krajowej i programu zjazdu w sprawie zasadniczych regulacji cen jest jasne, to znaczy żadna zasadnicza regulacja cen nie może być przeprowadzona bez zgody związku i bez uzgodnienia całego zespołu spraw związanych z reformą i rekompensatą.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ja przepraszam bardzo, ja będę pana dopuszczał w poszczególnych kwestiach, bo one będą wszystkie głosowane. W tej chwili chodzi o sprawę terminu…

STEFAN KAWALEC

Ale to nie jest sprawa, którą można rozbić na cztery kwestie. Dlatego że to jest jedna dość powiązana ze sobą całość. Natomiast uchwała, którą proponuje pan Modzelewski, mówi o ogłoszeniu strajku w sytuacji wobec w zasadzie drobnych podwyżek cen, strajku, który byłby naszym sprzeciwem wobec ciągłego wzrostu cen i kosztów utrzymania.

Sprawa wygląda w ten sposób, że strajk jest jedyną bronią związku, jest naszą bronią ostateczną i ta broń staje się coraz mniej skuteczna. Władze na tą broń coraz gorzej reagują i będą teraz próbowały nas z tej broni rozbroić, rozbroić w ten sposób, że będą się starały nas sprowokować do podejmowania takich strajków, które będą nieskuteczne. I strajk przeciwko ciągłym podwyżkom cen z żądaniem zamrożenia podwyżek cen będzie strajkiem nieskutecznym, dlatego że można się domagać wstrzymania decyzji podejmowanych przez państwo o podwyżkach cen, natomiast i tak wiadomo, że ceny takich podstawowych towarów, jak ziemniaki, warzywa itd., będą wzrastały. I po prostu podejmowanie pod hasłem zamrożenia podwyżek cen strajku jest to stwarzanie bardzo dużych nadziei członkom związku i te nadzieje się nie zrealizują.

Natomiast na takie ciągłe i drobne podwyżki cen w moim przekonaniu najlepszym działaniem jest jak najszybsze, po pierwsze, ogłaszanie przez związek wskaźników dotyczących wzrostu kosztów utrzymania, a następnie ustalenie zasad dodatku drożyźnianego. Bo ustalenie zasad obliczania dodatku drożyźnianego daje ludziom gwarancje mianowicie takie, że ludzie wiedzą, że jeżeli nie otrzymają rekompensaty za jakąś drobną podwyżkę w rodzaju…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo pana przepraszam, ale czas repliki wynosi 2 minuty i czas minął. Dziękuję panu bardzo.

KAROL MODZELEWSKI

Czy ja mogę odpowiedzieć, czy nie przewiduje tego regulamin?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę, pan jest wnioskodawcą w tej chwili, występuje pan w imieniu Komisji Uchwał i Wniosków.

KAROL MODZELEWSKI

Myślę, że jest w tym nieporozumienie. W tej uchwale nie chodzi o to, żeby targować się o ceny, tylko chodzi o to, żeby przez drastyczne posunięcie, drastyczne ultimatum, jakim jest zamrożenie cen – w warunkach tego zamrożenia cen rząd nie będzie mógł prowadzić polityki gospodarczej na długą metę – wymusić podjęcie i przeprowadzenie z nami zasadniczych i poważnych rozmów na temat powiązania zmian cen, polityki antykryzysowej i reformy gospodarczej.

Jest to wykonanie stanowiska związku od dawna ogłaszanego, że na zmiany cen niepowiązane z reformą gospodarczą związek się nie zgodzi. Rząd próbuje robić te zmiany krok za krokiem, na co związek odpowiada żądaniem zamrożenia cen, popartym groźbą strajku. Jest to żądanie, które w moim przekonaniu doprowadzi do podjęcia rozmów serio, jest to tzw. propozycja nie do odrzucenia [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy zechciałby pan, bo musimy tę część uchwały poddać pod głosowanie, ponieważ tu były kontrowersje, czy zechciałby pan sformułować, co możemy poddać pod głosowanie?

KAROL MODZELEWSKI

Ja proponuję, bo wniosek dotyczył czego innego. Wniosek nie dotyczył tego, czy strajkiem mamy grozić, czy nie, tylko czy mamy wyznaczać termin, w którym Komisja Krajowa proklamowałaby, czyli wyznaczyłaby termin strajku ostrzegawczego. W projekcie uchwały jest w ciągu dwóch tygodni. To jest jeden.

Drugi proponuję sformułować „w ciągu najbliższych tygodni”. Może paść trzeci, dotyczący innego terminarza.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem, w sprawie terminów? Mikrofon nr 2, ale konkretnie w sprawie terminu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja mam pytanie do wnioskodawcy, czy może nam udzielić odpowiedzi, jeżeli ludzie zastrajkują i nie posłuchają nas w momencie zakończenia. Pojadą dalej ze strajkiem. Czy jest niebezpieczeństwo… W takiej sprawie, jak papierosy czy inne, drobnej. Jakie niebezpieczeństwo się z tym wiąże dla nas, dla związku, dla zjazdu?

KAROL MODZELEWSKI

Tak, proszę bardzo. My nie proponujemy przecież w tej uchwale strajku o papierosy, proszę państwa. To jest zupełnie co innego. My tutaj podejmujemy sprawę zasadniczej polityki gospodarczej, jej kierunków i gospodarczej reformy. Zasad! To jedno.

Dwa, jeżeli my nie podejmiemy działań, które będą czytelne, zrozumiałe i akceptowane przez członków, to uważam, że będziemy mieli do czynienia ze strajkami, które się będą zaczynać bez naszego udziału, a kiedy kończyć, to nie wiemy. Jeżeli natomiast – moje jest zdanie takie – czytelna będzie dla członków związku strategia związku, to wówczas sądzę, że istnieje szansa na to, dobra szansa na to, że, jak zawsze dotąd, dyscyplina związkowa będzie działała bezbłędnie, tzn. strajk się zacznie w godzinie wyznaczonej przez związek i zakończy się w godzinie wyznaczonej przez związek. Inaczej nie warto go podejmować.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Za chwilę poddamy wersję, która jest przedstawiona, pod głosowanie. A zatem pytam: kto jest za i proszę pana o odczytanie wersji, która jest w tej chwili zapisana.

KAROL MODZELEWSKI

Ta wersja, która jest zapisana, proszę bardzo. Przeczytam w całości cały ten akapit strajkowy:

„Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem proklamowała w ciągu najbliższych dwóch tygodni powszechny strajk ostrzegawczy oraz ustaliła formy i terminarz właściwej akcji protestacyjnej, tzn. akcji późniejszej. Jednocześnie zjazd wzywa załogi wszystkich zakładów pracy do powstrzymania się od lokalnych akcji protestacyjnych oprócz tych, które okażą się konieczne dla obrony bezpieczeństwa związku”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Kto z państwa jest za tak sformułowanym fragmentem uchwał, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym przedstawionym fragmentem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy zechciałby pan przedstawić kolejny fragment, po którym moglibyśmy dopuścić kontrpropozycje do głosu.

KAROL MODZELEWSKI

Dalsze poprawki, tak jest, nieuwzględnione. Dalsza dotyczy zobowiązania Komisji Krajowej, tzn. umieszczenia w uchwale, tej uchwale, zobowiązania Komisji Krajowej do zorganizowania badań nad wzrostem kosztów utrzymania w ostatnim roku i ogłoszenia ich wyników.

Dlaczego nie umieściłem tego w uchwale? Dlatego że uchwała zawiera żądania pod adresem rządu – najpierw opis polityki gospodarczej i społecznej rządu, następnie żądania i środki, jakie są podjęte na poparcie tych żądań. W tym wypadku chodziłoby o zalecenie pod adresem Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych. Jest to normalny obowiązek Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych prowadzić tego rodzaju badania. Jest to ponadto zawarte w dokumencie programowym i dlatego wydaje mi się, że umieszczanie – merytorycznie oczywiście wniosek ten jest słuszny – natomiast umieszczanie tego w tej uchwale nie wydaje mi się potrzebne. Stąd tego wniosku do uchwały ja nie wprowadziłem.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy zechce pan podać autora poprawki?

KAROL MODZELEWSKI

Słucham?

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Autora poprawki, który mógłby ewentualnie się wypowiedzieć. Czy autor poprawki jest na sali, czy zechciałby zabrać głos?

KAROL MODZELEWSKI

Stefan Kawalec, Piotr Szczepański, Krzysztof Łypacewicz, Stanisław Krukowski.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 2. Pan jest, rozumiem, współautorem? Czy tak?

STEFAN KAWALEC

Tak.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

STEFAN KAWALEC

Ja tylko już podtrzymuję tą poprawkę, ale już nie będę uzasadniał, bo wydaje mi się to oczywiste.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem, a zatem kto z państwa jest za wersją, przepraszam, kto z państwa jest za wprowadzeniem tej poprawki do projektu uchwały, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Komisję Skrutacyjną proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest przeciw wprowadzaniu poprawki do projektu, jaki jest przedstawiony.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę o następny werset, który budzi kontrowersje.

KAROL MODZELEWSKI

Tak jest. Następna sprawa jest najistotniejsza oprócz sprawy terminu strajku. Jest to wniosek tych samych autorów, że w uchwale należy domagać się niezwłocznego wprowadzenia, zgodnie z ustaleniami porozumienia gdańskiego, dodatku drożyźnianego, jako automatycznej rekompensaty ciągłego wzrostu cen. No, musi to być przedmiotem poważnego namysłu, mogłoby to stanowić ewentualnie odrębny punkt żądań formułowanych w tej uchwale.

Podaję powody, dla których nie zdecydowałem się jednak na wprowadzenie tego do proponowanego państwu tekstu. Po pierwsze, jest to punkt dziewiąty porozumienia gdańskiego i żądanie takie byłoby jego powtórzeniem. Po drugie… Oczywiście to nie jest powód, można się domagać realizacji punktu dziewiątego porozumienia gdańskiego. Po drugie, zachodzi pytanie, czy my możemy w sposób odpowiedzialny sformułować dzisiaj żądanie, aby wzrost kosztów utrzymania w okresie kryzysu i wychodzenia z kryzysu był w sposób automatyczny i w pełni rekompensowany. Czy my nie wpuścimy wówczas naszych członków w maliny, a jeśli uzyskamy satysfakcję na tym terenie, to jak wówczas będą wyglądały nasze żądania dotyczące pełnego pokrycia na kartki lub po prostu jakiegokolwiek zaopatrzenia rynku.

Wydaje mi się po prostu, że ten postulat w pełnym swoim wymiarze, w obecnej sytuacji gospodarczej nie jest postulatem realistycznym. Tym niemniej jest to sprawa bardzo ważna i trzeba ją przegłosować. Proponuję w takim trybie, jak poprzednio praktykowaliśmy, tzn. przegłosować poprawkę, a nie głosować najpierw nad wersją.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Już oddaję głos autorowi niewprowadzonej poprawki. Mikrofon nr 2, bardzo proszę.

STEFAN KAWALEC

Więc jest to postulat porozumienia gdańskiego, ale, jak mówił pan Modzelewski, postulat niezrealizowany. I właśnie nasz związek powinien domagać się jego realizacji. Nie jest tam powiedziane, że ta rekompensata w postaci dodatku drożyźnianego musi być pełna i rekompensować wszystkim i całkowicie. Sprawa, jak ten dodatek będzie wyglądał, to jest sprawa do negocjacji, które powinna prowadzić Komisja Krajowa. Ten dodatek powinien rekompensować wzrost kosztów utrzymania przede wszystkim rodzinom najgorzej uposażonym.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Zatem zapytuję państwa: kto jest za wprowadzeniem tej poprawki, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało przeciw wprowadzeniu tej poprawki.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy mamy jeszcze jakieś poprawki kontrowersyjne?

KAROL MODZELEWSKI

No, ja nie wiem, czy odczytywać. Jest tutaj uwaga raczej aniżeli poprawka Tomasza Wójcika, zmierzająca do tego, aby albo usunąć w zdaniu „związek nasz nie może dłużej tolerować tej polityki. I Krajowy Zjazd Delegatów »Solidarność« żąda” słowa „»Solidarność« żąda” i zastąpić jakimś sformułowaniem bardziej negocjacyjnym. Albo usunąć sformułowanie, że zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem, żeby w tym przypadku usunąć słowa „w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem”, widząc sprzeczność pomiędzy kategorycznym żądaniem na początku, a wyraźnym rozważeniem możliwości negocjacji w końcowej części uchwały.

Ja muszę powiedzieć, że ja sprzeczności takiej bym nie widział tu, albowiem żądanie poparte groźbą strajku jest najskuteczniejszym sposobem doprowadzenia do rzeczowych negocjacji z rządem; innego prawie nie było do tej pory.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy kolega Wójcik chciałby zabrać głos? Nie widzę. Jest, tak. Mikrofon nr 9, przepraszam.

TOMASZ WÓJCIK

Wydaje mi się, że musimy konstruować tak uchwały, żeby w nich nie było sprzeczności wewnętrznej. Jeżeli czegoś rząd… Rozumiałem, że uchwała jest skonstruowana w następujący sposób: są stawiane jakieś żądania. Jeżeli żądania nie są spełnione, to grozimy strajkiem. Natomiast jeżeli żądamy czegoś, później się okazuje, że my domagamy się wcale nie spełnienia tych postulatów, tylko rozmów, no to tutaj widzę jakąś sprzeczność, że to jest niespójne wewnętrznie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem.

Zatem poddaję pod głosowanie. Kto z państwa jest za uściśleniem tej uchwały, za wprowadzeniem poprawek kol. Wójcika, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowała przeciw tej poprawce.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy jeszcze mamy jakieś poprawki nieuwzględnione?

KAROL MODZELEWSKI

No ja bym proponował… Czy wymaga przegłosowania zapis do protokołu, że w uchwale znalazły odzwierciedlenie…

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_093_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_094_19811007]

[Około półgodzinna przerwa w nagraniu]

[AS, nr 43, s. 305:

T. Wójcik podtrzymuje swoje stanowisko. Jego propozycja zostaje odrzucona w głosowaniu.

K. Modzelewski ponownie odczytuje swój projekt, który w całości zostaje przyjęty w głosowaniu.

K. Goławski (Siedlce) informuje, że dysponuje fotokopią dokumentu podpisanego przez szefów MO i SB w Siedlcach, który świadczy o stałym łamaniu tajemnicy korespondencji. Numeracja dokumentu 5229 i 327/81 wskazuje, że od 1976 (powstanie w Siedlcach samodzielnej jednostki MO) ponad 5000 razy dopuszczano się pogwałcenia art. 87 ust. 2 Konstytucji PRL, a tylko w styczniu i lutym 1981 poddano kontroli 327 instytucji i osób prywatnych, m.in. ZR w Siedlcach.

Następnie przewodniczący obrad odczytuje oświadczenie J. Kijowskiego, reżysera, który wraz z ekipą filmowców belgijskich podczas przerwy kręcił na sali obrad sceny do swojego najnowszego filmu. Zostało to zakwestionowane przez służbę porządkową, chociaż – jak wyjaśnia Kijowski – w niczym nie zakłócało pracy zjazdu. Odczytuje też teleks ZR Jelenia Góra, protestujący przeciwko zbyt wysokim wynagrodzeniom dla działaczy pochodzących z wyboru.

Z. Romaszewski w imieniu Komisji Programowej przystępuje do II czytania projektu uchwały ws. Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania. Zwraca uwagę na punkty sporne:

1. I KZD zaleca zarządom regionalnym uznanie KOWzP za agendy związkowe.

2. Regulaminy regionalnych KOWzP zatwierdzają ZR.

3. Współpracownicy KOWzP korzystają ze strony związku z takiej samej opieki, jaka przysługuje każdemu jego członkowi.

Informuje, że A. Celiński (Mazowsze) zgłosił zastrzeżenie: nie jest jego zdaniem celowe uznawanie KOWzP za agendy związkowe. Romaszewski stwierdza, że za nadaniem komitetom tego statusu przemawia prowadzona przez władze akcja delegalizacji. Przeciwko zaś to, iż niektóre komitety pod pozorem obrony więzionych prowadzą działalność polityczną, nie zawsze zgodną z polityką związku.

W głosowaniu zdecydowano, że komitety powinny być uznane za agendy związku.

Następnie wywiązuje się dyskusja, czy w punkcie 1 należy pozostawić sformułowanie „zaleca ZR-om uznanie”, czy też napisać „uznaje”.

Większość delegatów wypowiada się za sformułowaniem „uznaje” – zgodnie z propozycją K. Dowgiałły (Gdańsk), który podkreślił konieczność udzielenia komitetom jak najszybciej poparcia.

W dyskusji nad tym, czy regulaminy KOWzP zatwierdzać mają ZR czy KK, zwolennicy tej drugiej możliwości: W. Frasyniuk (Dolny Śląsk), I. Kosmahl (Mazowsze), K. Dowgiałło (Gdańsk), argumentowali, że konieczne jest ujednolicenie przepisów określających działalność KOWzP, co przy zatwierdzaniu ich przez ZR nie będzie możliwe. R. Kostrzewa (Łódź) zgłasza wniosek, by regulaminy opracował ogólnopolski zjazd komitetów, a KK jedynie je zatwierdziła].

[UCHWAŁA W SPRAWIE KOMITETÓW OBRONY

WIĘZIONYCH ZA PRZEKONANIA]

[PD 1kzd_2t_094_19811007]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, kto jest za tym, aby i tu… [głos z sali – nieczytelny]. Proszę państwa, to są poprawki wniesione do całej ustawy. Rozumiem, nie do konkretnego punktu.

Proszę państwa, za chwilę udzielę panu głosu, mikrofon nr 11, z tym że ja chciałem powiedzieć, że rozmawiamy o konkretnej sprawie, żeby wreszcie dojść do jakiegoś porządku. Jeżeli zaczniemy dyskusję nad całą uchwałą, to będzie…

Dobrze, mikrofon nr 11, proszę.

RYSZARD KOSTRZEWA

Kostrzewa, Region Ziemi Łódzkiej. Proszę państwa, została złożona poprawka. Ja już pomijam, że jestem wnioskodawcą. Chciałem wyjaśnić jedną sprawę podstawową, że w tekście, który przeczytał pan Romaszewski, on brzmiał trochę inaczej. Brzmiał w ten sposób że „Ogólnopolski Zjazd Komitetów [Obrony] Więzionych za Przekonania opracuje regulaminy, natomiast zatwierdzi KK”.

Natomiast sprawa, jaka jest struktura komitetów i kto w nich jest, to pan Romaszewski, jak i cała komisja o tym dobrze wie, ponieważ było rozmawiane, osoby, siedem osób upoważnione przez ogólnopolski zjazd komitetów, prowadziły rozmowy z naszym przewodniczącym, panem Wałęsą, gdzie pan Wałęsa, jest oświadczenie, pan Wałęsa zobowiązał się, że przedstawi sprawę jako uznania Komitetów Więzionych za Przekonania. Natomiast sprawa tej poprawki, stwierdzenia, opracowania pan Romaszewski ma słuszną rację, że opracowanie przez KK regulaminów by było nie tak trochę. Natomiast regulaminy, mówi on, że ma opracować zjazd, ogólnopolski zjazd komitetów, natomiast KK ma zatwierdzić i chodzi tu o jednolitą strukturę, nie jak, powiedzmy, do tej pory, że powiedzmy poszczególne zarządy regionalne i różnie to bywa.

Natomiast komitety nie są za strukturą, bo chciałem przypomnieć panu Romaszewskiemu i całemu zjazdowi, proszę państwa, że w ogóle większość komitetów działających w Polsce jest powoływana przez zarządy regionalne i jest mimo wszystko w strukturze. Tylko tutaj chodzi, że nie wszystkie i dlatego, żeby zlikwidować bałagan, który istnieje, dlatego zjazd Komitetów Więzionych za Przekonania zwrócił się z prośbą do I zjazdu krajowego, upoważniając tych siedem osób do rozmowy, żeby tą sprawę uregulować. Nie wiem, dlaczego tą sprawę się kręci, bo chciałem przypomnieć, że w I turze zjazdu już ta sprawa była pierwszy raz czytana i do tej pory była blokowana. Dziękuję bardzo [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Co na to Komisja Programowa?

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Po prostu tutaj przedstawiona została alternatywa, która może być przegłosowana, i tutaj właściwie przedstawiłem, wydaje mi się, stanowisko w obydwu sprawach i to jest kwestia po prostu zadecydowania przez zjazd. Czy o strukturze działania agend i ich kompetencjach decydują zarządy regionów, czy też podejmuje w tej sprawie ogólną decyzję Komisja Krajowa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że w tej sprawie autorzy jeszcze poprawek. Mikrofon nr 2, bo pan jest autorem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

W uzupełnieniu chciałem podać, że regulamin powinien opracować sam Komitet Obrony Więzionych za Przekonania i przedłożyć do zatwierdzenia Komisji Krajowej [oklaski].

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

To wydaje się nie ulegać wątpliwości. Powstaje tylko kwestia, czy ten regulamin jest zatwierdzany przez Komisję Krajową, czy też zatwierdzają go poszczególne zarządy regionów. To jest ta sprawa, o którą chciałem państwa zapytać.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, autorzy poprawek w tym względzie wypowiedzieli się. Kto jest wobec tego…

Mikrofon nr 3. Czy pan jest autorem poprawki? Mam pytanie: czy pan jest autorem poprawki zgłoszonej na piśmie w tym temacie? Dobrze, mikrofon nr 3, proszę.

GRZEGORZ OPALA[16]

Region Śląsko-Dąbrowski, Grzegorz Opala, 29062. Chciałem zapytać, czy do Komisji Programowej wpłynęła poprawka podpisana moim nazwiskiem.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę pana, ja jej w tej chwili nie mam. Te poprawki, o których mówiłem, to to są wszystkie poprawki, jakie w tej chwili mam. Być może wcześniej dotyczące uchwały wniesionej przez Region Górnośląski, bo na podstawie tych uchwał, które były zebrane w I turze zjazdu, została opracowana ta uchwała. Więc może wcześniej ona była.

GRZEGORZ OPALA

Poprawka została wniesiona po I czytaniu i w tej chwili nie widzę możliwości wyjścia z tej sprawy, skoro po prostu zaginęła. Zwracam tylko uwagę, że w ten sposób nie możemy pracować.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Ale w jakim kierunku szła pana poprawka? Czy…

GRZEGORZ OPALA

Poprawka szła w kierunku zbliżonym do stanowiska pana Celińskiego, tzn. uzasadniająca, iż związek nie może przyjąć Komitetów Obrony za Przekonania jako agendy związku. W tej chwili trudno już mi się wypowiadać na ten temat, skoro zjazd już zajął stanowisko.

Uzasadnienie mniej więcej wynika z tego, że nie wszyscy członkowie tego ruchu, jak i założyciele są członkami związku, a jednocześnie do statutu związku został wpisany punkt o obronie praw obywatelskich, a zatem cały związek przyjmuje na siebie obronę działań w tym kierunku.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rzeczywiście, miał pan rację, że sprawa została przegłosowana, i szkoda, że nie zgłosił się pan jako autor poprawki w ówczesnym momencie.

Proszę państwa, proszę pana, ja bym prosił Komisję Programową zatem o sformułowanie wniosku, który moglibyśmy w tej konkretnej sprawie poddać pod głosowanie.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Przed chwilą go formułowałem. Czy regulaminy regionalnych Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania ma zatwierdzić Komisja Krajowa, czy też mają je zatwierdzić zarządy regionalne.

Stawiam pod głosowanie następujące: zgodnie z projektem, zgodnie z poprawką wniesioną do projektu Komisji Programowej, zatwierdzać regulamin powinna Komisja Krajowa.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem.

Kto jest za przyjęciem poprawki, aby regulamin Komitetów [Obrony] Więzionych za Przekonania zatwierdzała Komisja Krajowa, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby regulaminy zatwierdzała Komisja Krajowa.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, ponieważ przyjęte poprawki w zasadzie w sposób jednoznaczny ustalają tekst uchwały, ja może przeczytam ją w nowym brzmieniu od razu, ażebyśmy mogli przegłosować jej przyjęcie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Bardzo proszę.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

„Uchwała w sprawie Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania. Od połowy sierpnia br. władze państwowe rozpoczęły akcję zakazującą wszelkiej działalności Komitetom…”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ja państwa bardzo proszę o spokój, bo potem będziemy musieli czytać jeszcze raz; państwo nie będą wiedzieli, za czym głosujemy.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

„Od połowy sierpnia br. władze państwowe rozpoczęły akcję zakazującą wszelkiej działalności Komitetom Obrony [Więzionych] za Przekonania. Akcji tej towarzyszą próby zastraszania i represjonowania działaczy tych komitetów. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« stwierdza, że Krajowa Komisja Porozumiewawcza, uznając wagę sprawy realizacji punktu 4 porozumienia gdańskiego, powołała uchwałą z dniem 10 grudnia 1980 r. Ogólnopolski Komitet [Obrony] Więzionych za Przekonania. Podjęta przez komitet ogólnopolski akcja na rzecz więzionych za przekonania spotkała się z szerokim odzewem społecznym. Jej wynikiem było spontaniczne powstawanie na terenie całego kraju komitetów działających na rzecz uwięzionych za przekonania.

Protestujemy przeciwko uniemożliwianiu działań komitetów na rzecz realizacji akceptowanych przez cały naród porozumień społecznych. Polska winna być krajem bez więźniów politycznych.

1. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność«, popierając inicjatywy społeczne na rzecz obrony więzionych za przekonania, uznaje Komitety Obrony Więzionych za Przekonania za agendy związku.

2. Regulamin działania Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania zatwierdza Komisja Krajowa.

3. Współpracownicy Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania podlegają obronie związku na równi z członkami”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Zapytuję: czy któryś z wnioskodawców poprawek zgłoszonych na piśmie ma jeszcze zastrzeżenia do całości uchwały? Proszę, mikrofon nr 11.

RYSZARD KOSTRZEWA

Proszę państwa, chodzi o punkt 2, który brzmi, w poprawce brzmiał następująco: „regulaminy działania Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania opracowuje ogólnopolski zjazd komitetów, a zatwierdza KK”. I to wszystko, dziękuję.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Tak było przegłosowane. Czy Komisja Programowa zechce uwzględnić tę poprawkę?

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Tryb, w jaki sposób ten regulamin zostanie ustalony przez komitety, nie był w ogóle rozważany. Tak że rozważono tylko kwestię zatwierdzania. Nie rozważano, w jaki sposób ten regulamin powstanie. Jeżeli państwo nie mają nic przeciwko poprawce wniesionej przez kolegę z Łodzi, to możemy ją wnieść, w każdej chwili wpisać.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Musimy ją przegłosować. Kto jest za poprawką kolegi z Łodzi, kolegi Kostrzewy, że regulamin zatwierdza krajowy zjazd komitetów itd.?

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

Nie zatwierdza, nie zatwierdza.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Przygotowuje, przepraszam, przygotowuje.

ZBIGNIEW ROMASZEWSKI – członek Komisji Programowej

„Regulamin przygotowany przez Krajowy Zjazd Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania zatwierdza Komisja Krajowa”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto jest za tak sformułowaną poprawką, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisję Skrutacyjną proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość głosowało za wprowadzeniem tej poprawki właśnie, co kolega przedstawił [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Nie widzę więcej zgłoszeń autorów poprawek, przeto pytam państwa: kto jest za przyjęciem tej uchwały wraz z naniesionymi poprawkami, proszę o podniesienie mandatów do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał?

I Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów uchwała ta została przyjęta przez zjazd [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję koledze Romaszewskiemu.

Poproszę o zabranie głosu przedstawiciela Komisji Uchwał i Wniosków.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY W SPRAWIE UREALNIENIA

I UŚCIŚLENIA STAŁEJ WSPÓŁPRACY NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”

Z NSZZ RI „SOLIDARNOŚĆ”]

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 12 minut 52 sekundy]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, mam do przedstawienia kilka projektów uchwał, z tym że będą przede wszystkim dwa pierwsze czytania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o spokój, proszę państwa, żebyśmy wiedzieli, za czym głosujemy.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

I czytanie uchwały w sprawie urealnienia i uściślenia stałej współpracy NSZZ „Solidarność” z NSZZ RI „Solidarność”:

„I zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« w porozumieniu z prezydium NSZZ RI »Solidarność« postanawia urealnić i uściślić stałą współpracę oraz współdziałanie NSZZ »Solidarność« z NSZZ RI »Solidarność«. Prezydium Komisji Krajowej deleguje jednego z członków prezydium do stałych kontaktów z prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ RI »Solidarność«. Również prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ RI »Solidarność« deleguje swego przedstawiciela do stałych kontaktów z prezydium Komisji Krajowej.

W ważnych sprawach wymagających współdziałania zwoływane będą wspólne posiedzenia prezydium KKP i ogólnopolskiego, przepraszam, KK, Komisji Krajowej i ogólnokrajowego Komitetu Założycielskiego. Postanawia się, że NSZZ »Solidarność« udzieli daleko idącej pomocy NSZZ RI »Solidarność«, zwłaszcza w sprawie umacniania jedności i ugruntowywania organizacyjnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych »Solidarność«. Zjazd Delegatów”.

Projektodawcą tej uchwały jest Stanisław Wądołowski, Pomorze Zachodnie. Jest to I czytanie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem.

Czy kolega Wądołowski chciałby jeszcze czymś poprzeć swoją uchwałę? Nie ma kolegi Wądołowskiego. Czy ktoś chciałby zabrać głos przeciw tej uchwale? To jest I czytanie, przypominam.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak jest.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Mikrofon nr 1 proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ja tylko jestem w części przeciw, bo ja 4 dni temu złożyłem podobną uchwałę, projekt uchwały, wychodząc z założenia rolnictwa uspołecznionego, i tę uchwałę właściwie popieram. Tylko jestem przeciw, żebyśmy my zorganizowali komisję rolników indywidualnych. Tego my robić nie możemy, to muszą zrobić sami rolnicy. Natomiast do pozostałej części odnoszę się pozytywnie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Rozumiem. Czyli są to poprawki przy ewentualnym opracowywaniu. Zatem pytam: kto jest z państwa za tym, aby tą uchwałę odesłać do dalszego opracowywania, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał?

I Komisja Skrutacyjna proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby projekt uchwały przeszedł do dalszego opracowywania.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę o następną uchwałę.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

DOTYCZĄCEJ WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH]

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 16 minut 30 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Następne, projekt następnej uchwały, również I czytanie, dotyczy więźniów politycznych. Projekt ten, projekt uchwały w tej sprawie został złożony przez panią Teresę Baranowską[17] z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, został zresztą poparty całym szeregiem podpisów delegatów z różnych regionów. W Komisji Uchwał i Wniosków przygotowano wersję projektu, którą za chwilę przeczytam, która została opracowana w ścisłym porozumieniu z mecenasem Siłą-Nowickim, obrońcą osób aresztowanych, o których mowa w tej uchwale. Czytam projekt:

„W sierpniu r. bieżącego Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ »Solidarność«, uznając konieczność zachowania pokoju społecznego w kraju, skierowała apel do organizatorów marszu gwiaździstego o odwołanie tej formy protestu przeciwko stosowaniu aresztu wobec osób więzionych za przekonania. Jednocześnie Krajowa Komisja Porozumiewawcza stwierdziła, że otoczy opieką ludzi aresztowanych w toku odbywających się procesów politycznych. W chwili obecnej w Polsce trzech ludzi, to jest Leszek Moczulski, Romuald Szeremietiew i Tadeusz Stański, odpowiadających przed sądem pod zarzutem popełnienia przestępstw politycznych, znajduje się w więzieniu.

Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« wyraża przekonanie, że podstawą aresztowania z powodu prowadzenia w sposób jawny działalności politycznej może być wyłącznie prawomocny wyrok sądowy. Powyższe stanowisko związku Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« przedstawia Sądowi Najwyższemu, jako najwyższemu organowi wymiaru sprawiedliwości w PRL. Zjazd Delegatów”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo i pytam, czy ktoś chce się wypowiedzieć przeciwko dalszej pracy nad tą uchwałą. Nie widzę głosów. Jest, przeciw, tak, rozumiem. Przepraszam, mikrofon nr 7, proszę panią bardzo.

TERESA BARANOWSKA (?)

Jeszcze jeden projekt uchwały wypłynął i bardzo byśmy prosili o odczytanie.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ponieważ to jest I czytanie, ja myślę, że pani zgłosi poprawki i wtedy będą uwzględnione oba.

TERESA BARANOWSKA (?)

Tamten projekt był pierwszy, który wpłynął. Ten jest drugi.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Komisja Uchwał i Wniosków co na to? Przepraszam…

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków jest oczywiście gotowa odczytać także tamten projekt, który był podstawą do opracowania tego, cośmy przygotowali.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy sala jest za tym, żeby odczytać także drugi projekt tej uchwały? Kto jest za? Bardzo proszę. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Bardzo proszę Komisję Uchwał i Wniosków o odczytanie drugiego projektu tej uchwały.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

„Delegaci na I Zjazd NSZZ »Solidarność« stwierdzają, że 4 punkt porozumienia gdańskiego z dnia 31 sierpnia 1980 r. jest przez władzę systematycznie naruszany. Szczególnie jaskrawym tego przykładem jest pociągnięcie do odpowiedzialności karnej działaczy Konfederacji Polski Niepodległej. Spośród nich aktualnie przebywają w więzieniu: Leszek Moczulski, Romuald Szeremietiew i Tadeusz Stański.

Delegaci na I Zjazd NSZZ »Solidarność« stwierdzają, że metoda posługiwania się represjami karnymi w walce politycznej jest głęboko sprzeczna z demokratycznymi tradycjami naszego narodu i jego poczuciem sprawiedliwości. Nie możemy dopuścić, aby skompromitowana w latach 40. i 50. metoda stosowania prawa karnego dla zwalczania odmiennych przekonań politycznych znowu powróciła. Dlatego zjazd zobowiązuje Komisję Krajową do: 1) podjęcia konsekwentnych działań zmierzających do zaniechania odnośnych postępowań karnych, 2) udzielenia poręczenia aresztowanym działaczom politycznym, by jak najszybciej znaleźli się na wolności. Zjazd Delegatów”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Czy ktoś chce wypowiedzieć się przeciw tym projektom uchwał? Mikrofon nr 2 proszę.

WINCENTY KAZAŃCZUK

Kazańczuk Wincenty, Region Mazowsze. Uważam, że druga, że uchwała przygotowana przez Komisję Wniosków i Uchwał jest znacznie lepsza od tej czytanej drugiej, dlatego że tam ustosunkowujemy się do wszystkich więźniów politycznych, a nie tylko Konfederacji Polski Niepodległej. Jest bardziej szeroka…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Komisja Uchwał i Wniosków ma głos, w sprawie trybu, jak przyjmiemy pracę – czy będziemy głosowali nad oboma, czy nad jedną. Proszę podać jakąś propozycję.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków jest oczywiście zwolennikiem pierwszego tekstu, który został przedstawiony. Natomiast jeżeli chodzi o drugi tekst, oczywiście on może być… elementy tego tekstu mogą być ewentualnie uwzględnione w dalszej pracy, jeżeli zjazd wyrazi taki pogląd.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Wobec tego zapytuję państwa: kto jest za tym, aby odłożyć oba teksty uchwały do dalszej pracy? W ogóle oba. Potem rozstrzygniemy, nad którym będziemy pracowali. Kto jest za podjęciem pracy nad tym tematem – może tak sformułujemy wniosek – proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisja Skrutacyjna, proszę.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby dalszą pracę nad tym tematem podjąć.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

W kolejności przeto pytam: kto jest za tym, aby podstawą do dalszej pracy nad uchwałą stał się projekt zgłoszony przez Komisję Uchwał i Wniosków, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby podstawą do dalszej pracy nad tym tematem stał się projekt przedstawiony przez Komisję Uchwał i Wniosków.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Rozumiem, że ta sprawa została zakończona.

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o następny tekst.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY O SPÓŁDZIELCZOŚCI]

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 24 minuty 29 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Przedstawiam teraz II czytanie uchwały. Pierwsza sprawa – II czytanie uchwały w sprawie spółdzielczości.

„Społeczeństwo polskie przystąpiło do odbudowy wartości społecznych, gospodarczych i kulturalnych wyrastających z tradycji polskiego bytu narodowego. Zaistniały warunki, czas i konieczność odbudowy także autentycznej spółdzielczości. W tym celu niezbędna jest:

1) Nowelizacja prawa spółdzielczego, oparcie tego prawa na zasadach nawiązujących do tradycji ruchu spółdzielczego w Polsce i będących fundamentem działalności Międzynarodowego Związku Spółdzielczego.

2) Przywrócenie spółdzielniom niezależności, samorządności i swobody zrzeszania się. W szczególności należy uznać dobrowolność tworzenia związków i zrzeszeń i kształtowania ich funkcji.

3) Zagwarantowanie samorządowi pracowniczemu faktycznego udziału w zarządzaniu spółdzielnią.

4) Uznanie prawa spółdzielni do kształtowania swoich statutów zgodnie z rolą i zadaniami, jakie spółdzielnia ma realizować.

5) Udział spółdzielczości w programie wyjścia z kryzysu wymagający uznania do powoływania rozmaitego typu spółdzielni oraz swobodnego… Przepraszam, ja się pomyliłem – nie wymagający, ale – wymaga uznania prawa do powoływania rozmaitego typu spółdzielni oraz swobodnego decydowania przez powstające spółdzielnie o zakresie ich działania.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową do powołania zespołu składającego się z delegatów praktyków ruchu spółdzielczego oraz ekspertów, dla opracowania szczegółowych projektów nowelizacji ustawy o spółdzielczości.

Zjazd zobowiązuje zarządy regionalne oraz ogniwa terytorialne związku do udzielenia poparcia tym wszystkim zmianom w ruchu spółdzielczym, które pozwolą na jego autentyczne odrodzenie. Zjazd Delegatów”.

W tej sprawie zostały wniesione poprawki przez panów Koziatka z Gdańska i Pokrywkę z Dolnego Śląska, i Kieckę z Pomorza Zachodniego. Wszystkie poprawki zostały uwzględnione. W każdym razie tekst jest uzgodniony z autorami poprawek. Wnoszę o przegłosowanie tej uchwały.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Zapytuję pana: czy były jakieś nieuwzględnione poprawki zgłoszone na piśmie?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, nie było takich poprawek.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

A zatem pytam się państwa: kto jest za przyjęciem tekstu uchwały, proszę o podniesienie mandatu. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Komisję Skrutacyjną proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie spółdzielczości zjazd przyjął większością głosów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję, proszę o następny projekt uchwały.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

W SPRAWIE GWARANCJI NIEZAWISŁOŚCI SĘDZIOWSKIEJ]

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 27 minut 23 sekundy]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Jest II czytanie uchwały. Przypominam, że I czytanie odbyło się dzisiaj rano, w tej sprawie nie wpłynęły żadne uzupełnienia ani poprawki. Uchwała ta brzmi następująco: „Zwrócić się do wszystkich organizacji zakładowych…”. Przepraszam bardzo, wstęp, bo nie przeczytałem:

„I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« w Gdańsku, wyrażając przekonanie o niemożności naprawy Rzeczypospolitej bez zagwarantowania niezawisłego sądownictwa, uchwala:

1) zwrócić się do wszystkich organizacji zakładowych o szerokie rozpropagowanie tych tez programu związku, które dotyczą gwarancji niezawisłości sędziowskiej i zmian niezbędnych dla uzyskania sądownictwa w pełni samorządnego, niezależnego od władz politycznych i administracji państwowej.

2) zobowiązać władze związku, a szczególnie Komisję Krajową, do opracowania materiałów prezentujących całemu społeczeństwu historię sądownictwa w okresie powojennym oraz jego rolę, zarówno pozytywną jak i negatywną, w walce o prawa człowieka i poszanowanie praw całego społeczeństwa.

3) zobowiązać Komisję Krajową do szczególnej aktywności w negocjowaniu zmian ustawowych zawartych w programie związku, a zabezpieczających niezawisłość sądu. Zobowiązać wszystkich członków związku do poparcia jej działań z akcją protestacyjną włącznie. Zjazd Delegatów”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy wpłynęły jakieś uwagi na piśmie do Komisji Uchwał i Wniosków, które nie zostały uwzględnione?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, żadnych uwag nie było.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Ja poproszę panów przy mikrofonie nr 10 o zdjęcie tej tablicy, bo to myli prezydium, może ktoś zechciałby to uczynić.

Wobec tego pytam państwa: kto jest za przyjęciem tej uchwały, proszę o podniesienie mandatów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie niezawisłości sądów zjazd przyjął większością głosów [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Proszę Komisję Uchwał i Wniosków.

[II CZYTANIE UCHWAŁY – PODZIĘKOWANIA DLA KOMITETU

OBRONY ROBOTNIKÓW]

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 30 minut 20 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, następna sprawa to jest również II czytanie – chodzi o dyskutowaną w swoim czasie już w II turze zjazdu uchwałę na temat, której tytuł brzmi:

„Uchwała o działalności w obronie demokracji i praworządności do czasu I Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«. I Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” został powiadomiony o rozwiązaniu się Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Powstały po wydarzeniach czerwca 1976 Komitet Obrony Robotników niósł pomoc prześladowanym robotnikom i ich rodzinom. Stanowił pierwszą zorganizowaną formę powstałej po [19]76 roku opozycji demokratycznej. Był wyrazem wspólnoty postaw inteligencji i robotników. Za działalność tą członkowie i współpracownicy komitetu byli do sierpnia 1980 wielokrotnie prześladowani, więzieni i szykanowani. I zjazd delegatów składa podziękowanie członkom i współpracownikom Komitetu Obrony Robotników, którzy zasłużyli się dobrze obronie interesów robotniczych oraz wspólnej sprawie narodowej”.

Muszę tutaj złożyć wyjaśnienie. W tej sprawie, jak państwo sobie przypominają, istniała zgłoszona po tym wniosku – który jest wnioskiem złożonym przez pana Sobieraja z Ziemi Radomskiej – została zgłoszona uchwała, która wprawdzie w swojej treści… projekt uchwały, który wprawdzie w swojej treści nie kłóci się z tą uchwałą, z tym projektem, natomiast, jak się wydaje, w założeniu był potraktowany jako kontrprojekt. Jest to projekt złożony przez pana Niezgodzkiego, tutaj czytany na sali. W związku z tym zostały podjęte próby znalezienia tekstu pośredniego czy tekstu kompromisowego. Te próby się nie powiodły, ponieważ autor kontrpropozycji nie wyraził zgody na formułę kompromisową, która mu została zaproponowana.

W związku z powyższym uważam za swój obowiązek przedstawić również drugi tekst, jako II czytanie, ponieważ były to rzeczy, które się działy jedna po drugiej, bezpośrednio i należy w tej chwili, jak mi się wydaje, rozstrzygnąć, czy mają być uchwalone obie, czy też pierwsza, czy druga, czy może żadna – nie wiem, to zjazd zdecyduje. W związku z tym pozwalam sobie czytać ten drugi tekst:

„Oświadczenie. Obradujący w rok po powstaniu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego »Solidarność« I Krajowy Zjazd Delegatów jest świadom swej roli pierwszego od dziesięcioleci demokratycznie wybranego przedstawicielstwa najszerszych rzesz ludzi pracy naszego kraju. W obliczu zadań i społecznych oczekiwań…

[Brak fragmentu nagrania]

[Uzupełnienie oparte na tekście odczytanym podczas obrad I KZD 29 września 1981 r.:

…czujemy się zobowiązani do określenia naszego rodowodu swych…]

…źródeł, swych źródeł mądrości i siły.

Nasz związek wywodzi się z całej narodowej tradycji walki z przemocą i niesprawiedliwością, walki o niepodległy byt narodu, o godność i sprawiedliwość, o chleb codzienny i demokrację. W zmaganiach tych Kościół zawsze był razem z narodem. Czerpiemy swe siły zarówno z tradycji ruchów oporu, jak i z kolejnych zrywów robotniczych, od Poznania 1956 r. do Gdańska w sierpniu 1980 r. Wielkie znaczenie dla naszej sprawy miały obchody milenium chrztu Polski, jak również obecność Ojca Świętego, Jana Pawła II, w naszej ojczyźnie.

Poprzez »Solidarność« nawiązujemy do wielowiekowej tradycji demokratycznej w naszej państwowości, do charakteryzującej ją zasady tolerancji i wolności obywatelskiej, jak i do tradycji walk o społeczne wyzwolenie, które w swym autentycznie polskim nurcie łączyły się zawsze z walką o niepodległość narodową.

Nasz związek zachowa pamięć o tych, którzy z poświęceniem oddawali się pracy dla samoobrony społecznej sprzed sierpnia 1980 r. Wyrażamy głęboką wdzięczność robotnikom Wybrzeża, działaczom Wolnych Związków Zawodowych na Wybrzeżu i na Śląsku, wielu grupom i licznym samotnym działaczom opozycji demokratycznej w walce o sprawiedliwość, prawa obywatelskie i demokrację. Ich nieugiętej postawie, wieloletnim trudom i ofiarom zawdzięcza »Solidarność« swoje powstanie”.

Tu jest koniec tego tekstu. Pozwalam sobie jeszcze zwrócić uwagę na komentarz i uwagę, jaka w tej sprawie wpłynęła z Komisji Programowej. Mianowicie że tekst ten właściwie, jeżeli nie w pełnej swojej treści, to w swoim duchu został uwzględniony w preambule do dokumentu programowego: „Skąd wyszliśmy i dokąd idziemy”. Dziękuję bardzo.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Pytam Komisję Uchwał i Wniosków, ponieważ mamy dwa teksty: jaki jest w tej chwili wniosek Komisji Uchwał i Wniosków – czy mamy głosować po kolei, czy wyeliminować? Proszę.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Stawiam wniosek o głosowanie po kolei tych dwu tekstów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy jest jakiś kontrwniosek? Mikrofon nr 10 zgłaszał się pierwszy i jemu udzielam głosu. Bardzo proszę.

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI

Proszę państwa, jesteśmy tutaj cały czas poddawani spekulacji przez prezydium. Chciałbym państwu na to zwrócić uwagę. Po pierwsze, projekt o więźniach politycznych, proszę państwa, został zgłoszony przez koleżankę z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Został z pierwotnego projektu zrobiony pasztecik bez jej udziału zupełnie i sala przyjmuje to bez żadnych komentarzy. Proszę państwa, następna. Wiemy, jakie zrobiły kontrowersje na sali – nawet niektórzy tutaj mdleli – te właśnie projekty o genezie powstania związku. I dałem swój wniosek formalny 15 minut przed czytaniem tych projektów dwóch, o to, żeby w ogóle nie wracać do tej sprawy. Ten wniosek był blokowany do tego momentu. Proszę państwa, dość tych manipulacji! [oklaski].

To się widzi przez cały dzisiejszy dzień i w tej chwili nas faszerują uchwałami, jedna za drugą, i my wszyscy, jak maszynka do głosowania, podnosimy ręce. Proszę państwa, chcą z nas zrobić sejm jak dotychczas. I ja protestuję przeciwko takiemu ustawianiu sprawy [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Skoro już, skoro już opadły pańskie emocje, poprosiłbym o sformułowanie konkretnego kontrwniosku do wniosku Komisji Uchwał i Wniosków. Tak, tak, mikrofon nr 10, oczywiście.

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI

Proszę państwa, stawiam wniosek, ażeby zjazd nie rozpatrywał tej sprawy w ogóle [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Znaczy ani jednej, ani drugiej uchwały?

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI

Tak jest.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Proszę państwa, był wniosek Komisji Uchwał i Wniosków o kolejne rozpatrywanie tych uchwał i kontrwniosek pana Kosmowskiego o nierozpatrywanie tych uchwał. Kto jest za propozycją Komisji Uchwał i Wniosków, proszę o podniesienie mandatu do góry, czyli za kolejnym rozpatrywaniem obu przeczytanych przed chwilą tekstów. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Proszę o głosowanie jeszcze raz celem policzenia głosów.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę o zgaszenie natychmiastowe reflektorów na górze – nie będzie widać głosów. Z lewej strony także. Czy mogę prosić organizatorów o zgaszenie? O właśnie. Świetnie. Dziękuję.

Proszę państwa, Komisja Uchwał i Wniosków zgłosiła wniosek o kolejne przegłosowanie uchwał przedstawionych przed chwilą. Kontrwniosek zgłosił kolega Kosmowski. Zgodnie z procedurą pytam: kto jest za propozycją Komisji Uchwał i Wniosków, aby kolejno głosować przedstawione teksty uchwał, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto jest przeciw wnioskowi Komisji Uchwał i Wniosków, proszę o podniesienie mandatu do góry. Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Toć liczyć mieli, po co te drugie było.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Liczymy, tak, dobrze, dobrze, będziemy liczyć, proszę państwa. Kto jest za propozycją Komisji Uchwał i Wniosków, proszę o podniesienie mandatów, a panów w sektorach bardzo proszę o zliczanie.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sumujemy wyniki: sektor pierwszy – 11, drugi – 11, trzeci – 5, czwarty – 20, piąty – 16, szósty – 24, siódmy – 10, ósmy – 3, dziewiąty – 8, dziesiąty – 16, jedenasty – 17, dwunasty – 3, trzynasty – 37, czternasty – 14, piętnasty – 2, szesnasty – 7.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Czy ja mogę pana prosić o opuszczenie prezydium?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Siedemnasty – 10 i osiemnasty – 14.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Kto jest przeciw? Dziękuję. Liczymy, tak?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Sektor pierwszy – 24, drugi – 21, trzeci – 14, czwarty – 16, piąty – 14, szósty – 9, siódmy – 19, ósmy – 31, dziewiąty – 26, dziesiąty – 12, jedenasty – 18, dwunasty – 25, trzynasty – 9, czternasty – 9, piętnasty – 23, szesnasty – 20, siedemnasty – 3 i sektor osiemnasty – 6.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Kto się wstrzymał?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Podaję wynik. Za tym, aby tą uchwałę dalej pracować, nad tą uchwałą głosowało 228 delegatów, przeciwko 299 [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Co na to Komisja Uchwał i Wniosków?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków jest zobowiązana do zastosowania się do werdyktu zjazdu. Rozumiem przez to, że zarówno pierwsza sprawa, tzn. sprawa podziękowania działaczom KOR-u za ich działalność, jak i druga sprawa rozszerzająca, powiedzmy, tę sprawę upadła i nie będzie przedmiotem rozpatrywania [oklaski].

[PD 1kzd_2t_094_19811007 – 45 minut 11 sekund]

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, zasypywani jesteśmy całą stertą wniosków formalnych, po czym pod naszym adresem są ogromne pretensje. Ja oczywiście bym prosił państwa, aby jednak, w miarę możliwości ograniczać te wnioski formalne, bo naprawdę, nigdy chyba tego zjazdu nie skończymy. Jest tu ich jeszcze całe mnóstwo i moglibyśmy je głosować do rana. Ale, ponieważ są ogromne naciski, sytuacja wygląda w ten sposób, że kto szybciej wbiegnie na prezydium i na nas nakrzyczy, temu trzeba odczytywać już w tej chwili, w związku z czym proszę bardzo.

Wniosek pana Andrzeja Porawskiego, nr mandatu 35026, Wielkopolska: „Powrócić natychmiast do uchwał Regionu Małopolska i Ziemi Radomskiej w sprawie KSS KOR. Uzasadnienie: merytorycznie sprawa jest bezdyskusyjna, związek, który popiera Związek Zawodowy Funkcjonariuszy MO, nie może nie podjąć tej uchwały [oklaski].

Punkt 2 – uprzednio uchwałę tę tendencyjnie skonfrontowano z projektem uchwały o zupełnie innej treści, o genezie NSZZ »Solidarność«, co jest już zawarte w uchwalonej właśnie deklaracji programowej, wnioskiem wniesionym złośliwie przez pana Niezgodzkiego”.

Czy ktoś chciałby się wypowiedzieć przeciwko temu wnioskowi formalnemu?

Wnioskodawca chce poprzeć? Proszę bardzo. Mikrofon nr 9.

ANDRZEJ PORAWSKI

Proszę państwa, ja swoje uzasadnienie na tamtej karcie napisałem bardzo lapidarnie, z uwagi na to, że tam jest mało miejsca. Proszę państwa, myśmy podjęli tutaj uchwałę, w której ustosunkowujemy się pozytywnie do Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a nie potrafimy podziękować za pięcioletnią działalność w obronie robotników organizacji KSS KOR [oklaski].

I jeszcze, proszę państwa, te dwie uchwały zostały – uzasadniam to, wówczas jak były pierwszy raz omawiane – postawione obok siebie w sposób tendencyjny. Po to, aby nie podjąć tej pierwszej uchwały, podano projekt drugiej, który był zwyczajnym przepisaniem kawałka deklaracji programowej i niczym więcej [oklaski]. I te dwie uchwały nie mogą być rozpatrywane konkurencyjnie względem siebie. Ja się zgadzam z wynikiem głosowania przed chwilą, że nie należy rozpatrywać obu tych uchwał, ponieważ drugiej z nich naprawdę nie należy rozpatrywać, bo to wszystko, geneza naszego ruchu jest w deklaracji programowej.

Natomiast jeszcze raz podkreślam, że pierwszą z nich należy bezwzględnie rozpatrzeć. Wydaje mi się, że ten związek, który popiera milicjantów w tym kraju, powinien poprzeć KOR. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Ja poproszę panów na sekundę o opuszczenie tych tablic. Na chwilkę tylko.

Mam jedno pytanie: kto z panów chciałby wypowiedzieć się przeciwko temu wnioskowi formalnemu? [podnosi się kilka tablic]. No tak, to teraz bądź mądry. Mikrofon nr 12.

STANISŁAW GAWROŃSKI

Gawroński, Ziemia Włocławska. Mimo wszystko, jeśli głosowaliśmy już raz przeciw, jestem za przeciw, to raz.

Dwa – myślę, że wystarczająco podziękowaliśmy KOR-owi, składając tutaj owację, i dosyć mamy na tej sali wygłupów politycznych, to jest raz. A dwa – mam taką propozycję: na pewno ten wniosek uzyska wiele głosów za, ale jeśli są typowe wnioski formalne typu wygłupu, że uzyskują jeden głos czy pięć za, niech ten człowiek ma…

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, kultura nakazuje wysłuchać w ciszy i spokoju każdego, który mówi…

STANISŁAW GAWROŃSKI

…niech taki wnioskodawca po prostu przejdzie się po sali i zaprezentuje się wszystkim, to nie odważy się po raz drugi wygłupiać, bo bardzo często są wnioski, które uzyskują 5 głosów za. Dziękuję [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Był głos za, był głos przeciw, zatem pytam państwa: kto jest za wnioskiem kolegi Andrzeja Porawskiego, bardzo proszę o podniesienie mandatów do góry. Proszę państwa, był wniosek formalny, stawiam formalne pytanie: kto jest za. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za wnioskiem kolegi Andrzeja Porawskiego [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, za chwilę poproszę Komisję Uchwał i Wniosków wobec tego o ponowne odczytanie projektu uchwały Regionu Małopolska i Ziemi Radomskiej.

Ale to za chwilę, ponieważ otrzymaliśmy list, naprawdę w tej chwili, do delegatów na I Walny Zjazd NSZZ „Solidarność”.

„Powiadamiam kolegów oraz prezydium zjazdu, że z przyczyn zdrowotnych muszę zakończyć swój udział w pracach zjazdowych. Zarazem pragnę podzielić się jedną refleksją. Sądząc po głosowaniu nad pytaniem, czy zjazd ma nadal pracować nad wnioskiem Regionu Małopolska, dochodzę do wniosku, że bardzo duży procent delegatów uważa, iż cztery ciężkie dla moich przyjaciół i dla mnie lata i jeszcze cięższe dla naszych rodzin, to lata, które zmarnowaliśmy, gdyż jako członkowie KOR robiliśmy różne rzeczy niemające nic wspólnego ani z potrzebami Polski, robotników, ani z historią i genezą »Solidarności«.

Muszę stwierdzić, że choćby tak sądziła większość delegatów, i tak w swoim sumieniu nie mógłbym z tym zgodzić się. Niemniej jest to dla mnie ciężki cios moralny, z którego trudno już będzie mi się pozbierać. Przez wszystkie lata walki, jakie wypełniają moje życie, nigdy nie załamałem się wobec wroga. To jednak, co się stało, jest ponad moje siły.

Nie żałuję tych pięciu lat w KOR-ze, w tym czterech bardzo ciężkich. Przeciwnie, będę zawsze dumny, że byłem w KOR-ze i chcę pozostać wierny jego ideałom, nie jestem jednak pewny, czy jeszcze kiedykolwiek w życiu miałbym, gdyby zaszła potrzeba, zaczynać od nowa, z garstką ludzi. Wtedy zawsze jest tylko garstka. Nie wytrzymuję dziś atmosfery nienawiści i podstępu, nie wytrzymuję hipokryzji i faryzeizmu, jeśli odczuwam je i zauważam nie u wroga, ale u tych, których miałem jeśli nie za przyjaciół, to przynajmniej za towarzyszy walki. Delegat Regionu Mazowsze NSZZ »Solidarność« na I Walny Zjazd Delegatów, mandat nr 016050, Jan Józef Lipski, Gdańsk, 1 października 1981 r., Szpital Akademii Medycznej” [oklaski] [uzupełniające informacje patrz AS, nr 43, s. 306].

Bardzo proszę Komisję Uchwał i Wniosków o ponowne odczytanie tekstu Ziemi Radomskiej i Regionu Małopolska w sprawie KSS KOR.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Czytam ponownie projekt uchwały czytany przed chwilą. „Uchwała… Przepraszam, czy słychać?

„Uchwała o działalności w obronie demokracji i praworządności do czasu I Zjazdu Delegatów NSZZ »Solidarność«.

I Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« został powiadomiony o rozwiązaniu się Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Powstały po wydarzeniach czerwca 1976 r. Komitet Obrony Robotników niósł pomoc prześladowanym robotnikom i ich rodzinom. Stanowił pierwszą zorganizowaną formę powstałej po [19]76 r. opozycji demokratycznej. Był wyrazem wspólnoty postaw inteligencji i robotników. Za działalność tą członkowie i współpracownicy komitetu byli do sierpnia 1980 r. wielokrotnie prześladowani, więzieni i szykanowani. I Zjazd Delegatów składa podziękowanie członkom i współpracownikom Komitetu Obrony Robotników, którzy zasłużyli się dobrze obronie interesów robotniczych oraz wspólnej sprawie narodowej. Zjazd Delegatów”.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Proszę, pytam Komisję Uchwał i Wniosków, czy do tej konkretnej uchwały wpłynęły jakieś poprawki na piśmie, które nie zostały uwzględnione.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Po zgłoszeniu tej uchwały wpłynęła propozycja Regionu Małopolska, która została następnie wycofana, ponieważ przedstawiciele Regionu Małopolska zgodzili się z tekstem przedstawionym przez pana Sobieraja z Ziemi Radomskiej.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Innych poprawek, rozumiem, nie było?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Nie, innych poprawek nie było.

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję.

Wobec tego pytam państwa, kto jest za przyjęciem tej uchwały, proszę o podniesienie mandatów [oklaski]. Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę Komisję Skrutacyjną o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie podziękowania za działalność KSS KOR zjazd przyjął większością głosów [oklaski].

KRZYSZTOF TUROWSKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Ja bardzo proszę wszystkich delegatów, aby zechcieli zachowywać regulamin obrad, nie wchodzić na prezydium, a rozmawiać z nami poprzez sekretariat. Myślę, że ostatnią część zjazdu potrafimy obradować również w spokoju. Bardzo proszę służby porządkowe o pomoc nam.

Proszę państwa, jest godz. 19.00, zapraszam państwa na kolację. Spotykamy się o godz. 20.30.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_094_19811007]

[Plik dźwiękowy 1kzd_2t_095_19811007]

[Przerwa]

ANTONI FIJAŁKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Koleżanki i koledzy, prosimy o zajmowanie miejsc. Za kilka minut chcemy dalej kontynuować. Nie wiem, czy wszyscy zauważyli, że na sali jest znacznie chłodniej – maszynownia działa [W hali „Olivia” rozpoczęło się chłodzenie lodowiska].

STANISŁAW FUDAKOWSKI – członek Prezydium II tury I KZD

Uwaga – podaję komunikat. Ogłaszam decyzję Zespołu Organizacyjnego zjazdu: Wszyscy, którzy stoją w tej chwili pod „Olivią”, mogą wejść na balkon i oglądać zakończenie zjazdu. Jeszcze raz powtarzam [oklaski]: wszyscy, którzy stoją pod „Olivią”, mogą wejść na balkon i oglądać zakończenie zjazdu. Apeluję do służby porządkowej, aby od tej chwili wpuszczała do wnętrza budynku.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozpoczynamy, proszę państwa, sesję wieczorną dzisiejszego dnia obrad. Jako pierwszy zabierze głos prowadzący obrady do przerwy Krzysztof Turowski, który chce złożyć państwu protest…

KRZYSZTOF TUROWSKI

Proszę państwa, złożyłem protest do prezydium zjazdu. Jako prowadzący obrady protestuję, po pierwsze, przeciwko pracy sekretariatu zjazdu, który w ostatnim momencie przedstawia prowadzącemu dokumenty, które napływają wcześniej. Po drugie, przeciwko naciskom stosowanym przez poszczególnych delegatów na prezydium zjazdu. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję, teraz proszę o zabranie głosu Komisję Programową, która przedstawi dwa projekty uchwał w I czytaniu, o budownictwie mieszkaniowym i o związkowej inspekcji pracy. Proszę bardzo. Bardzo proszę Komisję Programową o zabranie głosu. Proszę państwa o skupienie, będzie to I czytanie projektu uchwały.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

W SPRAWIE BUDOWNICTWA MIESZKANIOWEGO]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 4 minuty 20 sekund]

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Proszę państwa, mam obowiązek przedstawić państwu, z polecenia Komisji Programowej, projekt uchwały, w I czytaniu, w sprawie budownictwa mieszkaniowego.

Jak ważny jest ten problem, nie muszę nikogo przekonywać. Szersze ujęcie tego problemu macie państwo zawarte w 17. tezie materiałów programowych oraz jeszcze szersze, które stanowiły podstawę tej budującej się tezy, w 30. [38.] numerze biuletynu AS. Uchwała została złożona przez 56 delegatów. Następnie trafiła do Komisji Programowej, gdzie przez znakomitą redakcję została sprowadzona do bardzo lapidarnej formy. Wychodząc z założenia, że tak ważny i poważny problem nie wymaga dodatkowych słów, dodatkowej argumentacji, w której utonęłyby problemy podstawowe.

W stosunku do projektodawców uchwała ta w zasadzie się nie różni, uznano jedynie, że rokiem bazowym, który powinien być przywrócony przez rząd dla realizacji budownictwa w następnych latach, powinien być rok, powinny być rok 1979, czyli to budownictwo, które było w tamtych latach, co prawda statystycznie wyolbrzymione, ale stanowi doskonałą podstawę do żądań. Oraz zawarto tam w sposób bardzo jednoznaczny uwagę, że powinny być stworzone warunki do rozwoju wszelkiego rodzaju budownictwa mieszkaniowego. Nie podaję państwu szerszej argumentacji, bo wydaje mi się, że ona dla tego problemu jest zbędna. Odczytam zatem projekt tej uchwały w I czytaniu. Brzmi ona następująco:

„Problem budownictwa mieszkaniowego w Polsce jest równie ważny, jak kwestia wyżywienia. Tymczasem rząd PRL podjął bez uzgodnienia ze związkiem »Solidarność«, bez konsultacji ze społeczeństwem arbitralną decyzję zmniejszającą dwukrotnie program budownictwa mieszkaniowego. Wydłuża to czas oczekiwania na mieszkanie do 20 lat. Decyzja ta jest drastycznym naruszeniem porozumień posierpniowych. »Solidarność«, jako strona tych porozumień, zwraca się do rządu PRL o utrzymanie budownictwa mieszkaniowego na poziomie sprzed roku 1980, domaga się stworzenia warunków rozwoju wszelkich form budownictwa mieszkaniowego”. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Czy chce pan, jako wnioskodawca, jeszcze argumentować uchwałę?

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Nie, dziękuję – wydaje mi się.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Udzielam głosu przy mikrofonie nr 1. Jak rozumiem, jest to głos przeciw.

BERNARD BUJWICKI

Proszę państwa, Bernard Bujwicki, Białystok. Jak zauważyłem ostatnio, my powielamy uchwały z uchwały głównej. Mamy uchwałę główną, czyli uchwałę programową. Zaczynamy rozgrzebywać sprawę więźniów politycznych, teraz budownictwo, od nowa musimy powielać, powielamy to wszystko, cośmy już zrobili, przyjęliśmy nad tym cały dzień. I teraz mamy jeszcze, jak wiem, w Komisji Uchwał i Wniosków około 30 projektów uchwał. Będziemy siedzieć tu jeszcze dwa dni. Pożremy się, nie skończymy zjazdu, po prostu się rozlecimy. Proponuję wycofać wszystkie. Po prostu dać jako zalecenia wszelkie projekty uchwał, które są w programie, które się po prostu wiążą z programem, natomiast przedstawić tylko i wyłącznie te projekty, które się z programem nie wiążą. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Jest kilka wniosków formalnych w tej samej sprawie, którą pan zgłaszał, i będziemy te wnioski za chwilę czytali. Ponieważ tutaj rozpoczęliśmy już procedurę, to państwo pozwolicie, że ją skończymy. Kto z państwa jest za tym, by ten projekt dalej opracowywać? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję. Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów przedstawiony projekt uchwały oddalono.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Komisja Programowa prosiła jeszcze o zaprezentowanie w pierwszym czytaniu uchwały o związkowej inspekcji pracy. Referentem jest pan Piotr Ejsmont.

[I CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY O ZWIĄZKOWEJ INSPEKCJI PRACY]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 10 minut 13 sekund]

PIOTR EJSMONT – członek Komisji Programowej

Przeczytam państwu I czytanie projektu uchwały w sprawie związkowej inspekcji pracy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę głośniej i wyraźniej.

PIOTR EJSMONT – członek Komisji Programowej

„I zjazd delegatów, uznając znaczenie działań związku w sprawie poprawy warunków pracy, zobowiązuje Komisję Krajową i zarządy regionalne do powołania we wszystkich ogniwach związku związkowej inspekcji pracy, działającej zgodnie z potrzebami załóg.

Związkowa inspekcja pracy, działając w oparciu o sieć społecznych inspektorów pracy wybranych spośród członków związku, oprócz bieżącej kontroli warunków pracy opracowywać będzie, we współpracy z kadrą medyczną przemysłowej służby zdrowia, etatowymi pracownikami służb BHP i administracją zakładów, wielostopniowe programy poprawy warunków pracy.

I zjazd delegatów zobowiązuje Komisję Krajową i zarządy regionalne do stworzenia systemu koordynowania działalności związkowej inspekcji pracy”. Projekt uchwały zgłosiło około 14 delegatów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję. Czy chce pan uzasadnić? Jako wnioskodawca – nie. To dopuszczam mikrofon nr 2 jako głos sprzeciwu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, powtarzam głos przy poprzedniej uchwale. Strona 14 naszego programu, teza 10, punkt 2 – jest prawie identycznie to samo wszystko. Nie będę czytał, bo szkoda czasu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu uprzejmie [oklaski].

Kto z państwa jest za tym, żeby projekt dalej opracowywać? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większością głosów projekt tej uchwały oddalono.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Do II czytania dopuszczamy projekty w sprawie kultury narodowej i referuje pan Kaczor.

[II CZYTANIE DEKLARACJI PROGRAMOWEJ

W SPRAWIE KULTURY NARODOWEJ]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 12 minut 31 sekund]

Kazimierz Kaczor – członek Komisji Programowej

W imieniu Komisji Programowej. II czytanie. Wpłynęło dwie poprawki, raczej stylistyczne. Komisja potraktowała jako autopoprawki, w związku z tym tekst jest już pełny.

„Deklaracja programowa w sprawie kultury narodowej. Uważamy, że losy społeczeństwa i narodu polskiego zależeć będą nie tylko od uzdrowienia życia gospodarczego i ogólnospołecznego kraju, lecz w nie mniejszej mierze od uzdrowienia kultury i edukacji narodowej.

Podstawową wartość upatrujemy w człowieku, w jednostce ludzkiej, a cel podstawowy w stworzeniu dla wolnego człowieka najkorzystniejszych warunków pełnego i swobodnego rozwoju w wolnym społeczeństwie, suwerennym narodzie, w niepodległym państwie.

Ponad 1000-letni dorobek kultury polskiej, w którym widzimy fundament bytu narodowego, zawiera niewyczerpane bogactwa, które winny być, w procesie edukacji narodowej i upowszechnienia kultury, udostępnione bez kłamstw i przemilczeń całemu społeczeństwu. Zarazem wyrażamy wolę pełnego otwarcia na wartości wypracowane przez inne narody naszej szerszej ojczyzny, Europy, pomni, iż od czasu przyjęcia chrześcijaństwa do tej wspólnej duchowej ojczyzny wielu narodów należymy. Pamiętamy, że okresy naszych związków z Europą i światem były zarazem okresami powstawania najoryginalniejszych zjawisk naszej kultury; okresy izolacji przynosiły zastój i upadek.

Dbając o rozwój kultury polskiej, wyrażamy wolę wykazania nie mniejszej dbałości o to, by żyjące w Polsce mniejszości narodowe znalazły we wspólnej z Polakami ojczyźnie warunki dla swobodnego rozwijania swej kultury i przekazywania jej następnym pokoleniom. Chcemy pozostać w ten sposób wierni tradycji Rzeczypospolitej wielu narodów.

Pomni tego, że do naszej szerszej ojczyzny Europy zostaliśmy wprowadzeni przez chrześcijaństwo, że chrześcijaństwo przez ponad 1000 lat określiło w istotnej mierze kształt i treści polskiej kultury narodowej, że w najtragiczniejszych dla narodu chwilach w Kościele katolickim znajdował on oparcie, że nasza etyka przede wszystkim przez chrześcijaństwo została określona, że wreszcie katolicyzm jest żywą wiarą większości Polaków, uważamy, że w procesie edukacji narodowej niezbędne jest uczciwe i odpowiednio szerokie uwzględnienie roli i miejsca chrześcijaństwa i Kościoła w dziejach Polski i świata. Zarazem wypowiadamy się za neutralnością światopoglądową państwa we wszystkich dziedzinach, przede wszystkim w dziedzinie edukacji narodowej i kultury i w neutralności takiej upatrujemy zabezpieczenie tolerancji, którą szczycili się nasi przodkowie.

Różnorodność i bogactwo, które cechowało okresy rozkwitu polskiej kultury, winny być dziś naszym celem. Wolność wszelkiej twórczości intelektualnej i sztuki to przede wszystkim prawo do nieskrępowanego współistnienia światopoglądów, postaw i kierunków, i do swobodnego ścierania się ich.

Wolność i tolerancja to podstawowe warunki rozwoju kultury. Wolność i tolerancja to zarazem podstawowy cel edukacji narodowej, przeciwstawny celom głoszonym przez różnorodne totalizmy z lewa i z prawa. Dlatego zdecydowani jesteśmy wydać walkę wszelkiego rodzaju cenzurze dzieł sztuki i nauki. Cenzurę uważamy za zło, na które z konieczności i tylko chwilowo zgodziliśmy się. Lecz nie zgodzimy się na cenzurowanie nauki i sztuki [oklaski]. Ochrona przez cenzurę niektórych zasad polityki zagranicznej i wewnętrznej państwa nie może godzić w swobodę badań naukowych, w prawo do znajomości historii. Nadużywanie przez cenzurę ustawy o kontroli publikacji i widowisk do ograniczania rozwoju kultury i edukacji narodowej musi spowodować sprzeciw i udzielenie pełnego poparcia społecznego, również ze strony NSZZ »Solidarność«, niezależnym wydawnictwom niecenzurowanym [oklaski].

Zdecydowani jesteśmy również wydać walkę wszelkiej dyskryminacji w dziedzinie kultury i sztuki, niezależnie od tego, czy dotyczy ona ludzi czy idei, dzieł czy kierunków, bez względu na formy, które przybiera i skąd pochodzi. W szczególności będziemy przeciwstawiać się jakiemukolwiek dyskryminowaniu dorobku polskich twórców emigracyjnych, stojąc na stanowisku, iż polska kultura stanowi nierozdzielną całość, niezależnie od tego, czy powstaje w kraju, czy na wychodźstwie [oklaski].

Dążeniem naszym będzie demokratyzacja kultury, przez co rozumiemy udostępnienie jej treści najszerszemu ogółowi obywateli, zapewniając im prawo do prezentowania własnych uczuć i poglądów. Równocześnie stoimy na stanowisku, że demokratyzacja kultury nie jest i nie może być sprzeczna z pełnym poparciem dla powstawania dzieł o charakterze elitarnym, bez których niemożliwy jest zdrowy rozwój kultury narodowej.

NSZZ »Solidarność« jest zdecydowane być gwarantem wolności kultury narodowej i deklaruje, że nie rości sobie pretensji do określania treści twórczości intelektualnej i artystycznej. Sztuka i nauka, wartości, które tworzą, piękno i prawda, są niezbędne dla rozwoju duchowego człowieka i nie potrzebują poza tym żadnego innego usprawiedliwienia [oklaski]. Gwarancję instytucjonalną swobodnego rozwoju kultury widzimy w jej samorządności. Samorząd kultury w samorządnym społeczeństwie uważamy za jeden z celów programowych NSZZ »Solidarność«. Kultura źle znosi wszelki monopol, a w szczególności monopol państwowy. Instytucje służebne wobec kultury, wydawnictwa i drukarnie, wytwórnie filmowe, teatry, filharmonie i teatry, itp. winny stać się samorządne i niezależne od władz państwowych [oklaski]. Kultura będzie nadal wymagać, przynajmniej w niektórych dziedzinach, dotacji państwowych lub komunalnych. Dotacje takie nie mogą jednak stać się podstawą ograniczania merytorycznej samorządności w dziedzinie kultury. Również nasz związek, w wypadkach, gdy będzie pełnił rolę mecenasa kultury, musi o tym pamiętać”.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski]. Czy poprawki, o których pan mówił, są na tyle istotne, żebyśmy je omawiali?

KAZIMIERZ KACZOR

Były to raczej poprawki natury stylistycznej, i były tylko dwie. Już uwzględnione i komisja postanowiła uznać je jako autopoprawki.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem. Poddaję zatem projekt pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem tej uchwały? [oklaski]. Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję. Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie kultury narodowej zjazd przyjął zdecydowaną większością głosów [oklaski].

KAZIMIERZ KACZOR

Czuję się w obowiązku powiedzieć, że autorem tego tekstu był profesor Jan Józef Lipski [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Dopuszczamy do II czytania uchwałę o kontaktach zagranicznych. Referuje Komisja Programowa. Bardzo proszę.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

O KONTAKTACH ZAGRANICZNYCH ZWIĄZKU]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 22 minuty 22 sekundy]

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Jest to już II czytanie tej uchwały. Zostały naniesione poprawki autorskie zgłoszone przez pana Marka Janasa z Mazowsza, i będę czytał cały tekst z poprawkami.

„Uchwała I Krajowego Zjazdu NSZZ »Solidarność« o kontaktach zagranicznych. Działalność międzynarodowa związku opiera się na konstytucji PRL, Paktach praw człowieka i obywatela, ratyfikowanych przez PRL konwencjach nr 87 i 98 Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz na statucie NSZZ »Solidarność«. Kontakty i działalność statutowa związku służyć mają realizacji statutowych zadań obrony, ochrony i umacniania praw i interesów ludzi pracy. Pragniemy przyczyniać się do zapewnienia trwałego pokoju na świecie, gdyż są nam obce wszelkie formy dyskryminacji i wyzysku, przemocy i dominacji ekonomicznej, politycznej i światopoglądowej.

Położenie na granicy kultur i orientacji politycznych oraz doświadczenie historyczne społeczeństwa polskiego nakładają na NSZZ »Solidarność« obowiązek godzenia sprzeczności i budowania ładu moralnego w świecie pracy, w stosunkach społecznych, ekonomicznych i politycznych. Fundamentem tego ładu jest godność każdego człowieka jako pracownika i jako osoby ludzkiej, mającej wszelkie należne jej prawa, prawo do demokracji i życia w samorządnym społeczeństwie. Będziemy realizować te wartości, budując solidarność ludzi pracy, szanując różnorodność ich poglądów i suwerenność każdego narodu. Będziemy też utrzymywać i rozszerzać kontakt z Polonią na całym świecie, działając na rzecz zachowania przez nią świadomości narodowej, poprzez pomoc w realizacji prawa dostępu do kultury polskiej.

Kontakty z organizacjami reprezentującymi ludzi pracy innych narodów »Solidarność« prowadzić będzie w sposób niezależny od władz państwowych, partyjnych i organizacji religijnych i jakichkolwiek innych instytucji. Będziemy rozwijać współpracę międzynarodową w dziedzinie pracy organizacyjnej, kształcenia związkowego, umów zbiorowych, ochrony pracy, ochrony środowiska, wymiany kulturalnej i turystycznej. Chcemy, aby współpraca ta zrealizowała się szczególnie na szczeblu organizacji zakładowych i regionalnych.

NSZZ »Solidarność« podejmuje wszystkie niezbędne działania w celu ochrony interesów pracowników polskich zatrudnionych za granicą i zagwarantowania im praw związkowych. Równocześnie zapewniać będziemy w razie potrzeby niezbędną opiekę pracownikom cudzoziemskim pracującym w Polsce.

Komisja Krajowa winna uporządkować organizację kontaktów zagranicznych, a w szczególności rozwijać działalność funduszu społecznego »Solidarności«, w ramach którego należy zintegrować bank leków, oraz inne inicjatywy pomocy zagranicznej”.

To jest cały tekst z poprawkami.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Programowej

Tam była zgłoszona jeszcze jedna poprawka, przez pana Marka Janasa, ale Komisja Programowa uznała, że trzeba ją skierować jako zalecenie do Komisji Krajowej.

Poza tym wpłynęły dwie poprawki tutaj, skierowane przez pana Ejsmonta z Gdańska, jedna dotyczy skreślenia słowa – już mówię –

[Brak fragmentu nagrania]

…„związkowych i takich innych”, a druga jest wnioskiem o dopisanie zalecenia dla Komisji Krajowej. Tak że nie zostało to uwzględnione przez Komisję Programową.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Ci, których poprawki nie zostały uwzględnione, rzecz jasna, mają prawo zabrania głosu. Czy państwo chcecie zabrać głos w tej sprawie? Proszę mikrofon nr 2.

MAREK JANAS (?)

Proszę państwa, jeśli chodzi o poprawkę, która została odesłana do zaleceń, chodziło tu o to, żeby Komisja Krajowa została zobowiązana do powołania rady do spraw kontaktów zagranicznych. Chodzi o to, że kontakty te są dotychczas traktowane w sposób partyzancki. Komisja Krajowa nie ma ani czasu, ani prawdopodobnie kompetencji, żeby się poważnie tą sprawą zająć. I dlatego sądzę, że to można by było odesłać do zaleceń, ale w obecnej sytuacji, niestety, te zalecenia utoną i prawdopodobnie żadnych zaleceń my nie uchwalimy już. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ale zgadza się pan z tym, że to do zaleceń skierowaliśmy.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jeżeli to zalecenie uchwalimy rzeczywiście.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Nikt z państwa nie chce już zabrać głosu w tej sprawie, zatem poddaję projekt uchwały pod głosowanie. Kto z państwa jest za przyjęciem uchwały o kontaktach zagranicznych związku? Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę o kontaktach zagranicznych związku zawodowego „Solidarność” przyjęto zdecydowaną większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski].

Proszę państwa, taka propozycja ze strony prezydium. Jeszcze nie stosowaliśmy tego, jest kilka wniosków, które dotyczą porządku dzisiejszych obrad i są to koncepcje do siebie zbliżone. Byłbym zmuszony do przeczytania wszystkich wniosków formalnych, bowiem one się między sobą jednak różnią. Ja poproszę wszystkich autorów, żeby zebrali się po prawej stronie prezydium, może za tą dekoracją – może uda im się uzgodnić jeden wspólny tekst natychmiast, bo to jest sprawa bardzo prosta.

Zatem pan Helebrandt z Dolnego Śląska, pan Marian Miąskowski z Gdańska i Zbigniew Lis z Gdańska, pan Czesław Jezierski z Dolnego Śląska, tutaj jest cała lista podpisów, Marek Zimnak[18], jeden nieczytelny podpis, Janusz Bałenkowski, Krzysztof Turowski, Zygmunt Staszewski i Andrzej Cierniewski. Bardzo bym panów prosił, żebyście zabrali się tutaj, rozdamy te wnioski formalne i panowie byście uzgodnili sprawę między sobą – to nam ułatwi obrady.

Wniosek formalny pana Zygmunta Łupiny: „Jako rzecznik delegatów w dyskusji programowej nad rozdziałem VI – »Samorządna Rzeczpospolita«, stwierdzam istotną lukę w przygotowanej uchwale programowej. Jest nią sprawa mniejszości narodowych. Luka zaistniała mimo zgłoszeń projektów uchwał przez zespół 12 oraz delegatów. Proszę o dopuszczenie mnie do głosu w celu odczytania projektu uchwały w tej sprawie. Komisja Uchwał i Wniosków przygotowała uchwałę w sprawie mniejszości narodowych”. I dalej czytamy: „Komisja Uchwał i Wniosków proponuje oddać to do wolnych wniosków, których może nie być. Projekt jest uzgodniony z Komisją Uchwał i Wniosków”.

I w tej samej sprawie wniosek formalny pana Wiesława Cichonia: „Delegaci Regionu Toruńskiego protestują przeciwko spychaniu projektu uchwały o mniejszościach narodowych do wolnych wniosków. Po raz trzeci prosimy o odczytanie projektu tej uchwały i przedstawienie naszego uzasadnienia”.

Mam pytanie w związku z tym: czy dotyczy to może tego samego projektu, bo to by było ważne? [gwar]. Ten sam projekt. Rozumiem, dziękuję bardzo.

Przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków ma głos. Proszę, mikrofon nr 9.

[UCHWAŁA O MNIEJSZOŚCIACH NARODOWYCH]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 31 minut 16 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Halo, Dowgiałło, Mazowsze. Stwierdzam, że Komisja Uchwał i Wniosków nie przygotowała projektu uchwały w tej sprawie, natomiast szereg, dwa projekty odrębne, jedna próba uzgodnienia tych projektów, znajdują się w materiałach Komisji i zostały zakwalifikowane do wolnych wniosków. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wniosek formalny jest jasny. Kto z państwa po tych wyjaśnieniach Komisji Uchwał i Wniosków chciałby się wypowiedzieć przeciw wnioskowi pana Łupiny i pana Cichonia? Mikrofon nr 8, to jest autor pan Cichoń, więc nie. Jedynka jako pierwsza ma głos.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, ten wniosek, te dwa wnioski uchwał zostały złożone już dawno do komisji, jednak Komisja Programowa nie podjęła pracy, mimo tego, że jednocześnie złożyłem wniosek na piśmie z dyskusji. Nie zostało to wpisane do programu, w ogóle pominięta, a jak…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Najmocniej pana przepraszam, ale dopuszczamy głos sprzeciwu wobec wniosku pana Cichonia i pana Łupiny.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie, właśnie że popieram ten wniosek.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

A pan właśnie popiera ten wniosek? Właśnie, więc tu jest nieporozumienie.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ponieważ tam leży jeden z moich wniosków.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem.

GŁOS NIEROZPOZNANY

I ten wniosek został opracowany wspólnie przez nas wszystkich.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo.

Szósty mikrofon poproszę.

ROMAN NIEGOSZ

Niegosz Roman, Jelenia Góra, 10007. Proszę państwa, jest to 57. uchwała. Wybraliśmy Komisję Krajową i skoro im wyprodukujemy 120 uchwał, to nie będzie komisja. Wystarczy sam pan Leszek, żeby tylko to realizował. Ja dam prosty przykład. Pięćdziesiąta bodajże uchwała o spółdzielczości całkowicie pokryła się z programem naszego związku. Ja apeluję gorąco w tej chwili o w ogóle przerwanie jakichkolwiek czytań uchwał i przekazanie tego do Komisji Krajowej i niezabieranie już więcej tego czasu [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę pana, właśnie w sprawie tego wniosku. Może pan by był uprzejmy dołączyć do panów, którzy obradują tutaj z lewej strony prezydium, bo to właśnie tej sprawy dotyczy.

Wnioskodawca ma prawo uzasadnić. Mikrofon nr 8.

WIESŁAW CICHOŃ

Proszę państwa, spieszymy się bardzo i pomijamy sprawy dość istotne dla prestiżu naszego związku i dla lepszego samopoczucia nas samych. W Polsce mieszkają mniejszości narodowe, aczkolwiek w niewielkim procencie. To są ludzie pracy, tak jak i my, i solidarność wszystkich ludzi, a ludzi pracy przede wszystkim, jest dla nas jakimś świętym nakazem. Nie chowajmy głowy w piasek i nie udawajmy, że tych problemów nie ma, bo nawet tutaj – na tej sali – dają one o sobie znać.

Państwo wiecie, jaka jest polityka władz, państwo wiecie, co to jest Zjednoczenie Patriotyczne „Grunwald”, co to jest „Rzeczywistość”, kto tutaj inspirował ulotki rozrzucane nawet na tej sali.

Dlatego ja proszę, żeby zjazd związku „Solidarność” w tej sprawie zajął stanowisko, bo wszyscy ludzie są braćmi, a ludzie pracy przede wszystkim, podkreślam jeszcze raz [oklaski]. I nie wstydźmy się tego, bo będziemy się musieli za samych siebie się wstydzić.

Składamy ten wniosek po raz trzeci. Motywowaliśmy, że jest to uchwała bardzo ważna, aczkolwiek nie ma nic wspólnego z materialnymi interesami ludzi pracy. Jest on zepchnięty na pozycję 19. w wolnych wnioskach, mimo natychmiastowego, pozytywnego zaopiniowania przez Komisję Programową. Dlatego odwołuję się do sumień delegatów jako ludzi i proszę o poparcie wniosku Regionu Toruńskiego w tej sprawie [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Pan Gwiazda w tej sprawie? Jest to ostatni głos, proszę bardzo.

ANDRZEJ GWIAZDA

Piątka. Jest. Dobrze.

Koledzy, są pewna ranga uchwał, które powinien podjąć zjazd. Ja bym miał projekt, że pewne uchwały, pewne tematy, wydaje się, że można mieć zaufanie do Komisji Krajowej, że po ustaleniu mniej więcej treści, nie dyskutować szczegółów redakcji, zlecić to Komisji Krajowej. Ale będzie to uchwała jako uchwała zjazdu, a tylko kosmetykę słowną zlecić Komisji Krajowej, żeby tutaj nie zabierać czasu. Wydaje mi się, że jeżeli są po prostu uwagi redakcyjne do treści uchwały, to może to już za nas zrobić w imieniu wszystkich delegatów Komisja Krajowa. Zjazd powinien tylko uchwalić, jaki ma być ogólny wydźwięk tej uchwały. I są takie tematy, które powinien… Nie można niektórych tematów spychać na Komisję Krajową, jeśli zjazd obraduje. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Poddaję wniosek pana Cichonia i Łupiny pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym, by uchwałę tę odczytać po raz drugi? [oklaski]. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów jest za tym, żeby odczytać projekt uchwały.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dopuszczamy II czytanie projektu uchwały.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Uchwał i Wniosków

„Wieki sąsiedztwa naszych narodów na jednej ziemi i pod wspólnym dachem obrosły licznymi krzywdami i pretensjami. Dziś, gdy w dużym stopniu gnębią nas te same troski, zwracamy się do was, żyjących we wspólnej z nami państwowości, z apelem o solidarność w walce o demokrację i wolność.

Rozumiemy i szanujemy wasze odrębności religijne, kulturowe i narodowościowe. Oczekujemy autentycznych inicjatyw w waszych środowiskach, będziemy je przyjmować z uwagą i życzliwością. Będziemy zdecydowanie przeciwstawiać się wszelkim próbom dzielenia nas. Walczyć będziemy o zagwarantowanie pełni praw obywatelskich wszystkim Polakom, niezależnie od ich przynależności narodowej, etnicznej i pochodzenia” [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu bardzo. Rzecz jasna, jest to I czytanie – bardzo państwa przepraszam za to przejęzyczenie. Wnioskodawca ma prawo uzasadnić, ale ja myślę, że już wystarczająco dużo uzasadnień było w tej sprawie. Ktoś z państwa może się wypowiedzieć szybko przeciw i przegłosujemy, czy pracujemy nad tym dalej? [gwar]. Ósmy mikrofon, tak? To jednak jest nieporozumienie, jest nie ten sam wniosek?

WIESŁAW CICHOŃ

Wniosek był modyfikowany, tym niemniej delegacja toruńska uważa, że ten został zredagowany w formie apelu do naszych mniejszości narodowych mieszkających w Polsce, natomiast wniosek toruński bardziej odpowiada uchwale zjazdu i przedstawia stanowisko nasze, bez proszenia kogoś o pomoc. My tutaj zajmujemy stanowisko jako związek „Solidarność”, dlatego prosiłbym o odczytanie tego projektu toruńskiego również. Delegaci będą mieli możliwość wyboru wtedy [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków. Mikrofon nr 9.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Dowgiałło, Mazowsze. Proszę państwa, Komisja Uchwał i Wniosków wnosi, żeby projekt był czytany przez autora.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo, pan Cichoń czyta swój projekt. Już jest tekst, tak, bardzo proszę. Mikrofon nr 9, już nie przedłużajmy z trybuną. Tylko proszę stanąć może przodem do…

WIESŁAW CICHOŃ

Tak, tak. Więc, proszę kolegów, projekt toruński przedstawia się następująco:

„Dbając o rozwój kultury polskiej, otwartej na dorobek innych narodów, wyrażamy wolę wykazania nie mniejszej dbałości o to, by obywatele polscy należący do innych narodów i grup etnicznych, Białorusini, Cyganie, Litwini, Niemcy, Ukraińcy, Żydzi, inne grupy, znalazły we wspólnej z Polakami ojczyźnie warunki do swobodnego rozwijania swojej kultury i przekazywania jej następnym pokoleniom. Chcemy w ten sposób pozostać wierni tradycji Rzeczypospolitej wielu narodów. Bogactwo kultury polskiej to również odrębności regionalne, które winny być kultywowane. Związek nasz sprzeciwia się wszelkim podziałom narodowościowym i walczyć będzie o zagwarantowanie pełni praw obywatelskich wszystkim Polakom, niezależnie od ich przynależności narodowej lub pochodzenia”. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, mamy dwa projekty, czyli pozostaje nam proste pytanie: kto z państwa jest za tym, by dalej pracować nad tym problemem? [szum na sali]. Chodzi o wybranie jednego z nich, tak. Czy pan Łupina podtrzymuje swój projekt? Proszę państwa, będziemy głosowali, który projekt państwo wybierzecie. Mikrofon nr 6.

HENRYK WUJEC

Henryk Wujec, Mazowsze. Proszę państwa, tu nie ma sprzeczności, możemy przyjąć jeden jako uchwałę naszego zjazdu, a drugi jako apel, i tutaj nie ma co wybierać; jeden i drugi możemy przyjąć [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, zadaję pytanie. Proszę o spokój, udzielę jeszcze dwa głosy, nr 4 i 5 [głosy: nie, nie]. Sala protestuje, przykro mi bardzo.

Kto z państwa jest za projektem pana Łupiny, proszę o podniesienie mandatu. Pierwszy, pierwszy projekt. Kto z państwa jest za pierwszym projektem pana Łupiny? Dziękuję bardzo. Kto z państwa jest za drugim projektem pana Cichonia? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto z państwa się wstrzymał od głosowania? Dziękuję.

I proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za projektem kolegi Cichonia.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Zatem projekt pana Cichonia został skierowany do dalszej pracy. Proszę Komisję Uchwał i Wniosków, mikrofon nr 9.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków nie widzi żadnej możliwości dalszej pracy nad redakcją poszczególnych projektów [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, czyli zrobimy jeszcze jedno głosowanie. Czy państwo zgadzacie się na to, by projekt ten przyjąć jako uchwałę zjazdu? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto się sprzeciwił? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie mniejszości narodowej zjazd przyjął większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski]. Proszę Komisję Uchwał i Wniosków. Dziewiąty mikrofon.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków pozwala sobie zwrócić uwagę, że tego rodzaju procedura jest sprzeczna z zasadami procedowania na tym zjeździe.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo za tę uwagę.

Panowie ustalili wspólną treść wniosku formalnego i brzmi on następująco: „1) Wszystkie wnioski i projekty uchwał, które Komisja Uchwał i Wniosków zakwalifikowała jako wolne wnioski i nie przedstawiła ich dotychczas zjazdowi, zostaną zamieszczone w protokole i materiałach zjazdu jako projekty przedłożone zjazdowi.

2) zjazd postanawia przekazać te projekty i wnioski Komisji Krajowej do rozpatrzenia i realizacji” [oklaski].

Dopuszczam jeden głos sprzeciwu, mikrofon nr 3. Trzy.

RYSZARD KOŚCIESZA-KUSZŁEYKO

Proszę państwa, od godz. 9.00 rano do 9.00 wieczór w prezydium leży wniosek formalny o rozpatrzenie absolutnie zasadniczej sprawy, to znaczy podjęcia uchwały w sprawie tego, czy związek podejmie działania dla opracowania własnego programu wyjścia z kryzysu. Ta sprawa była tutaj przedmiotem długotrwałych dyskusji. Dotychczas nie ma ostatecznego postanowienia w tej sprawie. Proszę uprzejmie o dopuszczenie takiej uchwały.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Był to głos przeciw temu wnioskowi. Wniosek poddaję pod głosowanie, zgodnie z regulaminem. Kto z państwa jest za tym, by przyjąć ten wniosek formalny? Wniosek, który brzmi: „Wszystkie wnioski i projekty uchwał, które Komisja Uchwał i Wniosków zakwalifikowała jako wolne wnioski i nie przedstawiła ich dotychczas zjazdowi, zostaną zamieszczone w protokóle i materiałach zjazdu jako projekty przedłożone zjazdowi. Po drugie, zjazd postanawia przekazać te projekty i wnioski Komisji Krajowej do rozpatrzenia i realizacji”.

Kto z państwa jest za tym wnioskiem? Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Wniosek przeszedł większością głosów [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Głos ma Komisja Uchwał i Wniosków, mikrofon nr 9, proszę.

TOMASZ WÓJCIK

Przepraszam, nie w imieniu całej Komisji Uchwał i Wniosków, tylko jako członek Komisji Uchwał i Wniosków chciałem zwrócić uwagę, że poddano pod głosowanie wniosek, gdzie nie zapytano się nikogo z Komisji Uchwał i Wniosków, czy nie ma w tej sprawie sprzeciwu. Chciałbym zwrócić uwagę, że, według mojej oceny, w tym całym zbiorze zakwalifikowanych dowolnych wniosków znajdują się i takie, które potrzeba byłoby tutaj rozpatrzyć, czy przekazać je do Komisji Uchwał i Wniosków w formie uchwał, albo nawet jeszcze je tu przyjąć na sali [oklaski].

GŁOS NIEROZPOZNANY

Jak można głosować, skoro się nie zna tych wniosków.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Udzielam głosu Komisji Uchwał i Wniosków. Przewodniczący tej komisji, dziewiąty mikrofon.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Głos złożony przez kolegę Wójcika stanowi votum separatum w obrębie Komisji Uchwał i Wniosków. Chcę to podkreślić [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Zapytuję Komisję Uchwał i Wniosków: czy mamy jeszcze uchwały do II lub III czytania? Tak? Proszę bardzo.

Panów przy mikrofonach proszę o podejście do prezydium i uzgodnimy tutaj sprawy, które chcecie panowie poruszyć. Proszę, żeby ktoś z kolegów z prezydium porozmawiał i ustalił.

Proszę bardzo, Komisja Uchwał i Wniosków.

[II CZYTANIE PROJEKTU UCHWAŁY

DOTYCZĄCEJ WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 50 minut 7 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, w sprawie, której czytanie odbyło się przedtem, przed kolacją, dotyczącej uwolnienia Leszka Moczulskiego, Romualda Szeremietiewa i Tadeusza Stańskiego. Otóż Komisja Uchwał i Wniosków częściowo uzupełniła ten tekst, jak również została tutaj wniesiona poprawka przez autorkę poprzedniego projektu, panią Baranowską. Ja tę poprawkę przedstawię państwu osobno, z prośbą o przegłosowanie. Czytam, to jest II czytanie tekstu:

„W sierpniu roku bieżącego Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ »Solidarność«, uznając konieczność zachowania pokoju społecznego w kraju, skierowała apel do organizatorów marszu gwiaździstego o odwołanie tej formy protestu przeciwko stosowaniu aresztu wobec osób więzionych za przekonania. Jednocześnie KKP stwierdziła, że otoczy opieką ludzi aresztowanych w toku odbywających się procesów politycznych.

W chwili obecnej w Polsce trzech ludzi, to jest: Leszek Moczulski, Romuald Szeremietiew i Tadeusz Stański, odpowiadający przed sądem pod zarzutem popełnienia przestępstw politycznych, znajduje się w więzieniu.

Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« wyraża przekonanie, że podstawą aresztowania z powodów prowadzenia w sposób jawny działalności politycznej może być wyłącznie prawomocny wyrok sądowy”.

W tej chwili czytam poprawkę wniesioną przez panią Baranowską, o której przegłosowanie będę prosił. Poprawka ta brzmi następująco w dalszym ciągu: „W związku z tym domagamy się uwolnienia aresztowanych, stwierdzając, że ich więzienie jest sprzeczne z punktem 4 porozumienia gdańskiego”.

Dalej tekst Komisji Uchwał i Wniosków.

„Zjazd delegatów zaleca nowo wybranej Komisji Krajowej, aby udzieliła poręczenia trzem wymienionym oskarżonym. Powyższe stanowisko związku Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« przedstawia Sądowi Najwyższemu jako najwyższemu organowi wymiaru sprawiedliwości PRL”.

W związku z tym, że poprawka wniesiona przez autorkę poprzedniego projektu brzmi, jak przeczytałem, chodzi o to jedno zdanie, wnoszę o przegłosowanie przede wszystkim, czy to zdanie ma się znaleźć w tekście uchwały, czy też nie.

Czytam je jeszcze raz: „W związku z tym”, poprzednie zdanie brzmi… prawda, kończy się, że „podstawą aresztowania może być wyłącznie prawomocny wyrok sądowy” i teraz poprawka: „W związku z tym domagamy się uwolnienia aresztowanych, stwierdzając, że ich więzienie jest sprzeczne z punktem 4 porozumienia gdańskiego”.

Wnoszę o przegłosowanie tej poprawki.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Czy pani Baranowska chce uzasadnić poprawkę? Tak? Siódmy mikrofon poproszę.

TERESA BARANOWSKA

Jeżeli to jest konieczne, ale uważam, że…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Nie, no, nie jest, nie jest konieczne, oczywiście.

TERESA BARANOWSKA

W ogóle uważam, że nie można stosować prawa karnego w walce politycznej.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Jak rozumiem, głos przeciw, trzeci mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proszę państwa, my przed chwilą mówiliśmy bardzo ładnie o tym, że walczymy o niezawisłość sędziowską i tego typu uchwały są również naciskiem na sąd, który jest naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej. Dlatego też jestem temu przeciwny. Poza tym… [gwar na sali]. No, proszę państwa, troszkę kultury, proszę nie machać. Jak ktoś mówi, trzeba uszanować. Poza tym, proszę państwa…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Również proszę państwa o to, by pan mógł dokończyć swoją wypowiedź.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Poza tym, pod względem prawnym jest to troszkę nieprawidłowo sformułowane, ponieważ nie tylko wyrok sądowy, ale i postanowienie, a zatem orzeczenie sądowe, a nie wyrok sądowy.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Zgodnie z regulaminem poddaję sprawę pod głosowanie. Kto z państwa jest za tym, by wprowadzić do tekstu projektu tę poprawkę? Dziękuję. Kto jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za tym, aby wprowadzić poprawkę zgłoszoną przez panią Baranowską [oklaski].

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Wobec wprowadzenia tej poprawki wnoszę o przegłosowanie całości czytanej uchwały w II czytaniu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Innych poprawek nie było?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Były poprawki, złożone jeszcze przez pana Rozpłochowskiego i pana Jerza – one się pokrywają z tym, co zostało tutaj wprowadzone.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Pan Jerz, proszę, dziewiąty mikrofon.

JACEK JERZ

Ja się zgadzam z treścią tej uchwały, ona mi odpowiada. Tam jest tylko jeden moment niejasny, mianowicie uważam, że za przekonania nie wolno człowieka więzić nawet prawomocnym wyrokiem sądowym – ostatecznie jest to właśnie w naszych postulatach. Dziękuję. Ogólnie, merytorycznie zgadzam się z treścią.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Ale zgadza się pan z poprawką, tak? Czy pan Rozpłochowski chce zabrać głos? Siódemka.

ANDRZEJ ROZPŁOCHOWSKI

Proszę państwa, w całym naszym – również w tym uchwalonym – programie związku aż ocieka od demokracji, pluralizmu, również politycznego i wszelkiego innego. Tymczasem w tej uchwale bardzo sprytnie przemycono pewną myśl, która jest zaprzeczeniem tych tez zawartych w programie. Mówimy, dopuszczając pluralizm, o niekaralności i nieużywaniu prawa karnego do stosowania metod walki politycznej. Można walczyć programami, można prowadzić dyskusję, ale nie zamykając dyskutantów – ja o tym mówiłem, kilka dni wcześniej.

Mój wniosek, złożony do tego, dotyczył właśnie wyrzucenia zupełnie z projektu uchwały tej tezy, gdzie mówi się, że dopiero podstawą zamknięcia może być decyzja sądu. Bzdura, żaden sąd nie ma prawa zamykać za legalną działalność polityczną [oklaski].

Dlatego proszę zupełnie o wyrzucenie tego zdania. W tym kraju, ten kraj był zawsze wolny i tolerancyjny, i my nagle tu – „Solidarność”, Zjazd Krajowy – oświadczamy, że nie pan prokurator sobie wcześniej, ale sąd, jak wyda wyrok, to, prawda, może zamknąć. No, jest to chyba jakaś pomyłka [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Rozumiem. Co na to Komisja Uchwał i Wniosków? Bowiem pan Rozpłochowski podtrzymuje swoją poprawkę.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków wnosi o przegłosowanie projektu uchwały.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę państwa, przegłosujemy poprawkę, zgłoszoną przez pana Rozpłochowskiego. Kto z państwa jest za tym, by usunąć to zdanie z projektu uchwały? [oklaski]. Dziękuję. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję. Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowało za tym, aby usunąć to zdanie z projektu uchwały [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o naniesienie poprawki w projekcie i, jak sądzę, teraz będziemy mogli poddać całą uchwałę pod głosowanie. Czy państwo życzą sobie jeszcze jednego przeczytania tekstu proje…

[Brak fragmentu nagrania]

Dziękuję. Kto z państwa jest przeciw? Dziękuję. Kto się wstrzymał od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę w sprawie uwolnienia więźniów politycznych zjazd przyjął większością głosów [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o kontynuowanie.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak, zanim przejdę do następnej uchwały, w związku z licznymi zapytaniami chciałbym podkreślić i stwierdzić, że przyjęty przed kolacją projekt w sprawie wyrażenia podziękowania Komitetowi KSS KOR nie był projektem Komisji Uchwał i Wniosków, ale był projektem złożonym przez Andrzeja Sobieraja z Ziemi Radomskiej. To tak dla wyjaśnienia.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję za wyjaśnienie.

[dyskusja nad projektami uchwały

w sprawie urealnienia i uściślenia stałej współpracy

nszz „Solidarność” z nszz ri „Solidarność”]

[PD 1kzd_2t_095_19811007 – 1 godzina 17 sekund]

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Druga sprawa dotyczy urealnienia i uściślenia współpracy pomiędzy NSZZ „Solidarność” z NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. I czytanie tego projektu odbyło się przed kolacją, następnie wpłynęło szereg uwag, zastrzeżeń, a także kontrprojekt. Proponuję odczytanie tego kontrprojektu dotyczącego tej sprawy, i być może rozstrzygnięcie przez zjazd, który z tych tekstów nadaje się do przyjęcia.

„Uchwała o kierunkach wspólnego działania z NSZZ Rolników Indywidualnych »Solidarność« – przepraszam, »Solidarność« jest skreślona. Ekonomiczne, społeczne i kulturowe warunki życia na wsi tworzą w chwili obecnej niekorzystny klimat dla inicjatywy gospodarczej i zmian, które stać by się mogły zaczynem wzrostu produkcji rolniczej. Hamulcem wzrostu produkcji żywności jest zbiurokratyzowany aparat skupu i zaopatrzenia, usług, mleczarstwa, ogrodnictwa, banków spółdzielczych i służby rolnej.

Regres na wsi w sferze gospodarczej, społecznej i kulturowej winien być zatrzymany. Wiele zależy od współdziałania NSZZ »Solidarność« z NSZZ Rolników Indywidualnych, od wzajemnego zaufania i wspólnych konsekwentnych działań. Zobowiązuje się Komisję Krajową do powołania w trybie pilnym specjalnego zespołu ds. współpracy z NSZZ RI.

Zespół powinien mieć za zadanie skoordynowanie działań akcji branżowych i zawodowych, pracujących na wsi bądź dla wsi, oraz przygotowanie wspólnego programu działań obu związków. W szczególności program ten powinien zawierać następujące tematy:

1) organizacje działające w rolnictwie, obsłudze rolnictwa, handlu wiejskim, nauczycielstwie, służbie zdrowia, kulturze rolnej i przemyśle rolno-spożywczym powinny tworzyć na terenie gmin i małych miast wspólne komisje współpracy z NSZZ IR »Solidarność«;

2) celem organizowania działań w zakresie reformy gospodarczej i społecznej powołać należy rzeczywisty samorząd rolniczo-pracowniczy w organizacjach spółdzielczych i przedsiębiorstwach państwowych, wspólnie tworzyć mechanizmy zarządzania wolne od zniewalających nacisków biurokracji;

3) razem współdziałać nad stworzeniem rzeczywistego, demokratycznego samorządu terytorialnego na wsi, rad gminnych i programu ich działania w gospodarczej i społecznej sferze;

4) udzielać koniecznej i daleko idącej pomocy NSZZ RI, zwłaszcza w zakresie ugruntowania organizacyjnego związków zawodowych rolników”.

To koniec jest tego tekstu. Wnioskodawcami są Łukasz Abgarowicz i Zbigniew Bujak z Regionu Mazowsze. Do tekstu pierwszego w tej sprawie, który był czytany przed kolacją, wpłynęły uwagi, m.in. panów Bąka z Mazowsza, panów Liperta[19] z Chełma i delegatów Ziemi Sandomierskiej, niestety, nazwisko jest nieczytelne.

Proponuję udzielenie głosu autorom kontrwniosku i również zgłoszonych poprawek, które nie zostały uwzględnione w…, nie zostały włączone do pierwszego tekstu.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Udzielam głosu autorom poprawek nieuwzględnionych. Mikrofon pierwszy, a później drugi. Proszę bardzo.

STANISŁAW WĄDOŁOWSKI

0234, Pomorze Zachodnie, Wądołowski. Ja bronię tej pierwszej uchwały. Ta uchwała została opracowana razem z rolnikami. Jeżeli potrzeba podeprzeć… Zresztą Zbyszek Bujak, również ten autor drugiej uchwały, podpisał się pod tym tekstem, gdzie przyjął… Tak że ta uchwała jest krótka, mówiąca o współpracy prezydiów. I, oczywiście, nie ulega wątpliwości, że Prezydium Krajowej Komisji Porozumiewawczej, jak również Rolników Indywidualnych, opracuje i powoła już faktycznie zespoły. Tam trzeba o wiele więcej zrobić niż w tamtym kontrprojekcie, w tej uchwale jest. Jeżeli można, to proszę delegatów o udostępnienie głosu ewentualnie Jankowi Kułajowi. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Mikrofon drugi.

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_095_19811007]

[Plik dźwiękowy pliku 1kzd_2t_096_19811007]

HENRYK BĄK

Moje nazwisko Henryk Bąk, Region Mazowsze. Przepraszam delegatów, jeśli może powiem trochę dłużej niż dwie minuty, ale muszę jednak wyjaśnić pewne problemy, które mają zasadnicze znaczenie dla naszej polityki w stosunku do wsi. Faktem jest, że na wsi już w 1978 r. zrodził się niezależny ruch związkowy rolników, zwany „Solidarność Wiejska”. Działacze tego ruchu byli prześladowani, ale od początku wyznawali zasadę ścisłego współdziałania z robotnikami przemysłowymi. W walce tej wytrwali do [19]80 r., a więc do tego przełomowego okresu, kiedy zostało już wywalczone, dzięki robotnikom i rolnikom, to skromne, ale jednak – prawo zrzeszania się w niezależne związki zawodowe.

I my, jako „Solidarność”, sądzę, że stoimy na stanowisku ścisłej współpracy z tymi niezależnymi ruchami zawodowymi rolników. Przecież nam chodzi – o co? Chodzi nam przede wszystkim o to, żeby było zrozumienie między ludźmi pracy w mieście i na wsi. Nam chodzić powinno o to, żeby to zrozumienie i współpraca istniała praktycznie. Tu nie chodzi o uprzywilejowanie jednego czy drugiego związku zawodowego rolników. Jeśli one są…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Znacznie pan przekracza czas swojej wypowiedzi.

HENRYK BĄK

Już jest… Uprzedzałem. Chcę jeszcze dodać jedno: „Solidarność Wiejska”, ta, która właśnie istniała od 1978 r., do dziś nie jest zarejestrowana. Różni się ona od „Solidarności” Rolników Indywidualnych tym, że nie uznaje kierowniczej roli partii. To jest fakt, koledzy. I dlatego też proponuję tolerancyjne podejście do sprawy i traktowanie jednakowo wszystkich związków rzeczywiście niezależnych – żeby wieś nie rozumiała, że my, jako „Solidarność” robotnicza, chcemy ingerować w sprawy wewnętrzne wsi i przyczyniać się do rozbicia [delegaci podnoszą mandaty]. Apeluję do was, koledzy – nie machajcie, bo to mnie nie przerazi, a to tylko świadczy o tym, że nie jesteście tolerancyjni. Ja wyznaję tolerancję, choć wiele lat spędziłem w więzieniach dzięki temu reżimowi, obecnie panującemu w Polsce, ale ja uznaję tolerancję.

Kończąc, apeluję jeszcze raz o zrozumienie wagi sprawy, o jednakowe traktowanie wszystkich niezależnych ruchów związkowych na wsi; one się połączą, ale to musi spokojnie nastąpić. Chcę dodać, że „Solidarność Wiejska” nie pozwoli się podporządkować ani ZSL, ani PZPR; ja znam tych działaczy, bo również im pomagałem, co mogłem, skromnie, tak jak i na odcinku robotniczym. Dziękuję za uwagę [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Mikrofon szósty. Pan jest również autorem nieprzyjętej poprawki?

ŁUKASZ ABGAROWICZ

Tak.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę bardzo.

ŁUKASZ ABGAROWICZ

Abgarowicz, Region Mazowsze. Jeżeli w uchwale powiemy o niezależnych samorządnych związkach zawodowych rolników ogólnie, to należy pamiętać, że takim związkiem przezwały się również kółka rolnicze, w tej chwili noszą to w swoim tytule. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym ruchem rolników indywidualnych jest NSZZ RI „Solidarność”, a zresztą „Solidarność” rolników, „Solidarność Chłopska” w gruncie rzeczy również funkcjonuje w strukturze OKZ. NSZZ RI „Solidarność” – to tak dla wyjaśnienia.

I wydaje mi się, że z tym związkiem przede wszystkim powinniśmy współpracować i z nim współpracujemy. Dlaczego złożyliśmy kontrprojekt do projektu tej uchwały? Otóż w zasadniczej swojej części ona reguluje metodę współpracy między Prezydium KKP a Prezydium OKZ. Uważam, że tym zjazd nie powinien się zajmować, to są sprawy czysto wykonawcze, organizacyjne. Natomiast ostatni akapit, który brzmi: „Postanawia się, że NSZZ »Solidarność« udzieli daleko idącej pomocy NSZZ RI »Solidarność«, zwłaszcza w sprawie umocnienia jedności i ugruntowania organizacyjnego związku zawodowego rolników”, jest w gruncie rzeczy deklaracją lojalności w stosunku do związku, a nie wspólnoty programów.

Wydaje mi się, że to, co nas powinno łączyć, to wspólny program – to jest rzecz zasadnicza.

Druga rzecz. Tutaj jest: „ugruntowania organizacyjnego oraz umocnienie jedności” – to sugeruje, że powinniśmy wejść na wieś i organizować związek rolników indywidualnych, jeżeli idzie o struktury i jeżeli idzie o budowanie jedności, ponieważ tam występują pewnego rodzaju separatyzmy lokalne. Wydaje mi się, że to by było ingerowanie w nie nasze sprawy.

Natomiast projekt uchwały, kontrprojekt, złożony przeze mnie i kolegę Bujaka, w gruncie rzeczy określa kierunki współpracy, które powinniśmy przyjąć. Mianowicie współpracę w dziedzinie wspólnej walki o reformę społeczną i gospodarczą na wsi. To jest to, o co powinniśmy walczyć, o wyrwanie instrumentu sprawowania władzy politycznej partii – to nieważne, czy ktoś uznaje, czy nie uznaje, ważne, żeby odebrać instrumenty, które są wykorzystywane do działania politycznego, i dać je w ręce społeczeństwa wiejskiego, autentycznym samorządom wiejskim po to, aby one służyły temu, czemu powinny służyć – gospodarce i społeczeństwu. Dziękuję.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu również. Czy mikrofon dziesiąty to również nieuwzględniona poprawka?

GŁOS NIEROZPOZNANY

Nie.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie udzielam panu głosu.

Mikrofon jedenasty.

KAZIMIERZ ROSTEK

Proszę państwa, moje nazwisko Rostek, Ziemia Sandomierska. Jeżeli mamy popierać oddolne ruchy samorządowe na wsi, mieniące się nazwą „Solidarność”, to musimy popierać wszystkie oddolne ruchy na wsi, które aktualnie istnieją, być może jeszcze powstaną, z których programami się utożsamiamy. W tej chwili mamy na wsi aktualnie trzy związki: „Solidarność Wiejska”, „Solidarność” Rolników Indywidualnych i „Solidarność Chłopska”. Tu cały czas, w okresie zjazdu, szczyciliśmy się tą walką o pluralizm, a w tej chwili w uchwale chcemy zaprzeczyć sami sobie. Ja rozumiem, że za tymże projektem stoją określone siły i za wszelką cenę chcą przeforsować w takiej wersji, w takim brzmieniu. Ale zrozummy, że za tymi ruchami również stoją autentyczni działacze. Tak jak za „Solidarnością Wiejską” stoi pan Jan Kozłowski, który, jak wiemy wszyscy, aresztowany był w 1978 r. za to, że miał odwagę jako pierwszy, jako Witos naszych czasów, powiedzieć „nie” tej władzy, i w tej chwili jakieś ambicje próbujemy wygrać przez stawianie, że tylko RI. Nieprawda, każdy ruch, który ma w swojej nazwie słowo „Solidarność”, jest utożsamiany z naszymi ideami. Nie możemy zamykać drogi innym ruchom na wsi. Apeluję do państwa, byśmy tego nie przegrali. Dziękuję [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję panu.

Proszę o sformułowanie wniosków Komisję Uchwał i Wniosków.

Pan już miał głos, więc drugi raz nie będziemy udzielali.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Proszę państwa, wydaje mi się, że rozumiem doskonale obawy dyskutantów. Wydaje mi się, że tutaj istnieje chyba nieporozumienie. Wszystkie uwagi, dotyczące szerokiego współdziałania ze wszystkimi organizacjami rolników indywidualnych, nie wykluczają absolutnie tego, że w tej chwili chcemy konkretnie określić ramy i zasady współpracy z rolnikami indywidualnymi, zrzeszonymi w „Solidarności”. Dlatego wnioskuję o to, żeby przegłosować pierwszy projekt; natomiast jeżeli chodzi o treść projektu drugiego czy kontrprojektu, jak również uwagi kolegi Bąka, przekazać Komisji Krajowej do tego, żeby mogła w myśl tych zasad rozszerzać współpracę z innymi organizacjami rolniczymi. Taki jest mój wniosek.

W związku z tym proponuję przegłosowanie uchwały pierwszej, zgłoszonej przez pana Wądołowskiego. Natomiast nie widziałbym powodu głosowania uchwały drugiej, jakkolwiek nie jest ona absolutnie niesłuszna, prawda. Takie jest zdanie moje.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wniosek jest jasny. Prawo do wygłoszenia sprzeciwu, przy mikrofonie jedenastym. Panu już nie udzielę głosu.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Ja składałem wniosek, mianowicie chodziło mi o rozszerzenie tej współpracy na szczeble regionów i ja myślę, że to chyba był dość rzeczowy. A jeśli chodzi o samą uchwałę, to ona jest zwięzła, krótka, treściwa, tak że popieram tą uchwałę, tylko…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie jest głos przeciw, dziękuję panu. Szósty mikrofon.

ŁUKASZ ABGAROWICZ

Jestem przeciwny takiemu głosowaniu. Uważam, że sala musi mieć prawo wyboru między projektem pierwszym a kontrprojektem, ponieważ, tak jak powiedziałem, tutaj jest zobowiązanie lojalności w stosunku do związku, a nie do wspólnego programu. Uważam, że należy głosować, czy sala przyjmuje projekt pierwszy, czy sala przyjmuje projekt drugi – być może do dalszego opracowania, ale w każdym bądź razie musi być wybór.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Co na to Komisja Uchwał i Wniosków?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Komisja Uchwał i Wniosków nie ma nic przeciwko, oczywiście, głosowaniu obu tych projektów, jeżeli taka jest wola sali.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czy wnioskodawca uważa, że należałoby przeczytać drugi projekt?

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Oba projekty były czytane już, z tym że kontrprojekt był czytany tylko raz, więc dla równowagi może należałoby go przeczytać jeszcze raz.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę o przeczytanie kontrprojektu.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

„Uchwała o kierunkach wspólnego działania z NSZZ R. – Bez „I”, zwracam uwagę. –

Ekonomiczne, społeczne i kulturowe warunki życia na wsi tworzą w chwili obecnej niekorzystny klimat dla inicjatywy gospodarczej i zmian, które stać by się mogły zaczynem wzrostu produkcji rolniczej. Hamulcem wzrostu produkcji żywności jest zbiurokratyzowany aparat skupu i zaopatrzenia, usług, mleczarstwa, ogrodnictwa, banków spółdzielczych i służby rolnej. Regres na wsi w sferze gospodarczej, społecznej i kulturowej winien być zatrzymany. Wiele zależy od współdziałania NSZZ »Solidarność« z NSZZ R, od wzajemnego zaufania i wspólnych konsekwentnych działań.

Zobowiązuje się Komisję Krajową do powołania w trybie pilnym specjalnego zespołu ds. współpracy z NSZZ R. Zespół powinien mieć za zadanie skoordynowanie działań sekcji branżowych i zawodowych, pracujących na wsi bądź dla wsi, oraz przygotowanie wspólnego programu działań obu związków. W szczególności program ten powinien zawierać następujące tematy:

1) organizacje działające w rolnictwie, obsłudze rolnictwa, handlu wiejskim, nauczycielstwie, służbie zdrowia, kulturze, służbie rolnej i przemyśle rolno-spożywczym powinny tworzyć na terenie gmin i małych miast wspólne komisje współpracy z NSZZ RI »Solidarność« celem organizowania działań w zakresie reformy gospodarczej i społecznej;

2) powołać należy rzeczywisty samorząd rolniczo-pracowniczy w organizacjach spółdzielczych i przedsiębiorstwach państwowych, wspólnie tworzyć mechanizmy zarządzania, wolne od zniewalających nacisków biurokracji;

3) razem współdziałać nad stworzeniem rzeczywistego, demokratycznego samorządu terytorialnego na wsi, rad gminnych i programu ich działania w gospodarczej i społecznej sferze;

4) udzielać koniecznej i daleko idącej pomocy NSZZ R, zwłaszcza w zakresie ugruntowania organizacyjnego związków zawodowych rolników”. Koniec.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę państwa, poddajemy dwa projekty pod głosowanie. Kto z państwa jest za projektem zgłoszonym przez Komisję Uchwał i Wniosków, czyli za projektem pierwszym? Dziękuję. Kto z państwa jest za projektem drugim? Dziękuję. Kto wstrzymał się od głosu? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Większość delegatów głosowała za projektem drugim.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Proszę Komisję Uchwał i Wniosków o stwierdzenie, czy przyjęliśmy projekt drugi jako uchwałę.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

W tej chwili ma być głosowanie nad przyjęciem dopiero projektu drugiego, jak rozumiem.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Czyli wybraliśmy jeden z wariantów i poddajemy go pod głosowanie.

Czy przy jedenastym mikrofonie to jest głos sprzeciwu? Proszę bardzo, udzielam głosu.

ROMAN JARMUSZKIEWICZ

Proszę pana, ja nie wiem, czy pan się pomylił, czy nie, ale czytając drugi projekt – moim zdaniem, dobry – w jednym miejscu pan przeczytał: NSZZ RI. Chodzi o „R”, bo, proszę państwa, my nie możemy dzielić tutaj związku, dlatego że ktoś nie chce w statucie swoim – mówię o „Solidarności Chłopskiej” – umieścić partii; to jest ich sprawa. Dziękuję.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Wyjaśniam, że tak jest w tekście, ale być może autorzy, którzy wnosili w ostatniej chwili poprawki, mogli się pomylić. Czytałem dokładnie według tekstu autorów, z ich poprawkami.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Proszę autorów o zabranie głosu autorów tego drugiego projektu, to znaczy koledzy, powiedzcie…

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Panowie Abgarowicz i Bujak.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

…pełną nazwę związku, bo o to chodzi. Szósty mikrofon.

ŁUKASZ ABGAROWICZ

Niezależne Samorządne Związki Zawodowe Rolników, z tym że tutaj uważam, że oddzielnie powinniśmy przegłosować, ponieważ popieramy wszystkie niezależne ruchy, to jest oczywiste, ale tu się mówi o współpracy z NSZZ RI „Solidarność”, ponieważ taką współpracę mamy, do takiej współpracy doszło, do takich porozumień doszło w przeszłości. Popierać możemy każdy ruch, ale na razie ofertę współpracy mamy tylko ze strony NSZZ RI „Solidarność” [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo.

Możemy przystąpić zatem, po tym wyjaśnieniu, do głosowania projektu. Kto z państwa jest za przyjęciem projektu uchwały w sprawie współpracy ze związkami rolników? Dziękuję bardzo. Kto jest przeciwny? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Uchwałę przyjęto większością głosów.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo. Wniosek formalny, proszę państwa. Komisja skończyła, jak rozumiem. Dziękuję panu uprzejmie.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Tak, dziękuję bardzo [oklaski].

[WNIOSEK O UZNANIE SZTANDARU MKS GDAŃSK

ZA SZTANDAR NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”]

[PD 1kzd_2t_096_19811007 – 17 minut 2 sekundy]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wniosek formalny pana Szymona Pawlickiego: „Proponuję, aby zjazd uznał towarzyszący naszym obradom, otoczony czcią sztandar MKS-u Gdańskiego z Sierpnia 1980 r. za sztandar NSZZ »Solidarność«” [oklaski].

Sądzę, że w tej sytuacji wnioskodawca nie musi uzasadniać swojego wniosku. Dla formalności pytam: czy ktoś z państwa chce zabrać głos przeciw temu wnioskowi? Jest głos, szósty mikrofon.

GŁOS NIEROZPOZNANY

Proponowałbym tego nie głosować, tylko przyjąć jednogłośnie przez aklamację [oklaski].

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

To nie jest głos przeciw, właśnie. Dziesiątka, proszę.

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI (?)

Ja chciałbym zapytać prezydium, czy właściciel sztandaru zgadza się na to, bo to właściwie…

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wniosek jest…

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI (?)

Trzeba zapytać właściciela, a nie wnioskodawcy, proszę państwa.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wniosek jest uzgodniony, jak nam podano.

PATRYCJUSZ KOSMOWSKI (?)

Chyba że.

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Wolałbym jednak, proszę państwa, by ten wniosek, tak ważny, był przegłosowany. Kto z państwa jest za wnioskiem? [oklaski]. Dziękuję bardzo. Kto jest przeciw wnioskowi? Dziękuję. Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Proszę o werdykt.

GŁOS NIEROZPOZNANY – członek Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Zdecydowaną większością głosów delegaci uchwalili, aby sztandar Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z Sierpnia 1980 r. był sztandarem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”! [oklaski].

[KOMUNIKAT O WYCZERPANIU PORZĄDKU OBRAD.

ROZPOCZĘCIE PROCEDURY ZAKOŃCZENIA ZJAZDU]

[PD 1kzd_2t_096_19811007 – 19 minut 38 sekund]

JERZY NOWACKI – prowadzący obrady

Chcę państwa z satysfakcją powiadomić, że dzisiejszy program obrad, który miałem przeprowadzić, został zakończony [oklaski].

JERZY BUZEK – przewodniczący Prezydium II tury I KZD

Proszę państwa o zajęcie miejsc [gwar].

Przypominamy państwu, że przegłosowaliśmy wniosek, aby wszystkie wnioski i projekty uchwał, które Komisja Uchwał i Wniosków zakwalifikowała jako wolne wnioski i nie przedstawiła ich dotychczas zjazdowi, zostaną zamieszczone w protokole i materiałach zjazdu jako projekty przedłożone zjazdowi. Zjazd postanawia przekazać te projekty i wnioski Komisji Krajowej do rozpatrzenia i realizacji [lista zaleceń dla KK patrz AS, nr 43, s. 309].

Proszę państwa, w związku z tym chciałem zadać pytanie komisjom zjazdowym: skoro ostatni punkt naszego porządku został przekazany do dyspozycji Komisji Krajowej, zapytuję komisje zjazdowe, czy wszystkie czynności, które zostały im powierzone przez zjazd, zostały wykonane. Proszę o odpowiedź z trybuny zjazdu przewodniczącego Komisji Programowej.

BRONISŁAW GEREMEK – przewodniczący Komisji Programowej

Wszystkie zadania, powierzone Komisji Programowej przez zjazd, zostały wykonane. W dniu dzisiejszym przekazane zostały matryce nowego, nowej wersji programu do druku. Jutro rano drukarnia obiecuje, iż będą gotowe i dostępne dla delegacji. Dzięki sekretariatowi Komisji Programowej, dzięki koleżankom i kolegom z sekretariatu, zarówno te materiały, jak i materiały, które przekazujemy Komisji Krajowej jako instrumenty propagandy o I zjeździe naszego związku, zostały wykonane.

Przekazujemy także, obok uchwały programowej, propozycje, w jaki sposób uchwalony przez zjazd program może zostać upowszechniony w związku i w kraju. W ten sposób zadania Komisji Programowej zjazdu zostały wykonane.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski]. Identyczne pytanie zadaję przewodniczącemu Komisji Uchwał i Wniosków.

JAN DOWGIAŁŁO – przewodniczący Komisji Uchwał i Wniosków

Chcę poinformować, że Komisja Uchwał i Wniosków I zjazdu delegatów została powołana w dniu 6 września, w składzie 29 osób, i działała w tym składzie do 26 września 1981. Następnie w tym dniu, decyzją zjazdu podjętą w I turze, nastąpił ponowny wybór Komisji Uchwał i Wniosków, która pracowała w zespole 27 osób. W I turze obrad delegaci złożyli 132 wnioski, na podstawie których przygotowano i przyjęto w głosowaniu jawnym 23 uchwały; 22 wnioski przekazano do Komisji Programowej.

W II turze zjazdu delegaci złożyli 243 wnioski, na podstawie których przygotowano i przyjęto w głosowaniu jawnym 24 uchwały; 49 wniosków przekazano do Komisji Programowej; część złożonych wniosków została zakwalifikowana do przedstawienia w punkcie: wolne wnioski, ilość ich wynosi ok. 40 i zostaną one przekazane Komisji Krajowej. Ten protokół został podpisany przez Prezydium Komisji Uchwał i Wniosków w składzie: przewodniczący – Jan Dowgiałło, wiceprzewodniczący – Henryk Sienkiewicz i Tomasz Wójcik i sekretarz – Lubomiła Repczyńska. Stwierdzam, że Komisja Uchwał i Wniosków zrobiła, co było w jej mocy, załatwić jak najwięcej spraw. Dziękuję bardzo.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękuję bardzo [oklaski].

[Brak fragmentu nagrania]

Poproszę przewodniczącą Komisji Mandatowo-Wyborczej.

DANUTA NOWAKOWSKA – przewodnicząca Komisji Mandatowo-Wyborczej

Odczytam państwu ostatni protokół Komisji Mandatowo-Wyborczej. „Komunikat nr 7: Komisja Mandatowo-Wyborcza stwierdza, że wybory tajne do władz związku odbyły się zgodnie z uchwalonym regulaminem obrad. Zjazd odrzucił wszystkie propozycje zmian regulaminu w trakcie wyborów. Wybory przewodniczącego związku odbyły się dnia 2 października 1981 r., wybór nastąpił w I turze wyborów.

Wybory kandydatów do Komisji Rewizyjnej rozpoczęły się w dniu 3 października i zakończyły po IV turze głosowania w dniu 5 października 1981 r., wybrano 21 członków Komisji Rewizyjnej, zgodnie z ustaleniami I KZD.

Wybory kandydatów do Krajowej Komisji, po prezentacji, rozpoczęły się w dniu 5 października i zakończyły w dniu 7 października 1981 r., po VI turze głosowania; wybrano 69 członków Komisji Krajowej.

Wszystkie dokumenty, dotyczące wyborów tajnych, zostaną przekazane nowo utworzonej Komisji Rewizyjnej, która, zgodnie z ordynacją, zobowiązana jest przechowywać je przez okres trzech miesięcy od daty zakończenia zjazdu”.

W imieniu Komisji Mandatowo-Wyborczej składam gratulacje i życzenia sukcesów w realizacji niezwykle trudnych zadań wszystkim delegatom, którzy zostali wybrani do najwyższych władz związku.

Jednocześnie chciałam podziękować członkom Komisji Mandatowo-Wyborczej, którzy pracowali bardzo intensywnie w II turze zjazdu, a także przeprosić państwa za jakieś uchybienia czy niedociągnięcia w naszej pracy. Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękujemy.

I prosimy przewodniczącą Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych.

ELŻBIETA BŁASZCZYŃSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych

Szanowni delegaci, Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych, powołana na I Krajowym Zjeździe NSZZ „Solidarność”, zakończyła swoją pracę w dniu dzisiejszym. Wszystkie dokumenty i materiały zostały zabezpieczone i przejęte przez nowo powołaną Komisję Rewizyjną.

Z tego miejsca chciałabym złożyć serdeczne podziękowanie wszystkim członkom Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych za duży wkład pracy, aby efekt tej pracy był państwu wiadomy.

Jednocześnie serdecznie chciałabym z tego miejsca podziękować wszystkim członkom zespołu, który przygotował program wyborów w systemie komputerowym. Należą im się wielkie słowa uznania za to, że w bardzo krótkim terminie zrobili wszystko, aby nasza praca przebiegała jak najsprawniej. Dziękuję serdecznie wszystkim państwu za uwagę [oklaski].

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękujemy.

Głos ma Komisja Skrutacyjna do Głosowań Jawnych.

MARIA TARNAWSKA – przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Jawnych

Komisja Skrutacyjna do Głosowań Jawnych w pięcioosobowym składzie zakończyła swoją pracę. Wspólnie tutaj z wami przez dwie tury pracowaliśmy i liczyliśmy głosy.

Również chciałabym podziękować kolegom, którzy wypisywali cyfry na tabliczkach. Wszystkie głosowania są zapisane w protokołach. Protokóły – w około 100 tys. egzemplarzy – przekazano do prezydium zjazdu, 1000 egzemplarzy, powtarzam, przekazano do prezydium zjazdu. Jak pracowaliśmy, ocena należy do państwa. Dziękuję.

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Dziękujemy bardzo [oklaski].

W związku z tymi oświadczeniami, prezydium stwierdza, że porządek obrad, zatwierdzony przez I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, został wyczerpany [oklaski].

Proszę państwa o powstanie z miejsc. Pragniemy na początek złożyć serdeczne gratulacje wszystkim nowo wybranym członkom władz krajowych naszego związku – w imieniu, przede wszystkim, wszystkich członków „Solidarności” w naszym kraju [oklaski].

Nadszedł czas pożegnań. Wraz z nami na trybunach hali, przez cały czas trwania obrad, przebywali goście zjazdu, którym serdecznie dziękujemy za udział w obradach, a przede wszystkim za ciepłe i mądre słowa, płynące z trybuny zjazdowej [oklaski].

Dziękujemy także obsłudze prasowej i fotoreporterskiej oraz obserwatorom zjazdu i mamy nadzieję, że pozostanie w ich pamięci pozytywny obraz naszych obrad [oklaski].

Nad sprawnym przebiegiem organizacyjnym naszych obrad czuwało Biuro Organizacyjne, któremu również składamy serdeczne podziękowania [oklaski].

Dziękujemy pracownikom Stoczni Gdańskiej, którzy pełnili funkcje porządkowe w czasie zjazdu [oklaski].

Nie zapominamy także o pracownikach poligrafii, którzy spędzali długie noce nad drukiem materiałów zjazdowych, oraz druhom z kręgów instruktorskich im. Andrzeja Małkowskiego. Serdecznie dziękujemy [oklaski].

Dziękujemy władzom Uniwersytetu Gdańskiego za udostępnienie pomieszczeń i sal uniwersytetu [oklaski].

Nie zapominamy również o tych, co nas karmili. Pracownikom stołówki oraz służbom zaopatrzeniowym również serdecznie dziękujemy [oklaski].

Była jeszcze razem z nami stała obsługa techniczna hali „Olivia”, były maszynistki, była cała obsługa techniczna, służba medyczna, były dziesiątki osób, których nie sposób wymienić, a ku którym kierujemy teraz słowa wdzięczności [oklaski].

Dziękujemy na koniec mieszkańcom Trójmiasta, w którym nasz ruch się rozpoczął i do którego po roku powrócił – w postaci zjazdu [oklaski]. Na tę okazję ustępująca Komisja Uchwał i Wniosków przygotowała następujący tekst:

„I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ »Solidarność« zwraca się do mieszkańców Trójmiasta z wyrazami wdzięczności za okazaną wytrwałość w śledzeniu toku obrad oraz za życzliwość okazaną delegatom, zaproszonym gościom i obsłudze. Zjazd życzy mieszkańcom Trójmiasta wszelkiej pomyślności w życiu osobistym, społecznego pokoju i uzasadnionej dumy z realizacji wspólnie podejmowanych zadań” [oklaski].

Sztandary wprowadzić. [Po chwili]. Dziękuję i proszę o zabranie głosu przewodniczącego Komisji Krajowej pana Lecha Wałęsę. Proszę o zajęcie miejsc [oklaski].

LECH WAŁĘSA

Przypadek zrządził czy dobry los, że, podobnie jak w Sierpniu, przetrwaliśmy 18 dni. W Sierpniu właśnie w stoczni podobnie też walczyliśmy przez 18 dni. Tamte zwycięstwo okazało się zwycięstwem na tyle, że po roku czasu spotkaliśmy się i rokuje nadzieje, że i ten zjazd będzie podobnym zwycięstwem, jak to sierpniowe zwycięstwo [oklaski].

Dziękując za wszystko i przepraszając, można jedno stwierdzić: wytrwałości nam nie brakowało [oklaski].

Mamy program na pewno piękny i wielki, jednocześnie pamiętajmy, że życie podpowie i zmusi nas do jeszcze innego programu, którego też będziemy musieli realizować.

Jadąc do zakładów pracy, należy go przekuć w zrozumiały język, bo dla świata pracy tego może w zakładach pracy nie być tak bardzo dobrze zrozumiany. Dlatego też pamiętajmy o tym, że musimy go tam wyłożyć i skorygować o życie, jednocześnie skorygować o to, co nam przyniesie życie.

Dlatego też wracając do zakładów pracy, pamiętajmy o solidarności, pamiętajmy, że ten program jest realny, chociaż czytając go i słuchając, można myśleć, że jest bardzo trudny. Wymaga tylko, moim zdaniem, jednej rzeczy – wymaga, żebyśmy byli solidarni; żeby, tak jak tu już było zauważane, żebyśmy nie dali się ponieść grupkom, sektom i innym ugrupowańkom, które nas po prostu mogą rozłożyć. Jeszcze na dziś… [oklaski].

Jeszcze na dziś nie stać jest na to, abyśmy mogli iść grupkami. Dlatego proszę was – wracając do zakładów pracy, zapomnijmy o tym, że padały tu słowa różne, że nawet kłóciliśmy się. Cel jest jeden, idea jest jedna. Jeśli zapamiętamy tylko to jedno słowo, pójdziemy wspólnie do zwycięstwa i zwycięstwo naprawdę jest na miarę dziejów i apetytów naszych [oklaski].

A więc proszę was – idźmy wspólnie razem do zwycięstwa, do Polski na miarę naszych czasów. Dziękuję bardzo [oklaski].

JERZY BUZEK – prowadzący obrady

Pamięć, pamięć wszystkich zmarłych w ciągu ostatniego roku członków „Solidarności” uczcimy minutą ciszy. [Po chwili]. Dziękuję. Do hymnu [delegaci odśpiewują hymn narodowy, później Boże, coś Polskę].

Sztandary wyprowadzić. Pierwszy Krajowy Zjazd Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” został zakończony [oklaski długotrwałe, gwar na sali, w tle słychać: „Sto lat”].

[Koniec pliku dźwiękowego 1kzd_2t_096_19811007]

KONIEC DWUNASTEGO DNIA OBRAD II TURY I KZD – 7 PAŹDZIERNIKA 1981 R.

[1] Jan Piątkowski (ur. 1935) – adwokat, prezes Zespołu Adwokackiego w Nysie, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, w 1981 r. członek Prezydium MKZ Nysa, przewodniczący Komisji Prawnej MKZ, w 1982 r. internowany.

[2] Maria Krystyna Thetschel-Zgud (ur. 1943) – prawnik, radca prawny w Krakowskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Ogólnego, członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” w KPBO, 1980–1981 przewodnicząca KZ w KPBO, w 1981 r. członek Prezydium Komisji Rewizyjnej ZR Małopolska.

[3] Grażyna Staniszewska (ur. 1949) – polonistka, 1977–1981 kierownik Miejskiego Domu Kultury w Bielsku-Białej Filia w Wapienicy, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, organizatorka struktur związkowych bielskich pracowników kultury (Komitetu Założycielskiego Pracowników Domów Kultury, Komitetu Koordynacyjnego Pracowników Kultury Regionu Podbeskidzie), w 1981 r. członek Prezydium ZR Podbeskidzie, sygnatariuszka deklaracji ideowej Klubów Rzeczypospolitej Samorządnej „Wolność–Sprawiedliwość–Niepodległość”, 1981–1982 internowana.

[4] Marek Balicki (ur. 1953) – lekarz, od 1978 r. pracownik Zespołu Opieki Zdrowotnej w Lęborku, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego w ZOZ w Lęborku, w 1981 r. przewodniczący KZ w ZOZ w Lęborku, w 1981 r. członek ZR Gdańskiego, w 1981 r. internowany.

[5] Zenon Kwoka (ur. 1954) – 1969–1981 pracownik Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Gdańsku Zakład Autobusowo-Trolejbusowy w Gdyni, w sierpniu 1980 r. współorganizator strajku komunikacji w Trójmieście, członek Zakładowego Komitetu Strajkowego i delegat do MKS w Gdańsku, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący KZ w Zakładzie Autobusowo-Trolejbusowym w Gdyni, wiceprzewodniczący Komisji Międzyzakładowej w WPK w Gdańsku, w 1981 członek ZR Gdańskiego, 1981–1982 internowany.

[6] Stanisław Lech Brymora (ur. 1945) – odlewnik, mistrz w Zakładzie Budowy Maszyn „Osiny” w Poraju, przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” w ZBM „Osiny” w Poraju, w 1981 r. członek ZR Częstochowa, 1981–1982 internowany, w 1983 r. wyemigrował do USA.

[7] Andrzej Cierzniakowski (ur. 1949) – 1967–1983 goniec, następnie projektant w Biurze Projektowo-Badawczym Budownictwa Ogólnego „Miastoprojekt” Bydgoszcz”, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Komitetu Założycielskiego i KZ w BPBBO „Miastoprojekt” Bydgoszcz, 1980–1981 członek Prezydium MKZ w Bydgoszczy, w 1981 r. członek Prezydium ZR Bydgoszcz (odpowiedzialny za akcje związkowe, koordynowanie strajków, pomoc dla zakładów pracy), współorganizator regionalnego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Bydgoszczy, 1981–1982 internowany.

[8] Stanisław Krupka (ur. 1953) – wytaczacz, 1974–1993 pracownik Huty „Stalowa Wola”, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, przewodniczący Komitetu Założycielskiego w Hucie „Stalowa Wola”, od 1980 r. przewodniczący MKZ w Stalowej Woli, członek KKP, w 1981 r. przewodniczący KZ w Hucie „Stalowa Wola”, przewodniczący ZR Ziemia Sandomierska, członek KK, 1981–1982 internowany.

[9] Albin Szyszka (1980–1981) – przewodniczący Komisji Porozumiewawczej Branżowych Związków Zawodowych, przewodniczący Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Łączności.

[10] Marian Leszek Świtek (ur. 1949) – mechanik precyzyjny, 1971–1984 pracownik Portu Gdańsk, w sierpniu 1980 r. delegat do MKS w Gdańsku, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Komitetu Założycielskiego w Porcie Gdańsk, wiceprzewodniczący KZ w Porcie Gdańsk, w 1981 r. członek ZR Gdańskiego.

[11] Lesław Kuzaj (ur. 1952) – ekonomista, 1978–1981 specjalista w Dziale Współpracy z Zagranicą Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1981–1982 zatrudniony fikcyjnie na UJ, od 1980 r. członek NSZZ „Solidarność”, członek Prezydium KZ, następnie Komisji Uczelnianej na UJ, w 1981 r. wiceprzewodniczący MKZ w Krakowie i wiceprzewodniczący ZR Małopolska.

[12] Teresa Józefa Rawczyńska (ur. 1936) – ekonomista, starszy projektant w Krakowskim Biurze Projektów Budownictwa Ogólnego, przewodnicząca Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i KZ w KBPBO, w 1981 r. członek ZR Małopolska.

13 Zenon Szachowicz (ur. 1950) – elektromonter górnictwa, pracownik Inspektoratu Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w Krośnie Odrzańskim, przewodniczący Komisji Oddziałowej NSZZ „Solidarność” w Inspektoracie PZU w Krośnie Odrzańskim, przewodniczący Komisji Koordynacyjnej Ziemi Krośnieńskiej, w 1980 r. członek MKZ w Zielonej Górze, 1981–1982 internowany.

[14] Wacław Sikora (ur. 1948) – technik mechanik, 1977–1981 elektromechanik aparatury kontrolno-pomiarowej w Mieleckich Zakładach Rejonowych Gazów Technicznych „Polgaz”, Wytwórnia Gazów Technicznych w Tarnowie, od 1980 r. członek Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” i przewodniczący KZ w „Polgazie” w Tarnowie, od 1980 r. zastępca

przewodniczącego Tarnowskiej Komisji Koordynacyjnej, członek MKZ w Krakowie (w 1981 r. członek Prezydium MKZ), w 1981 r. przewodniczący ZR Małopolska, członek KK, potem Prezydium KK, 1981–1982 internowany, w 1984 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.

15 Piotr Stanisław Szczepański (ur. 1951) – 1976–1985 pracownik dydaktyczno-naukowy Politechniki Warszawskiej, 1980–1989 członek NSZZ „Solidarność”, członek KZ w PW, w 1981 r. członek Prezydium ZR Mazowsze.

[16] Grzegorz Maciej Opala (ur. 1942) – lekarz medycyny, 1974–1988 pracownik Centralnego Szpitala Klinicznego w Katowicach-Ligocie, współzałożyciel i przewodniczący KZ NSZZ „Solidarność” na Śląskiej Akademii Medycznej, od 1980 r. członek władz regionalnej sekcji Sekretariatu Ochrony Zdrowia, w 1981 r. wiceprzewodniczący Komisji Koordynacyjnej Akademii Medycznych.

[17] Teresa Baranowska (ur. 1946) – filolog, 1969–1983 nauczycielka języka polskiego w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach, 1980–1995 w NSZZ „Solidarność”, od 1980 r. członek Komisji Oświaty przy MKZ w Katowicach i Prezydium MKZ, w 1981 r. członek ZR Śląsko-Dąbrowskiego i Prezydium ZR, 1980–1984 członek Konfederacji Polski Niepodległej (organizatorka struktur, w 1981 r. szef Okręgu Śląskiego KPN, od 1981 r. zastępca szefa Obszaru V KPN, 1981–1984 członek Centralnego Kierownictwa Akcji Bieżącej KPN), 1981–1982 internowana.

[18] Marek Adam Zimnak (ur. 1948) – filolog, pracownik redakcji Gazety Zakładowej „Polar” w Zakładach Zmechanizowanych Sprzętu Domowego „Predom-Polar” we Wrocławiu.

[19] Franciszek Lipert (ur. 1925) – inżynier zootechnik, nauczyciel w Zespole Szkół Rolniczych w Okszowie, wiceprzewodniczący Regionalnej Komisji Pracowników Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” w Chełmie, w 1981 r. wiceprzewodniczący ZR Chełm, członek Okręgowego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Chełmie, 1981–1982 internowany, w 1982 r. wyemigrował do USA.

Dokumenty II tury Zjazdu

29/81

PREZYDIUM ZJAZDU

1. Jerzy Buzek – przewodniczący Zjazdu Śląsko-Dąbrowski

2. Antoni Fijałkowski – wiceprzewodniczący Mazowsze

3. Zbigniew Bełz – członek Gorzów Wielkopolski

4. Stanisław Fudakowski – członek Gdańsk

5. Michał Kurowski – członek Pomorze Zachodnie

6. Krzysztof Mikołajczyk – członek Bydgoszcz

7. Jerzy Nowacki – członek Wielkopolska

8. Benedykt Nowak – członek Elbląg

9. Lesław Paga – członek Środkowo-Wschodni

10. Arkadiusz Paszek – członek Podbeskidzie

11. Krzysztof Turowski – członek Łódź

SEKRETARIAT PREZYDIUM

1. Jerzy Stępień – sekretarz Świętokrzyski

2. Bolesława Borowska – członek Wielkopolska

3. Jerzy Pilecki – członek Dolny Śląsk

4. Ryszard Frutczak – członek Pobrzeże

5. Zygmunt Staszewski – członek Dolny Śląsk

6. Janusz Wszeborowski – członek Ziemia Radomska

7. Mirosław Krawczak – członek Zielona Góra

8. Jerzy Mielnik – członek Śląsk Opolski

9. Waldemar Pietkiewicz – członek Wielkopolska Płd.

30/81

Komisja Uchwał i Wniosków

1. Jan Dowgiałło – przewodniczący Mazowsze

2. Henryk Sienkiewicz – z-ca przewodniczącego Śląsko-Dąbrowski

3. Tomasz Wójcik – z-ca przewodniczącego Dolny Śląsk

4. Lubomiła Repczyńska – sekretarz Pobrzeże

Członkowie

1. Wiesław Capik Śląsko-Dąbrowski

2. Ignacy Czeżyk Środkowo-Wschodni

3. Tadeusz Diem Mazowsze

4. Mieczysław Gruda Pomorze Zachodnie

5. Jerzy Hrybacz Gorzów Wielkopolski

6. Józef Jungiewicz Małopolska

7. Marian Miąskowski Gdańsk

8. Krystyna Murat Środkowo-Wschodni

9. Edward Nowak Małopolska

10. Andrzej Nowicki Małopolska

11. Zdzisław Pająk Bydgoszcz

12. Ireneusz Prędki Piotrków

13. Jan Rejczak Radom

14. Danuta Rogińska Jelenia Góra

15. Edward Rusiłowicz Gdańsk

16. Krystyna Sobierajska Dolny Śląsk

17. Henryk Strzyż Dolny Śląsk

18. Bogusław Szybalski Elbląg

19. Mieczysław Tutaj Małopolska

20. Włodzimierz Wiktor Śląsk Opolski

21. Błażej Wierzbowski Dolny Śląsk

22. Andrzej Zarach Dolny Śląsk

23. Leopold Zgoda Małopolska

24. Danuta Żurkowska Gdańsk

31/81

Zaproszenie

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” ma zaszczyt zaprosić na II turę zjazdu przedstawicieli Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej.

Gdańsk, 26 września 1981r. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”

32/81

Porozumienie

między związkiem Literatów Polskich a Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność” w sprawie współpracy w dziedzinie upowszechniania i rozwoju kultury.

Obie strony dostrzegają pilną potrzebę nawiązania wszechstronnej współpracy w dziedzinie upowszechniania i rozwoju kultury we wszystkich środowiskach reprezentowanych przez NSZZ „Solidarność”.

W związku z powyższym uzgodniono następujące zasady współpracy:

§ 1

ZLP i NSZZ „Solidarność” podejmują wspólną inicjatywę stworzenia sieci bibliotek związkowych i kompletowania księgozbiorów. ZLP deklaruje wszechstronną pomoc w tym zakresie.

§ 2

ZLP deklaruje pomoc w organizacji i realizacji programów wszechnic robotniczych.

§ 3

Obie strony współpracować będą w organizowaniu spotkań autorskich w zakładach pracy, organizowaniu cyklicznych prelekcji na tematy związane z literaturą i tym podobnych inicjatywach.

§ 4

ZLP deklaruje gotowość do pośredniczenia w pozyskaniu współpracy pisarzy przy tworzeniu pism i wydawnictw kulturalnych NSZZ „Solidarność”. Podobną pomoc ZLP deklaruje przy tworzeniu programów telewizyjnych i radiowych NSZZ „Solidarność”.

§ 5

Obie strony deklarują chęć współpracy w sprawach dotyczących całokształtu polityki kulturalnej państwa (wydawnictw, pism społeczno-kulturalnych, teatru, filmu, radia, telewizji), a to w celu korygowania tej polityki oraz prowadzenia jej dla dobra społeczeństwa i jego wszechstronnego rozwoju duchowego. Zostaną powołane w tym celu doraźne wspólne grupy robocze.

§ 6

W razie potrzeby obie strony będą współdziałać we wszelkich innych, nieokreślonych w niniejszym porozumieniu, sprawach dotyczących rozwoju kultury narodowej.

§ 7

Obie strony uznają za celowe utworzenie funduszu stypendialnego „Solidarność”, z którego mogliby korzystać utalentowani młodzi twórcy. W skład rady tego funduszu wejdą przedstawiciele ZLP.

§ 8

Obie strony uznają za celowe stworzenie dorocznej nagrody literackiej „Solidarność”. ZLP deklaruje konsultacje krytyków literackich w tym zakresie.

§ 9

Szczegółowe uzgodnienia dotyczące poszczególnych zagadnień określonych w niniejszym porozumieniu zawierane będą w toku współpracy. Ze strony ZLP do działania upoważnieni są członkowie Komisji do spraw Współpracy ze Związkami Zawodowymi oraz członkowie innych komisji i zespołów przy Zarządzie Głównym i oddziałach terenowych ZLP, zaś ze strony NSZZ „Solidarność”

§ 10

Porozumienie obowiązuje strony z dniem podpisania.

Po jednym egzemplarzu porozumienia otrzymuje każda z umawiających się stron.

(–) Jan Józef Szczepański

prezes ZLP

(–) Jerzy Buzek

przewodniczący Prezydium zjazdu

33/81

Oświadczenie I Zjazdu Delegatów

Delegaci na I Krajowy Zjazd NSZZ „Solidarność” wyrażają oburzenie wobec faktu aresztowania przewodniczącego KZ Kopalni Węgla Kamiennego „Szczygłowice” Tadeusza Arenta i popierają akcję protestacyjną załogi kopalni „Szczygłowice”

Aresztowanie Tadeusza Arenta za decyzję usunięcia poza teren kopalni przewodniczącego Związku Zawodowego Górników w celu uchronienia go przed przejawami oburzenia załogi, uważamy za niedopuszczalne.

Delegaci domagają się natychmiastowego uwolnienia z aresztu Tadeusza Arenta i protestują przeciwko działaczom naszego związku.

Delegaci wyrażają uznanie i podziękowanie załogom pozostałych kopalń i zakładów pracy Regionu Śląsko-Dąbrowskiego za ich odpowiedzialną i stanowczą postawę w obronie Tadeusza Arenta.

Jednocześnie delegaci zawracają uwagę, że władze mogą dążyć do celowego zakłócenia przebiegu II tury zjazdu i odwrócenia uwagi delegatów i społeczeństwa od spraw najważniejszych dla związku, jakim są wybory do władz oraz opracowanie programu.

Apelujemy do wszystkich członków NSZZ „Solidarność” o zachowanie szczególnej rozwagi, spokoju, dyscypliny związkowej i konsultowanie ze zjazdem wszystkich decyzji, które mogą mieć wpływ na jego przebieg.

Gdańsk, 26 września 1981 r. I Zjazd Delegatów

34/81

Czas zakorzenienia

Znajdujemy się dziś na progu drugiego etapu naszej pracy nad pracą. Także dziś chcemy w modlitewnej zadumie powierzyć Bogu to, co Bóg założył w nasze ręce – nasze nadzieje.

Kierujemy się dziś ku przyszłości, jak ci, którzy sadzą las. Od tego, jak zasadzą dziś drzewa, będzie zależał wzrost lasu jutro. Jesteśmy pełni nadziei i zarazem niepokoju. To normalne. Chodzi wszak o to, by nie zmarnować drzew ani ziemi. Czujemy skierowane na nas oczy rodaków. Jedyni spoglądają z ufnością, inni z niepokojem, jeszcze inni z niedowierzaniem, a nawet z lękiem. Wyłania się kluczowe dla wszystkich pytanie: czy potrafimy zmienić w rzeczywistości nasze polskie nadzieje, a szczególnie nadzieję na pracę mądrą i niepodległą? Bo drzewa nadziei mają wiele kwiatów, kwiaty rozkwitają na nich i nęcą oczy dość łatwo. Problemem istoty jest zakorzenienie. Jeśli drzewo nie znajdzie odpowiedniej ziemi, zwiędnie bez względu na to, jak piękne byłyby jego kwiaty. Nadszedł czas zakorzenienia. Czy podołamy temu zadaniu?

To zdumiewające! Zdumiewające, jak bardzo nasza praca nad pracą upodobnia się do tej pracy, której nadano imię: „ewangelizacja”, czyli „głoszenie dobrej nowiny”. Ewangelizacja to także praca około zakorzenienia nadziei. Nadziei było wiele, jak kwiatów na drzewie, nie wszystkie jednak były rzetelne. Chrystus mówił, że słowa Dobrej Nowiny są jak ziarno, które pada na ziemię – jedno na piasek, inne na drogę, inne na skałę. Ile wysiłku było potrzebne, by uporządkować nadzieje skupionych wokół Jezusa ludzi! Jedni chcieli znaleźć się w królestwie Jezusa tu obok Jego tronu. Inni chcieli nowych rozmnożeń chleba. Piotr dobył miecza, by walczyć. Zaś nad całym krajobrazem unosił się, niby złowrogi cień – obraz nadziei martwej, nadziei faryzeuszów, nadziei utopionej w formie. Jak zakorzenić nadzieję, aby ją ocalić od baśni i od skostnienia? To była troska Chrystusa, to wciąż pozostaje troską tych, którzy pracują około Dobrej Nowiny.

Dziś podczas modlitwy nasza praca nad pracą styka się z troską Chrystusa i pragnie zaczerpnąć coś z jej mądrości. Jakaż prawda wynika z tego spotkania? Odsłania się przed nami prawda o sile ludzkiej nadziei. Można człowiekowi odebrać chleb i człowiek długo może wytrzymać głód, jeśli tylko podtrzyma go przy życiu jego nadzieja. I człowiek może mieć dużo chleba, a jednak umrze, jeśli go pozbawi jego nadziei. Nie wiemy, kto tu kogo wybiera. Czasem nam się wydaje, że to my wybraliśmy sobie naszą nadzieję, ale gdy się lepiej przyjrzeć, okazuje się, że to ona wybrała nas. Powiedziano w Ewangelii: „Nie wyście mnie wybrali, ale ja was wybrałem, abyście szli i owoc przynieśli i owoc wasz trwał”. To nie myśmy sobie wybrali polską nadzieję, to ona wybrała nas, a myśmy się uradowali tym wyborem. Tak poczęła się nasza służba owej nadziei. Dziś zbliżają się do siebie wielkie epoki dziejów. Na zakrętach historii prawdy podstawowe są wspólne. Wspólna jest przede wszystkim prawda o sile nadziei. Gdzie, w jakiej ziemi, w jakiej, w jakiej glebie trzeba zakorzenić nasze nadzieje, aby były silniejsze niż śmierć? Pytanie takie trzeba sobie postawić w chwili, w której ciąży nam troska o zakorzenienie.

Jan Paweł II napisał w ostatniej swej encyklice: „Praca ma to do siebie, że przede wszystkim łączy ludzi – i na tym polega jej siła społeczna: siła budowania wspólnoty. W ostateczności we wspólnocie tej muszą się w jakiś sposób połączyć i ci, którzy pracują, i ci, którzy dysponują środkami produkcji lub są ich posiadaczami”. Powiedziano tu: praca jest siłą. Sama praca jest siłą. Jest w pracy wewnętrznej logika, jakiś duch pracy. W łonie pracy żyje jej rozum. Ku czemu dąży rozum wcielony w pracę? Dąży ku wspólnocie ludzi. Praca jest przede wszystkim zrozumieniem. Im bardziej praca jest pracą, tym bardziej praca jest pracą niepodległą, tym bardziej też jest porozumieniem. Duchem pracy jest duch solidarności. Solidarność ludzka nie jest dodatkiem do pracy, lecz wykwitem jej rozumu, rządzącym pracą, w logice pracy, w jej duchu. Praca będzie wołać o to, by być naprawdę pracą. Praca nie chce być zakłamaniem, iluzją, zdradą. Praca z natury dąży ku swej niepodległości, czyli ku porozumieniu. Nasze nadzieje, nasze nadzieje solidarne winny stać się wykładnią tego wołania. To nie my wołamy, to logika pracy, jej rozum mówi naszym głosem.

Moc naszych nadziei będzie większa niż śmierć, jeśli zdołamy je zakorzenić w sile porozumienia pracy. Wtedy las sam będzie rósł, bo tak będzie chciał rozum lasu.

Jest jeszcze jedno źródło siły ludzkich nadziei. Źródłem tym jest rodzaj ziemi, na której rosną nadzieje. Szlachetne drzewa domagają się szlachetnej ziemi. Cóż jest tą ziemią, na której ma rosnąć nasza nadzieja na prace niepodległą? Trzeba tę ziemię nazwać słowem: sumienie.

Wszelkie dzieło jest wtedy tylko dziełem trwałym, gdy jest oparte na sile ludzkiego sumienia. Dzieło oparte o inne siły jest przemijające i z góry skazane na zniszczenie. Nasze dzisiejsze sprawy – sprawy niepodległości pracy, sprawy i porozumienia poprzez pracę – wtedy będą miały szansę na rozwiązanie, gdy staną się sprawą sumień ludzi małych i dużych, młodych i dorosłych, dzisiejszych i przyszłych. Nasz problem istotny nie jest problemem ekonomicznym i nie jest problemem politycznym. Ekonomia i polityka to sprawy pochodne. Naszą sprawą istotną jest sprawa sumienia. Idzie o to, by ono zaczęło rządzić całą naszą pracą. Powtarzam: całą, a nie tylko pracą niektórych.

Tylko te nadzieje mają moc trwania, które dadzą się oprzeć na naszym ludzkim sumieniu. I myślę, że wszystko możemy przegrać dziś, ale jeśli osiągniemy to jedno, że sprawę polskiej pracy niepodległej oprzemy na ludzkim sumieniu – spełnimy nasze zadanie. Lecz jeśli tego nie osiągniemy, cóż nam przyjdzie z innych wygranych?

Każdej pracy nad zakorzenieniem nadziei towarzyszy, jako jakieś ostrzeżenie, cień palestyńskiego faryzeizmu. Faryzeizm – to także na początku była nadzieja Izraela. A potem nadzieję tę zgubiła forma. Nadzieja, zamiast ożywić serca, zaczęła tworzyć więzienia dla serc i tak przemieniła się w formalizowanie form. To powtarzało się jeszcze nie jeden raz. Na początku XIX wieku, w czasach rewolucji i wojen napoleońskich G.W. Hegel, znakomity filozof ówczesnych nadziei, krytykował ostro tych, którzy beztrosko wiedli ludzkie nadzieje na bezdroża, ku baśni i skostnieniu. Pisał: „Tego rodzaju idealne istoty i cele kruszą się jak puste słowa, które podnoszą serca, ale pozostawiają rozum pustym, które budujące, niczego nie budują”. Nadzieja na bezdrożach... Sztuczny kwiat przypięty do drzewa...

Taki widok wzrusza być może serce, ale rozum pozostawia pusty. Kruszy się ta nadzieja, jak nadzieja tych, którzy chcieli znaleźć się obok tronu Jezusa. Albo tych, którzy żądali powtórnego cudu rozmnożenia chleba... Albo jak nadzieja Piotra, który sięgnął po miecz... Uniesione serce, ale pusty rozum.

Nadzieja rzetelna jest inna. Jej siłą jest siła budowania wspólnoty. Jej głosem jest głos sumienia.

Jesteśmy tu po to, aby się wspólnie i zgodnie z sumieniem pomodlić. Podczas modlitwy stajemy w obliczu Boga. Ale nie tylko. Podczas modlitwy człowiek staje też w obliczu drugiego człowieka. Nie zapomnijmy o tym. Pamiętamy dzień, kiedy zbieraliśmy się tu po raz pierwszy. Pamiętamy twarze ludzi wokół katedry i na ulicach, będziemy do końca życia mieć przed oczyma te twarze i tę nadzieję, która była w oczach. Na modlitwie stajemy również w obliczu tych ludzi. Stoimy w obliczu całej Polski.

Nie zapominajmy o tym: oni z naszej solidarności będą brać miarę swojej solidarności; miarą ich rozumu będzie rozum tego zgromadzenia; oni będą głos swego sumienia kształtować według głosu waszego sumienia.

Pamiętajmy o tym: na modlitwie człowiek staje nie tylko w obliczu Boga, ale również w obliczu człowieka. Ten drugi człowiek chce w nim widzieć miarę dla siebie. Nie zapominajcie o tym: cokolwiek mówicie i robicie – jesteście dziś miarą.

Gdańsk, 27 września 1981 r. ks. Józef Tischner

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”

35/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów zobowiązuje Prezydium Komisji Krajowej do zaprezentowania na Międzynarodowych Targach Książki we Frankfurcie (RFN), które rozpoczynają się 14 października 1981 roku, wydawnictw Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

Gdańsk, 28 września 1981 r. Zjazd Delegatów

36/81

Stanowisko

I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ

„Solidarność”

I Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” uznaje Komitet Porozumiewawczy Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych za przedstawiciela działających w nim stowarzyszeń i wyraża chęć nawiązania z nim współpracy w celu:

1) kształtowania warunków swobodnego rozwoju kultury narodowej, oświaty i nauki;

2) przekształcenia środków masowego przekazu w środki społecznej komunikacji;

3) zniesienia cenzury;

4) utworzenia Funduszu Kultury Narodowej.

Gdańsk, 28 września 1981 r. Zjazd Delegatów

37/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” udziela absolutorium Krajowej Komisji Porozumiewawczej i jej Prezydium.

Równocześnie zobowiązuje się dotychczasowe władze związku do prowadzenia bieżących prac związku zgodnie z uchwałami zjazdu, do czasu wyboru nowych władz.

Gdańsk, 29 września 1981 r. Zjazd Delegatów

38/81

Skład Komisji Skrutacyjnej

Do Głosowania Tajnego

Przewodniczący Elżbieta Błaszczyńska Bydgoszcz

Prezydium: Marek Miecznikowski Mazowsze

Adam Żyliński Piła

Andrzej Kamrowski Pomorze Zachodnie

Franciszek Chodakowski Śląsko-Dąbrowski

Henryk Mierzejewski Gdańsk

Ireneusz Just Śląsk Opolski

Członkowie: 1. Zbigniew Nawrocki Jelenia Góra

2. Dominik Tyburski Mazowsze

3. Maria Wasiuk Mazowsze

4. Anna Makarewicz Mazowsze

5. Jacek Pilchowski Mazowsze

6. Andrzej Węgrzyn Wielkopolska Płd.

7. Jan Huszcza Chełm

8. Antoni Kalicki Małopolska

9. Zdzisław Wyżykowski Małopolska

10. Jan Budnik Małopolska

11. Piotr Kuźmiak Dolny Śląsk

12. Bronisław Bartczak Dolny Śląsk

13. Ryszard Moździerz Dolny Śląsk

14. Ryszard Frankowski Dolny Śląsk

15. Jan Winnik Dolny Śląsk

16. Jerzy Feruś Dolny Śląsk

17. Witold Król Dolny Śląsk

18. Andrzej Zając Podbeskidzie

19. Kazimierz Jarosz Podbeskidzie

20. Marianna Czerwińska Gdańsk

21. Jerzy Świder Gdańsk

22. Jerzy Kołodziejczyk Środkowo-Wschodni

23. Mikołaj Jaroszuk Środkowo-Wschodni

24. Ewaryst Waligórski Pomorze Zachodnie

25. Teresa Praszyńska Świętokrzyski

26. Zygmunt Waszka Świętokrzyski

27. Maria Treć Śląsk Opolski

28. Barbara Przesłańska Częstochowa

29. Witold Król Radom

30. Stanisław Popka Łódź

31 Adam Siuda Łódź

32. Wiesław Plezia Piotrków Trybunalski

33. Bernard Bujwicki Białystok

34. Józef Szul Podkarpacie i Przemyśl

35. Henryk Krzyżanowski Wielkopolska

36. Jan Płotkowiak Wielkopolska

37. Przemysław Zell Toruń

38. Jan Chmielewski Płock

39. Stanisław Łakomy Rzeszów

40. Seweryn Nowak Kędzierzyn-Koźle

41. Zygmunt Bąk Pobrzeże

42. Andrzej Jacyna Słupsk

43. Janusz Sanocki Nysa

44. Andrzej Kowalski Śląsko-Dąbrowski

45. Andrzej Służalec Śląsko-Dąbrowski

46. Dorota Moczygęba Śląsko-Dąbrowski

47. Henryk Pękala Śląsko-Dąbrowski

48. Marian Maciejczyk Śląsko-Dąbrowski

49. Ryszard Banaś Śląsko-Dąbrowski

50. Bronisław Lachowicz Leszno

39/81

Regulamin Wyboru Władz

NSZZ „Solidarność”

Rozdział I – Postanowienia wstępne

1. Regulamin ustala sposób postępowania przy zgłaszaniu kandydatów na listy wyborcze oraz sposób przeprowadzenia wyborów na Zjeździe Delegatów:

a) przewodniczącego Komisji Krajowej,

b) wybieralnych członków Komisji Krajowej,

c) członków Komisji Rewizyjnej.

2. Do zgłaszania kandydatów na listy wyborcze oraz do głosowania upoważnieni są wyłącznie delegaci obecni na Zjeździe Delegatów i posiadający ważne mandaty.

3. Listy oraz karty wyborcze kandydatów do Komisji Krajowej są wieloczęściowe.

4. Liczbę miejsc mandatów na listach cząstkowych oraz kartach wyborczych proporcjonalną do ilości członków określa Zjazd Delegatów wg zał. 1, tzn. 1:140 tys.

5. Wybory są ważne, jeżeli bierze w nich udział więcej niż połowa delegatów upoważnionych do głosowania.

6. Komisja Rewizyjna składa się z 21 członków.

Rozdział II – Zgłaszanie kandydatów na listy wyborcze

1. Kandydatami na listy wyborcze mogą być wyłącznie delegaci na Zjazd Delegatów.

2. Sposoby zgłaszania kandydatów na listy wyborcze:

a) regionalne zespoły delegatów na podstawie wstępnego, tajnego głosowania mogą zgłaszać listy kandydatów ze swego regionu;

b) każdy delegat ma prawo do zgłoszenia kandydatów na listy wyborcze ze swego regionu. Liczba kandydatów zgłoszonych przez delegata nie może być większa niż liczba miejsc mandatowych na danej liście wyborczej;

c) każdy delegat ma prawo do zgłaszania kandydatów na przewodniczącego oraz do Komisji Rewizyjnej z innych regionów. Zgłoszenie można nastąpić po uzyskaniu zgody kandydata.

3. Zgłoszenia muszą być dokonane dla każdej listy oddzielenie, na specjalnych formularzach zawierających:

a) nazwisko, imię kandydata, numer mandatu, region;

b) podpis zgłaszającego, numer jego mandatu

c) podpis i numer mandatów: 20 proc. delegatów swojego regionu, wyrażającego poparcie dla danego delegata;

d) podpisy i numery mandatów w ilości:

– 20 podpisów na kandydata do Komisji Rewizyjnej,

– 50 podpisów na kandydata na przewodniczącego Komisji Krajowej.

4. Zgłoszenie przyjmuje Komisja Mandatowa po okazaniu mandatu przez zgłaszającego delegata.

5. Po trzykrotnym wezwaniu przewodniczącego zebrania i braku dalszych zgłoszeń, lista kandydatów zostaje zamknięta, po uprzednim odczytaniu.

6. Lista kandydatów musi zawierać:

– więcej nazwisk niż jest miejsc mandatowych na danej liście.

7. W przypadku prawyborów w delegacjach regionalnych, wynik podaje się na liście alfabetycznej z procentem uzyskania głosów, w formie protokołu.

Rozdział III – Kandydaci na listy wyborcze

1. Kandydaci na listy wyborcze zobowiązani są do złożenia pisemnego oświadczenia, w którym wyrażają zgodę na ewentualne umieszczenie na listach wyborczych. O terminie i miejscu składania oświadczeń zawiadamia przewodniczący obrad.

2. Poza wyrażaniem zgody, pisemne oświadczenie kandydata musi zawierać:

a) nazwisko, imię kandydata, jego wiek, numer mandatu;

b) region, nazwę zakładu pracy, jego siedzibę, zajmowane stanowisko;

c) przynależność do organizacji politycznej (poprzednia, obecna), społecznych, zawodowych i stowarzyszeń oraz pełnione w nich funkcje;

d) staż i funkcje w NSZZ „Solidarność”, jakie pełnił i pełni w kolejności: w organizacji zakładowej, w oddziałach terenowych, w komisjach koordynacyjnych, w zarządzie regionu, w KKP;

e) określenie kandydata, na jakiej liście wyborczej może być umieszczony, przy czym można wyrazić zgodę na równoczesne kandydowanie: na przewodniczącego Komisji Krajowej i członka Komisji Krajowej.

3. Podpis kandydata na pisemnym oświadczeniu musi być uwierzytelniony przez Komisję Mandatową na podstawie okazanego mandatu.

4. Podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym może spowodować skreślenie przez zjazd z listy kandydatów na podstawie wniosku Komisji Mandatowej.

Rozdział IV – Przygotowanie list wyborczych

1. Na podstawie zgłoszeń określonych w rozdziale II oraz oświadczeń określonych w rozdziale III, Komisja Mandatowa sporządza listy wyborcze w porządku alfabetycznym (przy wyborach Komisji Krajowej tzw. listy cząstkowe dla regionów). Każda lista powinna posiadać liczbę miejsc mandatowych i nagłówek określający, do jakiej władzy związkowej się odnosi:

a) lista wyborcza kandydatów na przewodniczącego Komisji Krajowej;

b) lista wyborcza kandydatów do Komisji Krajowej z rozbiciem na listy cząstkowe;

c) lista wyborcza kandydatów do Komisji Rewizyjnej.

2. Listy wyborcze kandydatów muszą zawierać: numer porządkowy kandydata oraz dane wg rozdziału III pkt 2 a–d.

3. Listy wyborcze podpisane przez przewodniczącego Komisji Mandatowej powinny być wydrukowane w terminie nie późniejszym niż 24 godziny po zamknięciu list i rozprowadzone wśród delegatów.

Rozdział V – Kampania wyborcza

1. Kampania wyborcza może być rozpoczęta dopiero po zamknięciu list wyborczych.

2. W ramach kampanii wyborczej Komisja Mandatowa organizuje prezentację kandydatów dla wszystkich delegatów. Czas prezentacji kandydatów (prezentacja własna i odpowiedzi) powinien być jednakowy i zostanie ustalony przez Komisję Mandatową na podstawie liczby zgłoszeń.

3. Kandydat ma prawo i powinien wziąć osobisty udział w prezentacji.

4. Charakterystyki kandydatów rozpowszechnia się wyłącznie za zgodą Komisji Mandatowej, co uwidocznione jest odpowiednią adnotacją.

5. Biuro Organizacyjne zjazdu zobowiązane jest do udzielenia jednakowej pomocy w publikowaniu materiałów dotyczących poszczególnych kandydatów.

Rozdział VI – Karty wyborcze

1. Komisja Mandatowa na podstawie list wyborczych przygotowuje karty wyborcze, przy czym karta wyborcza powinna zawierać:

a) objaśnienie, do którego głosowania służy,

b) liczbę miejsc mandatowych,

c) imienny wykaz kandydatów wg kolejności zgodnej z listami wyborczymi.

2. Karty wyborcze podpisane przez Komisję Mandatową wydawane są przed głosowaniem wyłącznie obecnym delegatom za okazaniem mandatu.

Rozdział VII – Głosowanie

1. Wyboru władz związkowych dokonuje się wyłącznie w głosowaniu tajnym.

2. Delegat pozostawia na liście nieskreślone nazwiska kandydatów, na których głosuje.

3. Liczba kandydatów, na których głosuje delegat, nie może przekraczać liczby miejsc mandatowych danej listy,

4. Karta do głosowania jest nieważna, jeżeli:

a) karta nie jest oryginalna,

b) liczba nieskreślonych kandydatów przekracza liczbę miejsc mandatowych, w przypadku list cząstkowych unieważnienie jednej listy cząstkowej nie powoduje unieważnienia znajdującej się na tej samej karcie pozostałych list cząstkowych,

c) znajdują się na niej dopiski.

5. Komisja Skrutacyjna zapewni możliwość wyłącznie osobistego złożenia głosów przez wszystkich obecnych delegatów, z zachowaniem tajności głosowania.

Rozdział VIII – Obliczanie i publikowanie wyników głosowania

1. Obliczenia wyników głosowania dokonuje Komisja Skrutacyjna na podstawie oddanych kart do głosowania.

2. W przypadku wątpliwości co do ważności karty głosowania decyzję podejmuje Komisja Skrutacyjna w składzie co najmniej 50 proc.

3. Za wybranych uważa się kandydatów w ilości odpowiadającej liczbie członków danej władzy, którzy otrzymali kolejną największą ilość głosów, jednak więcej niż połowę ważnych głosów.

4. Po dokonaniu obliczeń Komisja Skrutacyjna sporządza protokół z wyszczególnieniem:

a) liczby obecnych delegatów, liczby głosujących, ilości głosów ważnych i nieważnych,

b) wszystkich kandydatów z podaniem uzyskanych głosów,

c) listy wybranych do władz.

Protokół sporządzony jest w czterech egzemplarzach dla: przewodniczącego obrad, Komisji Mandatowej, protokolantów Komisji Skrutacyjnej.

5. Wyniki głosowania ogłasza przewodniczący Komisji Skrutacyjnej na wniosek przewodniczącego obrad.

6. W przypadku niewybrania w pierwszym głosowaniu wszystkich członków określonej władzy ze względu na nieuzyskanie przez kandydata wymaganej ilości głosów, przewodniczący zebrania ogłasza przeprowadzenie II tury głosowania.

Rozdział IX – II tura głosowania

1. Komisja Mandatowa na podstawie protokółu Komisji Skrutacyjnej sporządza karty wyborcze do II tury głosowania wg zasad określonych analogicznie jak w I turze (rozdział VI).

2. Kandydatami na karty wyborcze II tury są osoby, które w pierwszym głosowaniu nie uzyskały wymaganej ilości głosów, przy czym liczba tych kandydatów nie powinna być większa niż dwukrotna liczba miejsc do obsadzenia po I turze (odpadają kandydaci z najmniejszą liczbą głosów).

3. Głosowanie w II turze przeprowadza się wg zasad rozdziału VII.

4. Za wybranych uważa się kandydatów w ilości odpowiadającej liczbie wolnych miejsc po I turze głosowania dla członków danej władzy, którzy otrzymali kolejno największą ilość głosów, jednak więcej niż połowę głosów ważnych.

5. Obliczanie wyników głosowania oraz sposób sporządzania protokołów wykonuje się wg zasad rozdziału VIII, pkt 1, 2, 3, 4.

Rozdział X – Postanowienia końcowe

1. Te same zasady odnoszą się do II tury wyborów.

2. W przypadku niezapełnienia miejsc mandatowych po II turze głosowania, zarządza się III turę i dalsze, aż do momentu zapełnienia wszystkich wolnych miejsc mandatowych.

3. Po zakończeniu obrad Komisja Skrutacyjna zabezpiecza wszystkie karty do głosowania i przekazuje je do przechowania na okres 3 miesięcy Komisji Rewizyjnej.

Gdańsk, 29 września 1981 r. Zespół Regulaminu Wyborczego

I Zjazdu Delegatów

Załącznik nr 1

Liczba miejsc przyznanych poszczególnym regionom (wg § 19, pkt 4c, tj. nie licząc przewodniczących) wynosi:

Lp. Region Liczba członków Liczba mandatów

(w tys.)

1. Śląsko-Dąbrowski 1 400,0 10

2. Dolny Śląsk 915,5 7

3. Mazowsze 911,3 7

4. Małopolska 645,1 5

5. Gdańsk 531,5 4

6. Ziemia Łódzka 462,8 3

7. Wielkopolska 428,7 3

8. Pomorze Zachodnie 353,0 3

9. Środkowo-Wschodni 332,0 2

10. Bydgoszcz 275,5 2

11. Świętokrzyski 256,4 2

12. Rzeszów 240,0 2

13. Podbeskidzie 220,8 2

14. Śląsk Opolski 181,3 1

15. Częstochowa 157,4 1

16. Warmińsko-Mazurski 152,3 1

17. Wielkopolska Południowa 152,3 1

18. Zielona Góra 151,2 1

19. Toruń 148,2 1

20. Pobrzeże 129,1 1

21. Gorzów 115,5 1

22. Jelenia Góra 115,1 1

23. Białystok 112,1 1

24. Radom 106,7 1

25. Elbląg 95,6 1

26. Słupsk 83,8 1

27. Podkarpacie 75,8 1

28. Ziemia Sandomierska 97,9 1

29. Kujawsko-Dobrzyńska 72,2 1

30. Piotrków 69,4 –

31. Płock 70,3 1

32. Pojezierze 58,7 –

33. Piła 55,3 –

34. Konin 50,1 –

35. Leszno 44,7 –

36. Chełm 44,4 –

37. Przemyśl 44,0 –

38. Sieradz 34,3 –

Kędzierzyn 34,3 –

Nysa 35,6 –

Kutno 25,7 –

Razem mandatów: 69

40/81

Oświadczenie

Pierwszego Zjazdu Delegatów w sprawie stanowiska Prezydium KKP

z dnia 22 września 1981 r.

Budzący kontrowersje sposób podjęcia przez Prezydium KKP decyzji w sprawie samorządu pomiędzy turami odbywającego się zjazdu – delegaci oceniają jako działanie niewłaściwe i nie mogące mieć miejsca w przyszłości.

Przyjmują do wiadomości, że podjęcie decyzji było spowodowane potrzebą sformułowania stanowiska przed posiedzeniem Sejmu, musimy stwierdzić, że nastąpiło tu naruszenie zasad demokracji związkowej.

Za niewłaściwy uznać należy również zbyt duży wpływ doradców na podejmowane przez władze związku decyzje.

Nowo wybrane władze związku zobowiązuje się do wyraźnego określenia funkcji i kompetencji ekspertów.

Gdańsk, 28 września 1981 r. Zjazd Delegatów

41/81

Oświadczenie

Pierwszego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

w sprawie stosowania walki psychologicznej z narodem

Od chwili powstania naszego związku, każdemu znaczącemu wydarzeniu w działalności naszej organizacji, wiązanemu z dążeniem do poprawy warunków życia i uzyskania przez społeczeństwo swobód obywatelskich, towarzyszy antyhumanitarna kampania straszenia narodu utratą niepodległości i krwawą konfrontacją zbrojną.

Deklaracje użycia siły, stwarzając poczucie ustawicznego zagrożenia bytu i bezpieczeństwa, zagrażają przede wszystkim najsłabszej, najmniej odpornej części społeczeństwa, która we wszystkich cywilizowanych krajach świata podlega szczególnej ochronie.

Kampania strachu uderza w matki, wychowujące w bezprzykładnie trudnych warunkach dzieci, pozbawia poczucia bezpieczeństwa wychowujące się pokolenia i zmęczonych życiem starszych ludzi, w których sercach i umysłach odcisnęły ślady: wojna, okres przedpaździernikowy, poznański Czerwiec i Grudzień.

Kampania strachu deprawuje młodzież. Szczególny wpływ psychologiczny wywierany jest na młodzież wojskową – nie sposób zapomnieć telewizyjnego obrazu młodego żołnierza, oświadczającego, że gotów jest wykonać każdy rozkaz.

Podkreślamy z całym naciskiem, że związek nasz nie dąży do krwawej konfrontacji. Naszą jedyną bronią jest siła przekonania, użyta w obronie naszych racji i wola odmowy pracy w przypadku zagrożenia społecznych interesów. Nie dysponujemy i nie zamierzamy dysponować czołgami, pałkami i innymi środkami przymusu.

Stroną w konfrontacji nie musi być świadome i dyscyplinowane społeczeństwo polskie.

I Krajowy Zjazd Delegatów domaga się zaprzestania propagandy strachu. Domagamy się tego w imieniu wszystkich Polaków, których najżywotniejsze interesy stają się przedmiotem nieznanego nam przetargu.

Związek nasz postawi sobie za cel wszechstronną ochronę praw pracowniczych i obywatelskich, z których naczelnym jest poczucie bezpieczeństwa i zapewnienia spokoju. Nieustępliwa walka o te cele naszym obowiązkiem.

Stwierdzamy, że propaganda strachu i konfrontacji pozostaje w interesie ludzi, którzy dla obrony władzy i swojego znaczenia nie zawahają się przed zbrodnią. Przedstawiciele władzy, którzy zastraszają i grożą własnemu narodowi, nie są jego reprezentantami. Są to ci sami ludzie, którzy wstrzymują działania służące wyjściu z kryzysu i zapewnieniu społeczeństwu swobód obywatelskich. Ludzie ci nie mogą liczyć na poparcie żadnych znaczących sił społecznych.

Gdańsk, 30 września 1981 r. Zjazd Delegatów

42/81

DEKLARACJA

W okresie zjazdu ukazała się encyklika Ojca św. Jana Pawła II Laborem exercens, pisana przez rodaka i zarazem papieża. Encyklika ta zawiera głębokie przemyślenia sytuacji społecznej świata. Określa podstawowe wartości dla ludzi pracy: solidarność jako czynnik siły i społecznego ładu, pracy, która łączy ludzi, powinność walki o godność ludzką i sprawiedliwość oraz rozwój związków zawodowych.

Encyklika z tych powodów jest nam szczególnie bliska, chociaż rozumiemy jej charakter uniwersalny; zawiera wartości ważne nie tylko dla wierzących, ale i dla niewierzących.

Zjazd pragnie wyrazić wdzięczność w imieniu ludzi pracy za te przemyślenia i deklaruje, że dla „Solidarności” będą one szczególnym źródłem inspiracji w codziennej pracy.

Zjazd Delegatów

43/81

Statut NSZZ „Solidarność” (opracowany oddzielnie)

44/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów zobowiązuje nowo wybrane władze Komisji Krajowej do pełnego i jednoznacznego wyjaśnienia wszystkich spraw związanych z zakupem, dostawą i rozdziałem sprzętu poligraficznego.

Wyjaśnienie winno określać wysokość darowizn zagranicznych, treść umów na dostawę urządzeń, wielkość zrealizowanych dostaw oraz szczegółowy rozdzielnik.

Materiały opracowane przez komisję prowadzącą postępowanie wyjaśniające należy przedłożyć Krajowej Komisji Rewizyjnej.

Gdańsk, 2 października 1981 r. Zjazd Delegatów

45/81

UCHWAŁA

w sprawie polityki wydawniczej związku

1. Pierwszy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” składa podziękowania grupom redakcyjnym i założycielskim tygodników, biuletynów i innych wydawnictw związkowych.

2. Biorąc pod uwagę aktualny stan dostępu „Solidarności” do środków masowego przekazu, zjazd stoi na stanowisku, że nowe władze krajowe powinny udzielić jak najdalej idącej pomocy prasie i wydawnictwom związkowym, szczególnie w zakresie zwiększenia nakładów.

3. Uważamy, że w polityce pomocy (przydział papieru, maszyn poligraficznych) władze krajowe powinny kierować się następującymi zasadami:

a) podtrzymywać należy dotychczasowe inicjatywy, szczególnie zaś te, które w najtrudniejszym okresie znalazły drogę do swej realizacji. Należy stosować zasadę proporcjonalności w rozdziale papieru i maszyn poligraficznych, dotychczas wydawanych tygodników i biuletynów związkowych;

b) nowe tygodniki i dzienniki powoływać należy w tych regionach, w których monopol na informację posiada koncern RSW „Prasa, Książka, Ruch”. Szczególnie idzie tu o regiony odległe od wielkich aglomeracji.

4. W celu określenia innych zasad polityki wydawniczej, oceny pism związkowych i wydawnictw, zjazd powoła Radę Programowo-Wydawniczą.

5. Zjazd apeluje do rządu PRL o jak najszybsze zrealizowanie zobowiązania przydziału puli papieru dla „Solidarności”.

6. Zjazd zwraca się do władz państwowych oraz ich organów prasowych o dostarczanie rzetelnych informacji o przebiegu obrad zjazdowych.

Gdańsk, 2 października 1981 r. Zjazd Delegatów

46/81

Uchwała

Podstawową wartością naszego związku jest solidarność ludzi pracy w Polsce i w świecie. W imię tej zasady, w imię obowiązku świadczenia solidarności, zjazd [za]prosił na swoje obrady wiele central związkowych z zagranicy.

Odmówienie wiz wjazdowych niektórym zaproszonym na zjazd jest przejawem niedopuszczalnej ingerencji organów rządu PRL w zagwarantowaną statutem działalność NSZZ „Solidarność”.

Zjazd krajowy protestuje przeciwko takiemu postępowaniu władz konsularnych i oświadcza, że uniemożliwienie przybycia na II turę naszego zjazdu przedstawicielom następujących central związkowych: ICFTO z siedzibą w Brukseli, AFL-CIO z USA, PTTI oraz FIET z siedzibą w Genewie – stanowi zaprzeczenie idei budowy prawdziwej łączności i solidarności między wszystkimi ludźmi pracy w świecie.

Zjazd Delegatów

47/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” zobowiązuje przyszłe władze wykonawcze związku do powołania codziennej gazety związkowej o zasięgu ogólnokrajowym.

Jako stałe pozycje dziennika należy przyjąć między innymi:

1) omawianie prac Prezydium Komisji Krajowej,

2) publikowanie wyników rozmów prowadzonych z władzami państwowymi,

3) publikowanie informacji Komisji Rewizyjnej, dotyczących gospodarki majątkiem związkowym.

Zjazd Delegatów

48/82

UCHWAŁA

w sprawie działania związku na rzecz osób niepełnosprawnych

Doceniając rangę problemu społecznego, jakim są warunki życia osób niepełnosprawnych w Polsce, zjazd delegatów uznaje działalność zmierzającą do pełnej rehabilitacji i integracji tej części społeczeństwa za jeden z ważnych kierunków działania związku.

Dotychczasowa działalność w tym zakresie, zarówno rządu jak i władz administracyjnych oraz instytucji odpowiedzialnych za rehabilitację i integrację społeczną osób niepełnosprawnych, jest dalece niewystarczająca, a zaniedbania w tej dziedzinie w stosunku do innych krajów, szczególnie europejskich, są ogromne.

Stały wzrost ilości osób niepełnosprawnych, których liczba sięga w Polsce 5 milionów, powoduje, że sprawę pełnej integracji tych osób ze społeczeństwem należy uznać za jeden z pierwszoplanowych problemów.

Celem, jaki należy osiągnąć, jest likwidacja wszelkiego rodzaju utrudnień, powodujących dyskryminację tej części społeczeństwa pod względem ekonomicznym, oświatowym i kulturalnym.

Do osiągnięcia przedstawionego celu związek będzie dążył poprzez:

– podjęcie skutecznych działań, które doprowadzą do ratyfikacji wszystkich konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, które przewidują automatyczną waloryzację świadczeń rentowych i emerytalnych w razie zmiany ogólnego poziomu zarobków lub wzrostu kosztów utrzymania;

– podjęcie walki o likwidację istniejących oraz nietworzenie nowych barier architektonicznych, urbanistycznych, komunikacyjnych, administracyjnych i psychologicznych;

– inspirowanie tworzenia nowych ośrodków rehabilitacyjnych oraz sprawowanie związkowej i społecznej kontroli nad organizacją i przebiegiem rehabilitacji w zakładach ją prowadzących;

– powodowanie, aby zgodnie z deklaracją praw człowieka wszyscy ludzie niepełnosprawni mogli korzystać z prawa do zawodowej rehabilitacji i szkolenia w celu umożliwienia im podejmowania pracy zgodnej z możliwościami psychofizycznymi, w warunkach chronionych, gdy zachodzi taka potrzeba.

Dla zapewnia realizacji przyjętych przez związek zadań, Zjazd Delegatów uznaje potrzebę powołania przez Krajową Komisję i zarządy regionalne zespołów problemowych ds. osób niepełnosprawnych. W zespołach tych należy zapewnić możliwość działania przede wszystkim tym członkom związku, inwalidom, których osobiste doświadczenia jak i umiejętności zawodowe predysponują do skutecznego prowadzenia tego rodzaju działalności.

Zjazd Delegatów

49/81

Protokół

Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych nr 1

Wyniki głosowania na przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, uzyskane w I turze głosowania:

Komisja stwierdza, że oddano 844 głosy, w tym ważnych 837, nieważnych 7.

W ramach głosów ważnych 48 głosów wstrzymujących.

Wyniki głosowania:

1. Andrzej Gwiazda – 74 głosy, co stanowi 8,84%

2. Marian Jurczyk – 201 głosów, co stanowi 24,01%

3. Jan Rulewski – 52 głosy, co stanowi 6,21%

4. Lech Wałęsa – 462 głosy, co stanowi 55,2%

Przewodniczącym Komisji Krajowej został Lech Wałęsa, drugie miejsce – Marian Jurczyk, trzecie – Andrzej Gwiazda, czwarte miejsce – Jan Rulewski.

Za Prezydium Komisji Skrutacyjnej

(–) Elżbieta Błaszczyńska

50/81

Uchwała

w sprawie ustaw o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego

oraz o przedsiębiorstwach państwowych

Stanowisko naszego związku w sprawie samorządu pracowniczego i samodzielności przedsiębiorstw zostało wyrażone w uchwale zjazdu podjętej w dniu 8 IX 1981 r. Było ono więc znane Sejmowi PRL, który w dniu 25 IX [19]81 uchwalił ustawę o przedsiębiorstwach państwowych oraz ustawę o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego. Sejm odstąpił w ustawach od uzgodnionego z Prezydium KKP kompromisu dotyczącego sposobu powoływania dyrektora przedsiębiorstwa państwowego. Był on wyjątkowo daleko idącym ustępstwem, mającym na celu uniknięcie konfliktu z władzami państwowymi. Sejm nie uwzględnił również stanowisk związku w wielu innych, wyjątkowej wagi sprawach, dotyczących samorządu pracowniczego i samodzielności przedsiębiorstw. Mimo to zjazd, kierując się duchem porozumienia, nie odrzuca tych ustaw w całości.

Zgodnie z wcześniejszą uchwałą, zjazd postanawia poddać pod referendum w zakładach pracy te przepisy obu ustaw, które w rażący sposób odbiegają od stanowiska związku oraz zagrażają samorządności i samodzielności przedsiębiorstw, a tym samym godzą w reformę gospodarczą.

Oczekujemy, że zmiany w obu ustawach dotyczyć będą w szczególności:

1) przepisów dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem. Zjazd wyraża pogląd, że przedsiębiorstwem winna zarządzać załoga poprzez decydowanie o wszystkich istotnych sprawach przedsiębiorstwa;

2) przepisu określającego skład komisji konkursowej wyłaniającej kandydatów na dyrektora przedsiębiorstwa. Jesteśmy zdania, że określenie składu oraz powoływanie owej komisji winno być wyłącznym i niezbywalnym prawem rady pracowniczej;

3) przepisu określającego przedsiębiorstwa, w których dyrektorzy mają być powołani i odwołani przez organ założycielski. Zjazd jest zdania, że na liście owej mogą znajdować się jedynie zakłady zbrojeniowe, przedsiębiorstwa podlegające ministrowi finansów oraz przedsiębiorstwa podległe ministrowi sprawiedliwości, działające przy zakładach karnych;

4) przepisu zezwalającego organowi założycielskiemu na nałożenie na przedsiębiorstwo państwowe obowiązku wykonania określonych zadań. Uważamy, że może to mieć miejsce jedynie w wypadku klęski żywiołowej oraz zadań wynikających z niezbędnych potrzeb obronnych kraju. We wszystkich tych przypadkach organ założycielski winien zapewnić odpowiednie środki materialne oraz ponieść wszystkie koszty związane z nałożonym zdaniem;

5) przepisu zezwalającego na zmuszenie przedsiębiorstwa do przystąpienia do zrzeszenia przedsiębiorstw wskazanych wyżej, w punkcie 3.

Komisja Krajowa przedstawi Sejmowi wyniki referendum wraz z wnioskiem o dokonanie odpowiedniej nowelizacji ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.

Zjazd stoi na stanowisku, że treść przepisów wykonawczych obu ustaw oraz ustaw towarzyszących winna być ustalona w porozumieniu ze związkami zawodowymi.

W walce o samorząd pracowniczy i przedsiębiorstwo uspołecznione związek nadal będzie postępował zgodnie z wolą załóg. Związek zapewnia załogi, że podejmie wszelkie kroki niezbędne do obrony samorządu.

Zjazd wzywa wszystkie załogi do tworzenia autonomicznych samorządów pracowniczych na zasadach zgodnych ze stanowiskiem związku.

Gdańsk, 3 października 1981 r. Zjazd Delegatów

51/81

Uchwała

Przyszłość narodu i przyszłość „Solidarności” zależą od tego, czy młode pokolenie Polaków będzie przygotowane i zdolne do niezależnego samorządnego i autentycznego uczestniczenia w kierowaniu swym krajem.

Nową Polskę zbudują tylko ludzie odważni, samodzielni w myśleniu i działaniu, solidarni, wrażliwi moralnie i uczciwi.

Dlatego wychowanie młodego pokolenia Polaków musi stać się sprawą nas wszystkich, sprawą związku, sprawą całego społeczeństwa.

System oświaty i wychowania, zmonopolizowany przez państwo, służył dotychczas wyłącznie interesom politycznym, ideologicznym i ekonomicznym narzuconej społeczeństwu władzy. Był on obcy aspiracjom i wartościom narodu polskiego.

Chcemy, aby edukacja narodowa respektowała prawa naszych dzieci do życia w prawdzie, do pełnego umysłowego i duchowego rozwoju. System edukacji ma być systemem demokratycznym, dającym każdemu człowiekowi równe szanse kształcenia się i rozwoju, zgodnie z jego możliwościami i aspiracjami.

Żądamy, aby system edukacji narodowej w Polsce nie służył dalej doraźnym i koniukturalnym interesom władzy politycznej i administracyjnej. Jego głównym celem powinien być pełny rozwój psychiczny i fizyczny naszych dzieci.

NSZZ „Solidarność” popierać będzie:

1. Inicjatywy zmierzające do objęcia pełną kontrolą społeczną systemu oświaty i wychowania w Polsce.

2. Inicjatywy służące autentycznemu ruchowi na rzecz stworzenia w naszym kraju nowoczesnego i demokratycznego systemu edukacji.

3. Dążenie do stworzenia warunków dla rzeczywistego respektowania praw dzieci i młodzieży we wszystkich instytucjach i środowiskach wychowawczych.

4. Działania zmierzające do powrócenia społecznego prestiżu i prawno-ekonomicznej stabilizacji stanu nauczycielskiego.

NSZZ „Solidarność” będzie się domagać:

1) podjęcia przez Sejm PRL ustawy o edukacji narodowej, będącej prawnym usankcjonowaniem idei uspołecznienia systemu oświaty i wychowania;

2) przełamania monopolu partyjno-państwowego w system oświatowy przez otwarcie możliwości tworzenia niezależnych instytucji opiekuńczo-wychowawczych i kształcących;

3) natychmiastowego wykonania przez resort oświaty i wychowania zobowiązań wynegocjowanych przez nasz związek;

4) stałego udziału Związkowej Rady Edukacji Narodowej w podejmowaniu decyzji na wszystkich szczeblach zarządzania systemem oświatowym.

NSZZ „Solidarność” będzie rozwijać własne formy działalności edukacyjnej. W tym celu, nawiązując do tradycji wszechnic robotniczych i ludowych, podejmiemy inicjatywę stworzenia powszechnego związkowego systemu oświatowego o różnych poziomach kształcenia. Strukturę i program tego systemu opracuje Związkowa Rada Edukacji Narodowej.

Gdańsk, dnia 5 października 1981 r. Zjazd Delegatów

52/81

List

do Rady Państwa

Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej

w Warszawie

Na polecenie Prokuratury Generalnej PRL prokuratorzy wojewódzcy w Krakowie i Szczecinie zażądali od prokuratorów zrzeszonych w naszym związku wystąpienia z NSZZ „Solidarność”, grożąc im odwołaniem z zajmowanych funkcji pod zarzutem, iż nie dają rękojmi należytego wykonywania obowiązków służbowych.

Ofiarą tego rodzaju szykan padł już z-ca prokuratora rejonowego w Olsztynie, Stefan Śnieżko, członek Krajowej Komisji Koordynacyjnej Pracowników Prokuratury, odwołany z zajmowanej funkcji. Stawianie zarzutu prokuratorom, iż nie dają rękojmi wykonywania swych obowiązków tylko dlatego, że należą do NSZZ „Solidarność”, obraża 10 milionów członków naszego związku, tym bardziej że takie zarzuty nie są stawiane członkom innych związków zawodowych działających na terenie Prokuratury PRL. Represjonowanie za przynależność związkową jest pogwałceniem porozumienia gdańskiego i ratyfikowanych przez Polskę konwencji o wolności związkowej.

Delegaci zgromadzeni na I Krajowym Zjeździe Delegatów NSZZ „Solidarność” wyrażają protest przeciwko próbom ograniczenia wolności związkowych w stosunku do członków naszego związku.

Zwracamy się do Rady Państwa jako organu powołanego do strzeżenia praworządności w PRL i nadzorującego działalność Prokuratury Generalnej i jej organów, o spowodowanie zaprzestania bezprawnych działań podejmowanych przez Prokuraturę Generalną PRL. Informujemy równocześnie Radę Państwa, że w sądach na terenie całego kraju wzywa się na rozmowy sędziów członków naszego związku, przypominając im złożone ślubowanie sędziowskie i żądając złożenia deklaracji lojalności.

Nie chcemy być zmuszeni do podjęcia – w obronie naszych członków – najostrzejszych środków protestu. Zdając sobie sprawę, że w obecnej sytuacji akcja strajkowa jest szczególnie niekorzystna, wzywamy Radę Państwa do podjęcia natychmiastowej interwencji w tej sprawie, z równoczesnym spowodowaniem natychmiastowego przywrócenia do pracy wszystkich zwolnionych członków NSZZ „Solidarność”.

Obrona praw naszych członków jest podstawowym obowiązkiem NSZZ „Solidarność”.

Gdańsk, 5 października 1981 r. Zjazd Delegatów

53/81

Uchwała

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” zobowiązuje władze związku do ustalenia właściwego trybu postępowania zapewniającego wyegzekwowanie roszczeń pracowniczych i cywilnoprawnych Polaków, którzy w wyniku działań wojennych przebywali poza granicami kraju podczas II wojny światowej i po [jej] zakończeniu – niezależnie od tego, w którym kraju musieli przebywać.

Gdańsk, 5 października 1981 r. Zjazd Delegatów

54/81

Uchwała

Zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy Krajową Komisją Porozumiewawczą NSZZ „Solidarność” a Krajowym Komitetem Założycielskim NSZZ „Solidarność” Kierowców Transportu Prywatnego w sprawie współpracy obu związków, zobowiązujemy nowo wybraną Komisję Krajową NSZZ „Solidarność” do udzielenia pomocy i podjęcia skutecznych działań mających na cele zarejestrowanie NSZZ „Solidarność” Kierowców Transportu Prywatnego.

Problem osób sprawujących równocześnie funkcję pracodawców i pracobiorców, jak rolnicy indywidualni, rzemieślnicy, taksówkarze i inni, musi być jednocześnie uregulowany w ustawie o związkach zawodowych.

Gdańsk, 5 października 1981 r. Zjazd Delegatów

55/81

W Księgach narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego pisał Adam Mickiewicz:

„A każdy z Was w duszy swej ma ziarno przyszłych praw i miarę przyszłych

granic. O ile powiększycie i polepszycie duszę Waszą, o tyle polepszycie prawa

Wasze i powiększycie granice Wasze”.

Uczyńmy z tych zdań motto naszej dzisiejszej medytacji. Powrócimy do nich pod jej koniec.

Raz jeszcze przypomnijmy słowa Jana Pawła II: praca jest „siłą budowania wspólnoty”. Praca sama jest fundamentem i źródłem wspólnoty. Im bardziej rośnie praca, tym bardziej poszerza się i pogłębia ludzka wspólnota. Jeśli tak jest, mamy prawo powiedzieć: to wszystko, co przeszkadza w dojrzewaniu wspólnoty, przeszkadza też naturalnemu rozwojowi pracy. Wszystko, co rośnie, potrzebuje określonych warunków wzrostu. Jakich warunków potrzebuje praca? Powiedzieliśmy tutaj: polska praca jest chora. Jesteśmy tu po to, aby uleczyć polską pracę. Co mamy począć, by uleczyć polską pracę? Chciałbym zwrócić uwagę na dwa podstawowe warunki uzdrowienia.

Wyobraźmy sobie polski krajobraz, a na nim starą, poczciwą kuźnię. Z kuźni tej dochodzi do nas dźwięk kujących żelazo młotów. Kilku ludzi kuje młotami żelazo. Uderzają równo, rytmicznie, jakby naśladowali jakąś muzykę. Niestety, coraz rzadziej spotkamy u nas taki obraz. Praca jest porozumieniem człowieka z człowiekiem, ludzi z ludźmi. Nie trzeba wielu słów, aby wyczuć stosowny rytm. Kto tylko czuje rytm, będzie wiedział, kiedy się włączyć. Wyobraźmy sobie jednak, że nagle w kuźni zapada zupełna ciemność. Ludzie nie wiedzą już, gdzie stoi kowadło, gdzie są obcęgi, gdzie drugi człowiek. Rytm pracy łamie się, urywa, ustaje. Nie można już pracować, bo zachodzi niebezpieczeństwo, że młot ugodzi w człowieka. Niby wszystko jest – wszystko, czego do pracy potrzeba: żelazo, kowadło, młoty; brakło tego, co istotniejsze, brakło światła. O tym, jak bardzo potrzebne jest światło, dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy gaśnie.

I na tym właśnie zdaje się polegać pierwsza choroba polskiej pracy – na braku światła. Niby wszystko, czego do pracy potrzeba, jest: żelazo, obcęgi, koks. A jednak coś paraliżuje naszą pracę. Jakaś niepewność. Jakaś mniej lub bardziej wyraźna wątpliwość. Dwuznaczność. Nie wiem, co się stanie z podkową, którą kuję. Nie wiem. I dlatego jestem podejrzliwy.

Czy to dziwne, że jestem podejrzliwy? Podejrzliwość rodzi się tam, gdzie jest ciemność. Nie można być niepodejrzliwym w ciemności. W ciemności drzewa wyglądają jak ludzie, a ludzie jak upiory. To z ciemności, z mroków, z kłamstw bierze się nasza choroba podejrzliwości. Przyczyny tego są znane. Ludzie są u nas zarażeni podejrzliwością. Ale, czy można iść przez rzekę i nie zmoczyć nóg? Kiedyś zaraz po wojnie Antoni Gołubiew napisał o młodzieży, która przeszła wojnę: „zarażeni śmiercią”. O tych, którzy przeszli przez polski kryzys pracy, należałoby powiedzieć: „zarażeni podejrzliwością”. Ale czy można leczyć objawy bez leczenia przyczyn?

Dlatego pierwszym i podstawowym lekiem na chorobę polskiej pracy jest: więcej światła. Na każdym kroku: więcej światła. Więcej światła wszerz i wzwyż. Upiory znikają pod wpływem światła. Jeśli nawet wśród nas krążą jeszcze jakieś upiory, to znaczy: więcej światła także wśród nas.

Praca buduje wspólnotę. Istnieje głębokie podobieństwo między pracą a muzyką. Nie wiadomo, co z czego pochodzi: czy rytm muzyki wziął się z rytmu pracy, czy rytm pracy wziął się z rytmu muzyki. Każda praca ma swój rytm i każdy człowiek ma własny rytm pracy. Gdy rytm pracy ogarnia wielu ludzi, rodzi się wspólnota pracy. Ale nie tylko w rytmie tkwi źródło wspólnoty. Praca to coś innego niż taniec. Źródłem wspólnoty jest przede wszystkim owoc pracy – owoc przeznaczony dla braci. Dlaczego kowale razem kują żelazo? Bo razem chcą zrobić tę samą podkowę. Dotykamy tutaj niezmiernie ważnego problemu – problemu uspołecznienia pracy. Kiedy praca jest naprawdę pracą społeczną? Zjazd dotknął sprawy „uspołecznienia pracy”, gdy omawiał kwestię samorządu warsztatów pracy.

Znaleźliśmy się w Polsce pomiędzy dwoma skrajnościami. Jedni mówili: uspołecznić pracę to uspołecznić środki produkcji – młoty kowala, kowadło kowala, kuźnię kowala. Inni mówili: nie ma sensu „uspołeczniać pracy”, bo praca jest prywatną sprawą człowieka – młot jest przedłużeniem ręki kowala, kowadło jego ziemi, a kuźnia jego domu. Wciąż jeszcze wydaje się niektórym, że między tymi sprzecznościami nie może istnieć nic trzeciego. Dlatego mówi się: kto nie jest za pierwszą koncepcją, ten jest za drugą, a kto nie jest za druga, jest wrogiem i zdrajcą pracującego człowieka. W oparciu o taką zasadę zaczął się proces „uspołecznienia” pracy poprzez „uspołecznienie” środków produkcji. Temu, kto chciał mieć podkowę, ofiarowano kuźnię. Kto chciał chleb, stawał się „współwłaścicielem” odłogów. A komu zależało na książce, otrzymywał drukarnię. Zostaliśmy wtrąceni w ogromną iluzję. Trzeba było dopiero widma głodu, by iluzją tą wstrząsnąć. Mimo to wciąż jeszcze istnieją ludzie, którzy zdają się w niej żyć. Dla nich wszyscy, którzy atakują iluzję, są zwolennikami poglądu przeciwnego. Bo trzeciej możliwości nie widzą.

Encyklika Jana Pawła II potwierdza przed nami naszą drogę wyjścia z tej sprzeczności. Mówi się tam: miarą uspołecznienia jest owocowanie. Im bardziej warsztat pracy owocuje, tym bardziej jest społeczny. „Prawo osobistego posiadania (jest)... podporządkowane prawu powszechnego używania, uniwersalnemu przeznaczeniu dóbr”. Praca nie jest prywatną sprawą człowieka, bo siła pracy polega na budowaniu wspólnoty. Ale i społeczeństwu nie o to idzie, aby mieć kowadła, ale o to, aby mieć podkowy. Tylko taka praca jest pracą uspołecznioną, która owocuje. Sprawę własności środków produkcji należy rozpatrywać poprzez pryzmat owocowania, a nie na odwrót.

Mimo to dawna iluzja wciąż trwa. Wciąż dzieli ludzi na lepszych i gorszych. Wciąż stwarza iluzorycznych wrogów i iluzorycznych przyjaciół. Siedzi w naszej świadomości społecznej jako wylęgarnia widm.

Praca nasza jest chora, bo chora jest wspólnota, którą miała stanowić. Ale i na odwrót: wspólnota jest chora, bo chora jest jej praca. Raz po raz przelatuje przez nasz kraj, a nawet przez naszą salę, duch złowrogiej podejrzliwości. Znaczy to, że wciąż jeszcze jest ciemno – ciemno za oknem i ciemno w duszy. Dały się również słyszeć głosy wrogości: ostrzeżenia, oskarżenia, nienawiści. Znaczy to, że iluzja wciąż gdzieś tam rządzi. Ludzie w Polsce są popękani, bo ich praca jest popękana. Myślę, że trzeba spojrzeć prawdzie w oczy: Polska jest dziś krajem okrutnie popękanym.

Powróćmy do cytatu z Mickiewicza: „A każdy z Was w duszy swej ma ziarno przyszłych prawe i miarę przyszłych granic. O ile powiększycie i polepszycie duszę Waszą, o tyle polepszycie prawa Wasze i powiększycie granice Wasze”.

Patrzę teraz na przeszłość Rzeczypospolitej. Gdzieś u jej początków ogromne pęknięcie: król zabija biskupa krakowskiego. Kto tu ma rację? Jedni mówią tak, inni inaczej. Młode ciało narodu u początków rozkładu. Mijają jednak wieki. Rzeczpospolita rośnie. Rośnie i przyznaje się do obydwu. Król pozostaje mimo wszystko kimś z Polski. I biskup jest kimś z Polski. Pozostaną w historii jako dwa wielkie znaki ostrzeżenia. Rzeczpospolita rośnie, pokonując rozdarcie. Znów mija czas. Pograniczne wojny z Litwą. Leje się krew, ktoś szuka zwycięstwa, ktoś zemsty. Przychodzi czas królowej Jadwigi. Unia z Litwą. Rzeczpospolita rośnie, pokonuje uczucie zemsty, nieprzyjaźni, rozdarcia. Nie chodzi o to, że rosło ciało. Ciało rosło dlatego, że rósł duch. Potem przychodzili tu różni. Było osadnictwo niemieckie, było żydowskie, byli Rusini, byli Ukraińcy, byli arianie, protestanci, wielu innych. Każde pęknięcie było pobudzeniem do wzrostu.

Dziś pochylamy się nad pęknięciami, które przechodzą przez nas. Szarpią nam nerwy, nie dają spać. Brakuje światła. Znów ktoś nie rozumie naszej drogi. Sami jesteśmy popękani.

Trzeba, abyśmy wyjechali stąd z powiększonymi duszami. Kto ma jeszcze upiora w duchu, niech go wygna. Trzeba powiększyć dusze. „O ile powiększycie i polepszycie duszę Waszą, o tyle polepszycie prawa Wasze i powiększycie granice Wasze”. Wyjeżdżając stąd, nie zapomnijcie uścisnąć ręki także waszemu przeciwnikowi. Z takich gestów rośnie duch Rzeczypospolitej.

ks. Józef Tischner

Zjazd Delegatów

56/81

POROZUMIENIE

o współpracy między NSZZ „Solidarność” a Związkiem Polskich Artystów Plastyków

Dla rozwoju kultury narodowej niezbędna jest jedność i współdziałanie wszystkich środków pracowniczych, twórczych i naukowych.

Wyprowadzenie kraju z kryzysu bez podjęcia reformy w dziedzinie kultury jest niemożliwe tak samo, jak reformy gospodarczej.

Uznając słuszność założeń programowych NSZZ „Solidarność” w dziedzinie kultury, postanawiamy współdziałać:

– w dążeniu do demokratyzacji życia społecznego i równych szans dostępu do dóbr kultury,

– w ochronie swobodnego rozwoju twórczości,

– w staraniach o podniesienie standardu życia społeczeństwa,

– w opiece nad spuścizną kulturalną narodu,

– w utworzeniu Funduszu Kultury Narodowej,

– w roztoczeniu opieki nad twórczością samorodną.

Obie strony zalecą swym ogniwom regionalnym, okręgowym oraz sekcyjno-zawodowym podjęcie rozmów w celu zawarcia porozumień i przedsięwzięcie działań dla realizacji postanowień niniejszego porozumienia, stosownie do miejscowych potrzeb, warunków i możliwości.

(–) Jerzy Buzek

przewodniczący Prezydium

I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”

(–) Jerzy Puciata

prezes Zarządu Głównego

Gdańsk, 5 października 1981 r. Związku Artystów Plastyków

57/81

Uchwała

w sprawie działalności finansowej związku

Rozdział I – Składka członkowska i jej podział

§ 1. Ustala się podstawową wysokość składki członkowskiej od pracujących członków związku na poziomie 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego, z uwzględnieniem wszystkich dodatków płacowych, z wyjątkiem: deputatów, nagród, zasiłków rodzinnych i rekompensat.

§ 2. Komisja zakładowa może w uzasadnionych przypadkach, za zgodą większości członków, uchwalić składkę wyższą, jednak nie więcej aniżeli 2 proc. wynagrodzenia łącznie z dodatkami jak w punkcie 1. Całość składki powyżej 1 proc. pozostaje w dyspozycji komisji zakładowej.

§ 3. Dla innych członków związku (emeryci, renciści, osoby na urlopach wychowawczych i opiekuńczych) ustala się następujące wysokości składki miesięcznej:

1. 10 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości do 3000 zł

2. 15 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 3001 do 4000 zł

3. 20 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 4001 do 5000 zł

4. 30 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości od 5001 do 6000 zł

5. 40 zł – przy rentach, emeryturach lub zasiłkach o wysokości powyżej 6000 zł

6. 1 proc. renty lub emerytury, jeżeli jej wysokość przekracza średnią płacę krajową.

§ 4. Całość wpływów uzyskanych ze składek emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej.

§ 5. W wyjątkowych przypadkach komisja zakładowa może podjąć uchwałę o zawieszeniu składki członkowskiej lub jej obniżeniu na wniosek zainteresowanego członka związku.

§ 6. Ustala się następujący podział 1 proc. składki członkowskiej:

– 7 proc. wpływu pozostaje do dyspozycji komisji zakładowej,

– 22 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji zarządu regionu,

– 3 proc. wpływu zostaje przekazane do dyspozycji Komisji Krajowej, za pośrednictwem zarządu regionu.

§ 7. Organizacje zakładowe w spółdzielniach inwalidów przekazują zarządowi regionu 10 proc. wpływu z 1 proc. składki członkowskiej.

Rozdział II – Zasiłki statutowe i zapomogi

§ 8. Ustala się następujące wysokości zasiłków statutowych:

1) 2000 zł – z tytułu urodzin dziecka,

2) 1500 zł – z tytułu zgonu członka rodziny,

3) 3000 zł – z tytułu zgonu członka związku.

§ 9. Ustala się następujące zasady wypłacania zasiłków statutowych:

1) zasiłek z tytułu urodzin dziecka:

a) wypłaca się obojgu rodzicom,

b) wypłaca się na każde urodzone dziecko oddzielnie,

c) wypłaca się również na dziecko urodzone martwe,

d) wypłaca się matce samotnej w wysokości zwiększonej o 100 proc.

2) zasiłek z tytułu śmierci członka rodziny:

a) wypłaca się wszystkim uprawnionym członkom związku w przypadku zgonu:

– współmałżonka,

– rodziców, teściów,

– dziecka na utrzymaniu,

– osoby na wyłącznym utrzymaniu.

b) wypłaca się również jednemu z rodziców na dziecko martwo urodzone.

3) zasiłek z tytułu zgonu członka związku:

wypłaca się tylko 1 zasiłek dla osoby, która udokumentuje pokrycie kosztów związanych z pogrzebem. Wypłaty dokonuje komisja zakładowa zmarłego członka związku.

4) Zasady ogólne:

a) do uzyskania prawa do zasiłków obowiązuje staż związkowy 6 miesięcy (nie dotyczy osób podejmujących po raz pierwszy pracę),

b) obowiązuje przedłożenie aktu urodzenia lub zgonu oraz dokumentów określających stopień pokrewieństwa,

c) obowiązuje zgłoszenie żądania wypłaty zasiłku w terminie do 6 miesięcy od daty urodzin lub zgonu,

d) wszystkie ustalenia z punktów 3 i 4 dotyczą również emerytów, rencistów oraz osób na urlopach wychowawczych i opiekuńczych,

e) we wszystkich przypadkach nieuregulowanych powyższymi zasadami komisja zakładowa ma prawo podjęcia decyzji indywidualnej.

§ 10. Udzielanie zapomóg należy wyłącznie do kompetencji komisji zakładowej (oddziałowej). Wysokość zapomóg zależy od posiadanych przez komisję zakładową możliwości oraz potrzeb zgłaszającego, przy zachowaniu zasady samowystarczalności finansowej komisji zakładowej.

Rozdział III – Wynagrodzenia działaczy związku

§ 11. Ustala się następujące zasady wynagrodzenia etatowych działaczy związku, pochodzących z wyboru na szczeblu Zarządu Regionu i Komisji Krajowej.

1. Działacze na szczeblu zarządu regionu

a) przewodniczący – 2-krotne przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w gospodarce narodowej w całym kraju, korygowane w okresach półrocznych, plus dodatek funkcyjny dla przewodniczących regionów o liczebności członków powyżej 100 000 wg następujących zasad:

do 100 000 członków związku – bez dodatku funkcyjnego,

od 100 001 do 250 000 – 1000 zł dodatku funkcyjnego,

od 250 000 do 500 000 – 2000 zł dodatku funkcyjnego

powyżej 500 000 – 3000 zł dodatku funkcyjnego.

b) zastępcy przewodniczących – analogicznie jak przewodniczący regionu, łącznie z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi, minus 10 proc. z obliczonego w ten sposób wynagrodzenia.

c) pozostali etatowi członkowie prezydium zarządu analogicznie jak przewodniczący regionu, łącznie z ewentualnymi dodatkami funkcyjnymi, minus 20 proc. z obliczonego w ten sposób wynagrodzenia.

2. Działacze na szczeblu Komisji Krajowej

a) przewodniczący – analogicznie jak przewodniczący zarządu regionu powyżej 500 000 członków związku, plus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia.

b) zastępca przewodniczącego – analogicznie jak przewodniczący Komisji Krajowej, minus 10 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia,

c) członkowie prezydium – analogicznie jak przewodniczący, minus 20 proc. obliczonego w ten sposób wynagrodzenia.

§ 12. Wynagrodzenie działacza związku nie może być niższe od wynagrodzenia otrzymywanego w ostatnim miejscu zatrudnienia przed objęciem funkcji związkowej.

Rozdział IV – Postanowienia ogólne

§ 13. W przypadku pełnienia więcej niż jednej funkcji związkowej obowiązuje wypłata wyłącznie jednego wynagrodzenia, dowolnie wybranego przez osobę zainteresowaną, na okres kadencji.

§ 14. Wynagrodzenie etatowych działaczy komisji zakładowych pozostaje do czasu uchwalenia ustawy o związkach zawodowych na dotychczasowych zasadach.

§ 15. Sekcje zawodowe, branże i inne mogą być finansowane na podstawie decyzji władz związkowych właściwego szczebla, przy czym sekcje o zasięgu regionalnym może finansować zarząd regionu, natomiast sekcje o zasięgu krajowym – wyłącznie Komisja Krajowa.

§ 16. Zarządy regionalne zobowiązane są do refundacji zasiłków statutowych w przypadku udokumentowanego przez komisję zakładową braku środków na ich wypłacanie, pomimo prowadzenia prawidłowej gospodarki finansowej.

§ 17. Świadczenia o charakterze socjalnym winny być finansowane przez zakład pracy z funduszu socjalnego. Organizacje związkowe zobowiązane są do nadzoru nad prawidłowym rozdziałem świadczeń z tego funduszu.

§ 18. Zobowiązuje się komisje zakładowe do uregulowania w terminie do dnia 30 listopada 1981 r. zobowiązań finansowych względem zarządów regionalnych, a zarządy regionalne w stosunku do Komisji Krajowej. Zobowiązania finansowe należy uregulować na dotychczas ustalonych zasadach.

§ 19. Niniejsza uchwała obowiązuje do II Krajowego Zjazdu Delegatów.

§ 20. Określone powyżej zasady finansowania obowiązują od dnia 1 listopada 1981 r.

Zjazd Delegatów

58/81

Uchwała

w sprawie zapłaty za strajki ostrzegawcze, prowadzone w całym kraju w okresie od lipca do października 1981 r.

1. Prawną podstawą zapłaty za strajki jest zagwarantowana w statucie NSZZ „Solidarność” forma protestu w porozumieniach: gdańskim, szczecińskim i jastrzębskim.

2. Uznajemy uzgodniony ze związkiem projekt ustawy o związkach zawodowych za obowiązujący. Przypominamy, że za strajki płaci zakład pracy. Związek nie uznaje zmian w postanowieniach projektu ustawy, wprowadzonych jednostronnie, a szczególnie dotyczących strajku.

3. Delegaci uważają, że podjęte przez Radę Ministrów decyzje w sprawie nieodpłatności za strajki ostrzegawcze są precedensem, świadomie wymierzonym w interesy ludzi pracy w Polsce i w związku z tym domagają się ich uchylenia w trybie pilnym.

4. Zobowiązuje się Komisję Krajową i jej Prezydium, aby w trybie pilnym, tj. do dnia 31 października br., doprowadziła do zrealizowania zaległych wypłat, wstrzymanych za okres strajku, drogą odpłat przy kolejnych najbliższych poborach.

5. Uznajemy strajki solidarnościowe, przeprowadzone w kopalniach: Zabrze, Sośnica, Dębińsko, Knurów, związane z prowokacyjnym zachowaniem ZZG Kopalni Szczygłowice oraz Prokuratury Rejonowej w Rybniku w stosunku do Tadeusza Arenta, za uzasadnioną formę protestu domagamy się zapłaty dla załóg tych kopalń w trybie i terminie przewidzianym w punkcie 4.

Gdańsk, 6 października 1981 r. Zjazd Delegatów

59/81

Uchwała

w sprawie obrony prasy, wydawnictw związkowych i niezależnych przed represjami

Od dłuższego czasu trwa eskalacja działań przeciw prasie związkowej, bibliotekom związkowym, wydawnictwom niezależnym oraz wydawnictwom Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Działania te polegają w szczególności na:

– kampanii oszczerstw w prasie, radiu i telewizji,

– stawianiu zarzutów prokuratorskich i wnoszeniu aktów oskarżenia do sądu,

– zastraszaniu dziennikarzy i współpracowników redakcji, wydawnictw, poligrafii i kolportażu,

– utrudnieniu dostępu do poligrafii zakładowej i państwowej,

– uniemożliwieniu kolportażu wydrukowanych materiałów i ich konfiskata.

Pierwszy Zjazd NSZZ „Solidarność” zobowiązuje wszystkie władze związku do obrony wydawnictw związkowych lub współpracujących z bibliotekami związkowymi, a w szczególności do tworzenia warunków umożliwiających prowadzenie działalności redakcyjnej i wydawniczej zgodnie ze statutem związku. Żąda także zapewnienia bezpieczeństwa prasie związku, wydawnictwom i bibliotekom związkowym oraz osobom pracującym w tych instytucjach.

Zjazd zaleca wszystkim władzom związkowym:

– podejmowanie interwencji i organizowanie akcji protestacyjnych, aż do odmowy druku odpowiedniej gazety, w przypadku stosowania represji wobec prasy związkowej,

– organizowanie akcji solidarnościowych w przypadku stosowania represji,

– drukowanie w miarę możliwości wydawnictw bądź artykułów bezprawnie zatrzymanych przez władze państwowe,

– zdecydowane przeciwstawianie się próbom stosowania przez władze takiej interpretacji ustawy o cenzurze, która pozwalałaby ograniczać prawo narodu do znajomości swojej historii i literatury.

Równocześnie domagamy się szybkiego wydania przepisów prawnych, w myśl których zakładanie i działanie wydawnictw nie byłoby uzależnione od uzyskania „koncesji”. W takich warunkach niezależne wydawnictwa mogłyby się przekształcić w spółdzielnie wydawnicze.

Zobowiązujemy Komisję Krajową do energicznego popierania tego postulatu. I Zjazd powierza zorganizowanie ośrodka zajmującego się obroną prasy Biuru Interwencji Mazowsza, przy którym działać będzie punkt informacyjny i stały zespół obrońców.

Gdańsk, 6 października 1981 r. Zjazd Delegatów

60/81

LIST

do Sejmu

Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej

w Warszawie

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, zaniepokojony i oburzony wzrastającą falą represji w stosunku do naszych członków, zwraca uwagę Wysokiej Izby na nagminne łamanie praw przez organa ścigania i wymiaru sprawiedliwości.

Działania prokuratury, polegające na coraz większej ilości wszczynanych postępowań karnych, coraz liczniejsze akty oskarżeń przesyłane do sądów, a skierowane przeciwko naszym członkom, naszej prasie i wydawnictwom, w sposób wyraźny wskazują nie tylko na to, że łamie się przepisy prawne obowiązujące w naszym kraju, ale że jest to celowa akcja zmierzająca do sprowokowania naszego związku.

W znakomitej większości spraw organa ścigania świadomie fałszują przebieg wydarzeń i okoliczności ich powstawania, aresztują bez uzasadnienia, po to, by stworzyć atmosferę do szeroko zakrojonej akcji propagandowej i represyjnej przeciwko naszemu związkowi.

Kontynuowanie bezprawnych działań organów ścigania musi doprowadzić do nieobliczalnych w skutkach konfliktów. Wszczynanie dalszych postępowań przeciwko naszym członkom za czyny, które nie są przestępstwami, spowoduje stanowczą reakcje naszego związku, na którym w myśl statutu ciąży obowiązek ochrony praw swoich członków.

I Krajowy Zjazd NSZZ „Solidarność” domaga się zagwarantowania obywatelom PRL wolności i praw, czego niezbędnym warunkiem jest praworządne działanie organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w Polsce.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Za Prezydium zjazdu

przewodniczący (–) Jerzy Buzek

61/81

Protokół

z ukonstytuowania się Krajowej Komisji Rewizyjnej w dniu 6 października 1981 r.

Obecni – wg załączonej listy.

Ustalenia:

1. Komisja Rewizyjna zdecydowaną większością głosów odrzuciła klasyczny wariant działalności, tj. przewodniczący, v-ce itp. Komisja uznała czteroosobowe kierownictwo, tzw. prezydium, przyjmując kolegialność decyzji. Koordynację pracy powierzono sekretarzowi KKR.

2. Wybory

W wyborach tajnych wybrano:

1. Sekretarza KKR

– Jadwiga Szcześkiewicz – Ziemia Łódzka

2. Członków Prezydium KKR

– Adam Strzembosz – Mazowsze

– Andrzej Zarach – Dolny Śląsk

– Zbigniew Bełz – Gorzów Wielkopolski

3. Za zorganizowanie 1-go spotkania wraz z przygotowaniem spraw merytoryczno-formalnych KKR odpowiada sekretarz. Spotkanie KKR nastąpić ma nie później niż 6 tygodni od zakończenia zjazdu. Zespół ds. badania maszyn poligraficznych i darowizn rozpocząć ma pracę nie później niż 4 tygodnie po zakończeniu zjazdu.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Sekretarz KKR

(–) Jadwiga Szcześkiewicz

62/81

Uchwała

Ostatnie miesiące przyniosły wyraźne uwstecznienie polityki rządu. Atakom na nasz związek i mnożącym się prowokacjom prokuratorskim towarzyszy polityka społeczno-gospodarcza wymierzona w podstawowe interesy materialne ludzi pracy. Odrzucono wysunięte przez „Solidarność” żądanie kontroli nad produkcją, zasobami i dystrybucją artykułów pierwszej potrzeby. Jednocześnie – wbrew wcześniejszym zapowiedziom rządu – nie nastąpił powrót do racji żywnościowych sprzed 1 sierpnia. Przeciwnie – zabrakło pokrycia rynkowego nawet dla norm jednostronnie przez rząd obniżonych. Zamiast skutecznych działań antykryzysowych rząd podjął działania, które obciążają społeczeństwo kosztami kryzysu, ale nie służą jego przezwyciężeniu. W sposób arbitralny, bez rekompensaty i konsultacji ze związkiem, wprowadzono podwyżki cen ryb słodkowodnych oraz papierosów. Zapowiada się dalsze podobne kroki wymierzone w stopę życiową społeczeństwa. Nie jest to w żaden sposób powiązane z reformą gospodarczą. Przeciwnie – walka prowadzona przez NSZZ „Solidarność” o samorządowe zasady tej reformy natrafia od miesięcy na opór władzy.

Związek nasz nie może dłużej tolerować tej polityki. Pierwszy Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” żąda:

1) wypłaty rekompensaty za przeprowadzone ostatnio znaczne podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby i usług oraz przeznaczenia całego dochodu uzyskanego z podwyżki cen towarów monopolowych (tytoniu i alkoholu) na pomoc socjalną dla rodzin najgorzej sytuowanych;

2) zamrożenia cen detalicznych do czasu szczegółowego uzgodnienia ze związkiem programu i terminarza cen oraz systemu rekompensat w powiązaniu z przygotowywaną reformą gospodarczą i gwarancji poprawy zaopatrzenia rynku;

3) ustanowienia społecznej kontroli nad programem doraźnych działań antykryzysowych oraz ich realizacją. Działania antykryzysowe mogą być skuteczne jedynie przy czynnym udziale społeczeństwa i jego organizacji, co nie będzie możliwe bez społecznej kontroli nad gospodarką.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową, aby w razie nieosiągnięcia w tych sprawach porozumienia z rządem, proklamowała w ciągu najbliższych 2 tygodni powszechny strajk ostrzegawczy oraz ustaliła formy i terminarz właściwej akcji protestacyjnej.

Jednocześnie zjazd wzywa załogi wszystkich zakładów pracy do powstrzymania się od lokalnych akcji protestacyjnych, oprócz tych, które okażą się konieczne dla obrony bezpieczeństwa związku.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

62/81

Uchwała

w sprawie Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania

Od połowy sierpnia br. władze państwowe rozpoczęły akcję zakazującą wszelkiej działalności Komitetom Obrony Więzionych za Przekonania. Akcji tej towarzyszą próby zastraszenia i represjonowanie działaczy tych komitetów.

Pierwszy Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” stwierdza, że Krajowa Komisja Porozumiewawcza, uznając wagę sprawy realizacji pkt. 4 porozumienia gdańskiego, powołała uchwałą z dnia 10 grudnia 1980 r. Ogólnopolski Komitet Więzionych za Przekonania. Podjęta przez Komitet Ogólnopolski akcja na rzecz więzionych za przekonania spotkała się z szerokim odzewem społecznym. Jej wynikiem było spontaniczne powstanie na terenie całego kraju komitetów działających na rzecz uwięzionych za przekonania.

Protestujemy przeciwko uniemożliwieniu działań komitetów na rzecz realizacji akceptowanych przez cały naród porozumień społecznych.

Polska winna być krajem bez więźniów politycznych.

1. Pierwszy Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, popierając inicjatywy społeczne na rzecz obrony więzionych za przekonania, uznaje Komitety Obrony Więzionych za Przekonania za agendy związku, podporządkowane władzom odpowiednich szczebli.

2. Regulaminy działania Regionalnych Komitetów Obrony Więźniów za Przekonania, opracowane przez Krajowy Zjazd Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania, zatwierdzą Komisje Krajowe.

3. Współpracownicy Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania podlegają ochronie związku na równi z jego członkami.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

64/81

Uchwała

Społeczeństwo polskie przystąpiło do odbudowy wartości społecznych, gospodarczych i kulturalnych wyrastających z tradycji polskiego bytu narodowego. Zaistniały warunki, czas i konieczność odbudowy także autentycznej spółdzielczości.

W tym celu niezbędna jest:

1. nowelizacja prawa spółdzielczego, oparcie tego prawa na zasadach nawiązujących do tradycji ruchu spółdzielczego w Polsce i będących fundamentem działalności Międzynarodowego Związku Spółdzielczego;

2. przywrócenie spółdzielniom niezależności, samorządności i swobody zrzeszenia się. W szczególności należy uznać dobrowolność tworzenia związków i zrzeszeń oraz kształtowania ich funkcji;

3. zagwarantowanie samorządowi pracowniczemu faktycznego udziału w zarządzaniu spółdzielnią;

4. uznanie prawa spółdzielni do kształtowania swoich statutów zgodnie z rolą i zasadami, jakie spółdzielnia ma realizować;

5. udział spółdzielczości w programie wyjścia z kryzysu wymaga uznania prawa do powoływania rozmaitego typu spółdzielni oraz swobodnego decydowania przez powstające spółdzielnie o zakresie ich działania.

Zjazd zobowiązuje Komisję Krajową do powołania zespołu składającego się z delegatów, praktyków ruchu spółdzielczego oraz ekspertów dla opracowania szczegółowych projektów nowelizacji ustawy o spółdzielczości.

Zjazd zobowiązuje zarządy regionalne oraz ogniwa terytorialne związku do udzielania poparcia tym wszystkim zmianom w ruchu spółdzielczym, które pozwolą na jego autentyczne odgrodzenia.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

65/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, wyrażając przekonanie o niemożliwości naprawy Rzeczypospolitej bez zagwarantowania niezawisłego sądownictwa, postanawia:

1) zwrócić się do wszystkich organizacji zakładowych o szerokie rozpropagowanie tych tez programu związku, które dotyczą gwarancji niezawisłości sędziowskiej i zmian niezbędnych dla uzyskania sądownictwa w pełni samorządnego, niezależnego od władz politycznych i administracji państwowej;

2) zobowiązać władze związku, a w szczególności Komisję Krajową, do opracowania materiałów prezentujących całemu społeczeństwu historię sądownictwa w okresie powojennym oraz jego rolę, zarówno pozytywną jak i negatywną, w walce o prawa człowieka i poszanowanie praw całego społeczeństwa;

3) zobowiązać Komisję Krajową do szczególnej aktywności w negocjowaniu zmian ustawowych zawartych w programie związku, a zabezpieczających niezawisłość sądów. Zobowiązać wszystkich członków związku do poparcia jej działań, z akcją protestacyjną włącznie.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

66/81

Uchwała

Pierwszy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” został powiadomiony o rozwiązaniu się Komitetu Samoobrony Społecznej KOR.

Powstały po wydarzeniach czerwca 1976 roku Komitet Obrony Robotników niósł pomoc prześladowanym robotnikom i ich rodzinom. Stanowił pierwszą zorganizowaną formę powstałej po [19]76 roku opozycji demokratycznej. Był wyrazem wspólnoty postaw inteligencji i robotników.

Za działalność tę członkowie i współpracownicy komitetu byli do sierpnia 1980 roku wielokrotnie prześladowani, więzieni i szykanowani.

Pierwszy Zjazd Delegatów składa podziękowania członkom i współpracownikom Komitetu Obrony Robotników, którzy zasłużyli się dobrze obronie interesów robotniczych oraz wspólnej sprawie narodowej.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

67/81

Uchwała

o kontaktach zagranicznych

Działalność międzynarodowa związku opiera się na Konstytucji PRL, paktach praw człowieka i obywatela, ratyfikowanych przez PRL konwencjach nr 87 i 98 Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz na statucie NSZZ „Solidarność”.

Kontakty i działalność międzynarodowa związku służyć mają realizacji statutowych zadań obrony, ochrony i umocnienia praw i interesów ludzi pracy. Pragniemy przyczynić się do zapewnienia trwałego pokoju na świecie, gdyż są nam obce wszelkie formy dyskryminacji i wyzysku, przemocy i dominacji ekonomicznej, politycznej i światopoglądowej.

Położenie na granicy kultur i orientacji politycznych oraz doświadczenia historyczne społeczeństwa polskiego nakłada na NSZZ „Solidarność” obowiązek godzenia sprzeczności i budowania ładu moralnego w świecie pracy, w stosunkach społecznych, ekonomicznych i politycznych. Fundamentem tego ładu jest godność każdego człowieka jako pracownika i jako osoby ludzkiej mającej wszelkie należne jej prawa: prawo do demokracji i rządności w samorządnym społeczeństwie. Będziemy realizować te wartości, budując solidarność ludzi pracy, szanując różnorodność ich poglądów i suwerenność każdego narodu. Będziemy też utrzymywać i rozszerzać kontakty z Polonią na całym świecie, działając na rzecz zachowania przez nią świadomości narodowej poprzez pomoc w realizacji prawa dostępu do kultury polskiej.

Kontakty z organizacjami reprezentującymi ludzi pracy innych narodów „Solidarność” prowadzić będzie w sposób niezależny od władz państwowych, partyjnych i organizacji religijnych i jakichkolwiek innych instytucji. Będziemy rozwijać współpracę międzynarodową w dziedzinie pracy organizacyjnej, kształcenia związkowego, umów zbiorowych, ochrony pracy, ochrony środowiska, wymiany kulturalnej i turystycznej.

Chcemy, aby współpraca ta zrealizowała się szczególnie na szczeblu organizacji zakładowych i regionalnych.

NSZZ „Solidarność” podejmuje wszystkie niezbędne działania w celu ochrony interesów pracowników polskich zatrudnionych za granicą i zagwarantowania im praw związkowych. Równocześnie zapewniać będziemy, w razie potrzeby, niezbędną opiekę pracownikom cudzoziemskim pracującym w Polsce. Komisja Krajowa winna uporządkować organizację kontaktów zagranicznych, a w szczególności rozwijać działalność Funduszu Społecznego „Solidarność”, w ramach którego należy zintegrować Bank Leków oraz inne inicjatywy pomocy zagranicznej.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

68/81

Deklaracja PROGRAMOWA

w sprawie kultury narodowej

Uważamy, że losy społeczeństwa i narodu polskiego zależeć będą nie tylko od uzdrowienia życia gospodarczego i ogólnospołecznego kraju, lecz w nie mniejszej mierze od uzdrowienia kultury i edukacji narodowej.

Podstawową wartość upatrujemy w człowieku, w jednostce ludzkiej, a cel podstawowy w stworzeniu dla wolnego człowieka najkorzystniejszych warunków pełnego i swobodnego rozwoju w wolnym społeczeństwie, w suwerennym narodzie, w niepodległym państwie.

Ponad tysiącletni dorobek kultury polskiej, w którym widzimy fundament bytu narodowego, zawiera niewyczerpane bogactwa, które winny być w procesie edukacji narodowej i upowszechnienia kultury udostępnione, bez kłamstw i przemilczeń, całemu społeczeństwu. Zarazem wyrażamy wolę pełnego otwarcia na wartości wypracowane przez inne narody naszej szerszej ojczyzny, Europy, pomni, iż od czasu przyjęcia chrześcijaństwa do tej wspólnej duchowej ojczyzny wielu narodów należymy. Pamiętamy, że okresy naszych związków z Europą i światem były zarazem okresami powstawania najoryginalniejszych zjawisk naszej kultury, okresy izolacji przynosiły zastój i upadek.

Dbając o rozwój kultury polskiej, wyrażamy wolę wykazania nie mniejszej dbałości o to, by żyjące w Polsce mniejszości narodowe znalazły we wspólnej z Polakami ojczyźnie warunki dla swobodnego rozwijania swej kultury i przekazywania jej następnym pokoleniom. Chcemy pozostać w ten sposób wierni tradycji Rzeczypospolitej wielu narodów.

Pomni tego, że do naszej szerszej ojczyzny – Europy zostaliśmy wprowadzeni przez chrześcijaństwo, że chrześcijaństwo przez ponad tysiąc lat określiło w istotnej mierze kształt i treści polskiej kultury narodowej, że w najtragiczniejszych dla narodu chwilach w Kościele katolickim znajdował on oparcie, że nasza etyka przede wszystkim przez chrześcijaństwo została określona, że wreszcie katolicyzm jest żywą wiarą większości Polaków – uważamy, że w procesie edukacji narodowej niezbędne jest uczucie i odpowiednio szerokie uwzględnienie roli i miejsca chrześcijaństwa i Kościoła w dziejach Polski i świata.

Zarazem wypowiadamy się za neutralnością światopoglądową państwa we wszystkich dziedzinach, przede wszystkim w dziedzinie edukacji narodowej i kultury i w neutralności takiej upatrujemy zabezpieczenie tolerancji, którą szczycili się nasi przodkowie. Różnorodność i bogactwo, które cechowały okresy rozkwitu polskiej kultury – winny być dziś naszym celem. Wolność wszelkiej twórczości intelektualnej i sztuki to przede wszystkim prawo do nieskrępowanego współistnienia światopoglądów, postaw i kierunków – i do swobodnego ścierania się ich.

Wolność i tolerancja to podstawowe warunki rozwoju kultury. Wolność i tolerancja to zarazem podstawowy cel edukacji narodowej, przeciwstawny celom głoszonym przez różnorodne totalizmy z lewa i z prawa. Dlatego zdecydowani jesteśmy wydać walkę wszelkiego rodzaju cenzurze dzieł sztuki i nauki. Cenzurę uważamy za zło, na które z konieczności i tylko chwilowo zgodziliśmy się – lecz nie zgodzimy się na cenzurowanie nauki i sztuki. Ochrona przez cenzurę niektórych zasad polityki zagranicznej i wewnętrznej państwa nie może godzić w swobodę badań naukowych, w prawo do znajomości historii. Nadużywanie przez cenzurę ustawy o kontroli publikacji i widowisk, do ograniczania rozwoju kultury i edukacji narodowej musi spowodować sprzeciw i udzielenie pełnego poparcia społecznego, również ze strony NSZZ „Solidarność” niezależnym wydawnictwom niecenzurowanym.

Zdecydowani jesteśmy również wydać walkę wszelkiej dyskryminacji w dziedzinie kultury i sztuki, bez względu na formy, które przybiera i skąd pochodzi.

W szczególności będziemy przeciwstawiać się jakiemukolwiek dyskryminowaniu dorobku polskich twórców emigracyjnych, stojąc na stanowisku, iż polska kultura stanowi nierozdzielną całość, niezależnie od tego, czy powstaje w kraju czy na wychodźstwie.

Dążeniem naszym będzie demokratyzacja kultury, przez co rozumiemy udostępnienie jej treści najszerszemu ogółowi obywateli, zapewniając im prawo do prezentowania własnych uczuć i poglądów. Równocześnie stoimy na stanowisku, że demokratyzacja kultury nie jest i nie może być sprzeczna z pełnym poparciem dla powstania dzieł o charakterze elitarnym, bez których niemożliwy jest zdrowy rozwój kultury narodowej.

NSZZ „Solidarność” jest zdecydowany być gwarantem wolności kultury narodowej – i deklaruje, że nie rości sobie pretensji do określania treści twórczości intelektualnej i artystycznej. Sztuka i nauka, wartości, które tworzą: piękno i prawda – są niezbędne dla rozwoju duchowego człowieka i nie potrzebują poza tym żadnego innego usprawiedliwienia.

Gwarancję instytucjonalną swobodnego rozwoju kultury widzimy w jej samorządności. Samorząd kultury w samorządnym społeczeństwie uważamy za jeden z celów programowych NSZZ „Solidarność”. Kultura źle znosi wszelki monopol, a w szczególności monopol państwowy. Instytucje służebne wobec kultury: wydawnictwa i drukarnie, wytwórnie filmowe, teatry, filharmonie itp. winny stać się samorządne i niezależne od władz państwowych.

Kultura będzie nadal wymagać – przynajmniej w niektórych dziedzinach – dotacji państwowych lub komunalnych. Dotacje takie nie mogą jednak stać się podstawą ograniczenia merytorycznej samorządności w dziedzinie kultury.

Również nasz związek – w wypadkach, gdy będzie pełnił rolę mecenasa kultury – musi o tym pamiętać.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

69/81

Uchwała

w sprawie mniejszości narodowych

Dbając o rozwój kultury polskiej, otwartej na dorobek innych narodów, wyrażamy wolę wykazania nie mniejszej dbałości o to, by obywatele polscy należący do innych narodów i grup etnicznych – Białorusini, Cyganie, Grecy, Litwini, Łemkowie, Niemcy, Ukraińcy, Tatarzy, Żydzi i inne narodowości znaleźli we wspólnej z Polakami ojczyźnie warunki do swobodnego rozwijania swej kultury i przekazywania jej następnym pokoleniom.

Chcemy w ten sposób pozostać wierni tradycji Rzeczypospolitej wielu narodów.

Bogactwo kultury polskiej to również odrębności regionalne, które winny być kultywowane.

Związek nasz sprzeciwia się wszelkim podziałom narodowościowym i walczyć będzie o zagwarantowanie pełni praw obywatelskich wszystkim Polakom, niezależnie od ich przynależności narodowej lub pochodzenia.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

70/81

Uchwała

W sierpniu br. Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ „Solidarność”, uznając konieczność zachowania pokoju społecznego w kraju, skierowała apel do organizatorów „marszu gwiaździstego” o odwołanie tej formy protestu przeciwko stosowaniu aresztu wobec więzionych za przekonania.

Jednocześnie KKP stwierdza, że otoczy opieką ludzi aresztowanych w toku odbywających się procesów politycznych.

W chwili obecnej w Polsce trzech ludzi, tj. Leszek Moczulski, Romuald Szeremietiew i Tadeusz Stański, odpowiadających pod zarzutem popełnienia przestępstw politycznych, znajduje się w więzieniu.

Domagamy się uwolnienia aresztowanych stwierdzając, że ich więzienie jest sprzeczne z punktem 4 porozumienia gdańskiego.

Powyższe stanowisko związku Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” przedstawia Sądowi Najwyższemu, jako najwyższemu organowi wymiaru sprawiedliwości PRL.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

71/81

Uchwała

o kierunkach wspólnego działania z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym Rolników Indywidualnych „Solidarność”

Ekonomiczne, społeczne i kulturowe warunki życia na wsi tworzą w chwili obecnej niekorzystny klimat dla inicjatywy gospodarczej i zmian, które stać by się mogły zaczynem wzrostu produkcji rolniczej. Hamulcem wzrostu produkcji żywności jest zbiurokratyzowany aparat skupu i zaopatrzenia, usług, mleczarstwa, ogrodnictwa, banków spółdzielczych i służby rolnej.

Regres na wsi w sferze gospodarczej, społecznej i kulturowej winien być zatrzymany. Wiele zależy od współdziałania NSZZ „Solidarność” z NSZZ RI „Solidarność”, od wzajemnego zaufania i wspólnych konsekwentnych działań.

Zobowiązuje się Komisję Krajową do powołania w trybie pilnym specjalnego zespołu do spraw współpracy z NSZZ RI „Solidarność”. Zespół powinien mieć za zadania skoordynowanie działań sekcji branżowych i zawodowych pracujących na wsi bądź dla wsi oraz przygotowanie wspólnego programu działań obu związków.

W szczególności program ten powinien zawierać następujące tematy:

1. Organizacje działające w rolnictwie, obsłudze rolnictwa, handlu wiejskim, nauczycielstwie, służbie zdrowia, kulturze, służbie rolnej i przemyśle rolno-spożywczym powinny tworzyć na terenie gmin i małych miast wspólne komisje współpracy z NSZZ RI „Solidarność” celem organizowania działań w zakresie reformy gospodarczej i społecznej.

2. Powołać należy rzeczywisty samorząd rolniczo-pracowniczy w organizacjach spółdzielczych i przedsiębiorstwach państwowych, wspólnie tworzyć mechanizmy zarządzania wolne od zniewalających nacisków biurokracji.

3. Razem współdziałać nad stworzeniem rzeczywistego, demokratycznego samorządu terytorialnego na wsi, rad gminnych i programu ich działania w gospodarczej i społecznej sferze.

4. Udzielenie koniecznej i daleko idącej pomocy NSZZ RI „Solidarność”, zwłaszcza w zakresie ugruntowania organizacyjnego Związków Zawodowych Rolników.

Gdańsk, 7 października 1981 r. Zjazd Delegatów

Dziennik Ustaw 1981, nr 24, poz. 122

USTAWA

z dnia 25 września 1981 r.

o przedsiębiorstwach państwowych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Przedsiębiorstwo państwowe jest podstawową jednostką organizacyjną gospodarki narodowej, służącą zaspokajaniu potrzeb społecznych, tworzoną w celu osiągania efektywnych ekonomicznie wyników przez produkcję dóbr, świadczenie usług lub inną działalność.

2. Przedsiębiorstwo jest samodzielną, samorządną i samofinansującą się jednostką gospodarczą, posiadającą osobowość prawną.

Art. 2. Przedsiębiorstwo państwowe, gospodarując wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego, prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą zgodnie z celami narodowego planu społeczno-gospodarczego.

Art. 3. Przedsiębiorstwo państwowe stwarza warunki sprzyjające kształtowaniu się socjalistycznych stosunków pracy i zasad współżycia społecznego.

Art. 4. 1. Organy przedsiębiorstwa samodzielnie podejmują decyzje oraz organizują działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z przepisami prawa i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa.

2. Organy państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności przedsiębiorstwa państwowego tylko w wypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi.

Art. 5. 1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi zakres stosowania przepisów ustawy do przedsiębiorstw państwowych podległych Ministrowi Obrony Narrodowej oraz Ministrowi Finansów, a także przedsiębiorstw podległych Ministrowi Sprawiedliwości, działających przy zakładach karnych.

2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi również zakres stosowania przepisów ustawy do przedsiębiorstw państwowych wykonujących w całości lub w przeważającej części zadania dla potrzeb obronności i bezpieczeństwa Państwa, a także do wykonujących te zadania jednostek organizacyjnych innych przedsiębiorstw.

Art. 6. Przepisów ustawy, z wyjątkiem przepisów o rejestrze przedsiębiorstw państwowych, nie stosuje się do:

przedsiębiorstwa państwowego ,,Polskie Koleje Państwowe”,

przedsiębiorstwa państwowego ,,Polska Poczta, Telegraf i Telefon”,

przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Linie Lotnicze LOT”,

Państwowego Zakładu Ubezpieczeń,

banków,

6) przedsiębiorstw państwowych tworzonych na podstawie art. 6 ust. 2 lit. a) ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 z późniejszymi zmianami).

Rozdział 2

Tworzenie przedsiębiorstw państwowych

Art. 7. Przedsiębiorstwa państwowe mogą być tworzone jako:

1) przedsiębiorstwa działające na zasadach ogólnych,

2) przedsiębiorstwa użyteczności publicznej.

Art. 8. 1. Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej mają przede wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności. W szczególności przedsiębiorstwa te mają na celu produkcję lub świadczenie usług w zakresie:

1) inżynierii sanitarnej,

komunikacji miejskiej,

zaopatrzenia ludności w energię elektryczną, gazową i cieplną,

zarządu państwowymi zasobami lokalowymi,

zarządu państwowymi terenami zielonymi,

6) zarządu uzdrowiskami,

7) usług pogrzebowych i utrzymania urządzeń cmentarnych,

8) usług kulturalnych.

2. Organ założycielski, w granicach obowiązujących przepisów, określa zakres i warunki, na jakich przedsiębiorstwa użyteczności publicznej obowiązane są świadczyć usługi na rzecz ludności.

Organ założycielski ma obowiązek dotowania działalności przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, którego działalność jest nierentowna, ale konieczna ze względu na potrzebę zaspokajania potrzeb ludności.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki i zasady działania przedsiębiorstw użyteczności publicznej.

Art. 9. 1. Przedsiębiorstwa państwowe tworzą:

naczelne oraz centralne organy administracji państwowej,

terenowe organy administracji państwowej na podstawie uchwały właściwej rady narodowej,

zwane w dalszych przepisach ustawy organami założycielskimi.

2. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa określa jego nazwę, rodzaj, siedzibę i przedmiot działania.

3. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa użyteczności publicznej może określać również zasady i warunki powoływania zakładów, filii, oddziałów oraz innych wewnętrznych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa, które sporządzają bilans.

Art. 10. 1. Terenowe organy administracji państwowej, na podstawie uchwal zainteresowanych rad narodowych, mogą tworzyć wspólne przedsiębiorstwa państwowe.

2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki i tryb tworzenia przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1.

Art. 11. 1. Przedsiębiorstwa państwowe mogą utworzyć wspólne przedsiębiorstwo w drodze umowy.

2. Podstawą zawarcia umowy o utworzeniu wspólnego przedsiębiorstwa państwowego są uchwały rad pracowniczych przedsiębiorstw zawierających umowę.

Do otworzenia wspólnego przedsiębiorstwa stosuje się odpowiednio przepisy art. 9 ust. 2 i art. 12.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi warunki i tryb tworzenia przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1.

Art. 12. 1. Utworzenie przedsiębiorstwa państwowego poprzedza postępowanie przygotowawcze, które ma na celu zbadanie i ocenę potrzeby oraz warunków utworzenia przedsiębiorstwa.

Organ zamierzający utworzyć przedsiębiorstwo państwowe powołuje w tym celu zespół przygotowawczy, który dokonuje niezbędnych ustaleń i przedstawia swoją opinię.

W skład zespołu przygotowawczego wchodzą przedstawiciele Ministra Finansów, banku, rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, właściwego naczelnego lub centralnego organu administracji państwowej, zainteresowanych związków zawodowych, właściwego stowarzyszenia naukowego, społeczno-zawodowego lub naukowo-technicznego oraz organizacji działających na rzecz ochrony środowiska.

Organ zamierzający utworzyć przedsiębiorstwo państwowe może również powołać do składu zespołu przygotowawczego inne osoby niż określone w ust. 3.

Rozdział 3

Przedsiębiorstwa mieszane

Art. 13. 1. Organy administracji państwowej mogą tworzyć przedsiębiorstwa międzynarodowe wspólnie z innymi państwami.

2. Warunki tworzenia i zasady funkcjonowania takich przedsiębiorstw określają porozumienia i umowy między zainteresowanymi państwami.

Art. 14. 1. Przedsiębiorstwo państwowe może utworzyć w drodze umowy przedsiębiorstwo mieszane z podmiotem zagranicznym.

2. Warunki tworzenia oraz zasady funkcjonowania przedsiębiorstw mieszanych z podmiotem zagranicznym określają odrębne przepisy ustawowe.

Art. 15. 1. Przedsiębiorstwo państwowe może utworzyć w drodze umowy przedsiębiorstwo mieszane z organizacją spółdzielczą.

Podstawą zawarcia umowy przez przedsiębiorstwo państwowe z organizacją spółdzielczą w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa mieszanego jest uchwała rady pracowniczej przedsiębiorstwa.

Warunki tworzenia oraz zasady funkcjonowania przedsiębiorstw państwowo-spółdzielczych określają odrębne przepisy ustawowe.

Art. 16. 1. Przedsiębiorstwo państwowe może utworzyć w drodze umowy przedsiębiorstwo mieszane z organizacją społeczną ludu pracującego.

2. Do przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15 ust. 2 i 3.

Rozdział 4

Statut przedsiębiorstwa

Art. 17. 1. Statut przedsiębiorstwa reguluje strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa oraz inne sprawy przewidziane w niniejszej ustawie.

2. Statut uchwala ogólne zebranie pracowników na wniosek dyrektora przedsiębiorstwa.

Art. 18. 1. Zatwierdzenia przez organ założycielski wymagają statuty następujących przedsiębiorstw państwowych:

użyteczności publicznej,

handlu zagranicznego,

stacji radiowych i telewizyjnych, przemysłu teleelektronicznego, transportu samochodowego, budownictwa i łączności,

Państwowej Komunikacji Samochodowej oraz zakładów naprawczych taboru kolejowego.

2. Podjęcie decyzji w sprawie zatwierdzenia statutu powinno nastąpić w możliwie krótkim terminie, nie dłuższym jednak niż 3 miesiące od przedłożenia statutu organowi założycielskiemu.

Rozdział 5

Rejestr przedsiębiorstw państwowych

Art. 19. 1. Przedsiębiorstwo państwowe podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.

2. Organami rejestracyjnymi są sądy. Właściwość tych sądów, w trybie określonym w przepisach o ustroju sądów powszechnych, ustala Minister Sprawiedliwości.

Art. 20. 1. Do wniosku o wpis przedsiębiorstwa państwowego do rejestru przedsiębiorstw państwowych dołącza się: odpis aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa, statut oraz inne dokumenty, których złożenia wymagają przepisy wydane na podstawie niniejszej ustawy oraz przepisy szczególne.

2. Organ rejestracyjny bada zgodność z prawem treści dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisu do rejestru.

3. Rejestr przedsiębiorstw państwowych jest dostępny dla osób mających w tym interes prawny, z wyłączeniem danych objętych tajemnicą państwową i gospodarczą.

Art. 21. Przedsiębiorstwo państwowe uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru.

Art. 22. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi zasady i sposób prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych, dane podlegające wpisowi do tego rejestru, wymagania dla wniosku o wpis do rejestru, tryb postępowania przy dokonywaniu wpisów, zmian i skreśleń w rejestrze, zasady udostępniania rejestru oraz wypadki i warunki wydawania odpisów i wyciągów z tego rejestru.

Rozdział 6

Łączenie, podział i likwidacja przedsiębiorstw

Art. 23. 1. Łączenie, podział i likwidację przedsiębiorstwa państwowego, utworzonego w trybie określonym w art. 9, zarządza organ założycielski z własnej inicjatywy bądź na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa, z tym że łączenie i podział przedsiębiorstwa wymaga zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa.

2. O łączeniu, podziale i likwidacji przedsiębiorstwa utworzonego przez zawarcie umowy stanowią wspólnie strony, które umowę zawarły.

3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi warunki i tryb łączenia, podziału i likwidacji przedsiębiorstw państwowych.

Art. 24. 1. Projekt dokonania połączenia, podziału oraz likwidacji przedsiębiorstwa państwowego przedstawia się ogólnemu zebraniu pracowników łub radzie pracowniczej przedsiębiorstwa oraz związkom zawodowym działającym w przedsiębiorstwie w celu uzyskania opinii.

2. W wypadku wniosku o likwidację przedsiębiorstwa opinia może zawierać propozycje, zmierzające do wyprowadzenia przedsiębiorstwa z trudnej sytuacji gospodarczej

Art. 25. 1. Przed podjęciem decyzji o połączeniu, podziale lub likwidacji przedsiębiorstwa przeprowadza się postępowanie przygotowawcze.

Do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego organ założycielski powołuje zespół przygotowawczy. Zespół ten ma zbadać przyczyny, cel, potrzebę i warunki zamierzonych zmian organizacyjnych oraz przedstawić opinię.

Skład zespołu przygotowawczego określają przepisy art. 12 ust. 3 i 4.

Art. 26. 1. Przedsiębiorstwo państwowe może być postawione w stan upadłości.

2. Warunki, zasady i tryb postępowania upadłościowego określają przepisy odrębnej ustawy.

Rozdział 7

Organizacja przedsiębiorstwa państwowego

Art. 27. 1. Tworzenie zakładów i innych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa państwowego, system kontroli wewnętrznej, stosunki prawne między jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa oraz zasady występowania w stosunkach prawnych z innymi jednostkami organizacyjnymi określa statut przedsiębiorstwa.

2. W przedsiębiorstwie wielozakładowym zakres praw i obowiązków zakładów powinien odpowiadać charakterowi ich działalności oraz warunkom i potrzebom.

Art. 28. 1. Regulamin organizacyjny przedsiębiorstwa państwowego określa szczegółowo zakres działania, podział czynności i odpowiedzialność osób pełniących funkcje kierownicze i samodzielne w przedsiębiorstwie.

2. Regulamin organizacyjny przedsiębiorstwa ustala dyrektor po zasięgnięciu opinii rady pracowniczej.

Art. 29. 1. Statut przedsiębiorstwa państwowego może przewidywać powołanie jako organów doradczych i opiniodawczych dyrektora – kolegium przedsiębiorstwa oraz rady techniczno-ekonomicznej.

2. Członków tych organów powołuje dyrektor przedsiębiorstwa.

Art. 30. 1. Statut przedsiębiorstwa może przewidywać powołanie przez dyrektora przedsiębiorstwa komisji do rozstrzygania sporów majątkowych między jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład przedsiębiorstwa. Komisji przewodniczy radca prawny przedsiębiorstwa.

Jeżeli statut nie stanowi inaczej, orzeczenie komisji jest ostateczne.

Rozdział 8

Organy przedsiębiorstwa państwowego

Art. 31. Organami przedsiębiorstwa państwowego są: ogólne zebranie pracowników (delegatów), rada pracownicza i dyrektor przedsiębiorstwa.

Art. 32. Kompetencje ogólnego zebrania pracowników (delegatów) i rady pracowniczej określa ustawa o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego.

Art. 33. 1. Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego zarządza przedsiębiorstwem i reprezentuje je na zewnątrz.

2. Dyrektor przedsiębiorstwa państwowego, działając zgodnie z przepisami prawa, podejmuje decyzje samodzielnie i ponosi za nie odpowiedzialność.

Art. 34. 1. Dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje i odwołuje organ założycielski bądź rada pracownicza. W stosunku do decyzji powołującej lub odwołującej dyrektora organom tym przysługuje wzajemnie prawo do zgłoszenia umotywowanego sprzeciwu w terminie nie przekraczającym dwóch tygodni.

2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, w porozumieniu ze związkami zawodowymi, ustali listę przedsiębiorstw o podstawowym znaczeniu dla gospodarki, w których dyrektora powołuje i odwołuje organ założycielski w trybie przewidzianym w ust. 1.

3. Dyrektora przedsiębiorstwa użyteczności publicznej powołuje i odwołuje organ założycielski w trybie przewidzianym w ust. 1.

4. W wypadku nieuwzględnienia sprzeciwu organowi, który go wniósł, przysługuje prawo zwrócenia się o rozstrzygnięcie do sądu. Orzeczenie sądu jest ostateczne.

W przedsiębiorstwach nowo organizowanych pierwszego dyrektora przedsiębiorstwa powołuje organ założycielski. W tym samym trybie następuje powołanie dyrektora, jeżeli rada pracownicza przedsiębiorstwa nie wykorzystała uprawnień przewidzianych w ust. 1 w terminie zapewniającym należytą ciągłość pracy przedsiębiorstwa.

Dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje się na okres pięciu lat lub na czas nie określony.

Art. 35. 1. Dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje się spośród kandydatów wyłanianych w drodze konkursu.

2. W celu przeprowadzenia konkursu organ uprawniony do powołania dyrektora tworzy komisję konkursową w składzie: trzech przedstawicieli rady pracowniczej oraz po jednym przedstawicielu: organu założycielskiego, banku finansującego działalność przedsiębiorstwa, związków zawodowych, organizacji politycznych, organizacji młodzieżowych oraz Naczelnej. Organizacji Technicznej – działających w przedsiębiorstwie.

Komisja konkursowa wyłania kandydatów, oceniając ich przydatność do kierowania danym przedsiębiorstwem ze względu na ich kwalifikacje fachowe, postawę moralną i społeczną oraz umiejętność współżycia z ludźmi.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady przeprowadzania konkursu.

Art. 36. Zastępcę dyrektora przedsiębiorstwa oraz głównego księgowego powołuje i odwołuje dyrektor przedsiębiorstwa za zgodą rady pracowniczej.

Art. 37. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa może wystąpić do organu założycielskiego z wnioskiem o odwołanie dyrektora przedsiębiorstwa powołanego przez ten organ, jeżeli dyrektor:

– swoją działalnością poważnie narusza przepisy prawa,

– swoją nieprawidłową pracą powoduje, że przedsiębiorstwo nie osiąga zadowalających wyników gospodarczych.

Rada pracownicza może wystąpić do dyrektora przedsiębiorstwa z umotywowanym wnioskiem o odwołanie zastępcy dyrektora.

Organ, który otrzymał wniosek rady pracowniczej w sprawie określonej w ust. 1, zobowiązany jest w ciągu dwóch tygodni uwzględnić wniosek albo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jeżeli zarzuty w toku postępowania wyjaśniającego zostaną potwierdzone, organ założycielski obowiązany jest w ciągu siedmiu dni uwzględnić wniosek.

W wypadku rozbieżności stanowisk w odniesieniu. do wyników postępowania wyjaśniającego rada pracownicza może zgłosić sprzeciw, który podlega rozpatrzeniu w trybie art. 57.

Rozdział 9

Mienie przedsiębiorstwa

Art. 38. 1. Organ założycielski lub strony zawierające umowę o utworzeniu przedsiębiorstwa wspólnego wyposażają przedsiębiorstwo w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu.

Przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem stanowiącym część mienia ogólnonarodowego, zapewnia jego ochronę.

Przedsiębiorstwo państwowe wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych przepisami ustawowymi.

Art. 39. Przedsiębiorstwo państwowe występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny rachunek.

Art. 40. 1. Organ założycielski nie może pozbawić przedsiębiorstwa państwowego składników wydzielonego mu lub nabytego przez przedsiębiorstwo mienia.

2. W razie określonej przepisami ustawowymi reorganizacji przedsiębiorstwa państwowego organ założycielski może wyłączyć część mienia i przekazać je innej państwowej jednostce organizacyjnej.

Art. 41. 1. Przedsiębiorstwo państwowe odpowiada za swoje zobowiązania.

2. Przedsiębiorstwo państwowe nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa ani innych osób prawnych.

3. Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania przedsiębiorstwa państwowego.

Art. 42. W wypadku likwidacji przedsiębiorstwa o przeznaczeniu majątku decyduje organ założycielski.

Art. 43. 1. Przedsiębiorstwo państwowe, wykonując przysługujące mu w myśl art. 38 ust. 3 uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego wydzielonego mu przy jego utworzeniu oraz nabytego w toku działalności, może zbywać środki trwałe innym jednostkom gospodarki uspołecznionej oraz ustanawiać na ich rzecz w stosunku do tych środków ograniczone prawa rzeczowe.

2. W odniesieniu do statków morskich i rzecznych przedsiębiorstwo państwowe może je zbywać także innym niż określone w ust. 1 jednostkom organizacyjnym i osobom, a także obciążać je na rzecz tych jednostek organizacyjnych i osób hipoteką lub zastawem.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi wypadki dopuszczające możliwość zbywania przez przedsiębiorstwa państwowe środków trwałych tych przedsiębiorstw innym jednostkom organizacyjnym niż określone w ust. 1, a także innym osobom; rozporządzenie określi także zasady, warunki i tryb zbywania mienia przedsiębiorstw tym jednostkom organizacyjnym i osobom.

Czynność prawna dotycząca środków trwałych stanowiących mienie przedsiębiorstwa, sprzeczna z obowiązującymi przepisami, jest nieważna, chyba że nabywca nie wiedział, mimo dołożenia należytej staranności, że zbycie nastąpiło wbrew obowiązującym przepisom.

Rozdział 10

Przedstawicielstwo przedsiębiorstwa

Art. 44. 1. Do dokonywania czynności prawnych samodzielnie w imieniu przedsiębiorstwa państwowego upoważniony jest dyrektor. Zastępcy dyrektora oraz pełnomocnicy przedsiębiorstwa działają w granicach ich umocowania.

2. Jeżeli czynności prawne, dokonywane przez osoby określone w ust. 1, obejmują rozporządzanie prawem, którego wartość przekracza pięćset tysięcy złotych, lub czynności te mogą spowodować powstanie zobowiązania przedsiębiorstwa do świadczenia o wartości powyżej pięciuset tysięcy złotych, do skuteczności oświadczenia woli wymagane jest współdziałanie co najmniej dwóch osób.

Art. 45. 1. Pełnomocników ustanawia i odwołuje dyrektor przedsiębiorstwa.

2. Udzielenia pełnomocnictwa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

3. Udzielenie i odwołanie pełnomocnictwa podlega ujawnieniu w rejestrze przedsiębiorstw państwowych. Nie dotyczy to pełnomocnictwa do dokonywania poszczególnych czynności oraz ustanawiania pełnomocników procesowych.

Rozdział 11

Działalność przedsiębiorstwa

Art. 46. 1. Przedsiębiorstwo państwowe prowadzi działalność na podstawia własnego planu. Zgodność planu przedsiębiorstwa z celami narodowego planu społeczno-gospodarczego osiągana jest w drodze stosowania ustaw wymienionych w art. 51 i przepisów art. 54.

2. Plan wieloletni przedsiębiorstwa uchwala ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa, a plan roczny – rada pracownicza przedsiębiorstwa, na wniosek dyrektora. Plan przedsiębiorstwa powinien uwzględniać możliwości i warunki działalności przedsiębiorstwa oraz interesy załogi.

Art. 47. Przedsiębiorstwo prowadzi działalność na zasadach racjonalnej gospodarki, samofinansowania oraz rachunku ekonomicznego,

Art. 48. 1. Przedsiębiorstwo prowadzi rzetelną rachunkowość oraz sporządza na jej podstawie bilans.

2. Bilans przedsiębiorstwa podlega weryfikacji przez państwowe organy kontroli na: zasadach określonych w przepisach szczególnych.

Art. 49. 1. Przedsiębiorstwo państwowe może podjąć działalność w dziedzinie nieprzewidzianej w akcie o jego utworzeniu.

Jeżeli podjęcie nowej działalności wymaga zaniechania lub znacznego ograniczenia działalności przewidzianej w akcie o utworzeniu przedsiębiorstwa, niezbędne jest uprzednie uzyskanie zgody organu założycielskiego.

Podjęcie nowej działalności podlega ujawnieniu w rejestrze przedsiębiorstw państwowych.

Art. 50. 1. Dyrektor przedsiębiorstwa ma obowiązek zgłosić pisemnie radzie pracowniczej przedsiębiorstwa, bankowi finansującemu oraz organowi założycielskiemu, że przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą ze stratą.

2. W wypadku określonym w ust. 1, na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub z własnej inicjatywy, organ założycielski powoła komisję w celu zbadania i oceny stanu gospodarczego przedsiębiorstwa i przedstawienia wniosków.

3. Po rozpatrzeniu wniosków komisji, zaopiniowanych przez radę pracowniczą, organ założycielski podejmuje decyzje wynikające z przepisów ustawy.

Art. 51. 1. Odrębne ustawy określają obowiązujące przedsiębiorstwo zasady:

planowania i sprawozdawczości statystycznej,

finansowania i opodatkowywania,

tworzenia i wykorzystywania funduszów,

ustalania cen.

2. Uprawnienia i obowiązki przedsiębiorstwa wynikają również z przepisów innych ustaw niż określone w ust. 1.

Rozdział 12

Nadzór nad przedsiębiorstwem państwowym

Art. 52. 1. Organ założycielski dokonuje kontroli i oceny działalności przedsiębiorstwa oraz pracy dyrektora. Organ założycielski ma prawo władczego wkraczania w sprawy przedsiębiorstwa tylko w wypadkach przewidzianych przepisami ustawowymi.

Art. 53. Akt o utworzeniu przedsiębiorstwa może przewidzieć, że uprawnienia organu założycielskiego w zakresie nadzoru, określone w niniejszej ustawie, mogą być przekazane powołanej przez ten organ radzie nadzorczej.

Art. 54. 1. Organ założycielski ma prawo nałożyć na przedsiębiorstwo obowiązek wprowadzenia do planu przedsiębiorstwa zadania lub wyznaczyć przedsiębiorstwu zadanie poza planem, jeżeli jest to niezbędne ze względu na potrzeby obrony kraju, w wypadku klęski żywiołowej bądź w celu wykonania zobowiązań międzynarodowych.

W wypadku określonym w ust. 1 organ założycielski zapewnia przedsiębiorstwu środki niezbędne do wykonania nałożonego na przedsiębiorstwo zadania.

Wykonanie zadania następuje na podstawie umowy zawartej między przedsiębiorstwem a jednostką organizacyjną wskazaną przy nakładaniu zadania.

Art. 55. Organ założycielski, w razie stwierdzenia, że decyzja dyrektora jest sprzeczna z prawem, wstrzymuje jej wykonanie oraz zobowiązuje dyrektora do jej zmiany lub cofnięcia.

Art. 56. 1. Organ założycielski ma prawo zawiesić dyrektora przedsiębiorstwa w jego czynnościach w wypadku, gdy dalsze pełnienie przez niego funkcji stanowi istotne naruszenie prawa lub zagraża podstawowym interesom gospodarki narodowej. O podjętej decyzji organ założycielski powiadamia radę pracowniczą.

2. W razie zawieszenia dyrektora przedsiębiorstwa w czynnościach, organ założycielski wyznacza tymczasowego kierownika przedsiębiorstwa na okres nie przekraczający sześciu miesięcy.

3. Rada pracownicza i dyrektor przedsiębiorstwa mogą w stosunku do decyzji określonych w ust. 1 i 2 zgłosić sprzeciw, który podlega rozpatrzeniu w trybie przewidzianym w art. 57.

Art. 57. 1. Dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz radzie pracowniczej przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w stosunku do decyzji podjętych wobec przedsiębiorstwa przez organ sprawujący nad nim nadzór.

Sprzeciw wraz z jego uzasadnieniem wnosi się do organu, który decyzję wydał, w terminie siedmiu dni od daty jej przekazania. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonanie decyzji.

W razie podtrzymania decyzji przez organ, do którego został skierowany sprzeciw, dyrektorowi przedsiębiorstwa oraz radzie pracowniczej przysługuje prawo wniesienia w ciągu siedmiu dni sprawy do sądu. Sąd w terminie czternastu dni wyznacza rozprawę.

Art. 58. 1. W razie doznania szkody z powodu wykonania decyzji organu sprawującego nadzór, przedsiębiorstwo może żądać od tego organu odszkodowania.

2. Spory wynikłe na tle przepisu ust. 1 rozstrzyga sąd.

3. Z żądaniem odszkodowania może wystąpić dyrektor przedsiębiorstwa lub rada pracownicza przedsiębiorstwa.

Rozdział 13

Zrzeszenia przedsiębiorstw państwowych

Art. 59. Przedsiębiorstwa państwowe mogą w celach ekonomicznie uzasadnionych tworzyć zrzeszenia.

Art. 60. 1. Utworzenie zrzeszenia przedsiębiorstw państwowych następuje na podstawie umowy zawartej za zgodą rad pracowniczych przedsiębiorstw tworzących zrzeszenie oraz podlegającej zatwierdzeniu organów założycielskich. Organy założycielskie odmówią zatwierdzenia umowy, jeżeli jest ona niezgodna z przepisami ustawowymi.

2. W wyjątkowym wypadku społecznie i gospodarczo niezbędnym, Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji sejmowych, może ustanowić obowiązek utworzenia zrzeszenia określonych przedsiębiorstw oraz zobowiązać te przedsiębiorstwa do zawarcia umowy o utworzeniu zrzeszenia na okres do pięciu lat.

Art. 61. 1. Umowa o utworzeniu zrzeszenia przedsiębiorstw określa nazwę zrzeszenia, nazwy przedsiębiorstw zrzeszonych, cel i przedmiot działania, organy zrzeszenia i środki niezbędne do realizacji jego celu.

2. Szczegółowy zakres działania zrzeszenia i jego organów określa statut zrzeszenia uchwalony przez radę zrzeszenia.

Art. 62. 1. Zrzeszenie przedsiębiorstw podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.

2. Zrzeszenie przedsiębiorstw uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru.

Art. 63. 1. Organem zarządzającym zrzeszeniem przedsiębiorstw państwowych jest rada zrzeszenia.

2. Dyrektor i przedstawiciel rady pracowniczej przedsiębiorstwa należącego do zrzeszenia wchodzą w skład rady zrzeszenia.

3. Rada zrzeszenia wybiera przewodniczącego spośród swoich członków.

Art. 64. 1. Organem wykonawczym rady zrzeszenia jest dyrektor powoływany i odwoływany przez radę zrzeszenia.

Dyrektora zrzeszenia, o którym mowa w art. 60 ust. 2, powołuje się i odwołuje za zgodą organu sprawującego nadzór nad zrzeszeniem.

Zakres działania dyrektora określa urnowa lub statut zrzeszenia.

Do powoływania dyrektora zrzeszenia przepis art. 35 stosuje się odpowiednio.

Art. 65. Przedsiębiorstwo państwowe może za zgodą rady pracowniczej, w trybie określonym w umowie bądź w statucie zrzeszenia, wystąpić ze zrzeszenia, którego utworzenie nie wynikało z obowiązku nałożonego na podstawie art. 60 ust. 2.

Art. 66. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi tryb i warunki tworzenia zrzeszeń przedsiębiorstw państwowych, o których mowa w art. 60 ust. 2, oraz określi zakres nadzoru i organy powołane do jego sprawowania.

Rozdział 14

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 67. 1. Z dniem wejścia w życie ustawy organami założycielskimi przedsiębiorstw państwowych stają się naczelne, centralne lub terenowe organy administracji państwowej, które sprawowały nadzór nad tymi przedsiębiorstwami.

Podmioty gospodarcze, wpisane w dniu wejścia w życie ustawy do rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z mocy prawa przedsiębiorstwami państwowymi w rozumieniu niniejszej ustawy.

Organy prowadzące dotychczas rejestr przedsiębiorstw przekażą ten rejestr wraz z należącą do niego dokumentacją, w terminie trzech miesięcy od daty wejścia w życie ustawy, właściwym sądom, ustalonym w trybie przepisu art. 19 ust. 2. Do dnia przekazania tego rejestru organy te prowadzą rejestr na dotychczasowych zasadach.

Zjednoczenia przedsiębiorstw państwowych podlegają zniesieniu na zasadach oraz w trybie i terminie ustalonych przez Radę Ministrów.

Art. 68. 1. Dyrektorzy przedsiębiorstw państwowych w okresie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy przedłożą ogólnym zebraniom załóg projekty statutów przedsiębiorstw.

2. Ogólne zebrania załóg uchwalą statuty przedsiębiorstw w okresie jednego miesiąca od dnia przedłożenia projektu.

Art. 69. 1. Traci moc dekret z dnia 20 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1960 r., Nr 18, poz. 111).

Przepisy wykonawcze, wydane na podstawie dekretu wymienionego w ust. 1, zachowują moc do czasu zastąpienia ich przepisami wydanymi na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie są z nią sprzeczne.

Do czasu wydania ustawy, o której mowa w art. 14 ust. 2, w sprawach tych stosuje się przepisy dotychczasowe.

Do czasu wydania ustaw przewidzianych w art. 51 ust. 1 oraz dostosowania ustaw wymienionych w tym przepisie do postanowień niniejszej ustawy, do przedsiębiorstw państwowych stosuje się przepisy dotychczasowe ze zmianami wynikającymi z tej ustawy.

Art. 70. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1981 r.

Przewodniczący Rady Państwa: H. Jabłoński

Sekretarz Rady Państwa: E. Duda

Dziennik Ustaw 1981, nr 24, poz. 123

USTAWA

z dnia 25 września 1981 r.

o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego

Rozdział 1

Organy samorządu załogi przedsiębiorstwa

Art. 1. 1. Załoga uczestniczy w zarządzaniu przedsiębiorstwem państwowym na zasadach określonych w niniejszej ustawie.

2. Do samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego należy stanowienie w istotnych sprawach przedsiębiorstwa, wyrażanie opinii, podejmowanie inicjatywy i zgłaszanie wniosków oraz sprawowanie kontroli działalności przedsiębiorstwa.

3. Samorząd załogi oraz jego organy realizują zadania określone w ust. 2 niezależnie od organów administracji państwowej, organizacji społecznych, związkowych i politycznych.

Art. 2. 1. Organami samorządu załogi są:

1) ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa, ogólne zebranie pracowników poszczególnych zakładów oraz innych jednostek organizacyjnych wchodzących w skład przedsiębiorstwa,

2) rada pracownicza przedsiębiorstwa, która w statucie samorządu załogi może być nazwana radą robotniczą,

3) rada pracownicza zakładu w przedsiębiorstwie wielozakładowym.

2. Załoga może wypowiadać się w istotnych sprawach przedsiębiorstwa w formie referendum.

3. Rada pracownicza przedsiębiorstwa reprezentuje samorząd załogi.

Art. 3. Działalność w radzie pracowniczej przedsiębiorstwa oraz w radzie pracowniczej zakładu ma charakter społeczny.

Art. 4. Członkowie rady pracowniczej przedsiębiorstwa oraz członkowie rady pracowniczej zakładu, zwani dalej członkami rady pracowniczej, są odpowiedzialni wobec załogi.

Art. 5. Członek rady pracowniczej zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu pełnienia swoich zadań w godzinach pracy.

Art. 6. 1. Przedsiębiorstwo państwowe nie może bez zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z członkiem rady pracowniczej w czasie trwania kadencji tej rady oraz w ciągu jednego roku po jej upływie. Przedsiębiorstwo nie może też bez zgody rady pracowniczej przedsiębiorstwa zmienić w tym czasie członkowi rady warunków pracy i płacy na jego niekorzyść.

2. Postanowienia, o których mowa w ust. 1, nie naruszają przepisów o rozwiązywaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia.

Rozdział 2

Ogólne zebranie

Art. 7. 1. Ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa jednozakładowego oraz ogólne zebranie pracowników zakładu w przedsiębiorstwie wielozakładowym, zwane dalej ogólnym zebraniem pracowników, stanowi formę bezpośredniego uczestniczenia załogi w zarządzaniu przedsiębiorstwem.

Do ważności uchwał ogólnego zebrania pracowników wymagana jest obecność na posiedzeniu co najmniej połowy liczby pracowników, jeżeli statut samorządu załogi nie stanowi inaczej.

Uchwały ogólnego zebrania pracowników zapadają zwykłą większością głosów.

Art. 8. 1. W przedsiębiorstwie jednozakładowym oraz w zakładzie przedsiębiorstwa wielozakładowego, w którym liczba zatrudnionych przekracza trzystu pracowników, funkcje ogólnego zebrania pracowników pełni zebranie delegatów wybranych na okres dwóch lat przez pracowników przedsiębiorstwa lub zakładu, w wyborach powszechnych, bezpośrednich i równych, w głosowaniu tajnym. Liczbę delegatów określa statut samorządu załogi.

Wyborcy, na wniosek co najmniej jednej piątej uprawnionych do głosowania, mogą w tajnym głosowaniu odwołać delegata.

Statut samorządu załogi określa sposób zwoływania ogólnego zebrania pracowników.

Art. 9. 1. Ogólne zebranie pracowników odbywa posiedzenia co najmniej dwa razy w roku.

2. Na pisemny wniosek co najmniej jednej piątej liczby członków ogólnego zebrania pracowników rada pracownicza zwołuje w ciągu siedmiu dni posiedzenie tego zebrania.

3. Ogólne zebranie pracowników na każdym posiedzeniu wybiera w glosowaniu tajnym przewodniczącego zebrania, jego zastępcę i sekretarza.

Art. 10. Ogólne zebranie pracowników przedsiębiorstwa:

[1)] uchwala, na wniosek dyrektora, statut przedsiębiorstwa,

[2)] podejmuje uchwały w sprawie podziału zysku przeznaczonego dla załogi,

3) dokonuje rocznej oceny działalności rady pracowniczej przedsiębiorstwa oraz dyrektora przedsiębiorstwa,

[4)] uchwala wieloletnie plany przedsiębiorstwa,

[5)] uchwala, na wniosek rady pracowniczej przedsiębiorstwa, statut samorządu załogi przedsiębiorstwa.

Art. 11. Ogólne zebranie pracowników ma prawo wyrażania opinii we wszystkich sprawach dotyczących przedsiębiorstwa.

Art. 12. 1. Co najmniej raz w roku rada pracownicza przedsiębiorstwa składa na ogólnym zebraniu pracowników sprawozdanie ze swej działalności.

2. Na żądanie jednej piątej członków ogólnego zebrania pracowników rada pracownicza ma obowiązek w ciągu siedmiu dni przedstawić sprawozdanie w sprawach wymienionych w żądaniu.

Rozdział 3

Rada pracownicza przedsiębiorstwa

Art. 13. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa składa się z piętnastu członków. Statut samorządu załogi może ustalić inną liczbę członków rady pracowniczej.

Radę pracowniczą przedsiębiorstwa wybierają pracownicy przedsiębiorstwa w wyborach powszechnych, bezpośrednich i równych, w głosowaniu tajnym.

Kadencja rady pracowniczej przedsiębiorstwa trwa dwa lata.

Wyborcy, w trybie przewidzianym w ust. 2, mogą przed upływem kadencji odwołać członka rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub całą radę.

Wniosek o odwołanie członka rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub całej rady wymaga podpisu jednej piątej liczby wyborców.

Art. 14. 1. Czynne prawo wyborcze przysługuje każdemu pracownikowi przedsiębiorstwa.

2. Każdy pracownik przedsiębiorstwa ma prawo zgłaszać kandydatów na członków rady pracowniczej.

Art. 15. 1. Bierne prawo wyborcze przysługuje pracownikom, którzy pracują w przedsiębiorstwie co najmniej dwa lata. Nie dotyczy to przedsiębiorstw nowo tworzonych.

Bierne prawo wyborcze nie przysługuje dyrektorowi przedsiębiorstwa, jego zastępcom, głównemu księgowemu, radcy prawnemu, kierownikom zakładów i ich zastępcom oraz pracownikowi przedsiębiorstwa oddelegowanemu do pracy poza przedsiębiorstwem na okres dłuższy niż pół roku.

Pracownik przedsiębiorstwa nie może pełnić funkcji członka rady pracowniczej bez przerwy dłuższej niż dwie kadencje.

Art. 16. 1. Wybory członków rady pracowniczej przedsiębiorstwa organizuje i przeprowadza komisja wyborcza.

2. Statut samorządu załogi przedsiębiorstwa określa szczegółowo zasady powoływania komisji wyborczej oraz tryb jej działania.

Art. 17. Komisja wyborcza określa, proporcjonalnie do liczby pracowników zatrudnionych w poszczególnych wewnętrznych jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa, liczbę członków rady pracowniczej, którzy mają być wybrani przez pracowników zatrudnionych w tych jednostkach.

Art. 18. W wypadku złożenia wniosku o odwołanie całego składu rady pracowniczej przedsiębiorstwa lub poszczególnych jej członków, głosowanie nad tym wnioskiem przeprowadza komisja wyborcza, powołana zgodnie z przepisami art. 16.

Art. 19. W razie zmniejszenia się składu rady pracowniczej przedsiębiorstwa o połowę – w celu przeprowadzenia wyborów uzupełniających – rada pracownicza może inicjować powołanie komisji wyborczej. Przepisy art. 16 i 17 stosuje się odpowiednio.

Art. 20. W nowo utworzonym przedsiębiorstwie wybory rady pracowniczej przedsiębiorstwa powinny odbyć się przed upływem pół roku od dnia wpisania przedsiębiorstwa do rejestru.

Art. 21. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa wybiera ze swego grona na okres dwóch lat prezydium w składzie: przewodniczący, jeden lub więcej zastępców przewodniczącego oraz sekretarz.

2. Członkiem prezydium rady pracowniczej przedsiębiorstwa nie może być pracownik przedsiębiorstwa, który pełni funkcję kierowniczą w organizacji politycznej lub związkowej działającej w przedsiębiorstwie.

Art. 22. 1. Prezydium jest wewnętrznym organem rady pracowniczej przedsiębiorstwa i realizuje określone przez nią zadania.

2. Rada pracownicza przedsiębiorstwa nie może upoważnić prezydium do występowania w jej imieniu w sprawach należących do jej kompetencji.

Art. 23. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa może powoływać komisje i zespoły spośród swoich członków oraz innych pracowników przedsiębiorstwa. Komisje i zespoły są pomocniczymi organami rady pracowniczej przedsiębiorstwa.

2. Statut samorządu załogi może przewidywać powoływanie do prac komisji i zespołów również osób niebędących pracownikami przedsiębiorstwa.

Art. 24. 1. Do kompetencji stanowiących rady pracowniczej przedsiębiorstwa należy:

1) uchwalanie oraz zmiana planu rocznego przedsiębiorstwa,

2) przyjmowanie sprawozdania rocznego oraz zatwierdzanie bilansu,

3) podejmowanie uchwał w sprawie inwestycji,

[4)] wyrażanie zgody na zawarcie umowy o utworzeniu przedsiębiorstwa wspólnego lub mieszanego,

[5)] wyrażanie zgody na utworzenie lub przystąpienie do zrzeszenia przedsiębiorstw,

[6)] podejmowanie uchwal w sprawie łączenia i podziału przedsiębiorstw,

7) podejmowanie uchwał w sprawie zakładowego budownictwa mieszkaniowego i socjalnego,

[8)] podejmowanie uchwał w sprawie zmiany kierunku działalności przedsiębiorstwa,

[9)] podejmowanie uchwał w sprawie podziału na fundusze wygospodarowanego dochodu pozostającego w dyspozycji przedsiębiorstwa oraz zasad wykorzystania tych funduszów,

[10)] wyrażanie zgody na zbywanie zbędnych przedsiębiorstwu maszyn i urządzeń oraz na dokonanie darowizny,

[11)] decydowanie o przystąpieniu przedsiębiorstwa w charakterze członka zbiorowego do organizacji społecznych,

[12)] podejmowanie uchwał w sprawie klubów techniki i racjonalizacji,

[13)] uchwalanie, na wniosek dyrektora, regulaminu pracy przedsiębiorstwa,

[14)] podejmowanie uchwał o przeprowadzeniu w przedsiębiorstwie referendum,

[15)] wybieranie swego przedstawiciela do rady zrzeszenia przedsiębiorstw.

2. Do kompetencji stanowiących rady pracowniczej przedsiębiorstwa należy również podejmowanie uchwał w sprawach powołania i odwołania dyrektora przedsiębiorstwa oraz innych osób wykonujących kierownicze funkcje w przedsiębiorstwie, zgodnie z przepisami ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.

Art. 25. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo wyrażania opinii we wszystkich sprawach dotyczących przedsiębiorstwa oraz jego kierownictwa.

Właściwe organy obowiązane są do zasięgania opinii rady pracowniczej przedsiębiorstwa w sprawach: zmiany aktu o utworzeniu i likwidacji przedsiębiorstwa, zawierania przez przedsiębiorstwo porozumień i umów długoterminowych z innymi organizacjami gospodarczymi oraz organami administracji państwowej, wniosków o nadanie orderów i odznaczeń państwowych, decyzji dyrektora o przydziale mieszkań.

Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma obowiązek wyrażenia opinii w sprawach przedłożonych przez dyrektora przedsiębiorstwa i organ założycielski, a wymienionych w ust. 2.

Art. 26. 1. Wyrażenie opinii przez radę pracowniczą przedsiębiorstwa w sprawach wymienionych w art. 25 ust. 2 powinno nastąpić przed upływem dwóch tygodni od dnia otrzymania zapytania, chyba że termin na wyrażenie opinii został przedłużony. W sprawach pilnych właściwy organ może zwrócić się o wyrażenie opinii w terminie krótszym, jednakże nie krótszym niż pięć dni.

2. Niewyrażenie przez radę pracowniczą przedsiębiorstwa opinii w określonym lub uzgodnionym terminie uważa się za brak zgłoszenia zastrzeżeń.

Art. 27. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo występowania z inicjatywami, wnioskami i uwagami we wszystkich sprawach dotyczących przedsiębiorstwa.

Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo zwracania się do dyrektora przedsiębiorstwa z zapytaniem w sprawach stanu przedsiębiorstwa lub działalności organów przedsiębiorstwa.

Dyrektor przedsiębiorstwa ma obowiązek powiadomić radę pracowniczą przedsiębiorstwa o zajętym stanowisku w sprawie przedstawionej inicjatywy łub zgłoszonego wniosku oraz udzielić odpowiedzi na pytanie niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu dwóch tygodni.

Art. 28. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo kontroli całokształtu działalności przedsiębiorstwa, ze szczególnym uwzględnieniem dbałości o racjonalną gospodarkę mieniem przedsiębiorstwa.

2. Kontrola obejmuje w szczególności zbadanie i ocenę wykonania zadań planowych oraz realizacji zawartych umów i porozumień, analizę sprawozdania rocznego i bilansu, analizę i ocenę okresowych oraz doraźnych sprawozdań dyrektora przedsiębiorstwa, kontrolę wykonania uchwał rady pracowniczej, właściwego wykorzystania zasobów pracy, prawidłowości gospodarki materiałowej i finansowej, ochrony środowiska, a w porozumieniu za związkami zawodowymi – kontrolę przestrzegania norm pracy oraz dyscypliny pracy i płac.

3. Dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany udostępnić dokumenty i materiały niezbędne do przeprowadzenia kontroli.

Art. 29. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa odbywa posiedzenia co najmniej raz na kwartał.

2. Na pisemny wniosek jednej piątej liczby członków rady pracowniczej przedsiębiorstwa prezydium rady ma obowiązek zwołać posiedzenie rady.

Art. 30. 1. Do ważności podejmowanych uchwal niezbędna jest obecność co najmniej polowy liczby członków rady pracowniczej przedsiębiorstwa. Do ważności uchwał w sprawach wymienionych w art. 40 wymagana jest obecność na posiedzeniu dwóch trzecich liczby członków rady pracowniczej.

2. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów.

Art. 31. 1. Glosowanie na posiedzeniach odbywa się jawnie. Wyjątek stanowi głosowanie w sprawach osobowych, które odbywa się tajnie.

2. Głosowanie tajne odbywa się również na wniosek członka rady pracowniczej przedsiębiorstwa.

Art. 32. 1. Szczegółowy tryb działania rady pracowniczej przedsiębiorstwa oraz zasady zwoływania i odbywania posiedzeń reguluje statut samorządu załogi.

2. Rada pracownicza przedsiębiorstwa może uchwalić odrębny od statutu regulamin posiedzeń.

Rozdział 4

Rada pracownicza zakładu

Art. 33. 1. W zakładach i innych wewnętrznych jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa sporządzających bilans statut samorządu załogi może przewidzieć powoływanie rady pracowniczej zakładu.

2. Statut samorządu załogi może przewidzieć prawo powoływania rady pracowniczej zakładu również i w innych jednostkach organizacyjnych niż określone w ust. 1.

Wybory członków rady pracowniczej zakładu odbywają się na zasadach określonych w art. 13–20.

Statut samorządu załogi określa, jakie sprawy dotyczące zakładu rada pracownicza przedsiębiorstwa może przekazać radzie pracowniczej zakładu. Przy przekazywaniu spraw należy uwzględnić charakter spraw oraz możliwość ich realizacji.

5. Do członków rady pracowniczej zakładu stosuje się odpowiednio postanowienia art. 6.

Rozdział 5

Współpraca z innymi organizacjami

Art. 34. Rada pracownicza przedsiębiorstwa, na podstawie wzajemnych porozumień, współpracuje ze związkami zawodowymi, organizacjami politycznymi i młodzieżowymi oraz innymi organizacjami społecznymi i społeczno-zawodowymi działającymi w przedsiębiorstwie.

Art. 35. Rady pracownicze przedsiębiorstw mogą się porozumiewać w sprawie współpracy oraz podejmowania wspólnych działań.

Art. 36. Jeżeli uchwały organów samorządu załogi lub decyzje dyrektora przedsiębiorstwa dotyczą spraw wchodzących w zakres działania związków zawodowych, przed ich podjęciem organy przedsiębiorstwa obowiązane są umożliwić związkom zawodowym zajęcie w tych sprawach stanowiska, zgodnie z ustawą o związkach zawodowych oraz kodeksem pracy.

Rozdział 6

Samorząd załogi a dyrektor przedsiębiorstwa

Art. 37. 1. Dyrektor przedsiębiorstwa uczestniczy w posiedzeniach rady pracowniczej przedsiębiorstwa. Na zaproszenie dyrektor uczestniczy również w posiedzeniach prezydium rady pracowniczej.

2. Dyrektor przedsiębiorstwa wykonuje uchwały rady pracowniczej przedsiębiorstwa dotyczące działalności przedsiębiorstwa.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do kierowników zakładów, w których działają rady pracownicze zakładu.

Art. 38. Dyrektor przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny przed załogą za prawidłowe prowadzenie przedsiębiorstwa. Dyrektor składa załodze co najmniej raz w roku sprawozdanie z działalności przedsiębiorstwa oraz informację o jego stanie.

Art. 39. 1. Dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany zapewnić radzie pracowniczej przedsiębiorstwa możliwość zaznajomienia się z materiałami dotyczącymi działalności przedsiębiorstwa, przedkładać materiały na posiedzenia rady pracowniczej z odpowiednim wyprzedzeniem oraz informować radę o skutkach ekonomicznych, społecznych i prawnych zamierzonych uchwał rady.

2. Dyrektor przedsiębiorstwa jest obowiązany zapewnić samorządowi załogi warunki lokalowe oraz niezbędne środki umożliwiające właściwe jego funkcjonowanie.

Art. 40. Radzie pracowniczej przedsiębiorstwa przysługuje prawo wstrzymania wykonania decyzji dyrektora przedsiębiorstwa, o ile decyzja ta jest:

sprzeczna z uchwałą rady pracowniczej lub uchwałą ogólnego zebrania pracowników,

podjęta bez zasięgnięcia opinii rady pracowniczej w sprawach określonych w art. 25 ust. 2,

podjęta bez uchwały rady pracowniczej w sprawach określonych w art. 24 ust. 1,

niezgodna z przepisami prawa.

Art. 41. 1. Dyrektor przedsiębiorstwa wstrzymuje wykonanie uchwały ogólnego zebrania pracowników oraz rady pracowniczej przedsiębiorstwa niezgodnej z przepisami prawa.

2. W wypadkach wymienionych w ust. 1 dyrektor zwraca się do rady pracowniczej o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzja dyrektora przedsiębiorstwa o wstrzymaniu wykonania uchwały rady pracowniczej przedsiębiorstwa powinna być wydana na piśmie oraz zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne.

Do uchwał rady pracowniczej przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 40, nie stosuje się przepisów ust. 1–3.

Art. 42. 1. Rada pracownicza przedsiębiorstwa ma prawo wniesienia do dyrektora przedsiębiorstwa w ciągu siedmiu dni sprzeciwu od decyzji o wstrzymaniu wykonania uchwały rady pracowniczej.

2. Jeżeli, mimo wniesienia sprzeciwu, dyrektor przedsiębiorstwa decyzję podtrzyma albo w ciągu trzech dni nie powiadomi rady pracowniczej przedsiębiorstwa o cofnięciu decyzji, radzie pracowniczej przedsiębiorstwa przysługuje prawo wystąpienia o rozstrzygnięcie sprawy w trybie spornym, określonym w art. 45.

Art. 43. 1. Prawo wstrzymania wykonania uchwały na zasadach określonych w art. 41 przysługuje kierownikowi zakładu w stosunku do uchwał rady pracowniczej zakładu.

2. Spory spowodowane wstrzymaniem wykonania uchwały przez kierownika zakładu rozstrzyga rada pracownicza przedsiębiorstwa, po wysłuchaniu opinii dyrektora przedsiębiorstwa.

Art. 44. 1. Radzie pracowniczej przedsiębiorstwa przysługuje prawo zaskarżenia decyzji dyrektora, która istotnie narusza interes ogólnospołeczny.

Dyrektorowi przedsiębiorstwa przysługuje prawo zaskarżenia uchwały rady pracowniczej przedsiębiorstwa, która istotnie narusza interes ogólnospołeczny.

Spór rozpatruje sąd.

Rozdział 7

Rozstrzyganie sporów

Art. 45. 1. Spory pomiędzy radą pracowniczą przedsiębiorstwa a dyrektorem przedsiębiorstwa rozstrzyga komisja rozjemcza, w której skład wchodzą: przedstawiciel rady pracowniczej przedsiębiorstwa i przedstawiciel dyrektora przedsiębiorstwa oraz zaproszony przez nich arbiter posiadający wykształcenie prawnicze – jako przewodniczący.

Rada pracownicza przedsiębiorstwa lub dyrektor przedsiębiorstwa zgłaszają do komisji rozjemczej wnioski o rozpatrzenie sprawy w terminie czternastu dni od dnia powzięcia wiadomości o zdarzeniu stanowiącym przyczynę sporu. Komisja rozjemcza orzeczenie rozstrzygające spór wydaje w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

Spór uważa się za rozstrzygnięty, jeżeli obie strony zgodziły się na treść orzeczenia komisji rozjemczej.

Art. 46. W wypadku nierozstrzygnięcia sporu przez komisję rozjemczą, rada pracownicza przedsiębiorstwa lub dyrektor przedsiębiorstwa w ciągu czternastu dni może wnieść sprawę do sądu.

Rozdział 8

Piecza Sejmu

Art. 47. 1. Samorząd załogi przedsiębiorstwa podlega pieczy Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

2. Sejm raz do roku, na podstawie informacji i wniosków właściwych komisji, ocenia całokształt działalności samorządu załóg przedsiębiorstw i uchwala odpowiednie zalecenia.

Rozdział 9

Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 48. Organizację i funkcjonowanie samorządów załogi w przedsiębiorstwach, o których mowa w art. 6 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, regulują ustawy dotyczące tych przedsiębiorstw.

Art. 49. 1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi zakres stosowania niniejszej ustawy do przedsiębiorstw, o których mowa w art. 5 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, oraz do przedsiębiorstw, które w całości lub części pracują poza granicami kraju.

2. Statuty samorządu załogi przedsiębiorstw wymienionych w ust. 1 wymagają zatwierdzenia przez organ założycielski.

Art. 50. 1. Do czasu uregulowania w drodze odrębnej ustawy sposobu uczestniczenia załóg w zarządzaniu państwowymi organizacjami gospodarczymi, które nie są przedsiębiorstwami – załogi tych jednostek mogą zorganizować uczestniczenie w zarządzaniu na zasadach przewidzianych w niniejszej ustawie.

2. Państwowymi organizacjami gospodarczymi w rozumieniu ust. 1 są instytuty naukowo-badawcze i zakłady budżetowe, pracujące bezpośrednio na rzecz gospodarki narodowej.

Art. 51. 1. Do dnia 31 grudnia 1981 r. w przedsiębiorstwach państwowych objętych zakresem niniejszej ustawy załogi zorganizują uczestniczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem na zasadach określonych w ustawie oraz uchwalą statut samorządu nałogi.

2. Załogi, które w dniu wejścia w życie ustawy uczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwem według statutu tymczasowego bądź regulaminu, dostosują w terminie do dnia 31 grudnia 1981 r. udział w zarządzaniu przedsiębiorstwem do przepisów niniejszej ustawy. Do tego czasu działające w dniu wejścia w życie ustawy organy samorządu załogi wykonują funkcje przewidziane w niniejszej ustawie.

W przedsiębiorstwach, w których dotychczas nie działają żadne organy samorządu, pierwsze zebranie zmierzające do powołania samorządu załogi zwołuje dyrektor.

Do czasu ukonstytuowania się przewidzianych w ustawie organów samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego ich kompetencje wykonuje dyrektor.

Art. 52. Traci moc ustawa z dnia 20 grudnia 1958 r. o samorządzie robotniczym (Dz. U. Nr 77, poz. 397 i z 1974 r. Nr 24, poz. 142).

Art. 53. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1981 r.

Przewodniczący Rady Państwa: H. Jabłoński

Sekretarz Rady Państwa: E. Duda

[Pieczęć podłużna:]

Urząd Rady Ministrów

RM 120-205/81

[koniec pieczęci]

UCHWAŁA Nr 199/81

RADY MINISTRÓW

z dnia 11 września 1981 r.

w sprawie środków zapewniających zwiększenie wydobycia węgla kamiennego oraz innych surowców wydobywanych w kopalniach głębinowych.

W celu zapewnienia wzrostu wydobycia węgla kamiennego w ilościach niezbędnych dla gospodarki narodowej Rada Ministrów uchwala, co następuje:

§1.

1. Potwierdza się zasadę, że dla pracowników zatrudnionych w kopalniach węgla kamiennego wszystkie soboty są – zgodnie z Porozumieniem Jastrzębskim – dodatkowymi dniami wolnymi od pracy.

2. Minister Górnictwa i Energetyki opracuje kompleksowy program rozwoju zdolności wydobywczych kopalń węgla kamiennego oraz podejmie działania organizacyjne i techniczne zmierzające do osiągnięcia w najbliższych latach wydobycia węgla w normalnym czasie pracy, w ilości zabezpieczającej potrzeby gospodarki narodowej.

3. W programie, o którym mowa w ust. 2, należy w szczególności uwzględnić:

1) niezbędne zwiększenie zatrudnienia,

2) przedsięwzięcia techniczno-organizacyjne zmierzające m.in. do zwiększenia zmianowości pracy w przodkach eksploatacyjnych i przy robotach przygotowawczych,

3) zabezpieczenie potrzeb kopalń węgla w maszyny, urządzenia górnicze,

i sprzęt pomocniczy oraz części zamienne do maszyn i urządzeń,

4) systematyczny rozwój frontu wydobywczego i robót przygotowawczych,

5) zadania w zakresie działalności inwestycyjnej dotyczące głównie przyrostu zdolności produkcyjnych i poprawy jakości węgla,

6) zwiększenie budownictwa mieszkaniowego dla górników,

7) rozwój zaplecza socjalnego kopalń węgla i poprawę warunków pracy załóg górniczych,

8) nowelizację Karty Górnika i Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego.

4. Do czasu uzyskania niezbędnego przyrostu zdolności wydobywczych kopalń węgla kamiennego zachodzi potrzeba wydobycia węgla w wolne soboty, przy zachowaniu zasady pełnej dobrowolności pracy.

5. Za dobrowolną pracę podjętą w dni wolne od pracy ustala się dodatkowe wynagrodzenie określone w niniejszej uchwale.

§ 2.

1. Pracownikom kopalń węgla kamiennego podejmującym pracę na zasadach pełnej dobrowolności:

– w wolne soboty, przy wykonywaniu robót związanych z wydobyciem węgla, przy wykonywaniu robót remontowo-konserwacyjnych i równorzędnych oraz zatrudnionym przy stałej obsłudze urządzeń,

– w niedziele i inne dni ustawowo wolne od pracy, zatrudnionym przy robotach remontowo-konserwacyjnych i równorzędnych oraz zatrudnionym przy stałej obsłudze urządzeń,

przysługuje wynagrodzenie obliczone według zasad obowiązujących na danym stanowisku pracy wraz z dodatkiem w wysokości 100% wynagrodzenia wynikającego z kategorii osobistego zaszeregowania.

2. Niezależnie od wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, pracownikom przysługuje dodatkowe wynagrodzenie obliczone według zasad obowiązujących na danym stanowisku pracy, a ponadto, na własne życzenie, inny niepłatny dzień wolny od pracy.

3. W razie niepobierania dodatkowego wynagrodzenia pracownikowi przysługuje dzień wolny od pracy wynagradzany w wysokości jak za normalny dzień pracy.

§ 3.

1. Wynagrodzenia uzyskanego za dobrowolną pracę w wolne soboty oraz niedziele i inne dni ustawowo wolne od pracy nie uwzględnia się przy ustalaniu wynagrodzenia stanowiącego podstawę do określenia wysokości rekompensaty z tytułu regulacji cen.

2. Wynagrodzenia, o którym mowa w ust.1, nie wlicza się również, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów, do podstawy wymiaru podatku wyrównawczego.

§ 4.

1. Na wniosek pracownika wynagrodzenie, o którym mowa w § 3, w całości lub w części może być lokowane jako docelowe oszczędzanie w PKO z przeznaczeniem na zakup atrakcyjnych towarów trwałego użytku, budownictwo mieszkaniowe albo na zakup odpowiedniej ilości dewiz z przeznaczeniem na wyjazdy turystyczne za granicę.

2. Wynagrodzenie przeznaczone na finansowanie budownictwa mieszkaniowego może być lokowane na mieszkaniowych książeczkach oszczędnościowych w wysokości deklarowanej przez zainteresowanego pracownika.

3. Minister Finansów, Prezes Narodowego Banku Polskiego i Prezes Centralnego Związku Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego zapewnią warunki realizacji przepisu ust. 1. Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w porozumieniu z zainteresowanymi wojewodami zapewni skierowanie atrakcyjnych towarów na cele wymienione w ust. 1.

§ 5.

1. W kopalniach węgla kamiennego tworzy się fundusz produkcyjny.

2. Wysokość funduszu produkcyjnego oblicza się, mnożąc miesięczne wydobycie węgla kamiennego w tonach przez stawki:

1) 50 zł za tonę – do wysokości miesięcznego wydobycia bazowego,

2) 100 zł za tonę – powyżej miesięcznego wydobycia bazowego.

3. Bazowe wydobycie węgla dla każdej kopalni określi Minister Górnictwa i Energetyki, biorąc za podstawę wydobycie ustalone w planie operatywnym na miesiąc sierpień 1981 r.

4. Fundusz produkcyjny przeznaczony jest na dodatkowe wynagrodzenia za:

1) zwiększenie wydobycia węgla kamiennego,

2) wykonanie prac szczególnie ważnych dla:

a) utrzymania sprawności technologicznej i technicznej ciągów produkcyjnych,

b) zwiększenia mocy produkcyjnej kopalń węgla,

c) podniesienie efektów technicznych i ekonomicznych kopalń węgla.

5. Minister Górnictwa i Energetyki w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych i związkami zawodowymi ustali regulamin dysponowania funduszem produkcyjnym.

§ 6.

1. Tworzy się do dyspozycji Ministra Górnictwa i Energetyki fundusz dewizowy w wysokości 10% od wartości sprzedaży wyeksportowanego węgla kamiennego.

2. Fundusz dewizowy przeznaczony jest na interwencyjne zakupy materiałów, surowców i części zamiennych niezbędnych dla zapewnienia ciągłości produkcyjnej kopalń węgla, poprawy bezpieczeństwa pracy i warunków zdrowotnych załóg górniczych.

3. Zasady tworzenia i wykorzystywania funduszu dewizowego określą Ministrowie: Handlu Zagranicznego i Finansów oraz Górnictwa i Energetyki w porozumieniu z Przewodniczącym Komisji Planowania przy Radzie Ministrów.

§ 7.

1. Przepisy uchwały stosuje się odpowiednio w kopalniach głębinowych nadzorowanych przez innych ministrów zatrudniających pracowników pod ziemią.

2. Zainteresowani ministrowie, w uzgodnieniu z Przewodniczącym Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, ustalą stawki odpisów na fundusze produkcyjny i dewizowy w wysokościach nie wyższych niż określone w § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 uchwały.

§ 8.

Fundusz płac wynikający z realizacji przepisów § 2, 3 i 5 uchwały podlega osobnej rejestracji i nie obciąża należnego funduszu płac.

§ 9.

Uchwała wchodzi w życie z dniem powzięcia z mocą obowiązującą od dnia 1 września 1981 r.

PREZES RADY MINISTRÓW

[podpis odręczny]

Gen. armii Wojciech Jaruzelski

Przewodniki po stenogramie

Nr 1

Zmiany w statucie NSZZ „Solidarność” – propozycje, warianty,

procedura przyjęcia zmian

Źródło: I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”. Stenogramy [stenogramy], t. 1, Warszawa 2011, t. 2, Warszawa 2013.

„Biuletyny Zjazdowe” [BZ] nr 1, 2, 3, Gdańsk, Sierpień 1981 – płyta dodatek do: I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”. Stenogramy, t. 1.

Propozycje zmian przygotowane przez Krajową Komisję Wyborczą

Zmiany rozdziału IV statutu

BZ nr 2 s. 7

Zmiany rozdziału V statutu

BZ nr 2 s. 14

Propozycje zmian sygnowane przez Komisję Zjazdową (KZ)

Zestawienie propozycji zmian i uzupełnień do statutu

BZ nr 3 s.11

Stanowisko KZ w sprawie propozycji zmian i uzupełnień do statutu; proponowany tryb wprowadzania zmian

BZ nr 3 s. 13

Ankieta statutowa przygotowana przez KZ

BZ nr 3 s. 14

Wariantowe propozycje zmian do statutu

BZ nr 3 s. 16

I KZD plenarna dyskusja statutowa cz. I (7 września 1981 r.)

Wybór Komisji Statutowej (KS) I KZD

Stenogramy t. 1 s. 191, 200

Przedstawienie trybu pracy nad statutem

Stenogramy t. 1 s. 309

Ankieta KS

Stenogramy t. 1 s. 311

Dyskusja plenarna

Stenogramy t. 1 s. 312

Głosowanie ankiety

Stenogramy t. 1 s. 398

Ustalenia Komisji Statutowej po dyskusji plenarnej

Protokół posiedzenia KS 7 września 1981 r.

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 964.

Plenarna dyskusja statutowa cz. II (9 i 10 września 1981 r.)

Przedstawienie trybu pracy nad statutem

Stenogramy t. 1 s. 595

Dyskusja

Stenogramy t. 1 s. 597

Głosowanie wariantów i propozycji zmian

Stenogramy t. 1 s. 602

Uchwała-apel do zarządów regionów w sprawie ratyfikacji statutu

Stenogramy t. 1 s. 873

Ratyfikacja zmian w statucie przez regiony; komunikat KS o ratyfikacji przez regiony zmian w statucie; korekty błędów w zapisie statutu

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 109

PD 1kzd_2t_006_19810926 – 13 minut 55 sekund

Nr 2

Wybory władz NSZZ „Solidarność”

Źródło: I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”. Stenogramy [stenogramy], t. 1, Warszawa 2011, t. 2, Warszawa 2013.

I KZD I tura

Wybór komisji przeprowadzających wybory

Wybór Komisji Mandatowo-Wyborczej (KMW) I KZD (5 września 1981 r.)

Stenogramy t. 1 s. 85

Ukonstytuowanie się KMW I KZD

Stenogramy t. 1 s. 105

Wybór Komisji Skrutacyjnej do Głosowań Tajnych (KSGT) I KZD (9 września 1981 r.)

Stenogramy t. 1 s. 643, 734

I KZD II tura

Sprawa wykorzystania komputerów przy zliczaniu głosów podczas wyborów

(26 września 1981 r.)

Stenogramy t. 2, cz. 1

1kzd_2t_002_1981092 – 43 minuty 6 sekund – s. 52

Przyjęcie regulaminu wyboru władz Związku

I czytanie regulaminu (28 września 1981 r.)

Stenogramy t. 2, cz. 1

1kzd_2t_016_19810928 – 3 minuty 59 sekund – s. 255

1kzd_2t_017_19810928 – 40 minut 51 sekund – s. 279

1kzd_2t_018_19810928 – 14 minut 33 sekundy – s. 290

1kzd_2t_019b_19810928

1kzd_2t_020_19810928 – 42 minuty 16 sekund – s. 335

1kzd_2t_021_19810928 – 8 minut 26 sekund – s. 341

1kzd_2t_021_19810928 – 14 minut – s. 343

1kzd_2t_022_19810928 – 9 minut 11 sekund – s. 360

Kwestia biernego prawa wyborczego delegatów Nysy, Kędzierzyna-Koźla, Kutna i Federacji Tarnobrzeskiej

Stenogramy t. 2, cz. 1

1kzd_2t_022_19810928 – 20 minut 31 sekund – s. 363

1kzd_2t_028_19810929 – 59 minut 57 sekund – s. 463

II czytanie regulaminu (29 września 1981 r.)

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 468

1kzd_2t_029_19810929 – 6 minut 58 sekund

Informacje i komunikaty KMW

Zasady przeprowadzania prawyborów w regionach

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 490

1kzd_2t_030_19810930 –24 minuty 55 sekund

Informacja o organizacji wyborów

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 604

1kzd_2t_036_19811001 – 9 minut 39 sekund

Informacja o listach kandydatów do KK i KKR

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 684

1kzd_2t_041_19811001 – 10 minut 44 sekundy

Informacje dotyczące wyborów na przewodniczącego KK

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 710

1 kzd_2t_042_19811001 – 27 minut 53 sekundy

Wybory przewodniczącego KK (1 października 1981 r.)

Autoprezentacja kandydatów

Wystąpienie Mariana Jurczyka

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 752

1kzd_2t_044_19811001

Wystąpienie Andrzeja Gwiazdy

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 754

1kzd_2t_044_19811001 – 22 minuty 51 sekund

Wystąpienie Lecha Wałęsy

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 756

1kzd_2t_044_19811001 – 33 minuty 52 sekundy

Wystąpienie Jana Rulewskiego

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 758

1kzd_2t_044_19811001 – 42 minuty 38 sekund

Pytania do kandydatów

Do Mariana Jurczyka

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 762

1kzd_2t_045_19811001

Do Andrzeja Gwiazdy

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 773

1kzd_2t_045_19811001 – 34 minuty 3 sekundy

Do Lecha Wałęsy

Stenogramy t. 2, cz. 1, s. 784

1kzd_2t_046_19811001

Do Jana Rulewskiego

Stenogramy t. 2, cz. 1 s. 799

1kzd_2t_046_19811001 – 37 minut 43 sekundy

Pytania wzajemne kandydatów

Stenogramy t. 2, cz. 1 s. 809

1kzd_2t_046_19811001 – 1 godzina 16 minut 30 sekund

Głosowanie i wyniki (2 października 1981 r.)

Głosowanie

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 65

1kzd_2t_050_19811002 – 17 minut 33 sekundy

Wyniki

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 103

1kzd_2t_052_19811002 – 45 minut 38 sekund

Wybory Krajowej Komisji Rewizyjnej (KKR) i Komisji Krajowej (KK)

Propozycje KMW sposobu prezentacji kandydatów do KK i KR

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 111

1kzd_2t_053_19811002 – 21 minut 25 sekund

Projekt KMW prezentacji kandydatów do KK i KKR

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 147

1kzd_2t_055_19811003 – 29 minut 44 sekundy

Prezentacja listy kandydatów do KKR

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 149

1kzd_2t_055_19811003

Poprawki do list kandydatów do KKR

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 164

1kzd_2t_056_19811003 – 27 minut

Wybory do Komisji Rewizyjnej

Autoprezentacja kandydatów do KR

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 166

1kzd_2t_056_19811003 – 38 minut 48 sekund

I tura

Głosowanie

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 214

1kzd_2t_058_19811003 –34 minuty 16 sekund

Wyniki głosowania

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 249

Plik 1kzd_2t_060_19811003 – 40 minut 52 sekundy

II tura

Głosowanie

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 440

1kzd_2t_069_19811004 – 30 minut 49 sekund

Wyniki głosowania

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 471

1kzd_2t_071_19811005 – 12 minut 3 sekundy

III tura

Głosowanie

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 512

1kzd_2t_074_19811005 – 17 minut 4 sekundy

Wyniki głosowania

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 592

1kzd_2t_079_19811006 – 8 minut 30 sekund

IV tura

Głosowanie

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 594

1kzd_2t_079_19811006 – 30 minut 6 sekund

Wyniki głosowania

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 635

1kzd_2t_082_19811006 – 12 minut 54 sekundy

Wybory do KK

Poprawki do sposobu prezentacji kandydatów do KK

Propozycje zmian w sposobie prezentacji kandydatów do KK

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 225

1kzd_2t_059_19811003 – 10 minut

Poprawki do list kandydatów do KK

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 243

1kzd_2t_059_19811003 – 1 godzina 7 minut 24 sekundy

Zmiana sposobu prezentacji kandydatów do KK

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 275

1kzd_2t_062_19811004 – 7 minut 13 sekund

Propozycja KMW uproszczonego trybu prezentacji kandydatów do KK

Stenogramy t. 2, cz. 2, s. 284

1kzd_2t_062_19811004 – 36 minut 41 sekund

Protokół posiedzenia plenarnego

Komisji Statutowej I Zjazdu Krajowego

Posiedzenie odbyło się dn. 7 września 1981 r. o godzinie 22.30

[po zakończeniu obrad plenarnych Zjazdu]

1. W posiedzeniu plenarnym Komisji Statutowej wzięło udział 31 osób, w tym 2 ekspertów. Lista obecności w załączeniu (redakcja nie dysponowała listą obecności).

2. Komisja Statutowa określiła tryb i procedurę prac nad przygotowaniem proponowanych do przedstawienia Zjazdowi zmian i poprawek statutu.

3. Dla usprawnienia prac przygotowawczych Komisja Statutowa powołała zespoły robocze opracowujące poszczególne rozdziały statutu.

4. Powołano cztery zespoły:

a) Zespół A – opracowujący rozdziały I, II i III statutu,

b) Zespół B – opracowujący rozdział V i VI statutu (w tym władze Zwiążku, Komisje Rewizyjne i sądownictwo związkowe),

c) Zespół C – opracowujący rozdziały V i VI statutu,

d) Zespół D – opracowujący rozdział VII, VIII i IX statutu oraz załączniki.

5. Skład osobowy zespołów wg załącznika.

6. Jako zasadę (wytyczne kierunkowe), zgodnie z przedstawionym i zaakceptowanym przez Zjazd stanowiskiem, Komisja Statutowa przyjęła wyniki poszczególnych głosowań nad punktami ankiety, przeprowadzonych na posiedzeniu plenarnym I Zjazdu Krajowego.

Warianty i propozycje niemieszczące się w sformułowaniach przyjętych przez Zjazd zostały odrzucone.

7. Jako materiał wyjściowy do przyjęcia przez Zjazd rozwiązań szczegółowych, Komisja Skrutacyjna [Statutowa?] przygotowała propozycje merytoryczne.

Redakcja ostateczna statutu zostanie opracowana przez Komisję Statutową i ekspertów po przegłosowaniu poszczególnych paragrafów z uwzględnieniem wyboru proponowanych wariantów.

8. Komisja Statutowa powierza funkcję sekretarza Komisji kol. J. Śliwińskiemu, Wielkopolska.

Za Komisję Statutową

Sekretarz

Przewodniczący

Jan Śliwiński, Wielkopolska

Jan Koziarek, Gdańsk

Zespoły robocze Komisji Statutowej

I. Zespół A

1. Soiński Wojciech – Pomorze Zachodnie (przewodniczący Zespołu)

2. Ciepielewski Andrzej – Częstochowa

3. Kinowski Jan – Podbeskidzie

4. Michalak Paweł – Pobrzeże

5. Zieliński Jan –Pobrzeże

6. Luty Wiesław – Pobrzeże (ekspert)

II. Zespół B

1. Piątkowski Jan – Nysa (przewodniczący Zespołu)

2. Czop Antoni – Środkowo-Wschodni

3. Dorociak Stanisław – Śląsk Opolski

4. Dudek Andrzej – Świętokrzyski

5. Janusz Marek – Mazowsze

6. Jung Regina – Gdańsk

7. Krukowski Stanisław – Mazowsze

8. Lubieniecki Józef – Warmińsko-Mazurski

9. Niegosz Roman – Jelenia Góra

10. Romanowski Tadeusz – Dolny Śląsk (z-ca Przewodniczącego Komisji)

11. Rypień Leonard – Śląsk Opolski

12. Strzembosz Adam – Mazowsze (ekspert)

13. Wiekiera Piotr – Śląsko-Dąbrowski

14. Mirosławski Wiesław – Śląsko-Dąbrowski

III. Zespół C

1. Mszyca Jarosław – Częstochowa (przewodniczący Zespołu)

2. Bańda Zygmunt – Zielona Góra

3. Gospodarek Bogumił – Częstochowa

4. Kwieciński Marian – Jelenia Góra

5. Muszala Szczepan – Podbeskidzie

6. Sokołowski Andrzej – Środkowo-Wschodni

IV. Zespół D

1. Imiela Jan – Świętokrzyski (przewodniczący Zespołu)

2. Barteczko Mieczysław – Podbeskidzie

3. Dowgiałło Krzysztof – Gdańsk

4. Grobelny Jan – Leszno

5. Hilbrycht Jerzy – Podbeskidzie

6. Juszczyk Henryk – Podbeskidzie

7. Piekara Tadeusz– Małopolska

8. Szczegłowski Krzysztof – Słupsk

Całość prac koordynują:

1. Koziatek Jan – Przewodniczący Komisji

2. Śliwiński Jan – Sekretarz Komisji

Komisja Statutowa proponuje następujące zmiany do statutu:

Rozdział I

1. § l otrzymuje brzmienie:

„Niezależny Samorządny Związek Zawodowy »Solidarność«, zwany dalej Związkiem, działa w oparciu o zasady wyrażone w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o postanowienia niniejszego statutu”.

2. W § 2 po zdaniu: „Terenem działania Związku jest obszar Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” dodaje się zdanie: „Nie ogranicza się działalności Związku w zagranicznych jednostkach organizacyjnych zakładów pracy mających swoją siedzibę w kraju”.

3. W § 3 skreśla się słowa: „Komisji Krajowej”, a w ich miejsce wpisuje się słowa: „władz ogólnozwiązkowych”.

Rozdział II

4. W § 5 po słowach „umowy agencyjnej” skreśla się kropkę, dodaje się przecinek i słowa: „a także osoby czerpiące środki utrzymania z pracy twórczej wykonywanej na innej podstawie prawnej niż stosunek pracy. Także osoby [wykonujące] wolny (tekst niesłyszalny].

5. W § 6 wprowadza się następujące zmiany:

a) w punkcie 1 po słowach: „ochrona interesów” dodaje się słowo: „zdrowotnych” i przecinek.

b) dodaje się punkt 9 w brzmieniu: „podejmowanie działań na rzecz ochrony naturalnego środowiska człowieka”

c) dodaje się punkt 10 w brzmieniu: „pogłębianie wiedzy członków Związku o zagadnieniach prawnych, ekonomicznych i socjalnych”.

6. W § 7 dopisuje się:

a) punkt 16 w brzmieniu: „udzielanie pomocy materialnej członkom Związku”;

b) punkt 17 w brzmieniu: „powoływanie agend dla realizacji zadań Statutowych”;

c) punkt 18 w brzmieniu: „prowadzenie działalności gospodarczej dla uzyskania środków przeznaczonych na realizację zadań statutowych”.

7. W § 8 ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:

a) punkt 2: średnik wykreśla się i dodaje słowa „oraz emerytów i rencistów”;

b) wprowadza się dodatkowy punkt oznaczony roboczo jako 2a w brzmieniu: „emeryci i renciści, a także inne osoby, które z różnych względów nie mogą zrzeszać się w macierzystych zakładach pracy, mogą tworzyć organizacje związkowe przy zarządach regionalnych”;

c) punkt 3 otrzymuje brzmienie: „zakładowa organizacja związkowa w miarę potrzeby powołuje ogniwa związkowe, a w szczególności organizacje wydziałowe (oddziałowe) i koła”;

d) dotychczasowy punkt 3 oznacza się jako pkt. 4;

e) dodaje się punkt 5 w brzmieniu: „Podstawową jednostką terytorialną Związku jest region. Utworzenie regionu oraz zmiana zasięgu jego działania wymaga akceptacji Komisji Krajowej”;

f) alternatywne brzmienie punktu 5: „Podstawową jednostką terytorialną Związku jest region obejmujący swym zasięgiem teren co najmniej jednego województwa. Utworzenie regionu oraz zmiana zasięgu jego działania wymaga akceptacji Komisji Krajowej”;

g) dodaje się punkt 6 w brzmieniu: „Walne zebrania delegatów regionu mogą tworzyć ogniwa pośrednie określając ich strukturę, sposób powołania, kompetencje oraz zasady finansowania”;

h) dotychczasowy punkt 4 oznacza się jako pkt. 7.

8. W § 9 wprowadza się następujące zmiany:

a) wprowadza się punkt 1 w brzmieniu:

Wariant I – „Kandydatem może być wyłącznie osoba uprawniona do głosowania na zebraniu (zjeździe) delegatów dokonującym wyboru; nie dotyczy to szczebla organizacji zakładowych”;

Wariant II – „Kandydatem może być wyłącznie osoba uprawniona do głosowania na zebraniu (zjeździe) delegatów dokonującym wyboru”;

b) dotychczasowe punkty 1–7 otrzymują numerację 2–8;

c) w punkcie oznaczonym w dotychczasowym statucie jako 5 wykreśla się słowa: „z wyjątkiem przewodniczącego Krajowej Komisji”;

d) wprowadza się punkt 9 w brzmieniu: „delegaci wybierani są na okres kadencji”.

Rozdział III

9. W § 11 punkt 4 po słowie „pracowniczych” dodaje się i „obywatelskich”.

10. W § 15 dokonuje się zmian:

a) ustęp 1 otrzymuje brzmienie: „członkowstwo Związku ustaje na skutek:

1) wystąpienia ze Związku,

2) wykluczenia,

3) zgonu”.

b) w ustępie 2 skreśla się kropkę po ostatnim zdaniu i dopisuje słowa: „albo do sądu związkowego”.

Poprawki do rozdziału IV statutu

Wariant I – W skład Komisji Krajowej wchodzą:

a) przewodniczący zarządów regionów,

b) osoby wybrane przez Zjazd Krajowy spośród delegatów na Zjazd. Każdy region ma z góry ustaloną liczbę miejsc w komisji. Liczbę tę ustala uchwała Zjazdu proporcjonalnie do liczby członków w regionie z tym, że każdy region ma co najmniej jeden mandat. Głosuje się na listy cząstkowe.

Wariant II – Komisję Krajową wybiera w całości Zjazd Krajowy spośród delegatów na Zjazd. Każdy region ma z góry ustaloną liczbę miejsc w komisji. Liczbę tę ustala uchwała Zjazdu proporcjonalnie do liczby członków w regionie z tym, że każdy region ma co najmniej jeden mandat. Głosuje się na listy cząstkowe.

Wariant III – Komisję Krajową wybiera w całości Zjazd Krajowy spośród delegatów na Zjazd Krajowy.

Wariant IV – W skład Komisji Krajowej wchodzą:

a) przewodniczący zarządów regionów,

b) osoby wybrane przezWalne Zebrania Delegatów Regionów spośród delegatów na Zjazd. Liczbę osób wybieranych przez WZDR ustala Zjazd proporcjonalnie do liczby członków Związku w regionie.

Wariant V – Krajową Komisję wybierają Walne Zebrania Delegatów Regionów spośród delegatów regionu na Zjazd. Liczbę osób wybieranych przez WZDR ustala Zjazd proporcjonalnie do liczby członków Związku w regionie.

Wariant VI – jak w statucie.

Warianty powoływania Prezydium Komisji Krajowej

Prezydium Komisji Krajowej jest powoływane spośród członków Komisji Krajowej.

Wariant I – Przez Zjazd. Ilość członków Prezydium określa Zjazd.

Wariant II – Przez Komisję Krajową. Ilość członków Prezydium określa Komisja Krajowa.

Wariant III – Przez Komisję Krajową spośród kandydatów zgłoszonych przez przewodniczącego Komisji Krajowej. Ilość członków Prezydium określa Komisja Krajowa.

Sposób powoływania przewodniczącego Komisji Krajowej

Przewodniczącego Komisji Krajowej wybiera Zjazd Krajowy spośród delegatów na ten Zjazd.

Komisje Rewizyjne

Wariant I – Krajowa Komisja Rewizyjna nadzoruje i kontroluje działalność finansową Komisji Krajowej i jej Prezydium oraz ich działalność organizacyjno-administracyjną. Odpowiednie uprawnienia w stosunku do zarządu regionu i jego prezydium ma Regionalna Komisja Rewizyjna.

Wariant II – Krajowa Komisja Rewizyjna nadzoruje i kontroluje działalność finansową Komisji Krajowej i jej Prezydium oraz zgodność działań Komisji Krajowej i jej Prezydium ze statutem i uchwałami Zjazdu Krajowego. Odpowiednie uprawnienia w stosunku do zarządu regionu i jego prezydium ma Regionalna Komisja Rewizyjna.

Wybór Krajowej Komisji Rewizyjnej

Krajową Komisję Rewizyjną wybiera Zjazd Krajowy spośród delegatów na Zjazd.

Kadencja i sposób zwoływania Zjazdu Krajowego

Delegaci na Zjazd Krajowy wybierani są na całą kadencję. W ciągu kadencji Zjazd odbywa jedną sesję zwyczajną. Zjazd Krajowy zwołuje Komisja Krajowa. Może ona w razie potrzeby zwołać sesję nadzwyczajną. Musi to uczynić na wniosek co najmniej 1/3 zarządów regionalnych, 1/5 delegatów lub Komisji Rewizyjnej. Jeśli Komisja Krajowa nie zwoła Zjazdu w ciągu trzech miesięcy, zwołuje go Komisja Rewizyjna.

Kadencja i sposób zwoływania Walnego Zebrania Delegatów Regionu

Wariant I – Delegaci na WZDR wybierani są na całą kadencję. Sesję WZDR zwołuje zarząd. O częstotliwości sesji zwyczajnych rozstrzyga WZDR. Zarząd musi zwołać sesję nadzwyczajną na wniosek Komisji Rewizyjnej, komisji zakładowych reprezentujących co najmniej 1/5 część członków organizacji regionalnej Związku lub 1/5 delegatów na WZDR. Jeśli zarząd nie zwoła WZDR w ciągu miesiąca od złożenia wniosku, zwołuje je Komisja Rewizyjna.

Wariant II – Delegaci na Walne Zebranie Delegatów Regionu wybierani są na całą kadencję. O częstotliwości sesji i trybie ich zwoływania rozstrzyga WZDR.

Długość kadencji

Wariant I – Kadencja władz Związku trwa trzy lata.

Wariant II – Kadencja krajowych władz Związku trwa trzy lata.

Sąd Związkowy

Sąd Związkowy wybiera WZDR i uchwala tryb oraz regulamin jego działania.

Opracowane do głosowania proponowane zmiany w rozdziale V statutu

W tytule rozdziału, jak również w treści poszczególnych paragrafów, po słowie „branżowe” dodaje się słowo „i inne”. Pozostała treść – bez zmian.

Opracowane do głosowania na proponowane zmiany w rozdziale VI Statutu

– § 32 proponuje się zachować bez zmian.

– § 33 – zgłoszone wnioski i propozycje zostały ugrupowane w trzech wariantach.

Wersja statutowa:

„1. Strajk może być strajkiem ostrzegawczym lub strajkiem właściwym:

1) w przypadku, gdy okoliczności na to zezwalają, strajk właściwy należy poprzedzić strajkiem ostrzegawczym;

2) strajk ostrzegawczy nie powinien trwać dłużej niż połowę dnia pracy;

3) strajk właściwy trwa do chwili, gdy odpowiednie władze związkowe ogłoszą jego zakończenie. Zakończenie strajku może być przedmiotem porozumienia z pracodawcą lub władzami państwowymi”.

Wariant proponowanej zmiany do ustępu 1 – należy dodać zdania: „Strajk właściwy może być podjęty po upływie 14 dni od daty strajku ostrzegawczego” (głosować).

Wersja statutowa ustępu 2 – „Jeżeli przyczyną strajku jest konflikt w jednym zakładzie pracy, strajk może być ogłoszony tylko na wniosek uchwalony przez bezwzględną większość członków organizacji zakładowej Związku”.

Wariant proponowanej zmiany do ustępu 2 – na końcu dodaje się zdanie o brzmieniu: „Strajk ogłasza prezydium zarządu regionu”.

Wersja statutowa ustępu 3 – „W przypadku, gdy przyczyną strajku są okoliczności inne niż wymienione w ust. 2, decyzję o jego podjęciu podejmuje zarząd organizacji regionalnej, określając jednocześnie zasięg strajku”.

Wariant proponowanej zmiany do ustępu 3 – na końcu dodaje się zdanie o brzmieniu: „ Jeśli strajk o zasięgu ponadpodstawowym ma objąć ponad 30 tys. pracowników, zarząd regionu przed jego ogłoszeniem obowiązany jest uzyskać zatwierdzenie decyzji o strajku przez Komisję Krajową”.

Wariant – dodać zdanie: „decyzje o podjęciu strajku o zasięgu ponadregionalnym dokonuje Komisja Krajowa. Strajki regionalne muszą być akceptowane przez Komisję Krajową” (głosowanie).

Wersja statutowa ustępu 4 – „Zastosowanie represji w stosunku do władz Związku i uniemożliwienie im tą drogą podjęcia stosownej decyzji upoważnia załogi zakładów do podjęcia natychmiastowej akcji strajkowej” – proponuje się zachować bez zmian (głosowanie).

Wersja statutowa ustępu 5 – „W przypadku, gdy ogłoszenie strajku w jednym zakładzie nie przynosi rezultatu, władze związkowe mogą ogłosić strajk solidarnościowy” – proponuje się zachować bez zmian (głosowanie).

[Dalszy fragment dokumentu nieczytelny. Rekonstrukcja na podstawie nagrania obrad I KZD 9 września 1981 r.

„Jeżeli przyczyną strajku jest konflikt w jednym lub kilku zakładach pracy, strajk może być ogłoszony tylko na wniosek uchwalony przez bezwzględną większość zainteresowanych organizacji zakładowych Związku. Przed ogłoszeniem decyzji o strajku jego podjęcie musi być zatwierdzone przez zarząd organizacji regionalnej, który określa jednocześnie zasięg strajku”.

Jeżeli w tym przypadku ta poprawka zostałaby wprowadzona do statutu, kolejność ustępów podwyższy się numerację do sześciu.

§ 34 proponujemy pozostawić bez zmian.]

Wariant II opracowany przez grupę D

Rozdział VII

Instytucje związkowe

§ 35. 1. W ramach Związku, na szczeblu regionalnym i krajowym działają instytucje związkowe takie jak: Ośrodki Prac Społeczno-Zawodowych, wydawnictwa związkowe, wszechnice związkowe i szkoły związkowe.

2. Zadania instytucji, ich funkcjonowanie i fundusze określają władze związkowe odpowiedniego szczebla.

§ 36. Związek posiada własną prasę. Prasa związkowa jest niezależna. Pierwszeństwo publikacji mają materiały związkowe.

Rozdział VIII

Fundusze i majątek związku

§ 37. Fundusze związku tworzone są z:

1) składek członkowskich,

2) darowizn, zapisów i dotacji,

3) dochodów z majątku Związku oraz prowadzonej za zgodą odpowiednich władz Związku pomocniczej działalności gospodarczej,

4) imprez kulturalnych i sportowych itp.

§ 38 – bez zmian.

§ 39 – bez zmian.

§ 40. 1. Wysokość składek członkowskich oraz zasady podziału kwot uzyskanych z tych składek między organizacje zakładowe (międzyzakładowe) a regionalne uchwala Zjazd Krajowy.

2. Zjazd Krajowy ustala równocześnie zasady finansowania świadczeń socjalnych (zasiłki, zapomogi).

3. W pokrywaniu kosztów działania władz ogólnozwiązkowych uczestniczą organizacje regionalne na zasadach określonych przez Zjazd.

Rozdział IX

Postanowienia końcowe

§ 41. W sprawach nie objętych postanowieniami Statutu lub spornych decyzję podejmuje Komisja Krajowa.

Wariant I

Rozdziały VII, VIII pozostają bez zmian tak jak dotychczas, rozdział IX jak w wariancie II.

Wykaz skrótów

ABB – Asea Brown Boveri Group (międzynarodowy koncern elektroenergetyczny)

ADN – Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst (Niemiecka Ogólna Agencja Informacyjna) (Ogólnoniemiecka Agencja Informacyjna, NRD)

AFL-CIO – American Federation of Labor and Congress of Industrial Organizations (Amerykańska Federacja Pracy i Kongres Organizacji Przemysłowych)

AGH – Akademia Górniczo-Hutnicza

AM – Akademia Medyczna

AOK SNR – Archiwum Ośrodka KARTA, zespół „Solidarność – narodziny ruchu”

AS – Agencja Prasowa „Solidarność”

AWF – Akademia Wychowania Fizycznego

b. pag. – brak paginacji

b.d. – brak daty, brak danych

BBPB – Bydgoskie Biuro Projektowo-Badawcze

BHP – bezpieczeństwo i higiena pracy

BIPS – Biuro Informacji Prasowej „Solidarności”

BP – Biuro Polityczne

BPBI – Bydgoskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Inżynieryjnego

BPBK – Biuro Projektowania Budownictwa Komunalnego w Zielonej Górze

BPBK – Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego w Białymstoku

BPBM – Biuro Projektów Budownictwa Morskiego

BPPCiW – Biuro Projektów Przemysłu Cementowego i Wapienniczego

BPZPW „Separator” – Biuro Projektów Zakładów Przeróbki Węgla „Separator”

BZiZ PMR – Baza Zaopatrzenia i Zbytu Państwowych Magazynów Rolnych

CFDT – Confédération Française Démocratique du Travail (Francuska Demokratyczna Konfederacja Pracy)

CFTC – Confédération Française des Travailleurs Chrétiens (Francuska Konfederacja Pracowników Chrześcijańskich)

CGIL – Confederazione Generale Italiana del Lavoro (Włoska Powszechna Konfederacja Pracy)

CGT – Confédération Générale du Travail (Powszechna Konfederacja Pracy, Francja)

CISL – Confederazione Italiana Sindacati Lavoratori (Włoska Konfederacja Pracowniczych Związków Zawodowych)

CNPAE – Centrum Naukowo-Produkcyjne Automatyki Energetycznej

COBiRTK – Centralny Ośrodek Badań i Rozwoju Techniki Kolejnictwa

CRZZ – Centralna Rada Związków Zawodowych

CSK ŚAM – Centralny Szpital Kliniczny Śląskiej Akademii Medycznej

DGB – Deutscher Gewerkschaftsbund (Niemieckie Zrzeszenie Związków Zawodowych)

DOKP – Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych

DRKP – Dyrekcja Rejonowa Kolei Państwowych

DW – dom wypoczynkowy

DZPLn „Orzeł” – Dolnośląskie Zakłady Przemysłu Lniarskiego „Orzeł”

FAM – Fabryka Akcesoriów Meblowych

FD „Fadom” – Fabryka Domów „Fadom”

FJN – Front Jedności Narodu

FMB – Fabryka Maszyn Budowlanych

FMR „Agrometr-Famarol” – Fabryka Maszyn Rolniczych „Agrometr-Famarol”

FNCh „Chifa” – Fabryka Narzędzi Chirurgicznych „Chifa”

FPiU „Ponar-Bial” – Fabryka Przyrządów i Uchwytów „Ponar-Bial”

FPN – Fabryka Pomocy Naukowych

FSC – Fabryka Samochodów Ciężarowych

FSM – Fabryka Samochodów Małolitrażowych

FSM ZK – Fabryka Samochodów Małolitrażowych Zakłady Kuźnicze

FSO – Fabryka Samochodów Osobowych

FUD – Fabryka Urządzeń Dźwigowych

FUO „Spomasz-Biawar” – Fabryka Urządzeń Ogrzewczych „Spomasz-Biawar”

FW „Ponar” – Fabryka Wtryskarek „Ponar”

GAM – Garnizonowa Administracja Mieszkaniowa

GBSiPG – Główne Biuro Studiów i Projektów Górnictwa

GPB – Gdańskie Przedsiębiorstwo Budowlane

GPBP – Gorzowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego

GS „Samopomoc Chłopska” – Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”

GUS – Główny Urząd Statystyczny

HA Konin – Huta Aluminium Konin

HiL – Huta im. Lenina

HiMN – Huta im. Marcelego Nowotki

IBJ – Instytut Badań Jądrowych

IBM – International Business Machines

ICSO – Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej

IMP PAN – Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk

ING PAN – Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk

IŚl – Instytut Śląski w Opolu

ITiE ATR – Instytut Telekomunikacji i Elektroniki Akademii Techniczno-Rolniczej

JZS – Jelczańskie Zakłady Samochodowe

KBD – Kombinat Budowy Domów

KBK – Kombinat Budownictwa Komunalnego

KBWE – Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

KC – Komitet Centralny

KFUT – Kłodzka Fabryka Urządzeń Technicznych

KGB – Komitet gosudarstwiennoj biezopasnosti (Komitet Bezpieczeństwa Państwowego)

KK – Komisja Koordynacyjna

KK – Komisja Krajowa

KKK – Krajowa Komisja Koordynacyjna

KKK OiW – Krajowa Komisja Koordynacyjna Oświaty i Wychowania

KKP – Krajowa Komisja Porozumiewawcza

KKR – Krajowa Komisja Rewizyjna

KKS – Krajowy Komitet Strajkowy

KKW – Krajowa Komisja Wyborcza

KOR – Komitet Obrony Robotników

KOWzP – Komitet Obrony Więzionych za Przekonania

KP – Komisja Programowa

KPBO – Krakowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego

KPN – Konfederacja Polski Niepodległej

KPRB – Komunalne Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane

KPRI – Krakowskie Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych

KPZR – Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego

KRH – Komisja Robotnicza Hutników

KS – Komisja Skrutacyjna

KS – Komisja Statutowa

KSGJ – Komisja Skrutacyjna do Głosowań Jawnych

KSGT – Komisja Skrutacyjna do Głosowań Tajnych

KSR – Konferencja Samorządu Robotniczego

KSS „KOR” – Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”

KW MO – Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej

KWK – Kopalnia Węgla Kamiennego

KZ – Komisja Zakładowa

KZ – Komisja Zjazdowa

KZ – Komitet Założycielski

KZ NSZZ „Solidarność” – Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność”

KZA – Krakowskie Zakłady Armatur

KZD – Krajowy Zjazd Delegatów

LO – Landsorganisationen i Sverige (Szwedzka Konfederacja Związków Zawodowych)

LO – liceum ogólnokształcące

LWK – Lubelski Węzeł Kolejowy

LWP – Ludowe Wojsko Polskie

LZO – Lubuskie Zakłady Okrętowe

ŁZK – Łódzkie Zakłady Kinotechniczne

ŁZPS – Łódzkie Zakłady Przemysłu Skórzanego

Mera-ZAP – Zjednoczenie Przemysłu Automatyki i Aparatury Pomiarowej „Mera” – Zakłady Automatyki Przemysłowej

MFW – Międzynarodowy Fundusz Walutowy

MHMŁ – Muzeum Historii Miasta Łodzi

MKK – Międzyzakładowa Komisja Koordynacyjna

MKR – Międzyzakładowy Komitet Robotniczy

MKS – Międzyzakładowy Komitet Strajkowy

MKZ – Międzyzakładowy Komitet Założycielski

MO – Milicja Obywatelska

MON – Ministerstwo Obrony Narodowej

MOP – Międzynarodowa Organizacja Pracy

MPK – Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne

MPO – Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania

MPPiSS – Ministerstwo Pracy, Płac i Spraw Socjalnych

mps pow. – maszynopis powielony

MPT – Miejskie Przedsiębiorstwo Taksówkowe

MSW – Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

NKWD – Narodnyj Komissariat Wnutriennych Dieł (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych)

NBP – Narodowy Bank Polski

NFOZ – Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia

NOT – Naczelna Organizacja Techniczna

NOW-a – Niezależna Oficyna Wydawnicza

NRD – Niemiecka Republika Demokratyczna

NSZZ „Solidarność” – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”

NSZZ RI „Solidarność” – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”

NSZZPNTiO – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Nauki, Techniki i Oświaty

NSZZ R – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników

NZPO – Nadodrzańskie Zakłady Przemysłu Organicznego

NZS – Niezależne Zrzeszenie Studentów

OBP PWr – Ośrodek Badań Prognostycznych Politechniki Wrocławskiej

OBR FŁT – Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Fabryki Łożysk Tocznych

OBRME – Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Metrologii Elektrycznej

OBRPO – Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przetworników Obrazu

OBS – Ośrodek Badań Społecznych

ODRM – Okręgowa Dyrekcja Rozbudowy Miast

OKZ – Ogólnopolski Komitet Założycielski

ONZ – Organizacja Narodów Zjednoczonych

OPRF – Okręgowe Przedsiębiorstwo Rozpowszechniania Filmów w Gdańsku

OPSZ – Ośrodek Prac Społeczno-Zawodowych

OTV – Ośrodek Telewizji

OTVP – Ośrodek Telewizji Polskiej

OZDPiKF – Okręgowy Zarząd Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej

OZGraf – Olsztyńskie Zakłady Graficzne

OZGT PTTK – Okręgowy Zespół Gospodarki Turystycznej Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego

OZOS – Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych

PAFAWAG – Państwowa Fabryka Wagonów

PAN – Polska Akademia Nauk

PAP – Polska Agencja Prasowa

PB – Politechnika Białostocka

PBN „Naftomontaż” – Przedsiębiorstwo Budownictwa Naftowego „Naftomontaż”

PBR – Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego

PC – personal computer (komputer osobisty)

PD – plik dźwiękowy

PFŁT – Poznańska Fabryka Łożysk Tocznych

PGR – Państwowe Gospodarstwo Rolne

PIMB – Przemysłowy Instytut Maszyn Budowlanych

PKO – Powszechna Kasa Oszczędności

PKP – Polskie Koleje Państwowe

PKS – Państwowa Komunikacja Samochodowa

PLL „LOT” – Polskie Linie Lotnicze „LOT”

PLO – Polskie Linie Oceaniczne

PŁ – Politechnika Łódzka

PMPM „Techma” – Przedsiębiorstwo Modernizacji Przemysłu Maszynowego „Techma”

POM – Państwowy Ośrodek Maszynowy

POP – Podstawowa Organizacja Partyjna

PPNiG – Przedsiębiorstwo Poszukiwań Nafty i Gazu

PPP – Polska Partia Pracy

PRiTV – Polskie Radio i Telewizja

PSS „Społem” – Powszechna Spółdzielnia Spożywców „Społem”

PŚ – Politechnika Śląska

PTHW – Przedsiębiorstwo Transportowego Handlu Wewnętrznego

PTSB „Transbud” – Przedsiębiorstwo Transportowo-Sprzętowe Budownictwa „Transbud”

PW – Politechnika Warszawska

PWr – Politechnika Wrocławska

PWSSP – Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych

PZF – Poznańskie Zakłady Farmaceutyczne

PZL – Państwowe Zakłady Lotnicze

PZMot – Polski Związek Motorowy

PZPR – Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

PZPS „Alka” – Państwowe Zakłady Przemysłu Skórzanego „Alka”

PZU – Powszechny Zakład Ubezpieczeń

RFN – Republika Federalna Niemiec

RM – Rada Ministrów

RN – Rafineria Nafty

ROPCiO – Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela

ROW – Rybnicki Okręg Węglowy

RPdRRS – Redakcja Programów dla Radiowęzłów Radia „Solidarność”

RSP – Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna

RTV – radio i telewizja

RWPG – Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej

SA – Spółka Akcyjna

SARP – Stowarzyszenie Architektów Polskich

SB – Służba Bezpieczeństwa

SDP – Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich

SG – Stocznia Gdańska

SHL – Suchedniowska Huta „Ludwików”

SI – Spółdzielnia Inwalidów

SIUS – Spółdzielnia Inwalidów Usług Specjalistycznych

SKR – Spółdzielnie Kółek Rolniczych

SKS – Studencki Komitet Solidarności

SMB – Spółdzielnia Mieszkaniowa „Budowlani” w Bydgoszczy

SP – Spółdzielnia Pracy

SPAM – Stowarzyszenie Polskich Artystów Muzyków

SPATiF – Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu

SPB – Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane

SPW – Spółdzielnia Transportu Wiejskiego

SR – Stocznia Remontowa

SRGN – Społeczna Rada Gospodarki Narodowej

SRKSG – Strajkowa Robotnicza Komisja Stoczni Gdańskiej

SW – Sąd Wojewódzki

SZB – Szczecińskie Zjednoczenie Budownictwa

SZPR – Samorządny Związek Producentów Rolnych

ŚKP – Światowa Konfederacja Pracy

ŚPBO – Świdnickie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego

TASS – Tielegrafnoje Agientstwo Sowietskogo Sojuza (Agencja Telegraficzna Związku Radzieckiego)

TCO – Tjänstemännens Centralorganisation (Konfederacja Związków Zawodowych, Szwecja)

TD – Teatr Dramatyczny

TKN – Towarzystwo Kursów Naukowych

TVP – Telewizja Polska

TW – tajny współpracownik

TZR – Tymczasowy Zarząd Regionu

UAM – Uniwersytet Adama Mickiewicza

UIL – Unione Italiana del Lavoro (Włoska Unia Pracy)

UJ – Uniwersytet Jagielloński

UKF – fale ultrakrótkie

UŁ – Uniwersytet Łódzki

UMCS – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

UPI – United Press International (międzynarodowa agencja prasowa, USA)

USA – United States of America (Stany Zjednoczone Ameryki)

UW – Uniwersytet Warszawski

UWr – Uniwersytet Wrocławski

WF PZL – Wytwórnia Filtrów Państwowych Zakładów Lotniczych

WiMBP – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna

WK ZSL – Wojewódzki Komitet Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego

WKZ – Wojewódzki Komitet Założycielski

WP – Wojsko Polskie

WPB – Wojewódzka Biblioteka Publiczna

WPEC – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej

WPHW – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego

WPK – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji

WPKM – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej

WRN – Wojewódzka Rada Narodowa

WRZZ – Wojewódzka Rada Związków Zawodowych

WSI – Wyższa Szkoła Inżynierska

WSK – Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego

WSK PZL – Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego Państwowych Zakładów Lotniczych

WSM – Wojewódzka Spółdzielnia Mieszkaniowa

WSSE – Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

WSW – Wojskowa Służba Wewnętrzna

WUSW – Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych

WZD – Walny Zjazd Delegatów

WZDR – Walne Zebranie Delegatów Regionu

WZR „Rawar” – Warszawskie Zakłady Radiowe „Rawar”

WZSR „Samopomoc Chłopska” – Wojewódzki Związek Spółdzielni Rolniczych „Samopomoc Chłopska”

WZZ – Wolne Związki Zawodowe

ZA – Zakłady Azotowe

ZAiKS – Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych

ZAiMPMO – Zakłady Automatyzacji i Mechanizacji Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych

ZAKR – Związek Polskich Autorów i Kompozytorów

ZBI „Energoinż” – Zakład Budownictwa Inżynieryjnego „Energoinż”

ZCh – Zakłady Chemiczne

ZE – Zakład Energetyczny

ZEG – Zakłady Elektroniki Górniczej

ZEM – Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej

ZEOPn – Zakłady Energetyczne Okręgu Północnego

ZG – Zakłady Górnicze

ZGH – Zakład Gospodarczy Handlu

ZHP – Związek Harcerstwa Polskiego

ZLP – Związek Literatów Polskich

ZM – Zakłady Mechaniczne

ZM – Zakłady Metalowe

ZM – Zakłady Mięsne

ZNP – Związek Nauczycielstwa Polskiego

ZNS „VIS” – Zakłady Narzędzi Skrawających „VIS”

ZNTK – Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego

ZOMO – Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej

ZOZ – Zakład Opieki Zdrowotnej

ZPAP – Związek Polskich Artystów Plastyków

ZPB – Zjednoczenie Przemysłu Budowlanego

ZPD „Sigmatex” – Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego „Sigmatex”

ZPE „Kazel” – Zakłady Przemysłu Elektronicznego „Kazel”

ZPM – Zakłady Przemysłu Maszynowego

ZPP – Zakłady Płyt Pilśniowych

ZPW – Zakłady Przemysłu Wełnianego

ZR – Zakłady Radiowe

ZR – zarząd regionu

ZSM – Zespół Szkół Mechanicznych

ZSTiT – Zakłady Sprzętu Technicznego i Turystycznego

ZTB „Biurotechnika” – Zakład Techniki Biurowej „Biurotechnika”

ZUiAP „Chemar” – Zakłady Urządzeń Chemicznych i Armatury Przemysłowej „Chemar”

ZUO „Famor” – Zakłady Urządzeń Okrętowych „Famor”

ZUS – Zakład Ubezpieczeń Społecznych

ZW – Zakłady Włókiennicze

ZWAR – Zakłady Wytwórcze Aparatury Rozdzielczej

ZWCh – Zakłady Włókien Chemicznych

ZWMiUPS „Spomasz” – Zakłady Wytwórcze Maszyn i Urządzeń Przemysłu Spożywczego „Spomasz”

ZZ – związek zawodowy

ZZFMO – Związek Zawodowy Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej

ZZOZ – Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej

ŻnO – Żegluga na Odrze

Indeks osób

Abgarowicz Łukasz Maria

Abraham Antoni

Adamczak Wacław Stanisław

Albinowski Stanisław

Aleksander I Romanow

Alot Stanisław

Anasik Wojciech

Andrzejewski Jerzy

Aniołczyk Aleksander Bolesław

Arent Tadeusz

Aron Raymond

Ascherson Neal

Augustyn-Urbanowicz (Urbanowicz) Anna Maria

Bagiński Tadeusz

Bajbakow Nikołaj

Balcerowicz Leszek

Balicki Marek

Bałenkowski Janusz

Ban Waldemar

Banaś Ryszard Roman

Bańda Zygmunt Stefan

Bar Ludwik

Baranowska Teresa

Barańczak Stanisław

Bartczak Bronisław

Bartczak Jan

Bartczak Jerzy Czesław

Barteczko Mieczysław

Bartmiński Jerzy

Bartnicki Krzysztof

Bartosz Waldemar

Basak Teodor

Bazan Mieczysław Kazimierz

Bąk Henryk

Bąk Zygmunt

Beck Józef

Bednarski Kazimierz Leszek

Bełz Józef Zbigniew

Bergeron André

Biegalski Lech Antoni

Bielecki Jerzy,

Bieliński Konrad

Biender Zenon

Bieniewski Czesław

Biszewski Władysław

Blajerski Włodzimierz Jan

Blindow Bogdan Kazimierz

Blumsztajn Seweryn

Błaszczak Jerzy

Błaszczyk Ryszard Stanisław

Błaszczyńska Elżbieta zob. Sieradzka-Błaszczyńska Elżbieta

Bobiński Krzysztof

Bogacki Wiesław Marian

Bogacz Ryszard Bronisław

Bogucka Teresa Elżbieta

Bogucki Włodzimierz Ireneusz

Bondos Alfred

Borowska Bolesława Jadwiga

Borowski Antoni Henryk

Borowski Ryszard

Borusewicz Bogdan

Borusiewicz Mirosław

Boruta-Spiechowicz Mieczysław Ludwik

Boryka Henryk Jan

Borzęcki Andrzej Tadeusz

Bratkowski Stefan

Brejdygant Stanisław

Brodzki Jan Franciszek

Bronikowski Adam Jan

Brymora Stanisław Lech

Brzykcy Maria Izabela

Buczkowski Lesław

Budnik Jan Kazimierz

Budzyński Stanisław Marian

Bugaj Ryszard

Bujak Zbigniew

Bujwicki Bernard

Bukowski Jacek

Burek Jerzy

Burski Marek Piotr

Buzek Jerzy Karol

Capik Wiesław Franciszek

Casetti Guido

Celiński Andrzej

Celiński Henryk

Chmielewski Czesław

Chmielewski Jan Zbigniew

Chochowski Wojciech

Chochulski Grzegorz

Chodakowski Franciszek Gabriel

Chojecki Mirosław

Chojnacki Zygmunt

Chołodecki Jarosław

Chruszczyk Władysław

Chrzanowski Aleksander Kazimierz

Chrzanowski Mirosław

Chrzanowski Wiesław Marian

Churchill Winston

Chyliński Antoni

Chytła Eugeniusz

Cichoń Wiesław

Cichowski Edmund

Cichulski Roman Grzegorz

Ciechorski Zygmunt

Ciepiela Jerzy

Ciepielewski Andrzej Stefan

Cierniewski Andrzej Eugeniusz

Cierzniakowski Andrzej

Cieślicki Jacek

Ciosek Stanisław

Ciszak Bogdan Tadeusz

Clivar Jean

Cohn Ludwik

Curie-Skłodowska Maria

Czapko W.

Czarnecki Jan Franciszek

Czarnecki Jerzy

Czarnota Stanisław

Czartołomny Piotr Antoni

Czekalski Marek

Czerw

Czerwińska Maria Teresa

Czerwiński Krzysztof

Czeszejko-Sochacki Zdzisław

Czeżyk Ignacy Tadeusz

Czop Antoni Adam

Czubiński Lucjan

Czuma Benedykt

Daniel Stanisław Grzegorz

Diem Tadeusz

Dmowski Roman

Dolat Marek

Domagała Marian

Domański Walerian

Domińczyk Mirosław Mikołaj

Dorociak Stanisław

Doroz Józef

Dowgiałło Jan

Dowgiałło Krzysztof

Drąg Adam

Dreszczyk Edward

Duda Edward

Dudek Andrzej

Dudkiewicz Tadeusz Szymon

Dulemba Zbigniew

Dworakowski Jerzy

Dymarski Lech

Dyner Jerzy Mieczysław

Dys-Kulerski Witysław Wiktor zob. Kulerski Wiktor

Dziedzic Kazimiera

Dzimidowicz Edward Franciszek

Dziurzyński Tomasz

Dżolaj Jerzy Dawid

Eberhardt Marek Antoni

Edelman Marek

Ejsmont Piotr

Eymont Wojciech

Falin Walentin

Falska Wanda

Fenrych Przemysław Tadeusz

Feruś Jerzy

Ficowski Jerzy

Figiel Wojciech

Fijał Alicja

Fijałkowski Antoni Jan

Filar Daniel Roman

Firlejczyk Kazimierz

Fiszbach Tadeusz

Franciszek Józef

Frankowski Jan Teofil

Frankowski Ryszard

Frasyniuk Władysław

Frutczak Ryszard

Fudakowski Stanisław Jan

Gabran Józef

Gandhi Mohandas Karamchand (Mahatma)

Gaspar Sandor

Gawęda Jerzy Marian

Gawroński Stanisław

Gąsiorowski Krzysztof

Gebert Jerzy

Geremek Bronisław

Gertych Zbigniew

Gerwel Michał Piotr

Giemza Stanisław

Gierecki Sławomir

Gierek Edward

Gil Mieczysław Władysław

Gil Waldemar Mikołaj

Gleich Ryszard Franciszek

Glemp Józef

Gliszczyński Jarosław Paweł

Głuszkowski Maciej

Golis Józef

Gołaszewski Krzysztof

Gołaszewski Stanisław

Goławski K.

Gołąb Bogusław Kazimierz

Gorazd Antoni Zbyszko

Görlich Krzysztof Andrzej

Gospodarek Bogumił

Gotowski Krzysztof

Górny Jerzy Grzegorz

Grabczyńska Teresa

Grabowski Bolesław

Graf Andrzej Henryk

Graliński Jan

Gręziak Anna Maria

Grobelny Jan

Groszkowski Janusz

Gruda Mieczysław Zygmunt

Grudnowski Jerzy

Grudzień Jolanta

Grudzień Zdzisław

Gruszczyński Bogusław Wiktor

Gryszkiewicz Dorota

Gryszkiewicz Zbigniew

Grzegorczyk Antoni

Grzelak Grzegorz

Grzelak Janusz

Grzybek Franciszek

Grzywaczewski Maciej

Guetta Bernard

Gulanowska Helena

Guz Eugeniusz

Guzowski Hieronim Stanisław

Gwiazda Andrzej Stanisław

Gwiżdż Adam Jan

Gwiżdż Ryszard

Hadrawa Adam

Haloursen Tom

Hardek Władysław

Harker John

Helak Ryszard Kazimierz

Helebrandt Kazimierz Alojzy

Hełka Bogdan Jan

Herman Krzysztof

Higgins George

Hilbrycht Jerzy

Hitler Adolf

Hofman Karel

Hołuszko Marek Cyryl

Horski Zbigniew

Hrybacz Jerzy Zbigniew

Hudaszek Andrzej

Huskowski Stanisław

Huszcza Jan

Hutchinson John

Hutchinson, ojciec Johna

Huzarewicz Jan

Ilczuk Jan

Imiela Edward Wiktor

Imiela Jan

Iwan Ryszard Józef

Iwanów Zbigniew Ryszard

Jabłoński Henryk

Jachacz Bogdan

Jacyna Andrzej

Jadwiga Andegaweńska

Jagiełło Krystyna

Jagodziński Bolesław

Jakubiak Henryk Marian

Jakubowicz Szymon

Jakubowski Jan

Jałosiński Marek

Jałowiecki Stanisław

Jan Paweł II

Janas Marek Antoni

Janas Zbigniew Piotr

Janikowski Zbigniew

Janiszewski Kazimierz

Janiszewski Ryszard

Jankowska Janina

Jankowski Maciej

Janusz Marek

Jarmakowski Andrzej

Jarmuszkiewicz Roman Andrzej

Jarosz Kazimierz

Jaroszewicz Piotr

Jaroszuk Mikołaj

Jaruzelski Wojciech

Jarząbek Henryk

Jarzmik Kazimierz Józef

Jastak Hilary

Jastrzębowski Jerzy Michał

Jaworski Marian Włodzimierz

Jaworski Seweryn

Jedynak Tadeusz Janusz

Jerz Antoni Jacek

Jezierski Czesław Florian

Jędruszewski Zbigniew

Jędrzejewski Jan

Jędrzejewski Jerzy

Jordan Jerzy Marian

Joszko Piotr

Julius Filip

Jung Regina Maria

Jungiewicz Józef

Jurczak Stefan

Jurczyk Marian

Jurkiewicz Jerzy Leopold

Just Ireneusz I –

Juszczyk Henryk

Kaczmarek Lech

Kaczmarek Robert

Kaczor Kazimierz Julian

Kaczor Tadeusz Michał

Kaczorowska Barbara

Kaczorowska-Herman Maria

Kaczorowski Stefan

Kaczyński Lech Aleksander

Kalicki Antoni

Kalinowski Ryszard

Kalka Joachim Wincenty

Kamiński Grzegorz

Kamiński Wiesław Andrzej

Kamiński Zbigniew

Kamrowski Andrzej Adam

Kania Stanisław

Karczewski Aleksander Edward

Karnas Bolesław

Karnaś Stanisław Augustyn

Karnik Ryszard

Karpiński Franciszek

Karpiński Janusz Stanisław

Karwowski Zbigniew

Kaśkiewicz Waldemar

Kawalec Stefan

Kawęcki Bronisław Zbigniew

Kazańczuk Wincenty

Kącki Marian Eugeniusz

Kemnitz Tadeusz

Kensy Tadeusz

Kęcik Wiesław Piotr

Kędracki Józef Feliks

Kiecko Mikołaj

Kielanowski Jan

Kinel Władysław

King Martin Luther

Kinowski Jan

Kirkland Lane

Kiszczak Czesław

Kiszkurno Helena

Kitłowski Edmund

Kłys Jacek

Knap Jacek

Knaś Stanisław

Kochanowski Jan

Kociołek Stanisław

Kocjan Stanisław

Kokot Zbigniew

Kołakowski Leszek

Kołodziej Andrzej

Kołodziejczyk Jerzy Andrzej

Konarski Andrzej Tomasz

Konsik Anatol

Kończalik Stanisław

Kopaczewski Antoni

Kopczyński Wiesław

Koralewski Jerzy Jan

Korczak Janusz

Korczyński Grzegorz

Korczyński Wacław

Korejwo Stefan

Korliaczyński Eugeniusz

Kornalewski Janusz Mikołaj

Kosmahl Ireneusz Ryszard

Kosmowski Patrycjusz

Kostka Stanisław

Kostrzewa Ryszard

Kościelniak Zdzisław

Kościesza-Kuszłeyko Ryszard

Kościuszko Tadeusz

Kotarski Ryszard

Kowalczykowie (Jerzy i Ryszard)

Kowalewski Zbigniew

Kowalska Anka

Kowalski Andrzej

Koziatek Jan Piotr

Kozicki Andrzej Wojciech

Kozłowski Jan

Koźbiał Antoni

Krajewski Andrzej Jan

Krajewski Kazimierz

Krajewski Zbigniew Aleksander

Krakus Wojciech Kazimierz

Kralczyński Andrzej

Krasiński Zdzisław

Krawczak Mirosław

Kropiwnicki Jerzy Janusz

Kroll Danuta

Król Witold, z Radomia

Król Witold, z Dolnego Śląska

Krukowski Stanisław

Krupiński Mirosław Marian

Krupka Stanisław

Krzak Marian

Krzycki Edward

Krzyżanowski Henryk Jan

Księżak Krzysztof Karol

Kubiak Julian

Kuczyńska Iwona

Kuczyński Piotr Włodzimierz

Kuć Ryszard Jan

Kudła Jan

Kujszczyk Czesław

Kukuła Mieczysław Leopold

Kula Józef

Kula Stefan

Kulerski Wiktor (właśc. Dys-Kulerski Witysław Wiktor)

Kuliński Henryk

Kułaj Jan

Kunicka Ewa Magdalena

Kunigowski Jan Jerzy

Kupczak Waldemar

Kurkowski Jerzy Lech

Kuroń Jacek

Kurowski Michał Jan

Kurowski Stefan

Kustra Ryszard

Kuzaj Lesław

Kuźma Franciszek Piotr

Kuźmiak Piotr

Kuźniar Andrzej

Kwaczyńska Ania

Kwieciński Marian

Kwiek Krzysztof

Kwoka Andrzej Piotr

Kwoka Zenon

Labuda Aleksander Wit

Labuda Barbara Lidia

Labus Jerzy Jan

Lach Mieczysław

Lachowicz Bronisław

Lange Ryszard Waldemar

Lasocki Jerzy Stanisław

Lasocki Wojciech

Latoch Wiesław

Leksiński Mieczysław

Lenarciak Henryk

Lenin Włodzimierz

Lenkiewicz Antoni Jan

Lewandowski Benedykt Jerzy

Lewtak Roman

Lipavski Jan

Lipert Franciszek

Lipiński Edward

Lipski Jan Józef

Lipski Paweł Grzegorz

Lis Bogdan Jerzy

Lis Zbigniew

Lisiecki Józef

Líster Forján Enrique

Lityński Jan

Loranc Władysław

Lorek Eugeniusz

Lubieniecki Józef

Ludwiczak Marian Jan

Lukas

Luty Wiesław

Łabęcki Jan

Łakomy Stanisław

Łączak Czesław

Łogiewa Andrzej Wiktor

Łojak Jan Antoni

Łopatka Adam

Łoś Zygmunt

Łuczko Franciszek

Łuczycki Edward Stanisław

Ługowski Piotr

Łukomski Edmund

Łupina Zygmunt Władysław

Łużny Jan Piotr

Łypacewicz Krzysztof Roman

Łysiak Jerzy Karol

Machejek Władysław

Maciaszek Andrzej

Maciejczyk Marian Bronisław

Macierewicz Antoni

Mackiewicz Stanisław

Madeyski Leonard

Majka Marek

Makarczyk Jerzy

Makarewicz Anna Helena

Makowska-Prochera Ewa (właśc. Aleksandra)

Makowski Krzysztof

Malara Jerzy I –

Malczyk Mieczysław

Malec Longin

Malinowski Roman

Malinowski Zbigniew Stanisław

Małachowski Aleksander

Małachowski Andrzej

Małachowski Marek

Małczyński Jerzy

Małkowski Stanisław

Małobęcki Józef

Marchewczyk Jacek

Marczuk Stanisław

Margueritte Bernard

Markowski Andrzej

Markowski Marian Roman

Mateńka Jan

Matuszczak Adam

Matuszewska Alicja Danuta

Matuszyk Tadeusz

Matyjas Eugeniusz Stanisław

Mazowiecki Tadeusz

Mazur Adam

Mazur Andrzej

Mazur Jan Marian

Mąsior Michał Roman

Merkel Jacek

Miąskowski Marian Józef

Michalak Paweł

Michałowski Kazimierz

Michnik Adam

Mickiewicz Adam

Miecznikowski Marek Stanisław

Mielnik Jerzy Andrzej

Mierkowski Janusz

Mierzejewski Henryk

Mikołajczyk Jacek

Mikołajczyk Krzysztof Andrzej

Mikołajska Halina (właśc. Helena)

Mikus Bogusław Jan

Milewicz Ewa

Mirosławski Wiesław Jan

Misiak Antoni Olgierd

Mitura Adam

Moczar Mieczysław

Moczulski Leszek (właśc. Robert Leszek)

Moczygęba Dorota

Modrzejewski Jerzy Hubert

Modzelewski Karol

Mohl Jerzy

Morawiecki Kornel

Murray Lionel

Moska Jan

Moskwa Jacek

Mounier Emmanuel

Moździerz Ryszard Marian

Mrowiec Zbigniew

Mróz Edward

Mszyca Jarosław Franciszek

Murat Krystyna Anna

Musialski Jan Zbigniew

Muszlala Szczepan

N.N., dziecko

Naimski Piotr

Napieralski Henryk

Narożniak Jan Wojciech

Narożny Kazimierz Bogdan

Naszkowski Eligiusz Romuald

Nawara Włodzimierz Tadeusz

Nawrocki Zbigniew Józef

Nawrot Stefan Mateusz

Niegosz Roman Karol

Niesobska-Urbaniak Małgorzata Helena

Niezgodzki Paweł

Nowacki Jerzy Kazimierz

Nowak Benedykt

Nowak Edward Edmund

Nowak Jan

Nowak Jan Krzysztof

Nowak Leszek

Nowak Jerzy Zbigniew

Nowak Seweryn

Nowakowska Danuta

Nowicki Andrzej Edmund

Nowicki Marian Antoni

Obodowski Janusz

Obuchowicz Marek

Okińczyc Leon

Okoński Stanisław

Olszalc Józef

Olszewski Henryk Józef

Olszewski Jan

Olszowski Stefan

Onyszkiewicz Janusz

Onyszkiewicz Wojciech

Opala Grzegorz Maciej

Opiel Adam Marian

Orczykowski Andrzej Marian

Orlicz Michał Albin

Orzech Stanisław Mieczysław

Osiniak Stanisław

Paga Lesław Andrzej

Pająk Zdzisław Tadeusz

Pajdak Antoni

Palka Grzegorz Wincenty

Paszek Arkadiusz Maria

Paterek Roman

Patyna Józef Stanisław

Pawlak Julian

Pawlicki Szymon

Pawłowska Anna

Pela Zbigniew Stefan

Perwenis Zenon

Pękala Henryk

Piątkowski Jan

Piekarz Tadeusz

Pierzchała Jerzy

Piesiak Marian Andrzej

Pietkiewicz Antoni Kazimierz

Pietkiewicz Michał

Pietkiewicz Waldemar

Pietroń-Drechny Bronisława Wanda

Pilchowski Jacek

Pilecki Jerzy

Piłsudski Józef

Pinior Józef

Piwno Andrzej

Plaminiak Gabriel Konstanty

Plezia Wiesław

Pławiński Tadeusz Mieczysław

Płotkowiak Jan Jerzy

Pochera-Makowska Aleksandra

Podgórczyk Marek

Pokrywka Tadeusz

Polański Zygmunt

Polkowski Jan Stanisław

Poniatowski Józef

Poniatowski Kazimierz

Popiel Stefan

Popka Stanisław

Porawski Andrzej Stanisław

Potrykus Elżbieta

Powroźny Michał Wacław

Prandecki Juliusz Remigiusz

Praszyńska Teresa Feliksa

Prędki Ireneusz

Proć Władysław

Przenczek Kazimierz

Przesłańska Barbara Teresa

Przybylska-Wendt Grażyna

Przybylski Jerzy Marcin

Przybyszewska Ewa

Przydział Zbigniew

Przygodziński Aleksander

Puciata Jerzy

Puczek Zbigniew

Pytel Marek Jan

Pytlak Grażyna Elżbieta

Radziłowicz Krzysztof Andrzej

Rajewski Michał

Rajpert Krzysztof Roman

Rakowski Mieczysław Franciszek

Ratyni Romuald

Rawczyńska Teresa Józefa

Reagan Ronald

Rejczak Jan

Rejdych Janusz Karol

Repczyńska-Gapińska Lubomiła Kazimiera

Rogińska Danuta

Rolicz Zygmunt Ryszard

Roman Jerzy

Romanowski Tadeusz Czesław

Romaszewski Zbigniew Jan

Rondomański Wiesław Kazimierz

Rosner Jan

Rostek Kazimierz Andrzej

Rozpłochowski Andrzej Ryszard

Rozstawiccy (Kazimiera i Eugeniusz)

Rozwalak Zdzisław

Różański Lech

Różycki Janusz

Ruchniewicz Krystyna

Rulewski Jan

Rusek Zdzisław

Rusiłowicz Ryszard

Rusinek Stanisław

Russell Bertrand

Rutkowski Rajmund Izydor

Rybicki Arkadiusz

Rybicki Józef

Rychter Piotr

Rynek Sławomir Andrzej

Rypień Leonard

Ryś Bogdan Jerzy

Rytwiński Krzysztof Stanisław

Sadat Anwar

Sadowski Roman

Samitowski Tadeusz

Samsonowicz Jan

Sanocki Janusz Antoni

Sawicki Ryszard Alfred

Schumacher Ernst Friedrich

Seferowicz Elżbieta

Seklecki Kazimierz

Semeniuk Zygmunt

Senderowicz Jerzy Stanisław

Seń Jan Antoni

Seweryński Maciej

Sędzicki Franciszek

Sęk Jan

Siciński Henryk Marian

Sidorowicz Władysław

Sielewicz Bogdan

Sielewicz Witold

Sienkiewicz Henryk Adam

Sienkiewicz Krystyna

Sieradzka-Błaszczyńska (Błaszczyńska) Elżbieta

Sikora Andrzej

Sikora Wacław

Sikorski Władysław

Siła-Nowicki Władysław

Siuda Adam

Siwak Albin

Skibniewska Halina

Skorupski Izydor

Skrzypczyk Teresa

Skura Franciszek Marian

Sławek Czesław

Słowik Andrzej Eugeniusz

Słowik Ryszard Wojciech

Służalec Andrzej Marek

Smółka Andrzej

Smulkowski Jędrzej

Sobieraj Andrzej

Sobierajska Krystyna Jadwiga

Sobierajski

Sobieszek Lech Roman

Soiński Wojciech

Sokołowski Andrzej Jan

Sokołowski Józef Karol

Sonik Bogusław Andrzej

Sosnowski Andrzej Włodzimierz

Stachowicz Stanisław

Stachowicz Zenon

Stalin Józef

Stanczykiewicz Edward

Staniszewska Grażyna

Staniszkis Jadwiga

Stankiewicz Jacek

Stankiewicz Tomasz

Stański Tadeusz

Starnawski Witold

Stasiak Błażej Marian

Stasiewicz Henryk Feliks

Staszewski Zygmunt

Stawecki Leopold

Stefan Wiktor Włodzimierz

Stefansson Asmundur

Steinsbergowa Aniela

Stelmachowski Andrzej

Stępień Jerzy Adam

Stomma Piotr

Stronikowski Eugeniusz

Strzembosz Adam

Strzyż Henryk

Strzyżewski Edward

Sulecki Władysław

Swinarski Adam

Swinarski Narcyz Wiesław

Syryjczyk Tadeusz Andrzej

Szachowicz Zenon

Szadurski Karol Roman

Szafko Jerzy

Szafrański Jan

Szałaj Paweł

Szczegłowski Krzysztof

Szczepański Jan

Szczepański Jan Józef

Szczepański Piotr Stanisław

Szcześkiewicz Jadwiga Kazimiera

Szczuka Stanisław

Szczypiorski Adam

Szeglowski Krzysztof

Szelwicki Franciszek

Szeremietiew Romuald

Szostkiewicz Adam

Szota Antoni

Szul Jerzy

Szul Józef

Szulc Jerzy Władysław

Szumiejko Eugeniusz

Szybalski Bogusław Olgierd Marian

Szybowicz Władysław Jan

Szydlak Jan

Szymała Bronisław

Szymanderski Jacek

Szymczak Stanisław Kazimierz

Szymkowiak Stanisław

Szyszka Albin

Śliwiński Bronisław

Śliwiński Jan

Śnieżko Stefan

Śreniowski Józef

Świątkiewicz Wiesław Paweł

Świder Jerzy

Świerzy Jan

Święcicki Jakub

Świontkowski Mariusz Leopold

Świtalski Witold Ryszard

Świtek Marian Leszek

Świtoń Kazimierz Antoni

Tabisz Roman Aleksander

Tarnawska Maria

Telesz-Burczyk Irena

Teluk Jerzy Taras

Terlecki Andrzej Różan

Thetschel-Zgud Maria Krystyna

Tischner Józef Stanisław

Toeplitz Krzysztof Teodor

Tokarczuk Antoni Justyn

Tomasik Edward Józef

Treć Maria

Trzebiatowski Zbigniew

Trzeciakowski Witold

Trzepizur Waldemar Józef

Turkiewicz Adam Marian

Turkowski Krzysztof Romuald

Turowski Krzysztof Henryk

Tutaj Mieczysław Marian

Tworkowski Jacek Marceli

Tyburski Dominik

Tyszkiewicz Maria Danuta

Urban Jerzy

Urbanowicz Anna zob. Augustyn-Urbanowicz Anna Maria

Urbańczyk Roman

Wach Marek

Walczak Jan

Walentynowicz Anna

Waligórski Ewaryst

Waliszewski Leszek Zygmunt

Wałęsa Lech

Warchałowski Andrzej

Wasiuk Maria Mieczysława

Waszka Zygmunt

Waszkiewicz Jan

Waśniewski Tadeusz

Ważny

Wądołowski Stanisław

Wejman Karol

Wesołowski Lech

Węgrzyn Andrzej Jan

Wiatr Stanisław Karol

Wichuta Edward

Wieczorek Andrzej

Wiekiera Piotr Rafał

Wielowieyski Andrzej

Wierzbowski Błażej

Wilk Mieczysław

Winiarski Lech Stanisław

Winnik Jan

Wiśniak (?)

Włosek Norbert Paweł

Wojciechowski Andrzej Stanisław

Wojtoń Romuald

Wolicki Krzysztof

Wosiek Maria

Woźniak Walerian Aleksander

Wójcik Magdalena

Wójcik Tomasz Feliks

Wróbel Wiesław

Wróbel Zbigniew

Wszeborowski Janusz

Wujec Henryk

Wymazał Andrzej Jan

Wysocki Walery

Wysokiński Sławomir Henryk

Wyszyński Stefan

Wyżykowski Tadeusz

Wyżykowski Zdzisław

Zając Andrzej Józef

Zajkowski Józef

Zaleski Władysław

Zalewski Jan

Zalewski Witold Piotr

Załęski Jan

Zamiatin Wiktor

Zarach Andrzej Michał

Zarębski Andrzej

Zawadzki Wacław

Zawojski Zygmunt

Zazoniuk Stefan

Zell Przemysław Andrzej

Zeman Wacław

Zembrzuski Marian

Zenker Ryszard

Zgoda Leopold Michał

Ziaja Mieczysław

Zieja Jan

Zieleński Jerzy

Zieliński Jan

Ziemianin Bronisław

Zienoch

Zięba Jan Jacek

Zimnak H.

Zimnak Marek Adam

Ziobro Kazimierz

Ziółkowscy

Zommer Roman Adam

Żabiński Andrzej

Żmudziak Zbigniew Marian

Żurawiecki Jerzy Antoni

Żurkowska Danuta

Żyliński Adam

Żyliński Marek Błażej

Żytkowiak Adam

Żywot Józef

Table of Contents

I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” Stenogramy t. 2 – II tura, cz. II

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Siódmy dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 2 października 1981 r.

Ósmy dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 3 października 1981 r.

Dziewiąty dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 4 października 1981 r.

Dziesiąty dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 5 października 1981 r.

Jedenasty dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 6 października 1981 r.

Dwunasty dzień obrad II tury I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” 7 października 1981 r.

Dokumenty II tury Zjazdu

Przewodniki po stenogramie

Protokół posiedzenia plenarnego Komisji Statutowej I Zjazdu Krajowego

Wykaz skrótów

Indeks osób